Ommaviy oferta va Click/Payme toʻlovida chek: oʻquv markazi uchun 2026-yilgi tartib (namuna bilan)

Tekshirilgan: 2026-yil 26-oktyabr · Manbalar: lex.uz

Qisqasi: qonun markazdan har bir oʻquvchi bilan shartnoma talab qiladi. Ommaviy oferta — shu shartnomani har bir ota-ona bilan alohida imzolamasdan tuzishning qonuniy yoʻli: ota-ona saytdagi shartlarni oʻqiydi, toʻlaydi va shartnoma tuziladi. Buning uchun oferta matnida qonunda sanab oʻtilgan maʼlumotlar boʻlishi, pulni qaytarish tartibi aniq yozilishi va har bir toʻlovga chek berilishi kerak.

Litsenziya kerakmi yoki xabardor qilish yetarlimi — oldingi maqolamizda. CRMda chekni demoda qanday tekshirish — CRM tanlash maqolasining 3-boʻlimida.

1. Shartnoma majburiy, oferta — uni tuzish yoʻli

• «Taʼlim toʻgʻrisida»gi Qonun, 31-modda (oxirgi qismi): nodavlat taʼlim tashkiloti oʻz dasturlari boʻyicha oʻqitishni oʻquvchi yoki uning ota-onasi (qonuniy vakili) bilan tuziladigan shartnoma asosida olib boradi; shartnomada oʻqitish muddatlari, shartlari va toʻlovlari, taraflarning huquq va majburiyatlari yoziladi.
• Vazirlar Mahkamasining 88-son qarori bilan tasdiqlangan Yagona nizomning 6-ilovasi — «Qoʻshimcha taʼlim faoliyatining pasporti», 9-band «d»: oʻquvchilar bilan munosabat shartnoma asosida boʻladi. Pasport bu talabni buzishni qoʻpol buzish deb belgilaydi.
• Fuqarolik kodeksi, 703-modda: taʼlim berish shartnomasiga haq evaziga xizmat koʻrsatish qoidalari qoʻllanadi.

Ommaviy oferta nima — Fuqarolik kodeksi:

• 369-modda: noaniq doiradagi shaxslarga qaratilgan reklama, agar boshqacha aytilmagan boʻlsa, faqat oferta berishga taklif. Shartnomaning barcha asosiy shartlari bor va javob bergan har kim bilan shu shartlarda shartnoma tuzish istagi koʻrinib turgan taklif — ommaviy oferta. Instagramdagi narxli eʼlon odatda hali oferta emas.
• 370-modda: aksept toʻliq va shartsiz boʻladi, sukut aksept emas. Ofertani olgan shaxs belgilangan muddatda uning shartlarini bajarsa — masalan, tegishli summani toʻlasa — bu aksept hisoblanadi (4-qism).
• 366-modda, oxirgi qismi: yozma oferta shu tartibda qabul qilinsa, shartnomaning yozma shakliga rioya qilingan hisoblanadi.

Bu nega muhim: «Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi Qonunning 8-moddasiga koʻra, tuzilganda darhol bajarilmaydigan shartnoma yozma tuziladi. Bir necha oylik kurs aynan shunday. Oferta va toʻlov birga — yozma shartnoma.

2. Saytdagi oferta matnida nima boʻlishi shart

«Elektron tijorat toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-792), 3-modda: elektron tijorat — tadbirkorlik doirasida axborot tizimlari orqali elektron savdo maydonchasida tuzilgan shartnoma boʻyicha tovar (ish, xizmat) oldi-sotdisi; maydoncha — masofadan oldi-sotdi qilish imkonini beruvchi axborot tizimi. Qonun sotuvchiga oʻz elektron savdo maydonchasini ochib, unda bevosita sotishga ruxsat beradi (9-modda). Demak, ota-ona ofertani saytingiz yoki ilovangizda qabul qilib, shu yerda toʻlasa — bu elektron tijorat. 2026-yil 12-dekabrdan (OʻRQ-1173) taʼrif yana kengayadi: axborot-kommunikatsiya texnologiyalari orqali tuzilgan har qanday tadbirkorlik shartnomasi. Bunday holda 16-modda oferta matnida quyidagilarni talab qiladi:

1. ofertani yuborgan shaxsning nomi;
2. pochta va elektron manzili, telefon raqami;
3. qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda — litsenziya yoki ruxsat hujjati maʼlumotlari;
4. shartnoma tuzish tartibi, akseptni yuborish va chaqirib olish tartibi;
5. shartnomaga oʻzgartish kiritish imkoniyati va tartibi;
6. xizmat koʻrsatish va toʻlov shartlari, narxlar (tariflar);
7. ochiq axborot resursidagi elektron hujjatga havola orqali shartnomaga kiritiladigan shartlar.

2026-yil 12-dekabrdan (2026-yil 10-sentyabrdagi OʻRQ-1173-son Qonun bilan) roʻyxatga yana bir band qoʻshiladi: tovar (xizmat)ni qaytarish va toʻlangan pulni qaytarish tartibi va shartlari.

Isteʼmolchilar huquqlari toʻgʻrisidagi Qonunning 28¹-moddasi (axborot tizimi orqali shartnoma) 16-moddada boʻlmagan bandlarni qoʻshadi: shikoyat qabul qilish tartibi, xizmatning asosiy xususiyatlari, xizmat davriy boʻlsa — shartnomaning eng qisqa muddati, takliflarni qabul qilish muddati, shartnomani bekor qilish tartibi, shartnomani bajarishning boshqa shartlari, litsenziya va ruxsat hujjatlarining QR-kodi (agar boʻlsa). 28¹-modda axborot tizimi orqali tuzilgan har qanday shartnomaga tegishli — maydoncha boʻlish-boʻlmasligidan qatʼi nazar. Til — davlat tili, boshqalari u bilan bir vaqtda (OʻRQ-792, 21-modda): oʻzbek matni asosiy, rus matni yonida.

Litsenziya bandi: qoʻshimcha taʼlim uchun litsenziya talab qilinmaydi (Taʼlim toʻgʻrisidagi Qonun, 31-modda 1-qism); qonun litsenziya, ruxsat hujjati va xabarnomani alohida sanaydi (OʻRQ-792, 9-modda), shuning uchun 16-moddaning bu bandi va 28¹-moddadagi ruxsat hujjatlarining QR-kodi sizga tegishli emas. Xabarnoma raqami va sanasini baribir yozing: ota-onaga ishonch beradi.

3. Pul va qaytarish: oferta nimani yoza olmaydi

• Narx toʻlov usuliga bogʻliq emas. Isteʼmolchilar huquqlari toʻgʻrisidagi Qonun, 10-modda: bir xil hajm va sifatdagi xizmat uchun toʻlov shakliga qarab har xil narx belgilash taqiqlanadi; naqd pulsiz toʻlovda ragʻbatlantirish mumkin. Demak «Click orqali toʻlasangiz +2 %» deb yozib boʻlmaydi.
• Koʻrsatilmagan xizmat uchun haq olinmaydi. Oʻsha Qonun, 21-modda: isteʼmolchi huquqlarini cheklaydigan va qonunchilikka zid shartlar haqiqiy emas; ijrochi koʻrsatilmagan xizmat uchun haq olishga haqli emas. Fuqarolik kodeksining 707-moddasida esa buyurtmachi xizmat narxini toʻliq toʻlash sharti bilan shartnomani bekor qilishni talab qila oladi (ijrochi aybli boʻlmasa). Ota-ona isteʼmolchi, shuning uchun unga 21-modda tegishli: koʻrsatilmagan xizmat uchun haq olinmaydi, uning huquqini cheklaydigan shartni shartnomaga kiritish esa taqiqlangan (21-modda 3-qism). «Toʻlangan pul qaytarilmaydi» degan band — shunday shart. 707-moddaning «toʻliq narx» qoidasiga isteʼmolchi boʻlmagan buyurtmachi (masalan, xodimlarini oʻqitayotgan kompaniya) bilan tuzilgan shartnomada tayanish mumkin. Namunada — oʻtilmagan darslar uchun qaytarish; ushlab qolinadigan xarajatlar roʻyxatini yuristingiz bilan belgilang.
• Muddat va usul. Elektron tijorat toʻgʻrisidagi Qonun, 27-modda: pul, boshqacha kelishilmagan boʻlsa, qanday toʻlangan boʻlsa, shunday qaytariladi; qaytarish xarajati sotuvchida. Shartnomada belgilangan muddatda qaytarilmasa — har bir kechikkan kun uchun qaytariladigan summaning 1 % miqdorida penya; penya shu summadan oshmaydi (27-modda; xuddi shu qoida — Isteʼmolchilar huquqlari toʻgʻrisidagi Qonunning 28¹-moddasida). Shuning uchun ofertada muddatni raqam bilan yozing.

4. Click va Payme orqali toʻlovda chek

Isteʼmolchilar huquqlari toʻgʻrisidagi Qonun, 10-modda: oldi-sotdida isteʼmolchiga kassa yoki tovar cheki beriladi. Xizmat uchun qaysi chek — Vazirlar Mahkamasining 943-son qarorida (lex.uz/docs/4603329), qisqasi:

• Ota-ona uydan, ilova orqali toʻlasa: toʻlov tashkiloti yoki elektron tijorat platformasi (qarorda — «Marketpleys») orqali toʻlovga xaridorga elektron fiskal chek beriladi (1a-ilova, 2-band). Elektron tijorat toʻgʻrisidagi Qonunning 23-moddasiga koʻra, virtual kassaning elektron cheki xaridorning telefoni, pochtasi yoki shaxsiy kabinetiga yuboriladi.
• Markazda toʻlasa (naqd, karta, QR-kod) — onlayn-NKM yoki virtual kassa cheki; chekda nimalar boʻlishi va «boʻnak» cheki haqida — CRM tanlash maqolasining 3-boʻlimida.
• Pul qaytarilsa — «qaytarish» turidagi chek (1-ilova, 7-band); Payme hujjatlarida ham toʻlov va bekor qilish uchun alohida chek turi bor.
• Darslardan oldin toʻlasa (oylik toʻlov odatda shunday) — Soliq kodeksi xizmat uchun oldindan olingan pulni «oldindan toʻlov (boʻnak)» deydi va uni daromad sifatida hisobga olinmaydigan mablagʻlar qatorida sanaydi (304-modda, 6-band). 943-son qarorda «boʻnak» turidagi chek bor, unda QR-kod va fiskal belgi boʻlmaydi (1-ilova, 7-band). Oldindan toʻlovga qaysi turdagi chek berilishi, darslar oʻtilgach «sotuv» cheki kerakmi va bu pul qachon daromad hisoblanadi — qarorda ham, 304-moddada ham yozilmagan, buxgalteringiz bilan aniqlang.

Chekni kim shakllantiradi va havolasini kim yuboradi — toʻlov tashkiloti bilan shartnomangizda yoziladi; ulanishdan oldin buni soʻrang. Click namunaviy shartlari (3.3-tahrir, 2026-yil 16-oktyabrdan) merchantdan elektron tijorat va isteʼmolchilar huquqlari qonunchiligiga rioya qilishni talab qiladi. Click shartlari saytda Click orqali toʻlash mumkinligini yozishni ham talab qiladi (3.3.6-band). Ommaviy ofertani nomi bilan talab qiladigan alohida hujjat topmadik: talab yuqoridagi qonunlardan kelib chiqadi.

5. Namuna: oʻquv markazining ommaviy ofertasi

Namuna. Bu — umumiy maʼlumot uchun tuzilgan namuna, tayyor yuridik hujjat emas. Saytga qoʻyishdan oldin markazingiz yuristi uni tekshirsin va shartlaringizga moslashtirsin. [___] — markazingiz maʼlumotlari.

OMMAVIY OFERTA — «[markaz nomi]» oʻquv markazida haq evaziga taʼlim xizmati koʻrsatish shartnomasi Tahrir: [sana] · Doimiy havola: [sayt manzili]/oferta

1. Ijrochi. [MChJ yoki YaTT nomi], STIR [], manzil [], telefon [], elektron pochta []. Faoliyat haqida xabarnoma: [raqami, sanasi]. 2. Buyurtmachi — ofertani qabul qilgan shaxs: voyaga yetgan oʻquvchi, voyaga yetmagan oʻquvchining ota-onasi (qonuniy vakili) yoki ota-onasining yozma (jumladan elektron) roziligi bilan 14–17 yoshli oʻquvchining oʻzi. Formada ota-ona va oʻquvchining ismi koʻrsatiladi. Toʻlovni boshqa shaxs qilsa ham, taraf — formada koʻrsatilgan Buyurtmachi. 3. Xizmat. [Kurs nomi], dastur: []; [guruhda / yakka]; haftasiga [] dars, har biri [] daqiqa; kurs muddati [] oy; [manzil / onlayn]. Shartnoma bir oylik davrlar bilan tuziladi, eng qisqa muddat — [1 oy]. 4. Shartnoma qanday tuziladi. Buyurtmachi [sayt / ilova] formasida «Ofertani oʻqidim va qabul qilaman» belgisini qoʻyib, birinchi toʻlovni qilganda shartnoma tuzilgan hisoblanadi (Fuqarolik kodeksi, 370-modda 4-qism). Akseptni chaqirib olish uchun [telefon / pochta / ilova] orqali xabar yuboriladi; xabar Ijrochiga akseptdan oldin yoki u bilan bir vaqtda yetib kelsa, aksept olinmagan hisoblanadi (371-modda). Shartnoma tuzilgandan keyin — 7-band boʻyicha voz kechiladi. 5. Narx va toʻlov. Oylik narx: [] soʻm ([narxlar sahifasi havolasi]). Toʻlov har oyning []-sanasigacha: naqd, bank kartasi, Click, Payme yoki QR-kod orqali. Narx toʻlov usuliga bogʻliq emas. Chegirmalar: [_]. Har bir toʻlovga fiskal chek beriladi: markazda — qogʻoz yoki elektron, ilova yoki sayt orqali — elektron; elektron chek havolasi Buyurtmachi koʻrsatgan telefon yoki pochtaga yuboriladi. Toʻlov faqat Ijrochining kassasi, Click/Payme merchanti yoki QR-kodi orqali qabul qilinadi. 6. Ijrochi: darslarni jadval boʻyicha oʻtkazadi; oʻz aybi bilan oʻtkazilmagan darsni [] kun ichida oʻtadi yoki pulini qaytaradi. Buyurtmachi: oʻz vaqtida toʻlaydi; ichki tartibga ([havola]) rioya qiladi. 7. Voz kechish va qaytarish. Buyurtmachi istalgan vaqtda [yozma / kanal] orqali xabar berib shartnomadan voz kecha oladi. Ijrochi oʻtilmagan darslar uchun toʻlangan summani xabar olingan kundan [] ish kuni ichida, toʻlov qilingan usulda qaytaradi. Bir dars narxi = oylik narx ÷ shu oydagi jadval boʻyicha darslar soni. Jadval boʻyicha oʻtkazilgan, lekin oʻquvchi kelmagan dars [koʻrsatilgan hisoblanadi / ___]. Guruh ochilmasa yoki Ijrochi uni yopsa — toʻlov toʻliq qaytariladi. Chegirmali paket muddatidan oldin bekor qilinsa: [qayta hisoblanadi / _]. Pul qaytarilganda qaytarish cheki beriladi. Ushlab qolinadigan haqiqiy xarajatlar: [roʻyxat yoki «yoʻq»]. 8. Shaxsga doir maʼlumotlar. Ijrochi [F.I.Sh., telefon, ] maʼlumotlariga taʼlim xizmati, toʻlov va qonunchilik talab qilgan hisobotlar uchun ishlov beradi; ular toʻlov tashkilotiga, fiskal operatorga va vakolatli vazirlikning axborot tizimiga beriladi; [] yil saqlanadi. Darslar qonunchilik talabiga koʻra ovozli videoga yoziladi va kamida bir oy saqlanadi. Voyaga yetmagan oʻquvchi maʼlumotiga rozilikni ota-ona formada alohida belgi bilan beradi va xuddi shu yoʻl bilan yoki yozma ravishda chaqirib oladi. Reklama xabarlari — faqat alohida rozilik bilan. 9. Shikoyat va nizolar. Shikoyat: [telefon, pochta, manzil]; javob — [_] ish kuni ichida. Kelishilmasa — qonunchilikda belgilangan tartibda sudda. 10. Oʻzgartirish va amal qilish. Yangi tahrir saytda eʼlon qilinadi, Buyurtmachining telefoniga xabar yuboriladi va [] kundan keyin kuchga kiradi; Buyurtmachi rozi boʻlmasa, 7-band boʻyicha voz kechib, ishlatilmagan davr uchun pulini qaytarib oladi; toʻlangan davr uchun avvalgi shartlar amal qiladi. Oferta [sana]dan chaqirib olinguncha amal qiladi. Matn oʻzbek va rus tillarida eʼlon qilinadi. Matnlar farq qilsa, oʻzbek matni ustun.

6. Saytga qoʻyishdan oldin: 7 ta tekshiruv

1. Oferta bitta sahifada, sanali tahrir bilan; toʻlov formasi yonida havola va qabul qilish belgisi; markazda naqd toʻlaganda — ota-ona ofertani qabul qilganini qogʻozda yoki planshetda belgilaydi.
2. Nomi, STIR, manzil, telefon, pochta; xabarnoma raqami va sanasi.
3. Narx va toʻlov muddati; narx toʻlov usuliga qarab oʻzgarmaydi.
4. Voz kechish va qaytarish: qaysi summa, necha kunda, qaysi usulda.
5. Shikoyat kanali va javob muddati.
6. Har bir toʻlovga chek: masofadan — elektron, havolasi ota-onaga; pul qaytarilsa — qaytarish cheki.
7. Bolalar kursi: maʼlumotlarga ota-onaning roziligi (OʻRQ-547, 21-modda), shu jumladan darslarning videoyozuvi haqida; reklama xabarlariga — alohida rozilik (batafsil: CRM tanlash maqolasining 5- va 6-boʻlimlari).