Ishga qabul qilish: hujjatlar, mehnat shartnomasi, buyruq namunasi va sinov muddati (2026)

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 27-oktabr · Manba: lex.uz

Qisqasi

• Nomzoddan Mehnat kodeksining 124-moddasidagi beshta hujjat soʻraladi, jumladan JShShIR; boshqa hujjat — faqat Kodeks yoki boshqa qonunchilik hujjati talab qilsa (masalan, 15 yoshli oʻquvchi uchun ota-onadan birining yozma roziligi, 118-modda). STIR va pensiya daftarchasi bu roʻyxatda yoʻq.
• Mehnat shartnomasi uchun Vazirlar Mahkamasining namunaviy shakli bor; umumiy qoidaga koʻra u tavsiyaviy (mikrofirma uchun istisno ehtimoli — pastda).
• Ishga qabul qilish huquqi bor shaxs (yoki uning ruxsati bilan boshqa xodim) rasmiylashtirmay ishga qoʻygan boʻlsa ham, shartnoma birinchi ish kunidan tuzilgan hisoblanadi (128-modda).
• Ishga qabulga oid moddalar 2025-yil fevralidan beri oʻzgarmagan. Sinov haqidagi baʼzi maqolalar hali eski Kodeksning 84–85-moddalariga tayanadi.
• Namunalar pastda: A — buyruq, B va C — sinov.

Chet el fuqarolarini ishga olish va fuqarolik-huquqiy shartnomalar bu maqolada yoritilmagan.

Tartib va muddatlar

1. Imzodan oldin: hujjatlarni oling (124-modda); ish mazmuni, mehnat sharoitlari, ichki mehnat tartibi qoidalari, jamoa shartnomasi (boʻlsa) va ishiga bevosita bogʻliq boshqa ichki hujjatlar bilan tanishtiring (123-modda); kerak boʻlsa — tibbiy koʻrik (360-modda).
2. Imzo: shartnoma kamida ikki nusxada; sinov boʻlsa — shartnomada (106-, 129-moddalar).
3. Ish haqiqatan boshlangan kundan uch kun ichida — imzo qoʻydirib buyruq (127-modda).
4. Shartnomani “Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksida (bundan keyin — tizim) roʻyxatdan oʻtkazing (109-modda): qogʻoz shartnoma — tuzilgan kundan besh ish kuni ichida, ish boshlanmagan boʻlsa ham (Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 5-dekabrdagi 971-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom, 25-band); elektron shartnoma tizimning oʻzida tuziladi.
5. Sinov natijasi qoniqarsiz boʻlsa — sabablari koʻrsatilgan yozma ogohlantirish, kamida uch kun oldin; shartnoma sinov tugaguniga qadar bekor qilinadi (132-modda, 1–2-qismlar). Xavfsiz qoida — «Dastlabki sinov» boʻlimida.

Mundarija

• Nomzoddan nima soʻraladi va nima soʻralmaydi
• Tibbiy koʻrik va voyaga yetmaganlar
• Mehnat shartnomasi
• Buyruq: ish boshlanganidan uch kun ichida
• Dastlabki sinov
• Yakka tartibdagi tadbirkor
• Ishga olishni rad etish
• Tekshiruv roʻyxati
• Keyingi qadamlar

Nomzoddan nima soʻraladi va nima soʻralmaydi

Kodeks ishga qabulni uch bosqichga boʻladi: ish bilan tanishtirish, shartnomani kelishib imzolash, buyruq va maʼlumotni mehnat daftarchasiga hamda tizimga kiritish (122-modda).

Nomzod shartnoma imzolanguniga qadar taqdim etadi (124-modda, 1-qism):

1. Pasport yoki uning oʻrnini bosuvchi hujjat yoxud ID-karta; 16 yoshgacha boʻlsa — tugʻilganlik haqidagi guvohnoma yoki ID-karta.
2. Oxirgi ish joyida tasdiqlangan qogʻoz mehnat daftarchasi yoki elektron mehnat daftarchasidan koʻchirma. Birinchi marta ishga kirayotgan kishi bermaydi; oʻrindosh asosiy ish joyidan maʼlumotnoma olib keladi.
3. Harbiy xizmatga majburlar va chaqiriluvchilar — tegishincha harbiy guvohnoma yoki harbiy hisobda turganlik haqidagi guvohnoma.
4. Taʼlim tashkilotini tamomlaganlik haqidagi diplom, ushbu ishni bajarish huquqiga doir guvohnoma (sertifikat) yoki boshqa tegishli hujjat — faqat bu ishga maxsus maʼlumot yoki maxsus tayyorgarligi bor kishi qoʻyilishi mumkin boʻlsa.
5. JShShIR — jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami.

Kodeksda yoki boshqa qonunchilik hujjatida nazarda tutilmagan hujjatni soʻrash taqiqlangan (124-modda). 2025-yil fevralidagi oʻzgartish (OʻRQ-1030) bilan STIR va pensiya daftarchasi oʻrniga JShShIR kiritildi. Sogʻligʻi haqida faqat ishga yaroqliligiga oid savol beriladi (178-modda), kasaba uyushmasiga aʼzoligi soʻralmaydi (176-modda, 2-qism).

Ish beruvchining oʻzi (124-modda, 3-qism): birinchi marta ishga kirib, besh kundan ortiq ishlagan xodimga mehnat daftarchasi ochadi; jamgʻarib boriladigan pensiya tizimida hisobda turmagan xodimni hisobga qoʻyish choralarini koʻradi.

2026-yil may va iyulda matbuotda nomzoddan faqat JShShIR (harbiy hisobda turganlar uchun harbiy hujjat) soʻralishini nazarda tutuvchi qonun loyihasi haqida yozildi. Bu hali loyiha, qonun emas: Kodeksdagi roʻyxat amal qiladi.

Tibbiy koʻrik va voyaga yetmaganlar

Ish beruvchi dastlabki va davriy tibbiy koʻrikni quyidagilar uchun tashkil etishi shart (360-modda):

• 18 yoshga toʻlmaganlar, umumiy pensiya yoshiga yetganlar, nogironligi boʻlganlar;
• mehnat sharoiti noqulay ishlar, tungi ishlar va transport harakati bilan bogʻliq ishlar xodimlari;
• oziq-ovqat sanoati, savdo va aholiga bevosita xizmat koʻrsatadigan boshqa tarmoqlar xodimlari;
• umumiy oʻrta taʼlim, maktabgacha taʼlim va boshqa tashkilotlarning bolalarga bevosita taʼlim yoki tarbiya beradigan pedagog va boshqa xodimlari.

Kafe, doʻkon va klinika aholiga bevosita xizmat koʻrsatadi; bolalarni oʻqitadigan oʻquv markazi oxirgi bandga kiradi (bizning talqinimiz). Ishlar roʻyxati va koʻrik tartibini Sogʻliqni saqlash vazirligi belgilaydi. Koʻrik xarajatini ish beruvchi toʻlaydi (360-, 292-moddalar).

Voyaga yetmaganlar (118-, 412-, 414-, 415-moddalar):

• ishga 16 yoshdan olinadi; 15 yoshdan — oʻquvchi oʻqishdan boʻsh vaqtida yengil ishga, ota-onasidan birining yozma roziligi bilan;
• faqat dastlabki majburiy tibbiy koʻrikdan keyin, soʻng 18 yoshgacha har yili;
• ish vaqti: 16–18 yoshda haftasiga 36 soatdan, 15–16 yoshda 24 soatdan oshmaydi; oʻquv yilida oʻqiyotganlar uchun bu meʼyorning yarmi;
• jumladan, tungi kafe va klublarda, spirtli ichimlik va tamaki bilan bogʻliq ishlarga jalb qilish taqiqlangan; sinov belgilanmaydi (129-modda).

Mehnat shartnomasi

Shakl. «Mehnat shartnomasi bir xil kuchga ega boʻlgan kamida ikki nusxada yozma (qogʻozda yoki elektron) shaklda tuzilib, ularning har biri taraflar tomonidan imzolanadi» (106-modda). Ish beruvchi nomidan ishga qabul qilish huquqiga ega mansabdor shaxs imzolaydi, muhr boʻlsa, bosiladi. Bir nusxa xodimga beriladi; u ish beruvchidagi nusxaga «nusxani oldim» deb imzo qoʻyadi.

Shartnoma imzolangan kundan kuchga kiradi. Ish boshlanish sanasi yozilmagan boʻlsa, xodim keyingi ish kunida ishga chiqadi (108-modda). Shartnomani tuzish, unga oʻzgartish kiritish va uni bekor qilish tizimda roʻyxatdan oʻtkazilishi shart (109-modda).

Shartnomada nima boʻlishi shart (104-modda, 1-qism; 107-modda; bizning roʻyxatimiz):

• ☐ Raqam, sana, tuzilgan joy.
• ☐ Xodim: F.I.Sh., shaxsni tasdiqlovchi hujjat maʼlumotlari, manzil va aloqa maʼlumotlari, JShShIR, shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻi raqami.
• ☐ Ish beruvchi: nomi (tadbirkor — F.I.Sh., pasport yoki ID-karta maʼlumotlari, guvohnoma raqami va sanasi), imzolovchi va uning vakolati asosi (namunaviy shaklda alohida qator yoʻq), manzil, STIR, bank rekvizitlari, aloqa maʼlumotlari.
• ☐ Ish joyi va mehnat vazifasi (kasb yoki lavozim, malaka).
• ☐ Ishning boshlanish sanasi.
• ☐ Mehnatga haq toʻlash shartlari: tarif stavkasi yoki maosh miqdori ____, qoʻshimcha toʻlovlar, ustamalar, ragʻbatlantiruvchi toʻlovlar.
• ☐ Muddat: nomuayyan yoki muayyan; muayyan boʻlsa, tugash sanasi yoki voqea va asos — 112- yoki 113-moddaning xatboshisi.
• ☐ Ish va dam olish rejimi, agar umumiy tartibdan farq qilsa; odatdagidan farq qiladigan sharoitdagi ish uchun kafolatlar; ish xususiyati (koʻchma yoki qatnov ishi).
• ☐ Dastlabki sinov: «sinovsiz» yoki ____ oy (B namunasi).
• ☐ Kamida ikki nusxa, ikki tarafning imzosi, muhr (boʻlsa), xodimning nusxa olgani haqidagi imzosi (106-modda).

Biror shart yozilmay qolsa, shartnoma bekor boʻlmaydi: uni yozma qoʻshimcha kelishuv bilan toʻldiring (104-modda, 2-qism). Xodimning ahvolini Kodeksdagidan yomonlashtiradigan shart haqiqiy emas (105-modda).

Muddat (110-, 111-moddalar):

• nomuayyan; muddat yozilmasa, shartnoma nomuayyan hisoblanadi;
• muayyan — uch yildan koʻp boʻlmagan, faqat 112- yoki 113-moddadagi asos boʻlsa; asos boʻlmasa, nomuayyan hisoblanadi; uzaytirishlar bilan jami besh yildan oshmaydi;
• 112-modda, masalan: vaqtincha ishda boʻlmagan xodim oʻrniga ishga olish, mavsumiy ish;
• 113-modda, taraflar kelishsa, jumladan: ish beruvchi mikrofirma yoki yakka tartibdagi tadbirkor boʻlsa; tashkilot rahbari, uning oʻrinbosari va bosh buxgalter bilan; kunduzgi taʼlim oluvchi bilan; oʻrindosh bilan;
• huquq va kafolatlardan qochish uchun muayyan muddatli shartnoma tuzish taqiqlanadi, asosni ish beruvchi isbotlaydi (111-modda).

Muddat tugaganda shartnoma bekor qilinadi: uni tugatmoqchi boʻlgan taraf ikkinchisini kamida uch kalendar kun oldin yozma ogohlantiradi. Yoʻq xodim oʻrniga tuzilgan shartnoma ogohlantirishsiz, u qaytgan kuni bekor qilinadi. Muddatdan keyin ish davom etib, hech bir taraf bir hafta ichida tugatishni talab qilmasa, shartnoma nomuayyan muddatli boʻladi (158-modda).

Mikrofirma ichki mehnat tartibi qoidalarini qabul qilmasligi mumkin, lekin unda boʻladigan shartlarni har bir mehnat shartnomasiga yozadi; mikrofirmada xodim yetti kalendar kun oldin yozma ogohlantirib ketadi (504–506-moddalar). Korxonangiz mikrofirma ekanini tadbirkorlik subyektlarining tasnifi belgilaydi: buxgalteringizdan soʻrang.

Rasmiy namunaviy shakl. Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 14-noyabrdagi 758-son qarorining 2-ilovasi — «Mehnat shartnomalarining namunaviy shakli» (14 band). Kodeks bunday shakllarni «tavsiyaviy xususiyatga ega» deydi (106-modda): umumiy qoidaga koʻra undan foydalanish majburiy emas.

Istisno ehtimoli — mikrofirma: agar u ichki hujjatlarni qabul qilmasa, Kodeksga koʻra uning shartnomalari «Vazirlar Mahkamasi tomonidan … tasdiqlanadigan namunaviy shakl asosida tuziladi» (505-modda), 758-son qaror esa bu shakllarni ham tavsiyaviy deb ataydi (1-band). Mikrofirma boʻlsangiz, shartnomani 2-ilova asosida tuzing va yetishmagan bandlarni qoʻshing (bizning maslahatimiz).

Shakl lex.uz sahifasida. Shaklda yuqoridagi roʻyxatning kamida uch bandi uchun alohida qator yoʻq: muddatli shartnoma asosi, imzolovchi vakolatining asosi (107-modda) va xodimning nusxani olgani haqidagi imzosi; kerak boʻlsa, ish xususiyati (koʻchma, sayyor) ham (bizning talqinimiz: shaklni Kodeks bilan solishtirdik). Shakldan foydalansangiz, ularni qoʻshing.

Buyruq: ish boshlanganidan uch kun ichida

Ishga qabul mehnat shartnomasi asosida ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi. Buyruq mazmuni shartnoma shartlariga mos boʻlishi kerak va «xodimga ish haqiqatan boshlangan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatda, imzo qoʻydirib eʼlon qilinadi» (127-modda). Xodim soʻrasa, buyruqning tasdiqlangan nusxasi beriladi. Mehnat daftarchasiga yozuv kiritilib, xodim u bilan uch kun ichida tanishtiriladi; tizimga maʼlumot buyruq asosida kiritiladi.

«Sinab koʻrish» kuni ham ish kuni. «Ishga qabul qilish huquqiga ega boʻlgan mansabdor shaxs tomonidan yoxud uning ruxsati bilan xodimni haqiqatda ishga qoʻyish, ishga qabul qilish lozim darajada rasmiylashtirilganligidan yoki rasmiylashtirilmaganligidan qatʼi nazar, mehnat shartnomasini ish boshlangan kundan eʼtiboran tuzish deb hisoblanadi» (128-modda). Ish beruvchi ish boshlangan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatda shartnoma tuzib, buyruq chiqarishi shart.

Buyruqning rasmiy shakli yoʻq: Kodeks faqat asosi va mazmunini belgilaydi (127-modda).

A. Ishga qabul qilish toʻgʻrisida buyruq — namuna (rasmiy shakl emas)

1. ____ (tashkilot nomi)
2. BUYRUQ № ____ · ____ (sana) · ____ (shahar)
3. Ishga qabul qilish toʻgʻrisida
4. Buyuraman:
5. ____ (F.I.Sh.) ____ (ish boshlanish sanasi)dan boshlab ____ (boʻlinma)ga ____ (lavozim yoki kasb; razryad, malaka toifasi) sifatida ishga qabul qilinsin.
6. Ish: ☐ asosiy ☐ oʻrindoshlik.
7. Mehnat shartnomasi: ☐ nomuayyan muddatga ☐ ____ gacha (muayyan muddat; asos: Mehnat kodeksi, ____-modda, ____-xatboshi).
8. Dastlabki sinov: ☐ sinovsiz ☐ ____ oy (mehnat shartnomasining ____-bandiga muvofiq).
9. Mehnatga haq toʻlash: mehnat shartnomasining ____-bandiga muvofiq.
10. ____ (masʼul xodim) yozuvni mehnat daftarchasiga, maʼlumotni «Yagona milliy mehnat tizimi» kompleksiga kiritsin.
11. Asos: ____ (sana)dagi ____-son mehnat shartnomasi.
12. Rahbar (ishga qabul qilish huquqiga ega mansabdor shaxs): ____ (F.I.Sh.) ____ (imzo) · Muhr (boʻlsa).
13. Buyruq bilan tanishdim: ____ (F.I.Sh.) ____ (imzo) ____ (sana). Ish haqiqatan boshlangan kun: ____.

Dastlabki sinov

Sinov xodimning topshirilayotgan ishga muvofiqligini tekshirish uchun belgilanadi (129-modda).

• Faqat shartnomada. «Dastlabki sinovdan oʻtish mehnat shartnomasida shartlashilgan boʻlishi kerak. Bunday shartlashuv mavjud boʻlmagan taqdirda, xodim dastlabki sinovsiz ishga qabul qilingan deb hisoblanadi» (129-modda, 2-qism). Sinov shartnomada emas, faqat buyruqda yozilgan boʻlsa, xodim sinovsiz olingan hisoblanadi (bizning talqinimiz). Sinov faqat ishga qabulda belgilanadi, boshqa ishga oʻtkazishda emas (129-modda).
• Muddat. «Dastlabki sinov muddati uch oydan, tashkilotlarning rahbarlari va ularning oʻrinbosarlari, bosh buxgalterlar hamda tashkilotlar alohida boʻlinmalarining rahbarlari uchun esa olti oydan oshmasligi kerak» (130-modda). Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik davri va xodim haqiqatda ishda boʻlmagan boshqa davrlar muddatga qoʻshilmaydi (130-modda, 2-qism).
• Toʻliq huquq. Sinovdagi xodimga mehnat qonunchiligi toʻliq tatbiq etiladi; sinov davri mehnat stajiga, shu jumladan yillik taʼtil huquqini beradigan stajga kiradi (131-modda).

Kimga sinov belgilanmaydi (129-modda, 3-qism):

• tamomlaganidan keyin bir yil ichida mutaxassisligi boʻyicha birinchi marta oʻzi ishga kirayotgan bitiruvchiga;
• davlat granti asosida oʻqib, tamomlaganidan keyin uch oy ichida mutaxassisligi boʻyicha ishga yuborilgan oliy taʼlim bitiruvchisiga;
• homilador ayolga; uch yoshgacha bolasi bor ayolga va uch yoshgacha bolani yolgʻiz tarbiyalayotgan otaga (vasiyga);
• 18 yoshga toʻlmaganlarga; olti oygacha muddatga shartnoma tuzilayotgan xodimga;
• zaxiraga qoʻyiladigan ish oʻrinlariga yuborilgan, aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalaridan boʻlgan shaxslarga;
• ishlab chiqarishda oʻqitish shartnomasi boʻyicha shu ish beruvchida oʻqiganlarga;
• shu ish beruvchi ilgari alohida asoslar boʻyicha boʻshatgan, qayta olinayotganlarga;
• jamoa kelishuvi, jamoa shartnomasi yoki ichki hujjatlarda nazarda tutilgan boshqa xodimlarga.

B. Mehnat shartnomasiga sinov sharti — namuna

1. Xodim ____ oy muddatga dastlabki sinov bilan ishga qabul qilinadi (Mehnat kodeksi, 129-, 130-moddalar). Sinov boʻlmasa: «Xodim dastlabki sinovsiz ishga qabul qilinadi.»
2. Vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik davri va xodim haqiqatda ishda boʻlmagan boshqa davrlar sinov muddatiga qoʻshilmaydi.
3. Sinov davrida shartnoma Mehnat kodeksining 132-moddasidagi tartibda bekor qilinishi mumkin.

Sinov qanday tugaydi. Sinov davrida «taraflarning har biri ikkinchi tarafni kamida uch kun oldin yozma shaklda ogohlantirgan holda mehnat shartnomasini bekor qilishga haqli» (132-modda).

• Ish beruvchi faqat sinov natijasi qoniqarsiz boʻlsa, sabablarini koʻrsatib bekor qiladi (C namunasi).
• Xodim oʻzi ketmoqchi boʻlsa, yozma ariza beradi; sababi muhim emas. Ogohlantirish muddati ichida arizasini qaytarib olishi mumkin; muddat tugagach ishni tashlab ketishga haqli: «Ish beruvchi tomonidan mehnat shartnomasi bekor qilinishini kechiktirishga yoʻl qoʻyilmaydi.»
• Uch kundan qisqa ogohlantirish faqat taraflar kelishsa mumkin.
• Bekor qilish ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi (170-modda; sinovga ham tatbiq etilishi — bizning talqinimiz). Buyruqda Kodeksning moddasi va bandi aniq koʻrsatiladi; oxirgi ish kunida xodimga mehnat daftarchasi yoki elektron mehnat daftarchasidan koʻchirma va buyruq nusxasi beriladi (170-, 171-moddalar).

Hech kim oʻz vaqtida harakat qilmasa. «Agar … dastlabki sinov muddati tugagan boʻlsa yoxud ushbu muddat tugashiga kamida uch kun qolgan boʻlsa hamda xodim yoki ish beruvchi uch kunlik ogohlantirish muddatini qisqartirishga oʻz roziligini bermasa, mehnat shartnomasining amal qilishi davom etadi va kelgusida uni bekor qilishga umumiy asoslarda yoʻl qoʻyiladi» (132-modda, oxirgi qism). Diqqat: oʻzbekcha matnda «kamida uch kun qolgan» deyilgan, rus tilidagi matnda esa «менее трех дней» (uch kundan kam). Moddaning birinchi qismi bilan birga oʻqilsa, maʼnosi shu: sinov tugashiga uch kundan kam qolganda ogohlantirish kech, shartnoma davom etadi (bizning talqinimiz).

Xavfsiz qoida: ogohlantirishni sinov tugashiga kamida toʻliq uch kun qolganda bering (kunlar ogohlantirishning ertasidan hisoblanadi, 9-modda; bizning talqinimiz). Oxirgi haftaga qoldirmang: masalan, sinov 31-mayda tugasa, 24-maydan kechiktirmang (bizning maslahatimiz).

C. Sinov natijasi qoniqarsizligi haqida ogohlantirish — namuna

1. ____ (tashkilot nomi) · № ____ · ____ (sana)
2. Dastlabki sinov natijasi haqida OGOHLANTIRISH
3. Kimga: ____ (xodimning F.I.Sh., lavozimi)
4. ____ (sana)dagi ____-son mehnat shartnomasi bilan belgilangan dastlabki sinov (____ dan ____ gacha) natijasi qoniqarsiz deb topildi.
5. Sabablar: ____ (qaysi vazifa, qachon, qanday natija; asos hujjatlar: ____).
6. Mehnat shartnomasi Mehnat kodeksining 132-moddasi asosida ____ (sana, ish kuni: ogohlantirishdan kamida uch kun keyin va dastlabki sinov muddati tugaydigan kundan kechiktirmay) bekor qilinadi.
7. Rahbar (ishga qabul qilish huquqiga ega mansabdor shaxs): ____ (F.I.Sh.) ____ (imzo)
8. Ogohlantirishni oldim: ____ (F.I.Sh.) ____ (imzo) ____ (sana)

Xodim imzo qoʻyishdan bosh tortsa, ikki xodim ishtirokida dalolatnoma tuzing va topshirilgan sanani yozing (bizning maslahatimiz).

Yakka tartibdagi tadbirkor

Xodimni yakka tartibdagi tadbirkor yollasa (507-, 508-, 511-moddalar):

• shartnoma yozma tuziladi; nomzod shartlar bilan oldindan tanishtiriladi;
• muddat nomuayyan yoki muayyan; muayyan muddat tadbirkorning davlat roʻyxatidan oʻtganlik guvohnomasining amal qilish muddatidan oshmasligi kerak;
• «Mehnat shartnomasi uch nusxada tuziladi»: biri tadbirkorga, biri xodimga, biri tadbirkor hisobda turgan soliq organiga (elektron boʻlishi mumkin);
• «Yakka tartibdagi tadbirkor tomonidan yollanma xodimlarni ishga qabul qilish buyruq eʼlon qilmasdan amalga oshiriladi»; mehnat daftarchalari yuritilmaydi;
• xodim yetti kalendar kun oldin ogohlantirib ketadi, kelishuv bilan undan oldin ham (511-modda);
• namunaviy shakl — 758-son qarorning 11-ilovasi.

Ishga olishni rad etish

• Jumladan, quyidagilar qonunga xilof: kamsitish, homiladorlik yoki farzandlari borligi, sudlanganlik (qonunchilikda nazarda tutilgan hollardan tashqari) yoki qarindoshlarining sudlanganligi sababli rad etish; ish beruvchi tomonidan ishga taklif etilgan shaxslarni yoki u qonunga koʻra ishga olishi shart boʻlgan shaxslarni rad etish (119-modda, 2-qism).
• Nomzod talab qilsa, rad sababini «ishga qabul qilish huquqiga ega boʻlgan mansabdor shaxs tomonidan imzolangan» yozma asos bilan uch kunlik muddatda berasiz (119-modda). Homilador ayol yoki farzandi bor shaxs soʻrasa ham — uch kun ichida (392-modda).
• Nomzod sudga murojaat qilib, tegishli ishni berishni, moddiy zararni qoplashni va maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilishni talab qilishi mumkin; rad etish qonuniy ekanini isbotlash ish beruvchining zimmasida (120-modda).

Rad sababini suhbat kuni yozib qoʻying (bizning maslahatimiz). Qarang: Mijoz, xodim va nomzod maʼlumotlari: nimani saqlash mumkin va rozilik namunasi.

Tekshiruv roʻyxati

1. 124-moddadagi hujjatlarni va qonunchilik alohida talab qiladigan hujjatnigina soʻrang; STIR va pensiya daftarchasini soʻramang.
2. Imzodan oldin 123-moddadagi hujjatlar bilan tanishtiring; tanishgani haqida imzo oling (imzo — bizning maslahatimiz).
3. Kerak boʻlsa, tibbiy koʻrikni ishga kirishdan oldin, oʻz hisobingizdan tashkil eting.
4. Shartnoma: majburiy shartlar va rekvizitlar, kamida ikki nusxa, xodimning nusxa olgani haqida imzosi.
5. Muayyan muddat — faqat 112- yoki 113-moddadagi asos bilan, asosni shartnomaga yozing.
6. Buyruqni ish boshlangan kundan uch kun ichida imzo qoʻydirib eʼlon qiling (yakka tartibdagi tadbirkor — buyruqsiz).
7. Qogʻoz shartnomani imzolangan kundan besh ish kuni ichida tizimda roʻyxatdan oʻtkazing.
8. Hech kimni rasmiylashtirmasdan «sinab koʻrish»ga qoʻymang.
9. Sinov — faqat shartnomada, uch (olti) oydan oshmasin; sinov belgilanmaydiganlarga (129-modda) emas.
10. Sinov natijasi qoniqarsiz boʻlsa — sabablari yozilgan ogohlantirish, sinov tugashiga kamida toʻliq uch kun qolganda.
11. Rad etilgan nomzod soʻrasa — uch kun ichida imzolangan yozma sabab.

Keyingi qadamlar

• Ishga qabul qilish huquqi kimda ekanini yozib qoʻying: shartnoma, buyruq va rad sababini oʻsha shaxs imzolaydi (106-, 119-moddalar).
• Sinovdagi xodimlarning shartnomalarida sinov sharti borligini tekshiring (129-modda); boʻlmasa, endi qoʻshib boʻlmaydi.