Talabalarning shaxsiy maʼlumotlari Oʻzbekistondagi serverda saqlanishi shartmi?

Qisqa javob. Yoʻq, hammasi emas. OʻRQ-547-son Qonunning 27¹-moddasi boʻyicha (2026-yil 27-martdan) Oʻzbekistonda saqlanishi shart boʻlganlari: biometrik va genetik maʼlumotlar, masalan, yuz yoki barmoq izi bilan davomat, hamda telekommunikatsiya operatorlari foydalanuvchilarining maʼlumotlari. Talabalarning boshqa maʼlumotlari chet elda saqlanishi mumkin, agar moddadagi uch shartdan biri bajarilsa, masalan, davlat Vazirlar Mahkamasi roʻyxatida boʻlsa.

Qaysi maʼlumot qayerda

Universitet, kollej, litsey yoki oʻquv markazi oʻz tizimlarida (LMS, imtihon, kadrlar, CRM, kirish nazorati) toʻplagan maʼlumotlar uchun:

Chet elda saqlashning uch sharti (27¹-modda, 3-qism): chet davlat bir xil himoya taʼminlovchi davlat deb tan olingan; operator vakolatli davlat organi tasdiqlaydigan talablarga javob beruvchi standart shartnomaviy shartlar yoki majburiy korporativ qoidalarni qabul qilib, ularga rioya etadi; yoki operator roʻyxati vakolatli organ tasdiqlaydigan xalqaro standartlarga rioya etadi.

2026-yil 25-oktabr holatiga lex.uzʼda standart shartnomaviy shartlar va majburiy korporativ qoidalarga talablar ham, xalqaro standartlar roʻyxati ham, roʻyxatda yoʻq davlatlarga uzatish shartlari ham topilmadi. Amalda bugun ishlaydigan shart — server 415-son qaror roʻyxatidagi davlatda boʻlishi.

Tekshirish tartibi

1. Maʼlumotlar roʻyxatini tuzing. Har bir tizim boʻyicha: qanday maʼlumot, kimniki (talaba, xodim, abituriyent, ota-ona), qaysi serverda, qaysi davlatda.
2. Biometrikni ajrating. Yuz, barmoq izi, ovoz va yuz tasvirlari (surat va video ham) — Oʻzbekistondagi serverda. Shaxsni aniqlash uchun ishlatilsa — rozilik oling. Bunday baza Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtadi (ariza pd.gov.uz orqali).
3. Qolganlari uchun joyni tanlang. Server chet elda boʻlsa, davlat 415-son qaror roʻyxatidami — tekshiring; boʻlmasa, qolgan ikki shartdan biri kerak.
4. Asos va rozilikni yozing. Har bir maʼlumot uchun ishlov berish asosi (18-modda). Salomatlik maʼlumoti — yozma rozilik; 18 yoshga toʻlmagan oʻquvchi uchun — ota-ona (vasiy) yozma roziligi (21-modda). Rozilik olinganini isbotlay oling (31-modda). Server chet elda boʻlsa, buni talabaga beriladigan xabarnomada yozing: subyekt transchegaraviy uzatish haqida bilish huquqiga ega (22-modda).
5. Masʼul va shartnoma. Maʼlumotlarga masʼul boʻlinma yoki mansabdor shaxsni belgilang (31-modda). Dasturchi yoki hosting bilan shartnomaga yozing: maʼlumot qaysi davlatda, kim kira oladi, himoya choralari (27-modda), maqsadga erishilganda yoʻq qilish (17-modda), chet elga uzatishda maʼlumot sizib chiqsa, hosting sizga darhol xabar berishi: operator sifatida siz vakolatli organga 24 soat ichida xabar, 72 soat ichida batafsil axborot berasiz (415-son qaror, 4-band).
6. Qabul kampaniyasida SMS. 2026-yil 1-noyabrdan SMS orqali reklama faqat yozma yoki elektron rozilik bilan; SMS joʻnatuvchi xizmat oʻz axborot tizimini davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazgan boʻlishi kerak; reklama SMSi va qoʻngʻiroqlari soat 18.00 dan 09.00 gacha taqiqlanadi (PQ-265, 11-band).

Qonun nima deydi

• 2019-yil 2-iyuldagi OʻRQ-547-son «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 27¹-modda (2026-yil 26-martdagi OʻRQ-1125-son Qonun tahririda). Oʻzbekiston hududida saqlanishi shart: jismoniy shaxslarning biometrik va genetik maʼlumotlari, Oʻzbekistonda faoliyat yuritayotgan telekommunikatsiya operatorlaridagi foydalanuvchilarning maʼlumotlari; boshqalari — uch shartdan biri bilan chet elda; bir xil himoya taʼminlovchi davlatlar roʻyxatini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi. lex.uz/docs/-4396419 · Tekshirilgan: 2026-10-25.
• Oʻsha Qonun, 20-modda. 27¹-moddaning ikkinchi qismiga koʻra Oʻzbekistonda saqlanishi shart boʻlgan bazalar davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkaziladi (1-qism, OʻRQ-1125 tahririda); roʻyxatdan oʻtkazish ariza berish yoʻli bilan; mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq ishlov beriladigan maʼlumotlar bazalari roʻyxatdan oʻtkazilmaydi (3-qism); oʻzgarish haqida — oʻn kalendar kun ichida xabar. lex.uz/docs/-4396419 · Tekshirilgan: 2026-10-25.
• Oʻsha Qonun, 26-modda. Biometrik maʼlumot — subyektning anatomik va fiziologik oʻziga xos xususiyatlarini tavsiflovchi maʼlumot; shaxsni aniqlash uchun ishlatiladigan biometrik va genetik maʼlumotlarga faqat subyektning roziligi bilan ishlov beriladi (qonundagi istisnolardan tashqari). lex.uz/docs/-4396419 · Tekshirilgan: 2026-10-25.
• Oʻsha Qonun, 18-, 21- va 25-moddalar. Ishlov berish asoslari: rozilik, subyekt taraf boʻlgan shartnoma, mulkdor yoki operatorning qonundagi majburiyati va boshqalar (18-modda). Rozilik uning olinganini tasdiqlash mumkin boʻlgan har qanday shaklda; maxsus maʼlumotlar uchun — yozma, shu jumladan elektron; voyaga yetmaganlar uchun — ota-onalar (vasiylar, homiylar) yozma; rozilik qanday berilgan boʻlsa, shunday yoki yozma shaklda chaqirib olinadi (21-modda). Salomatlikka oid maʼlumotlar — maxsus maʼlumotlar (25-modda). lex.uz/docs/-4396419 · Tekshirilgan: 2026-10-25.
• Oʻsha Qonun, 27- va 31-moddalar. Mulkdor va operator huquqiy, tashkiliy va texnik himoya choralarini koʻradi; rozilik dalilini taqdim etadi; ishlov berishni uchinchi shaxsga (masalan, hosting yoki dasturchiga) subyektning yozma roziligi bilan, subyekt bilan tuzilgan shartnomani (masalan, oʻqish shartnomasini) ijro etish uchun yoki qonunda nazarda tutilgan hollarda topshiradi; maʼlumot uchinchi shaxsga berilsa, subyekt uch kun ichida yozma xabardor qilinadi (23-modda); masʼul boʻlinma yoki mansabdor shaxsni belgilaydi. lex.uz/docs/-4396419 · Tekshirilgan: 2026-10-25.
• Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 29-iyuldagi 415-son qarori (2026-yil 3-avgustdan). Bir xil himoya taʼminlovchi 49 chet davlat va hudud roʻyxati (masalan, Germaniya, Niderlandiya, Finlyandiya, Rossiya Federatsiyasi, Singapur; AQSH — faqat EU-US Data Privacy Framework doirasidagi kompaniyalar uchun); roʻyxatda yoʻq davlatlarga uzatish — vakolatli organ belgilagan huquqiy, tashkiliy va texnik shartlar bajarilganda; uzatishda maʼlumot sizib chiqsa — operator vakolatli organga 24 soatda xabar, 72 soatda batafsil axborot; vakolatli davlat organi — Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Migratsiya va personallashtirish departamenti; standart shartnomaviy shartlar va majburiy korporativ qoidalarga talablarni uch oyda tasdiqlash topshirilgan (7-band). lex.uz/docs/-8369688 · Tekshirilgan: 2026-10-25.
• Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 46²-modda, 1-qism. Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish — fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining yetti, mansabdor shaxslarga ellik baravari miqdorida jarima. Bu qismning matni hali 2021-yilgi tahrirda: unda fuqarolar maʼlumotlarini Oʻzbekistonda joylashgan texnik vositalarda saqlash talabi turibdi. lex.uz/docs/-97664 · Tekshirilgan: 2026-10-25.
• Prezidentning 2026-yil 15-iyuldagi PQ-265-son qarori, 11-band (2026-yil 1-noyabrdan). SMS orqali reklama — faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligi bilan; reklama qoʻngʻiroqlari va SMS joʻnatish xizmatini koʻrsatuvchi yuridik shaxslar — axborot tizimini davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazgandan keyin; mobil aloqa orqali reklama qoʻngʻiroqlari va xabarlari soat 18.00 dan 09.00 gacha taqiqlanadi. lex.uz/docs/-8329406 · Tekshirilgan: 2026-10-25.

Qonunning 8-moddasi matnida vakolatli organ hali «Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markazi» deb yozilgan; 415-son qaror va pd.gov.uz bu vazifani Migratsiya va personallashtirish departamenti nomi bilan beradi (2026-10-25 holatiga). Departament nizomi Prezidentning 2026-yil 19-yanvardagi PQ-14-son qarori bilan tasdiqlangan; Personallashtirish markazi endi Departament tarkibida. lex.uz/docs/-8003859 · Tekshirilgan: 2026-10-25.

Misol: Zarmed University

Tibbiyot universiteti, Samarqand va Buxoro: bitta asosda oltita tizim, «har biri universitetning oʻz manzilida» (har bir tizimning oʻz manzili — veb-manzil) — Avada loyihasi. Avada shartlari (avada.uz bosh sahifasi): «Maʼlumotlaringiz — sizniki. Soʻrovingiz boʻyicha barcha maʼlumotlar — 10 ish kunida sizga.» Demolarda — «toʻqima maʼlumotlar, har kecha tiklanadi»; maʼlumotlaringizda koʻrsatilgan demo boʻyicha: «Davom ettirmasak — maʼlumotlarni oʻchiramiz.»

Savol-javob

Talabalar maʼlumotlari qayerda saqlanishi kerak? OʻRQ-547-son Qonunning 27¹-moddasi (2026-yil 26-martdagi OʻRQ-1125-son Qonun tahririda, 2026-yil 27-martdan) boʻyicha Oʻzbekiston hududida saqlanishi shart boʻlganlari: biometrik va genetik maʼlumotlar hamda Oʻzbekistonda ishlaydigan telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchilarning maʼlumotlari. Taʼlim muassasasi uchun bu, avvalo, yuz yoki barmoq izi bilan davomat va kirish bazasi; bunday baza davlat reyestrida ham roʻyxatdan oʻtadi (20-modda). Boshqa shaxsga doir maʼlumotlarni (F.I.Sh., pasport maʼlumotlari, baholar, toʻlovlar) chet elda saqlash va ularga ishlov berish moddadagi uch shartdan biri bajarilganda mumkin: chet davlat bir xil himoya taʼminlovchi davlat sifatida tan olingan (415-son qaror roʻyxati); operator vakolatli organ talablariga mos standart shartnomaviy shartlar yoki majburiy korporativ qoidalarga amal qiladi; yoki vakolatli organ roʻyxatidagi xalqaro standartlarga rioya qiladi. Ovoz va yuz tasvirlarini (surat va videoni ham) biometrik deb hisoblab, Oʻzbekistonda saqlashni tavsiya qilamiz (bizning talqinimiz). Diqqat: Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 46²-moddasi 1-qismi hali eski talab matnida (2026-10-25 holatiga) — chet elga koʻchirishdan oldin yuristingiz bilan koʻrib chiqing.

Chet el bulutidagi serverdan foydalansak boʻladimi? Biometrik va genetik maʼlumotlar uchun — yoʻq. Qolganlari uchun — ha, agar server joylashgan davlat 415-son qaror roʻyxatida boʻlsa yoki qolgan ikki shartdan biri bajarilsa. AQSH roʻyxatda faqat EU-US Data Privacy Framework doirasidagi kompaniyalar uchun. Roʻyxatda yoʻq davlatga uzatish shartlarini vakolatli organ belgilashi kerak; 2026-10-25 holatiga ular lex.uzʼda yoʻq.

Har bir maʼlumot uchun rozilik kerakmi? Har doim emas: 18-modda boshqa asoslarni ham beradi — subyekt taraf boʻlgan shartnoma (masalan, oʻqish shartnomasi) yoki qonundagi majburiyat. Rozilik shart: shaxsni aniqlash uchun biometrik maʼlumotga (26-modda), salomatlik kabi maxsus maʼlumotlarga — yozma (25-, 21-moddalar), maqsad oʻzgarganda (19-modda). Rozilikni isbotlay olish kerak (31-modda).

Oʻquvchi 18 yoshga toʻlmagan boʻlsa-chi? Voyaga yetmagan subyektning maʼlumotlariga ishlov berish uchun ota-onalar (vasiylar, homiylar) yozma, shu jumladan elektron hujjat tarzida rozilik beradi (21-modda). Bu litsey, kollej, maktab va oʻquv markazlariga, baʼzan birinchi kurs talabalariga ham tegishli.

Maʼlumotlar bazasini davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazish kerakmi? 20-moddaning 1-qismi (OʻRQ-1125 tahririda) boʻyicha — Oʻzbekistonda saqlanishi shart boʻlgan bazalar, yaʼni biometrik yoki genetik maʼlumotli bazalar. Lekin 31-modda hali «bazalarini roʻyxatdan oʻtkazish»ni umumiy majburiyat sifatida sanaydi, Kodeksning 46²-moddasi ham roʻyxatdan oʻtgan bazalarni tilga oladi: shubha boʻlsa, pd.gov.uz orqali vakolatli organdan soʻrang. Ariza pd.gov.uz orqali (ariza berish prinsipi, 20-modda). 3-qism mehnat qonunchiligi boʻyicha ishlov beriladigan maʼlumot bazalarini roʻyxatdan ozod qiladi; faqat xodimlar uchun barmoq izi bilan ishga kelish hisobiga bu qanday tatbiq etilishini matn aniq aytmaydi — vakolatli organdan soʻrang.

Qonunni buzganlik uchun qanday javobgarlik bor? Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 46²-moddasi: fuqarolarga bazaviy hisoblash miqdorining yetti, mansabdor shaxslarga ellik baravari miqdorida jarima. Bu moddaning 1-qismi hali 2021-yilgi tahrirda va fuqarolar maʼlumotlarini Oʻzbekistonda saqlash haqidagi eski talabni tilga oladi (2026-10-25 holatiga): chet elga koʻchirishdan oldin buni yuristingiz bilan koʻrib chiqing.

Bir qadam: Zarmed University loyihasini koʻring: tibbiyot universiteti, bitta asosda oltita tizim