HEMIS bilan integratsiya qilingan LMSni kim qiladi va u qanday ishlaydi?

Qisqa javob. HEMIS bilan bogʻlangan LMSni universitetning oʻzi (masalan, Moodle asosida) yoki shartnoma boʻyicha dasturchi kompaniya quradi, ulanish esa vazirlik talablari boʻyicha qilinadi. Qonunchilik taʼlim jarayonini boshqaradigan boshqa dasturi bor oliygohdan shu dasturni HEMISga integratsiya qilishni talab qiladi; LMSni aktlar nomlamaydi. Misol: Zarmed University LMSi — Avada loyihasi, talaba unga HEMIS orqali bir marta tasdiqlanadi.

Kim nimani yuritadi

HEMIS — vazirlikning «Oliy taʼlim jarayonlarini boshqarish» axborot tizimi; u universitetning oʻz dasturi emas. 2026-yil oktyabrdan bu vazirlik — Taʼlim va ilm-fan vazirligi: u Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi negizida tashkil etilgan va ikkalasining huquqiy vorisi (PF-213). Vazirlik 2024-yilda HEMISdan foydalanish reglamenti ishlab chiqilayotganini eʼlon qilgan. Talaba HEMISga universitet bergan login va parol bilan kiradi (baʼzi universitetlar portalida OneID orqali ham). HEMIS Mobile ilovasida oʻqish joyidan maʼlumotnoma, davomat, dars jadvali, fanlardan baholar, transkript (akademik maʼlumotnoma), diplom va uning ilovasi, yakuniy va nazorat jadvallari bor. Biz (Avada) HEMISni ishlab chiqmaganmiz va uning nomidan gapirmaymiz: bu sahifa ochiq manbalarda yozilganini jamlaydi.

Oʻng ustun — bizning talqinimiz, qonun matni emas: qonun LMSni nomlab aytmaydi. HEMISda ham fanlarning elektron resurslari, topshiriqlar va testlar bor. Universitet LMSni boshqa narsa uchun quradi: darsni bosqichma-bosqich oʻqitadigan, rasm va klinik holatlar bilan tuzilgan, kafedra tekshiruvidan oʻtgan mazmun va mashq uchun (bizning talqinimiz).

Integratsiya qadamlari

1. Qaysi maʼlumot kerakligini yozing. Odatda: talabani tanish (kirish) va uning guruhi, fakulteti, taʼlim tili. Rasmiy baholar HEMISda qoladi.
2. Kirish shartlarini aniqlang. HEMIS API tavsifi ochiq emas (2026-10-25); integratsiya «Vazirlik tomonidan belgilangan talablar boʻyicha» qilinadi (PQ-60, 6-band). Shartlarni vazirlik va uning yagona integratori bilan aniqlang (PF-58, 2-ilova, 5-band).
3. Kirishni loyihalang. Bir yoʻli: talaba LMSga birinchi marta HEMIS orqali bir marta tasdiqlanadi, keyin oʻz paroli bilan kiradi. Shunda HEMIS vaqtincha ishlamasa ham dars toʻxtamaydi (bizning talqinimiz).
4. Shaxsga doir maʼlumotlarni himoya qiling. LMS talabaning HEMIS parolini saqlamasin. Eng yaxshisi: talaba HEMISning oʻz sahifasida tasdiqlaydi va LMS parolni umuman koʻrmaydi. Bu imkon boʻlmasa, LMS parolni bir marta HEMISga uzatadi va na parolni, na HEMIS bergan tokenni saqlaydi (bizning talqinimiz).
5. Kim xizmat koʻrsatishini kelishing: yangilanish, zaxira nusxa, HEMIS oʻzgarganda moslash.

Qonun nima deydi

Taʼlim jarayonlarini boshqarishning boshqa dasturiy taʼminotiga ega oliygoh uchun oʻz tizimini HEMISga integratsiya qilish majburiy (PQ-60, 6-band); LMS shunday dastur hisoblanadimi — aktlar aytmaydi.

• 2021-yil 24-dekabrdagi PQ-60-son qaror, 6-band. Axborot tizimi 2021/2022 oʻquv yilidan qabul qilingan talabalarni toʻliq qamrab olgan holda bosqichma-bosqich joriy etiladi; «Oʻquv jarayonini boshqarish», «Ilmiy jarayonni boshqarish», «Maʼmuriy jarayonni boshqarish», «Moliya-xoʻjalik faoliyatini boshqarish» va «Taʼlim sifatini nazorat qilish» qismlari. Taʼlim jarayonlarini boshqarishning boshqa dasturiy taʼminotiga ega oliy taʼlim tashkilotlari uchun oʻz tizimini «Vazirlik tomonidan belgilangan talablar boʻyicha» unga integratsiya qilish majburiy. Davlat oliygohlari axborot tizimini joriy etish va unga xizmat koʻrsatish boʻyicha vazirlik tizimidagi tashkilotlar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma tuzishi mumkin. lex.uz/docs/-5793261
• Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 30-iyundagi 403-son qarori, 3-band «a» va «g». 2025-yil 1-avgustdan: nodavlat oliygoh qabul buyrugʻini yangi oʻquv yilining 1-oktabridan kechiktirmay HEMISda roʻyxatdan oʻtkazadi; nodavlat taʼlim tashkilotida oʻquv, ilmiy va maʼmuriy jarayonlarni boshqaruvchi hamda taʼlim sifatini nazorat qiluvchi axborot tizimi boʻlishi talab etiladi, nodavlat kasbiy va oliy taʼlim tashkiloti esa uni HEMISga integratsiya qilishi shart. lex.uz/docs/-7609624
• Oliy taʼlim toʻgʻrisidagi nizom (vazirlikning 2026-yil 10-martdagi 99-son buyrugʻi, Adliya vazirligida 2026-yil 3-aprelda 3807-son bilan roʻyxatga olingan), 31-band: talabalarni oʻqitish faoliyati Oliy taʼlim jarayonlarini boshqarish axborot tizimi yordamida tartibga solinadi va monitoring qilinadi. Nodavlat oliygohlar uchun nizom qoidalari tavsiyaviy (kirish qismi). lex.uz/uz/docs/-8117474
• Prezidentning 2026-yil 10-apreldagi PF-58-son farmoni, 2-ilova, 5-band. Vazirlik tizimidagi Raqamli taʼlim … markazi oliy, kasbiy va oʻrta maxsus taʼlim sohasida axborot tizimlarini yaratish boʻyicha yagona integrator; «b»: HEMIS yagona integratsiyalashgan raqamli ekotizimning bosh axborot tizimlaridan biri; «v»: vazirlik, uning tizimidagi tashkilotlar va taʼlim tashkilotlari markaz bilan dasturiy taʼminot ishlab chiqish va texnik xizmat boʻyicha toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma tuzishi mumkin. lex.uz/uz/docs/-8129755
• 2019-yil 2-iyuldagi OʻRQ-547-son «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 27¹-modda (2026-yil 26-martdagi OʻRQ-1125-son Qonun tahririda) — Oʻzbekistonda saqlanishi shart boʻlgan maʼlumotlar va chet elda saqlash shartlari. lex.uz/docs/-4396419
• Prezidentning 2026-yil 3-oktyabrdagi PF-213-son Farmoni, 1- va 2-bandlar. Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi negizida Taʼlim va ilm-fan vazirligi tashkil etildi; u ikkala vazirlikning huquqiy vorisi. lex.uz/docs/8519155

Yuqoridagi aktlardagi «Vazirlik» — Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi; PF-213 dan beri uning huquqiy vorisi — Taʼlim va ilm-fan vazirligi (aktlar matni 2026-10-25 holatiga oʻzgartirilmagan).

Tekshirilgan: 2026-10-25.

Moodle yoki oʻz LMS

Kim quradi. Uch yoʻl bor: universitetning oʻz jamoasi (koʻpincha Moodle asosida), shartnoma boʻyicha dasturchi kompaniya yoki vazirlik tizimidagi Raqamli taʼlim … markazi (PF-58 unga taʼlim tashkilotlari bilan toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma tuzishga ruxsat beradi).

Moodle — ochiq kodli, bepul litsenziyali (GNU GPL) tizim, 100 dan ortiq tilga tarjima qilingan, plaginlari koʻp; uni oʻz serverida oʻrnatish, yuritish va HEMIS bilan bogʻlash universitetning ishi boʻlib qoladi. Oʻz LMS universitetning tuzilmasi va darslik shakliga qarab quriladi, lekin ishlab chiqish va xizmat koʻrsatish shartnoma bilan kelishiladi: kod va maʼlumot kimniki, kim yangilaydi. Ikkalasida ham HEMIS integratsiyasi alohida ish. Tanlov — qaysi biri sizning darslaringiz va jamoangizga mos.

Tibbiyot universitetiga qoʻshimcha nima kerak (bizning talqinimiz, rasmiy talab emas)

Klinik mazmun: rasmlar, klinik holatlar, amaliy koʻnikma boʻyicha qoʻllanmalar; har bir fikr uchun manba; kafedra darsni nashrdan oldin tekshirishi; universitet bir necha tilda oʻqitsa — har bir taʼlim tilida dars.

Misol: Zarmed University

Tibbiyot universiteti, Samarqand va Buxoro: ikki kampus, bitta asosda oltita tizim — Avada loyihasi. Talaba LMSga HEMIS orqali bir marta tasdiqlanadi, keyin oʻz paroli bilan kiradi; keyingi kirishlarda HEMIS qayta soʻralmaydi. LMS HEMISdan talabaning ismi, guruhi, fakulteti va taʼlim tilini oʻqiydi, HEMISga esa hech narsa yubormaydi: na baho, na davomat. HEMIS parolini LMS saqlamaydi. LMSda 2 400+ dars. Holat: LMS joriy qilinmoqda.

Savol-javob

LMSga HEMIS logini bilan kirish mumkinmi? Ha, integratsiya vazirlik talablari boʻyicha kelishilgan boʻlsa. Vazirlik tizimida axborot tizimlari boʻyicha yagona integrator — Raqamli taʼlim … markazi (PF-58, 2-ilova, 5-band). Zarmed Universityda talaba HEMIS orqali bir marta tasdiqlanadi, keyin LMSga oʻz paroli bilan kiradi.

HEMIS bilan integratsiya majburiymi? PQ-60 (6-band) taʼlim jarayonlarini boshqarishning boshqa dasturiy taʼminotiga ega oliygohlar uchun oʻz tizimini HEMISga integratsiya qilish majburiy ekanini belgilaydi; 403-son qaror (3-band «g») nodavlat oliygohlardan oʻz axborot tizimini HEMISga integratsiya qilishni talab qiladi. LMS shunday tizim hisoblanadimi — aktlar aytmaydi: oʻz holatingizni vazirlik bilan aniqlang.

LMS HEMIS oʻrnini bosadimi? Yoʻq. Oʻqitish HEMIS orqali tartibga solinadi va monitoring qilinadi (nizomning 31-bandi). HEMISda ham fanlarning elektron resurslari, topshiriqlar va testlar bor; LMS — tuzilgan darslar va mashq uchun.

HEMIS API hujjatlari ochiqmi? Ommaviy hujjat yoʻq: API tavsifi ochiq emas (2026-10-25). Shartlar vazirlik talablari bilan belgilanadi.

Moodle HEMIS bilan ishlaydimi? Moodle ham, oʻz LMS ham HEMIS bilan bogʻlanishi mumkin; har ikkisida bu alohida qilinadigan ish. Tayyor rasmiy Moodle plaginini ochiq manbalarda topmadik.

Talabalar maʼlumoti qayerda saqlanishi kerak? OʻRQ-547-son Qonunning 27¹-moddasi (2026-yil 26-martdagi OʻRQ-1125-son Qonun tahririda, 2026-yil 27-martdan) boʻyicha Oʻzbekiston hududida saqlanishi shart boʻlganlari: biometrik va genetik maʼlumotlar hamda Oʻzbekistonda ishlaydigan telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchilarning maʼlumotlari. Boshqa shaxsga doir maʼlumotlarni chet elda saqlash va ularga ishlov berish moddadagi uch shartdan biri bajarilganda mumkin: chet davlat bir xil himoya taʼminlovchi davlat sifatida tan olingan boʻlsa; operator vakolatli organ talablariga mos standart shartnoma shartlari yoki majburiy korporativ qoidalarga amal qilsa; vakolatli organ roʻyxatidagi xalqaro standartlarga rioya qilsa. Qonunning 26-moddasi shaxsning anatomik va fiziologik xususiyatlarini tavsiflovchi maʼlumotlarni biometrik deb ataydi; talabani yuz orqali tanish shunga kiradi deb oʻqiymiz.

Bir qadam: HEMIS orqali kirish va 2 400+ dars qanday ishlashini Zarmed University loyihasida koʻring