Professor-oʻqituvchilarning oʻquv yuklamasi: 3076-son buyruq boʻyicha hisoblash (misol bilan)
Tekshirilgan: 26.10.2026 · Manba: lex.uz
Qisqasi: oʻquv yuklamasi soatlarda hisoblanadi — har bir ish turi uchun Qoidalarning 1-ilovasidagi vaqt meʼyori bilan. Lekin bir lavozimga yiliga necha soat toʻgʻri kelishini Qoidalar belgilamaydi: uni universitet Kengashi tasdiqlaydi. Quyida — meʼyorlar, Kengash hal qiladigan joylar va shartli kafedra misolida toʻliq hisob.
Qaysi hujjat
Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirining 2018-yil 10-sentabrdagi 20-2018-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan «Oliy taʼlim muassasasi professor-oʻqituvchilar tarkibining oʻquv yuklamasi hamda oʻquv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot va „ustoz-shogird“ ishlarini belgilash qoidalari». Adliya vazirligida 2018-yil 8-oktabrda 3076-son bilan roʻyxatdan oʻtgan — shuning uchun «3076-son buyruq» deyiladi. Amaldagi tahriri — 21.01.2025 (oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirining 2025-yil 14-yanvardagi 11-son buyrugʻi bilan Qoidalarning 7-bandi oʻzgargan).
Vazirlik haqida: Prezidentning 2026-yil 3-oktabrdagi PF-213-son farmoni bilan Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi negizida Taʼlim va ilm-fan vazirligi tashkil etildi; u ikkalasining huquqiy vorisi. Qoidalar oʻz kuchida; ularni oʻzgartirish endi shu vazirlikning ishi.
Qoidalar Toshkent davlat yuridik universitetiga, oliy harbiy va harbiylashtirilgan taʼlim muassasalariga hamda Oʻzbekistonda ishlayotgan xalqaro va xorijiy oliy taʼlim muassasalariga tatbiq etilmaydi.
Oʻquv yuklamasi nima
Oʻqituvchi mehnati har oʻquv yili uchun shaxsiy ish rejasiga asoslanadi (1-band); rejani kim tuzadi va tasdiqlaydi, lavozim soatini kim belgilaydi — Kafedra oʻquv yuklamasini qanday taqsimlaydi sahifasida. Rejada ikki qism bor (2-band):
- oʻquv yuklamasi — soatlarda hisoblanadi, rejaning asosiy qismi (5-band);
- oʻquv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot va „ustoz-shogird“ ishlari — 2-ilovada, soatlarda hisoblanmaydi (9–10-bandlar).
Oʻquv yuklamasiga 1-ilovadagi 17 ish turi kiradi. Auditoriya mashgʻulotlari (maʼruza, amaliy, seminar, yakka, laboratoriya) — ulardan biri. Qolganlari: baholash, kurs ishlari, amaliyot, bitiruv ishlari, magistrant va doktorantlarga rahbarlik, komissiyalar, malaka oshirish va boshqalar.
Stavka, maʼruza va auditoriya soati
- Toʻliq shtatdagi oʻqituvchiga — lavozim malaka talablari asosida; oʻrindoshga — stavkasiga mos ravishda; soatbayga — shu Qoidalar boʻyicha (3-band).
- Hisoblangan soatlar shtat birliklari soni va oylik maosh uchun asos boʻlmaydi (6-band).
- Maʼruzani ilmiy unvon va ilmiy darajaga ega oʻqituvchi oʻtadi. Zarur hollarda (maʼruza hajmi koʻp boʻlsa yoki professor, dotsent va katta oʻqituvchilar yetishmasa) Kengash kamida 3 yillik ilmiy-pedagogik stajli, daraja va unvoni yoʻq oʻqituvchiga yiliga 250 soatgacha maʼruza oʻtishga ruxsat beradi (8-band).
- Maʼruza, amaliy (yakka), seminar va laboratoriya soatlari 400 soatdan kam boʻlmasligi tavsiya etiladi (8-band). Bu majburiy chegara emas, tavsiya; Qoidalar uni «stavkaga» deb aniqlashtirmaydi.
Internetda uchraydigan «yiliga 1540 soat» — 2015-yildagi 5-2015-son buyruqniki (shaxsiy ish rejaning umumiy ish vaqti). U 09.10.2018 da kuchini yoʻqotgan.
Asosiy vaqt meʼyorlari (Qoidalarning 1-ilovasi)
| Ish turi | Meʼyor | Band |
|---|---|---|
| Maʼruza, amaliy, seminar, yakka, laboratoriya | 1 akademik soat — 1 soat; maʼruza odatda 100 nafargacha potokda, amaliy va seminar 25 nafargacha guruhda, laboratoriya 12–15 nafarlik kichik guruhda | 1 |
| Yakuniy davlat attestatsiyasi (YaDA) oldidan umumlashgan maʼruza va maslahat | fanga (potokka) 6 soat | 2 |
| Kurs ishi / loyihasiga rahbarlik | 2 / 3 soat; odatda semestrda 50 nafargacha talaba (1–2 akademik guruh) | 3 |
| Kurs ishi / loyihasi himoyasi | 0,4 / 0,6 soat; kamida 2 oʻqituvchi, soat teng boʻlinadi; kuniga 8 soatdan oshmaydi | 4 |
| Nazorat va hisob-grafik ishlarini tekshirish | topshiriqqa 0,3 soat, fanga koʻpi bilan 1 soat; kafedra qarori bilan bir oʻqituvchiga koʻpi bilan 3 akademik guruh; kasallik tarixiga 0,5 soat (tibbiyot) | 6 |
| Oraliq / yakuniy baholash | har bir talabaga jami 0,2 / 0,3 soat; fandan semestrda koʻpi bilan 2 oraliq; haftasiga 2 soatdan kam fanda (modul tizimidan tashqari) oraliq yoʻq | 7 |
| Qoldirilgan darslarni qayta topshirishni qabul qilish | talabaga 0,3 soat; oʻqituvchiga semestrda 20 soatgacha | 7 |
| Amaliyotga rahbarlik | talabaga ish kuniga 0,5 soat; bunda oʻquv amaliyoti guruhga kuniga 6 soat, ishlab chiqarish va pedagogik amaliyot hudud ichida guruhga kuniga 3 soat, tashqarida kuniga 6 soat, individual — talabaga 2 soat; oʻquv yuklamasining 20 % idan oshmaydi | 8 |
| Bitiruv malakaviy ishi | talabaga yiliga 25 soat (texnik yoʻnalishda 30); oʻqituvchiga 7 nafargacha | 9 |
| Magistrantning ilmiy-pedagogik faoliyati va amaliyoti; klinik ordinator | yiliga 50 soat | 11 |
| Magistrlik dissertatsiyasi | yiliga 50 soat; bir oʻqituvchiga: DSc yoki professor — 6 tagacha, PhD yoki dotsent — 4 tagacha (VM 2026-yil 17-sentabrdagi 500-son qarori; Qoidalarda hali 5 va 3) | 12 |
| Doktorant / mustaqil izlanuvchi | yiliga 100 / 50 soat; Qoidalarda 3 nafargacha; Oliy taʼlimdan keyingi taʼlim toʻgʻrisidagi nizomda (VM 304-son qarori, 8-band) bir rahbarga: ilmiy unvonli fan nomzodi yoki PhD — 2 tagacha, DSc — 4 tagacha (soʻnggi 3 yilda izlanuvchilari oʻz vaqtida himoya qilgan boʻlsa, kollegial organ xulosasi bilan 3 va 6) | 14 |
| Ochiq maʼruza, master-klass | soatiga 5 soat, yillik chegaralar bilan | 15 |
| Qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarida oʻqish | haftasiga 36 soat | 16 |
| Sirtqi talabaning nazorat ishi | 0,75 soat + suhbat 0,25; fanga semestrda 1,5 soat | 17 |
Magistraturaga oid cheklovlar 2026-yil 18-sentabrdan Vazirlar Mahkamasining 500-son qarori bilan tasdiqlangan Magistratura toʻgʻrisidagi nizomda (39-band): DSc yoki professor bir oʻquv yilida 6 tagacha, PhD yoki dotsent 4 tagacha magistrga rahbarlik qiladi. Rahbarning bu ishi shaxsiy ish rejadagi oʻquv yuklamasiga kiradi (38-band). Qaror buyruqdan yuqori turadi. Qaror vazirlikka oʻz hujjatlarini ikki oy ichida unga moslashtirishni topshirgan (5-band), shuning uchun Qoidalardagi 5 va 3 yaqin orada oʻzgarishi mumkin.
Tibbiyot OTMlari uchun alohida: klinik fanlar odatda 5–10 nafarlik kichik guruhda; kasallik tarixini tekshirish 0,5 soat; modul tizimidan tashqari fan haftasiga 4 akademik soatdan kam boʻlsa oraliq baholash oʻtkazilmaydi; YaDAdagi klinikagacha integrallashgan va klinik imtihon — talabaga 0,5 soat (1-ilova, 1, 5, 6, 7-bandlar).
Komissiyalardagi ish (YaDA, BMI himoyasi, qabul) — 5, 10 va 13-bandlarda: ogʻzaki va test shaklida, shuningdek BMI himoyasida (10-band) jami soat har bir aʼzoga beriladi; yozma ishda kuzatuvchi har bir aʼzoga potokka 3 soat, tekshirish soatlari esa tekshirgan aʼzolarga teng boʻlinadi; tibbiyotdagi integrallashgan va klinik imtihonning 0,5 soati imtihon oluvchilarga teng boʻlinadi; YaDA raisiga +20 %. Komissiya tarkibini oldindan aniqlab boʻlmasa, soatbay toʻlanadi va bu ish shaxsiy rejaga kirmaydi.
Misol: shartli biologiya kafedrasi
Kafedra, raqamlar va Kengash soatlari shartli. Toʻrt lavozim; (shartli) Kengash tasdiqlagan yillik oʻquv yuklamasi: professor (DSc, professor unvoni) — 650, dotsent (PhD, dotsent unvoni) — 650, katta oʻqituvchi — 700, assistent — 700 soat. Jami 2700 soat. Akademik guruh — 25 nafar, potok — 4 guruh (100 nafar), har guruh ikki kichik guruhga (12 va 13 nafar) boʻlinadi.
Kafedra soatlari (yil):
| Fan / ish | Hisob | Soat |
|---|---|---|
| Botanika, 1-semestr: 200 talaba, 2 potok, 8 guruh, 16 kichik guruh | maʼruza 30×2 = 60; laboratoriya 30×16 = 480; oraliq 200×0,2 = 40; yakuniy 200×0,3 = 60 | 640 |
| Genetika, 1-semestr: 100 talaba, 1 potok, 4 guruh, 8 kichik guruh | maʼruza 30; amaliy 30×4 = 120; laboratoriya 30×8 = 240; oraliq 100×0,2 = 20; yakuniy 100×0,3 = 30 | 440 |
| Zoologiya, 2-semestr: 200 talaba, 2 potok, 8 guruh, 16 kichik guruh; kurs ishi oʻquv rejaga koʻra bitta yoʻnalishning 2 guruhida (50 talaba) | maʼruza 30×2 = 60; amaliy 30×8 = 240; laboratoriya 30×16 = 480; kurs ishi 50×2 = 100; himoya 50×0,4 = 20; oraliq 40; yakuniy 60 | 1000 |
| Ishlab chiqarish amaliyoti (hudud ichida) | 4 guruh × 10 ish kuni × 3 (guruh boʻyicha; pastda ikkinchi oʻqish) | 120 |
| Bitiruv malakaviy ishlari | 12 × 25 | 300 |
| 2 magistrant | 2 × (50 + 50) (11 va 12-bandlar) | 200 |
| Jami | 1-semestr 1080, 2-semestr 1000, yillik ishlar 620 | 2700 |
Baholash kimda: oraliq — guruhning amaliy mashgʻuloti oʻqituvchisida (Botanikada amaliy yoʻq, shuning uchun guruh laboratoriyasini oʻtadigan oʻqituvchida), guruhga 25 × 0,2 = 5 soat; yakuniy — potok maʼruzachisida, potokka 100 × 0,3 = 30 soat. Bu keng tarqalgan tartib; kafedra boshqacha qaror qilishi mumkin.
Kimga qancha:
| Professor | Dotsent | Katta oʻq. | Assistent | Jami | |
|---|---|---|---|---|---|
| Auditoriya | 420 | 420 | 420 | 450 | 1710 |
| ulardan maʼruza | 90 | 60 | — | — | 150 |
| Oraliq baholash | 40 (8 guruh) | 20 (4) | 15 (3) | 25 (5) | 100 |
| Yakuniy baholash | 90 (3 potok) | 60 (2) | — | — | 150 |
| Kurs ishiga rahbarlik | — | — | 100 (50 ta) | — | 100 |
| Himoya | — | — | 10 | 10 | 20 |
| Amaliyot | — | — | 30 (1 guruh) | 90 (3) | 120 |
| BMI | — | 50 (2) | 125 (5) | 125 (5) | 300 |
| Magistrant | 100 (1) | 100 (1) | — | — | 200 |
| Jami | 650 | 650 | 700 | 700 | 2700 |
Auditoriya: professor — Botanikaning ikkala potoki va Zoologiyaning 1-potoki maʼruzalari (60 + 30), Zoologiyadan 1–5-guruhlarda amaliy (150), Botanikadan 3 guruhda (6 kichik guruh) laboratoriya (180); dotsent — Genetikaning hammasi (390) va Zoologiyaning 2-potoki maʼruzalari (30); katta oʻqituvchi — Zoologiyadan 6–8-guruhlarda amaliy (90) va Zoologiyadan 11 kichik guruhda laboratoriya (330); assistent — Botanikadan 5 guruhda (10 kichik guruh) laboratoriya (300) va Zoologiyadan 5 kichik guruhda laboratoriya (150). Kurs ishlari — katta oʻqituvchining 7–8-guruhlarida; himoyada katta oʻqituvchi va assistent, ikki kunda.
Tekshiruv:
- har kimning auditoriya soati 400 dan kam emas: 420, 420, 420, 450 (8-band tavsiyasi);
- maʼruzani faqat ilmiy daraja va unvonli ikki kishi oʻtadi (8-band);
- guruh 25, potok 100, kichik guruh 12–13 nafar (1-ilova, 1-band);
- amaliyot katta oʻqituvchida 30/700 = 4,3 %, assistentda 90/700 = 12,9 % — 20 % dan past (8-band);
- kurs ishi bitta oʻqituvchida semestrda 50 ta, 2 guruh — chegarada, oshmagan (3-band); himoyada ikki kishi, 20 soat teng boʻlingan, ikki kunga — har kuni har biriga 5 soat, 8 dan kam (4-band);
- BMI har kimda 7 tadan kam (9-band);
- magistrant professorda 1, dotsentda 1 — 500-son qaror chegarasidan (6 va 4) ham, Qoidalardagi 5 va 3 dan ham past.
Kengash va kafedra hal qiladigan joylar
- Lavozim boʻyicha yillik soat (5-band) — misoldagi 650 va 700 shu qaror oʻrnida.
- Daraja va unvoni yoʻq oʻqituvchiga 250 soatgacha maʼruza (8-band).
- Yetakchi mutaxassislar (akademik, professor) jalb qilinganda 400 soatlik hajmni oʻzgartirish (8-band).
- Ijodiy taʼtil va ilmiy ishni ragʻbatlantirish uchun yuklamani oʻzgartirish (2025-yilgi tahrirdagi 7-band): kafedra yigʻilishi taklifiga koʻra Kengash oʻzgartirishi mumkin, bunda yuklamaning bir qismi kafedraning boshqa oʻqituvchilariga qoʻshimcha yuklama sifatida taqsimlanadi.
- 2-ilova ishlarining hajmi (10-band).
Qoidalarda ikki xil oʻqiladigan joylar ham bor. Kafedra va oʻquv boʻlimi ularni qanday oʻqishini yozma kelishib olgani maʼqul.
- 6-band «topshiriqqa 0,3 soat, fanga koʻpi bilan 1 soat» deydi, «har bir talabaga» demaydi. Botanikada har bir talabaning 2 topshirigʻi boʻlsa: talaba boʻyicha oʻqilsa 200 × 0,6 = 120 soat, fan boʻyicha — 0,6 soat. Shu bandning oʻzida bir oʻqituvchiga koʻpi bilan 3 guruh talabalari biriktirilishi aytilgan — bu talaba boʻyicha oʻqishga yaqinroq. Misolda 6-band hisobga olinmagan.
- 8-band «har bir talaba uchun bir ish kuniga 0,5 soat» deydi, keyin «bunda … guruhga kuniga 3 soat». Misoldagi 4 guruh, 10 ish kuni uchun guruh boʻyicha oʻqilsa 120 soat, talaba boʻyicha (4 × 25 × 10 × 0,5) — 500 soat. Ikkinchi oʻqishda assistentning 3 guruhi 375 soat boʻlardi — 700 soatining 54 % i, 20 % chegarasidan ancha yuqori. Misolda guruh boʻyicha olingan.
Davlat OTMlariga 2026-yil 10-apreldagi PF-58-son farmon kafedra shtat birliklari va oʻquv yuklamasining minimal miqdorlarini belgilash vakolatini bergan (3-ilova, 3-band). Shu farmon professor-oʻqituvchilar ish hajmini belgilash qoidalarini qayta koʻrib chiqishni Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligiga topshirgan (5-ilova, 4-band); PF-213 dan beri birinchisining vorisi — Taʼlim va ilm-fan vazirligi. Yoʻnalishi: ish hajmini kredit-modul tizimiga moslashtirish, kunduzgi va muqobil taʼlim shakllari uchun alohida hisoblash, talabalar mustaqil taʼlimi ulushini oshirish. Loyiha muddati — 2026-yil avgust; 25.10.2026 holatiga lex.uz da yangi tahrir yoʻq. Yangi tahrir chiqsa, meʼyorlar oʻzgarishi mumkin.