Oʻquv markazining soliqlari 2026: aylanmadan soliq, QQS, foyda soligʻi va repetitor YaTT sifatida

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 27-oktabr · Manba: lex.uz

Qisqasi

• Chegaradan past MChJ aylanmadan soliq yoki umumiy tartibni tanlaydi; notijorat tashkiloti aylanmadan soliqqa oʻta olmaydi (Soliq kodeksi, 461-, 462-, 467-moddalar).
• Chegara ikki joyda yozilgan: Kodeksning 461-moddasida va 2026-yil 1-iyundan PF-100 Farmonida (12 000 BHM). Kodeksdagi chegara hali oʻzgartirilmagan: qaysi biri sizga qoʻllanishini buxgalter bilan tekshiring.
• Chegaradan oshsangiz — QQS va foyda soligʻi. Taʼlim QQSdan ozod (243-modda; sharti pastda), foyda soligʻi 90 % sharti bilan 0 %, aks holda 15 % (337-, 59-moddalar); birinchi marta oʻtganlar bir soliq davri — oʻtilgan yildan keyingi kalendar yil — foyda soligʻidan ozod (shartlari pastda; 337-modda, 13-qism).
• Repetitorlik oʻzini oʻzi band qilganlar roʻyxatida yoʻq: mustaqil ishlaydigan repetitor YaTT sifatida roʻyxatdan oʻtadi, markazda esa mehnat shartnomasi bilan ishlashi mumkin (PF-50).

YaTTdan MChJga oʻtsangiz: aylanmadan soliq 4 % (YaTTda 1 %); umumiy tartibda taʼlim QQSdan ozod (243-modda; xabarnomali markazga sharti qanday qoʻllanishi aniq emas — pastda), foyda soligʻi 90 % sharti bilan 0 %, boshqa tushumga QQS 12 %. Markaz uchun umumiy tartib arzonroq chiqishi mumkin: buxgalter bilan hisoblab koʻring.

Mol-mulk va yer soliqlari hamda chet ellik oʻqituvchilarga toʻlov bu maqolada yoritilmagan.

Mundarija

• Uch shakl: MChJ, notijorat tashkiloti, YaTT
• Chegaradan past: aylanmadan olinadigan soliq
• Chegara qancha: Kodeks va PF-100
• Chegaradan yuqori: QQS va foyda soligʻi
• Soddalashtirilgan QQS: taʼlim imtiyozi qoʻllanmaydi
• Oʻqituvchilarga haq toʻlash
• 2030-yilgacha imtiyoz markazlarga emas
• Tekshiruv roʻyxati

Uch shakl: MChJ, notijorat tashkiloti, YaTT

• MChJ. Jami daromadi chegaradan oshmasa, ikki rejimdan birini tanlaydi (462-modda).

• Notijorat tashkiloti (NNT). Aylanmadan soliq toʻlovchisi boʻla olmaydi: 461-moddaning 2-qismi 13-bandida «notijorat tashkilotlariga, shu jumladan budjet tashkilotlariga» deyilgan. Demak, NNT umumiy tartibda (QQS va foyda soligʻi); oʻz imtiyozlarini buxgalter bilan tekshiring. Grantlar, insonparvarlik yordami va maqsadli tushumlar (48-modda shartlari bilan) foyda soligʻi bazasiga kirmaydi, pullik kurslar daromadi esa kiradi (304-, 318-moddalar).

• YaTT. Tovar (xizmat) sotishdan olingan daromadi chegaradan oshmasa — aylanmadan soliq 1 % (467-modda, 1-qism, 5-band).

• Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs. 2026-yil 1-yanvardan amaldagi faoliyat turlari roʻyxatida (PF-50 Farmoni, 10(a)-band, 2-ilova, 72 band) repetitorlik ham, dars berish ham yoʻq. Shuning uchun oʻz oʻquvchilariga mustaqil dars beradigan repetitor YaTT sifatida roʻyxatdan oʻtadi.

  Roʻyxatning 36-bandi faqat «onlayn konsultatsiya berish (onlayn-konsultant, onlayn-trener, moliyaviy maslahatchi, vebinar olib boruvchi)»ni nomlaydi.

Chegaradan past: aylanmadan olinadigan soliq

Stavkalar (467-modda, 1-qism):

• iqtisodiyotning barcha tarmoqlari (2–5-bandlardagilardan tashqari) — 4 %;
• YaTT va oʻzini oʻzi band qilganlar — 1 %.

MChJ tanlovi (462-modda). MChJ QQS va foyda soligʻi oʻrniga aylanmadan soliqni tanlashi mumkin:

• yangi rejimga navbatdagi soliq davridan oʻtiladi; soliq organi «navbatdagi soliq davri boshlanishiga qadar oʻn kundan kechiktirmay» xabardor qilinadi;
• yangi tashkil etilgan MChJ rejimni roʻyxatdan oʻtishda tanlaydi;
• ixtiyoriy chiqish — QQS toʻlovchisi sifatida roʻyxatdan oʻtish va aylanmadan soliqni rad etish haqida ariza berilgan oydan keyingi oyning 1-sanasidan; qaytish — «kamida oʻn ikki oydan keyin», agar joriy soliq davri yakuni boʻyicha daromad 461-moddadagi chegaradan oshmagan boʻlsa.

Chegaradan oshganda (462-modda): jami daromad chegaraga yetgan kundan eʼtiboran QQS va foyda soligʻi toʻlanadi.

Yangi tashkil etilgan MChJ (yangi roʻyxatdan oʻtgan YaTT) daromadi chegaraning uch yuz oltmish beshdan biri roʻyxatdan oʻtgan sanadan yil oxirigacha boʻlgan kunlar soniga koʻpaytirilgandagi miqdordan oshsa, u roʻyxatdan oʻtgan yildan keyingi yildan eʼtiboran QQS va foyda soligʻiga oʻtadi (462-modda, sakkizinchi qism). Daromadi butun chegaraga yetsa — oʻsha kundan (yettinchi qism).

Misol: MChJ 1-iyulda roʻyxatdan oʻtdi; 31-dekabrgacha 183–184 kun, yaʼni chegaraning taxminan yarmi. Yil oxirigacha daromadi shundan oshsa, keyingi yildan QQS va foyda soligʻiga oʻtadi (462-modda, 8-qism).

Birinchi marta oʻtganlarga foyda soligʻi imtiyozi — oʻtilgan yilning oʻzida emas, keyingi yilda (337-modda, 13-qism): «2026-yil 1-yanvardan boshlab ilk marotaba soliq toʻlashga oʻtgan aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchilar — soliq toʻlashga oʻtgan yildan keyingi bir soliq davri mobaynida soliq toʻlashdan (bundan dividend va foizli daromadlar mustasno) ozod qilinadi.» Qayta tashkil etilganlarga, tugatilganda va imtiyoz uchun daromad ikki va undan ortiq subyektga boʻlingani aniqlanganda bu tatbiq etilmaydi (13- va 9-qismlar). Masalan: YaTTni yopmasdan, imtiyoz uchun daromadni YaTT va yangi MChJ orasida boʻlish.

Chegara qancha: Kodeks va PF-100

• Soliq kodeksi, 461-modda, 1-qism (ZRU-1108 tahriri, 2026-yil 1-yanvardan). Chegara moddada BHMda emas, summa bilan yozilgan; uni lex.uz saytidagi 461-moddadan koʻring.
• Prezidentning 2026-yil 26-maydagi PF-100-son Farmoni, 2-band: «2026-yil 1-iyundan boshlab soliq solishning umumbelgilangan tartibiga oʻtish uchun belgilangan chegaraviy miqdor bazaviy hisoblash miqdorining oʻn ikki ming baravari etib belgilansin.» Farmon darhol kuchga kirgan (13-band).

Kodeksdagi chegara hali yangilanmagan. Farmonning 14-bandi bir oy ichida qonunchilikka oʻzgartirish takliflarini kiritishni topshirgan. Ammo 27-oktabr holatiga 461-moddaning birinchi qismi (chegara) oʻzgartirilmagan; 2026-yil 12-dekabrdan kuchga kiradigan tahrir ham unga va bu maqoladagi boshqa normalarga tegmaydi. Shuning uchun 1-iyundan qogʻozda ikki xil chegara turibdi: Farmondagisi Kodeksga hali yozilmagan, qaysi biri amal qilishini esa Soliq qoʻmitasi tushuntirishi kerak.

Nima qilish kerak. Soliq qoʻmitasi tushuntirish bermaguncha, qaysi chegara sizga qoʻllanishini buxgalteringiz bilan tekshiring va yozib qoʻying. Qaysi biri ustun ekanini bu maqola hal qilmaydi.

12 000 BHM qancha boʻlishi BHM miqdoriga bogʻliq; u 2026-yil 1-sentabrdan oʻzgargan (PF-115 Farmoni, 3(b)(ii)-band). Hisoblash uchun 12 000 ni amaldagi BHM ga koʻpaytiring. 1-sentabrdan amaldagi BHM bilan 12 000 BHM 461-moddadagi chegaradan yuqori: daromadi ikki chegara orasida boʻlgan markaz uchun savol ochiq.

Chegaradan yuqori: QQS va foyda soligʻi

Bu boʻlim chegaradan oshgan yoki QQSga ixtiyoriy oʻtgan MChJ va NNTga tegishli.

QQS — 12 % (258-modda, 1-qism). QQSdan ozod (243-modda, 1-qism, 10-band): «oʻqitish (taʼlim) sohasidagi xizmatlarni, shu jumladan test sinovlari va imtihonlar oʻtkazishni tashkil etish xizmatlarini, xususan: … taʼlim muassasalari (tashkilotlari), shuningdek kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni amalga oshiradigan tashkilotlar tomonidan koʻrsatiladigan qoʻshimcha taʼlim berish boʻyicha xizmatlarni; … toʻgaraklarda, seksiyalarda (shu jumladan sport seksiyalarida) va studiyalarda voyaga yetmagan bolalar bilan mashgʻulotlar oʻtkazish boʻyicha xizmatlarni».

Shart, toʻliq matni (243-modda, ikkinchi qism): «Ushbu moddada sanab oʻtilgan tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilishga doir aylanma soliq toʻlovchilarda bunday faoliyatni amalga oshirish uchun tegishli litsenziyalar va boshqa ruxsat etuvchi hujjatlar mavjud boʻlgan taqdirda, agar uning amalga oshirilishini litsenziyalash lozim boʻlsa yoki ruxsat etuvchi hujjatlar talab etsa, qonunchilikka muvofiq soliq solishdan ozod etiladi.»

Litsenziya emas, xabarnoma. Nodavlat qoʻshimcha taʼlim litsenziyasiz, xabardor qilish tartibida ishlaydi: bolalar uchun — Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligini, kattalar uchun — Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligini xabardor qilib (Taʼlim toʻgʻrisidagi qonun, 31-modda 1-qism, 57-1-modda). «Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida»gi ZRU-701 qonunining 3-ilovasi 11-bandi «chet tillarini oʻrgatish faoliyati»ni nomma-nom aytadi.

Nodavlat taʼlimda litsenziya maktabgacha (oilaviydan tashqari), umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional, oliy va oliy taʼlimdan keyingi taʼlimga kerak (Taʼlim toʻgʻrisidagi qonun, 57-modda 3-qism). ZRU-701 ning 1-ilovasi bundan tashqari haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlashni (1-band) hamda diniy taʼlim muassasalarini (45-band) ham litsenziyaga bogʻlaydi.

243-moddadagi litsenziya sharti xabarnoma bilan ishlaydigan markaz uchun nimani anglatishi aktlarda aniq yozilmagan. Xabarnomani topshiring va nusxasini saqlang (bizning maslahatimiz).

Foyda soligʻi — 15 % (337-modda, 1-qism, 12-band). 0 % — «Ijtimoiy sohada faoliyatni amalga oshiruvchi soliq toʻlovchilar» uchun (4-band). 59-moddaga koʻra taʼlim xizmatlari va test-imtihonlarni tashkil etish ham shunday faoliyat hisoblanadi — agar ulardan olingan daromad «jami yillik daromadining kamida 90 foizini» tashkil etsa.

90 % ga yetmasa, shart buzilgan soliq davri boshidan 15 % qoʻllanadi va oldingi davrlar uchun aniqlashtirilgan hisobot topshiriladi (337-modda, toʻrtinchi qism).

Misol: yillik daromadning 93 foizi kurs toʻlovlari, 7 foizi xona ijarasi va darslik sotish — stavka 0 %. Kurs toʻlovlari 88 % boʻlsa — shu yil boshidan 15 %.

Soddalashtirilgan QQS: taʼlim imtiyozi qoʻllanmaydi

PF-100 Farmoni (5-band) asosiy faoliyati umumiy ovqatlanish, savdo yoki xizmat koʻrsatish boʻlgan tadbirkorlarga (davlat ulushi 50 % va undan yuqori korxonalar hamda yirik soliq toʻlovchilardan tashqari) 2026-yil 1-iyundan 2030-yil 1-yanvarga qadar soddalashtirilgan QQSni ixtiyoriy tanlash huquqini beradi:

• QQS barcha aylanmalarga — 6 % (6(a)-band);
• foyda soligʻi — 0 % (6(b)-band);
• lekin «qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha mavjud imtiyozlar, preferensiyalar … qoʻllanmaydi» (6(g)(i)-band).

Ogohlantirish. Bu rejimni tanlagan oʻquv markazi 243-moddadagi taʼlim imtiyozidan foydalana olmaydi va avval QQSdan ozod boʻlgan xizmatlariga ham 6 % toʻlaydi (75-modda, 1-qism — imtiyoz tushunchasi; bizning talqinimiz). Bu tavsiya emas: tanlashdan oldin ikki rejimdagi soliqni solishtiring.

Oʻqituvchilarga haq toʻlash

Markazda mehnat shartnomasi bilan ishlaydigan oʻqituvchi roʻyxatdan oʻtishi shart emas; oʻz oʻquvchilariga mustaqil dars beradigan oʻqituvchi YaTT sifatida ishlaydi.

Mehnat shartnomasi boʻyicha xodim:

• jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi — 12 % (381-modda, 1-qism);
• ijtimoiy soliq — 12 % (405-modda, 1-band), toʻlovchi — MChJ yoki NNT (402-modda); soliq davri — kalendar yil, hisobot davri — oy (406-modda).

Fuqarolik-huquqiy shartnoma boʻyicha YaTT boʻlmagan jismoniy shaxsga xizmat uchun toʻlov mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromad hisoblanadi (371-modda, 2-qism): markaz soliq agenti sifatida daromad soligʻini ushlab qoladi (386-, 387-moddalar); MChJ yoki NNT undan ijtimoiy soliq ham toʻlaydi (402-, 404-moddalar).

YaTT boʻlmagan oʻqituvchiga darsbay toʻlov daromad sifatida soliqqa tortiladi: markaz daromad soligʻini ushlab qoladi, MChJ yoki NNT ijtimoiy soliq toʻlaydi.

Darsbay oʻqituvchi YaTT boʻlsa, markaz unga xizmat shartnomasi boʻyicha toʻlaydi: daromad soligʻini ushlamaydi, ijtimoiy soliq toʻlamaydi (365-, 371-moddalar, 2-qismlar; 404-modda). YaTT oʻzi aylanmadan soliq 1 % (467-modda) va oyiga kamida 1 BHM ijtimoiy soliq toʻlaydi (408-modda, 1-qism 1-band).

YaTTning ijtimoiy soligʻi (408-modda):

• YaTT oʻzi uchun ijtimoiy soliqni oyiga kamida 1 BHM miqdorida majburiy toʻlaydi (408-modda, 1-qism 1-band); oʻzini oʻzi band qilgan shaxs mehnat staji uchun yiliga kamida 1 BHM ni ixtiyoriy toʻlaydi (2-qism);
• YaTT oʻz xodimi uchun ijtimoiy soliqni yiliga kamida 1 BHM miqdorida majburiy toʻlaydi (408-modda, 3- va 7-qismlar).

Oʻzini oʻzi band qilgan shaxsga toʻlov. Toʻlovchi yuridik shaxs soliq agenti boʻladi: shaxsning soligʻi «yuridik shaxslar tomonidan soliq organlarining xabarnomasi asosida toʻlov manbaida ushlab qolinadi» (465-modda).

2030-yilgacha imtiyoz markazlarga emas

Ijtimoiy soliqdan boshqa barcha soliqlardan 2030-yil 1-yanvargacha ozod qilish nodavlat maktabgacha va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari (hamda nogironligi boʻlgan bolalar uchun davlat-xususiy sheriklikdagi kunduzgi parvarish xizmati) uchun; oʻquv markazlari unga kirmaydi (483-modda, 64-qism).

Tekshiruv roʻyxati

1. Markaz qaysi shaklda (MChJ, NNT, YaTT) va qaysi soliq rejimida ekanini aniqlang.
2. Yil boshidan daromadni har oy ikki chegara bilan solishtiring: 461-moddadagi va 12 000 BHM.
3. Xabarnoma tegishli vazirlikka topshirilgani va nusxasi saqlanganini tekshiring.
4. QQSdan ozod va soliq solinadigan aylanmalarni alohida hisobga oling (QQS toʻlovchi uchun — 243-modda, 3-qism).
5. Umumiy tartibda boʻlsangiz, taʼlim daromadi ulushi 90 % dan pastga tushmayotganini kuzating.
6. Ish haqi va fuqarolik-huquqiy shartnoma boʻyicha toʻlov: daromad soligʻi 12 %, ijtimoiy soliq 12 % (MChJ, NNT), hisobot — har oy.
7. Mehnat shartnomasidagi oʻqituvchi roʻyxatdan oʻtmaydi; oʻz oʻquvchilariga mustaqil dars beradigan oʻqituvchi — YaTT.