UZRUEN
BogʻlanishLoyihani muhokama qilish

Reklama SMS va qoʻngʻiroqlar: 1-noyabrdan rozilik va kechki taqiq

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 27-oktabr · Manbalar — maqola oxirida

Qisqasi

  • 2026-yil 1-noyabrdan reklama SMSi faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligi olingandan keyin yuboriladi (Prezidentning PQ-265-son qarori, 11-band, «a»). Rozilik namunalari — alohida maqolada.
  • Soat 18.00 dan 09.00 gacha mobil aloqa orqali reklama qoʻngʻiroqlari va xabarnomalarini tarqatish taqiqlanadi (11-band, «v»). Bu taqiq reklama SMSiga ham tegishli (bizning talqinimiz).
  • Dars, toʻlov yoki qabul haqidagi eslatmada taklif boʻlmasa, u reklama emas: unga «a» bandidagi rozilik ham, kechki taqiq ham tegishli emas (bizning talqinimiz).
  • Reklama SMSi va qoʻngʻiroqlarini joʻnatish xizmatini koʻrsatuvchi kompaniya oʻz axborot tizimini davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazgandan keyingina bu xizmatni koʻrsata oladi (11-band, «b»). SMS provayderingizdan reyestr guvohnomasini soʻrang (bizning maslahatimiz).
  • Menejer sobiq mijozga yangi kurs, chegirma yoki aksiya taklif qilib qoʻngʻiroq qilsa, bu reklama qoʻngʻirogʻi: uni faqat 09.00–18.00 oraligʻida qiling (bizning talqinimiz). 30-modda boʻyicha rozilik kerak boʻlishi mumkin (bizning talqinimiz) — pastda.

Mundarija

11-band nima deydi

Prezidentning 2026-yil 15-iyuldagi PQ-265-son qarori, 11-band, 2026-yil 1-noyabrdan:

  • «a» — mobil aloqa orqali SMS bilan tovar, ish yoki xizmatni taklif (reklama) qiluvchi har qanday yuridik va jismoniy shaxs buni faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligini olgandan keyin qiladi.
  • «b» — reklama qoʻngʻiroqlari va SMS joʻnatish xizmatini koʻrsatuvchi yuridik shaxslarga bu xizmat oʻz axborot tizimini Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazgandan keyin ruxsat etiladi.
  • «v» — reklama qoʻngʻiroqlari va xabarnomalarini telekommunikatsiya tarmoqlari (mobil aloqa) orqali soat 18.00 dan 09.00 gacha tarqatish taqiqlanadi.
  • «g» — mobil aloqa operatorlari oʻzlari tarqatadigan reklama qoʻngʻiroqlari va xabarnomalarini abonent soʻroviga koʻra toʻliq yoki qisman bloklaydi.
  • «d» — bu talablarga rioya etmaslik reklama hamda shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi va tegishli choralar koʻrish uchun asos boʻladi.

Qarorda oʻtish davri yoʻq: 1-noyabrgacha yigʻilgan raqamlarga ham reklama SMSi faqat rozilik bilan yuboriladi. Oldin olingan rozilik yozma yoki elektron boʻlsa va aynan reklama uchun berilgan boʻlsa, uni yetarli deb hisoblaymiz (bizning talqinimiz).

Qaysi xabar va qoʻngʻiroq reklama

Reklama — har qanday reklama vositalaridan foydalangan holda tarqatiladigan, mazmuni Oʻzbekiston Respublikasi hududida boʻlgan reklamadan foydalanuvchilarga qaratilgan va reklama obyektiga eʼtiborni jalb qilish, unga boʻlgan qiziqishni shakllantirish yoki qoʻllab-quvvatlash, shuningdek uni bozorda bevosita yoki bilvosita foyda (daromad) olish maqsadida ilgari surish uchun moʻljallangan maxsus axborot; reklamadan foydalanuvchi — reklama oʻziga nisbatan yoʻnaltirilgan shaxs yoki shaxslar guruhi («Reklama toʻgʻrisida»gi Qonun, 5-modda).

Demak, bitta odamga qilingan taklif ham reklama boʻlishi mumkin (bizning talqinimiz).

  • Reklama emas: dars, toʻlov yoki qabul haqidagi eslatma; ariza qoldirgan odamga uning savoliga javob berish uchun qoʻngʻiroq (bizning talqinimiz).
  • Reklama: aksiya, chegirma, yangi kurs yoki «qaytib keling» degan xabar; sobiq mijozga taklif bilan qoʻngʻiroq; bazadan tanlab qilingan «sovuq» qoʻngʻiroq (bizning talqinimiz).
  • Eslatmaga taklif qoʻshmang: butun xabar reklamaga aylanishi mumkin (bizning maslahatimiz). Misollar — rozilik haqidagi maqolada.

Qoʻngʻiroqlarga rozilik kerakmi

11-band «a» rozilikni faqat SMS uchun talab qiladi; qoʻngʻiroqlar uchun «v» bandidagi vaqt taqiqi bor. Lekin «Reklama toʻgʻrisida»gi Qonunning 30-moddasi qarordan oldin ham amalda edi:

  • telekommunikatsiya xizmatlarini koʻrsatish chogʻida reklama faqat abonent oldindan rozilik bersa tarqatiladi;
  • telefon orqali reklama eshitadigan odam bu reklama ekani haqida oldindan xabardor qilinishi kerak.

Bu modda menejerning oʻz telefonidan qilgan qoʻngʻirogʻiga ham tegishlimi, matn aniq aytmaydi (bizning talqinimiz). Shuning uchun qoʻngʻiroqning birinchi gapida kim va nima maqsadda qoʻngʻiroq qilayotganingizni ayting; odam rad etsa, CRMdagi kartochkasiga «reklama qoʻngʻirogʻi qilinmasin» deb belgi qoʻying (bizning maslahatimiz). Xavfsizi — reklama qoʻngʻirogʻini faqat rozilik berganlarga qilish (bizning maslahatimiz).

Kechki taqiq amalda

  • «v» bandida kim tarqatishi aytilmagan: taqiq SMS provayderi orqali yuborilgan reklama xabariga ham, menejerning reklama qoʻngʻirogʻiga ham tegishli (bizning talqinimiz).
  • «v» bandida dam olish va bayram kunlari uchun istisno yoʻq: ularda ham taqiq 18.00 dan 09.00 gacha amal qiladi (bizning talqinimiz).
  • Ariza qoldirgan odamga kechqurun qoʻngʻiroq qilsangiz, faqat u soʻragan narsa haqida gapiring: narx, jadval, sinov darsi sanasi. Chegirma, boshqa kurs yoki «bugun yoziling» taklifini ertasi kuni 09.00 dan keyin ayting (bizning maslahatimiz). U kechki qoʻngʻiroqni oʻzi soʻragan boʻlsa ham, taklif uchun qarorda istisno yoʻq (bizning talqinimiz).

SMS xizmatini tekshiring

«b» bandidagi talab joʻnatish xizmatini koʻrsatuvchi yuridik shaxsga qoʻyilgan. Reyestr — pd.gov.uz; guvohnomani tekshirish uchun OneID orqali kirish kerak. Provayderingizdan soʻrang (bizning maslahatimiz):

  1. Reyestrdagi guvohnoma raqami va sanasi.
  2. 18.00–09.00 oraligʻida reklama joʻnatishni tizim oʻzi toʻxtatadimi.
  3. Rad etgan raqamlar roʻyxati bormi va unga raqam qanday qoʻshiladi.
  4. Eslatma va reklama alohida joʻnatiladimi.

Reklama tarqatuvchi qonunchilikning reklamani tarqatish vaqti, joyi va vositalariga doir qismi buzilgani uchun javobgar («Reklama toʻgʻrisida»gi Qonun, 49-modda). Markaz provayderning shaxsiy kabinetidan oʻzi joʻnatsa, tarqatuvchi kim boʻlishini qonun aniq aytmaydi (bizning talqinimiz). Qoidalarni provayderga tashlab qoʻymang (bizning maslahatimiz).

Rozilik va rad etish yozuvi

  • Shaxsga doir maʼlumotlarga ishlov berishga rozilik uning olinganligi faktini tasdiqlash imkonini beruvchi har qanday shaklda beriladi («Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 21-modda). Raqamga reklama SMSi yuborish shu maʼlumotdan foydalanish, shuning uchun 21-modda reklama roziligiga ham tegishli (bizning talqinimiz); reklama SMSi uchun shakl — yozma yoki elektron (PQ-265).
  • Voyaga yetmaganning maʼlumotlari uchun rozilikni ota-ona (vasiy, homiy) yozma, shu jumladan elektron shaklda beradi (21-modda). Bolaga emas, rozilik bergan ota-onaga yuboring (bizning maslahatimiz).
  • Rozilik qanday berilgan boʻlsa, shunday yoki yozma (elektron) shaklda qaytarib olinadi (21-modda). Ogʻzaki «kerak emas» deyilgan boʻlsa ham, raqamni keyingi joʻnatishdan oldin reklama roʻyxatidan chiqaring (bizning maslahatimiz).
  • Har bir rozilik va rad etishni sana, kanal va matn bilan yozib qoʻying. Reklama hujjatlari oxirgi tarqatilgan kundan uch yil, nizo boʻlsa — u hal boʻlguncha saqlanadi («Reklama toʻgʻrisida»gi Qonun, 15-modda); rozilik yozuvlarini ham shuncha saqlang (bizning maslahatimiz).

Javobgarlik

  • Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 178¹-modda, 2-qism: fuqarolar va mansabdor shaxslarga notoʻgʻri reklama uchun BHMning 5 baravaridan 7 baravarigacha jarima; maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin bir yil ichida takrorlansa — 7 baravaridan 15 baravarigacha (3-qism).
  • Qonun tarqatish vaqti, joyi va usuli talablari buzilgani sababli reklamadan foydalanuvchini chalgʻitadigan yoki chalgʻitishi mumkin boʻlgan reklamani ham «notoʻgʻri reklama» deydi (5-modda); kechki SMS shunga kiradimi, amaliyot hali yoʻq (bizning talqinimiz).
  • Kodeks, 46²-modda, 1-qism: shaxsga doir maʼlumotlardan qonunga xilof foydalanish — fuqarolarga BHMning 7, mansabdor shaxslarga 50 baravari miqdorida jarima.
  • Markazda mansabdor shaxs — odatda direktor yoki joʻnatmaga masʼul xodim (bizning talqinimiz).
  • Kompaniyaning oʻziga «Reklama toʻgʻrisida»gi Qonunning 47-moddasi nomaqbul reklama uchun BHMning 70 baravari miqdorida moliyaviy sanksiya belgilaydi. Nomaqbul reklama — notoʻgʻri, axloqsiz, yashirin reklama, shuningdek ushbu Qonun talablariga mos kelmaydigan boshqa reklama (5-modda); kechki SMS shunga kiradimi, buni ham amaliyot aniqlaydi (bizning talqinimiz).

Hali ochiq savollar

  • Qarorning 2-ilovasida reklama qoʻngʻiroqlari va xabarnomalari boʻyicha fuqarolar huquqlarini himoya qilish uchun ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish kiritish haqidagi qonun loyihasini 2026-yil avgustda ishlab chiqish belgilangan. 27-oktabr holatiga «Reklama toʻgʻrisida»gi Qonunda bunday oʻzgartirish yoʻq.
  • Telegram va boshqa messenjerlar 11-bandda tilga olinmaydi; ular haqida — rozilik haqidagi maqolada.

Tekshiruv roʻyxati

31-oktabrgacha (bizning maslahatimiz):

  1. Bazani ikkiga ajrating: eslatma va reklama. Reklama roʻyxatida faqat aynan reklamaga yozma yoki elektron rozilik berganlar qolsin; oʻquvchi voyaga yetmagan boʻlsa — ota-onasining roziligi.
  2. SMS provayderidan reyestr guvohnomasini soʻrang.
  3. Reklama joʻnatmalari va reklama qoʻngʻiroqlarini faqat 09.00–18.00 oraligʻida qiling, dam olish va bayram kunlari ham: buni provayder sozlamalarida yoqing va menejerlarga qoida qilib bering.
  4. Menejerlarga qoʻngʻiroqning birinchi gapini yozib bering: kim va nima maqsadda qoʻngʻiroq qilyapti; rad etsa — kartochkaga belgi; kechki qoʻngʻiroqda ariza qoldirganga — faqat u soʻragan narsa haqida.
  5. Rozilik va rad etishni sana, kanal va matn bilan saqlang.
  6. Eslatmaga taklif qoʻshmang.

Manbalar: PQ-265 (lex.uz) · «Reklama toʻgʻrisida»gi Qonun, OʻRQ-776 (lex.uz) · Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks (lex.uz) · «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, OʻRQ-547 (lex.uz) · Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestri (pd.gov.uz)

Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas. Oʻz holatingizni yurist bilan koʻrib chiqing.