CRM uchun texnik topshiriq: oʻquv markazi nimani yozadi, dasturchi nimani yozadi

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 27-oktabr · Manbalar — maqola oxirida

Qisqasi

• Hujjat ikkita. Markaz oddiy tilda talablarni yozadi; dasturchi ular asosida texnik topshiriqni (TT) yozadi, markaz uni oʻqiydi, tuzatadi va imzolaydi (bizning maslahatimiz).
• Shartnomaga ilova qilingan imzolangan TT — qabulning asosi. Shartnomada shartlar boʻlmagan yoki toʻliq boʻlmagan joyda ish odatda tegishli turdagi ishlarga qoʻyiladigan talablarga mos kelishi kerak (Fuqarolik kodeksi, 647-modda); oʻquv markazi CRMi uchun bunday talablarni hech bir hujjat sanab bermaydi (bizning talqinimiz).
• Pul hisobini — oy oʻrtasida kelgan oʻquvchi, chegirma, pul qaytarish, oʻqituvchi ish haqi — qoida va misol bilan oʻzingiz yozing (bizning maslahatimiz).
• Uch boʻlimni alohida yozing: Exceldan koʻchirish, qabul sinovlari, markazning vazifalari (bizning maslahatimiz).
• Imzolangandan keyin har bir oʻzgarishni yozma qoʻshimcha bilan rasmiylashtiring (bizning maslahatimiz).

Mundarija

• Ikki hujjat: talablar va texnik topshiriq
• Talablarga nima yoziladi
• Pul hisobini qoida va misol bilan yozing
• Exceldan koʻchirish: alohida boʻlim
• Bosqichlar va qabul
• Markazning vazifalari
• Oʻzgarishlar va shaxsga doir maʼlumotlar
• Dasturchining TTsini qanday tekshirasiz
• Standart kerakmi

Ikki hujjat: talablar va texnik topshiriq

Buyurtma asosida tizim yaratish odatda pudrat shartnomasi bilan rasmiylashtiriladi (bizning talqinimiz): pudratchi ishni buyurtmachining topshirigʻi boʻyicha bajaradi va natijani belgilangan muddatda topshiradi (Fuqarolik kodeksi, 631-modda).

Ishni ikkiga boʻlish qulay (bizning maslahatimiz):

1. Talablar — markaz yozadi, oddiy tilda, bir necha betda: bugun qanday ishlaymiz, nima oʻzgarishi kerak, kim foydalanadi, natijani qanday tekshiramiz. Yaxshi talablarni markazni bilmaydigan odam ham tushunadi.
2. Texnik topshiriq — dasturchi talablar asosida yozadi: ekranlar, maʼlumotlar, integratsiyalar, bosqichlar, har bir bosqichning muddati va narxi. Markaz uni oʻqiydi, tuzatadi va imzolaydi; TT shartnomaga ilova boʻladi.

«TT yuboring» degan dasturchiga talablaringizni yuboring va undan TT soʻrang (bizning maslahatimiz). Batafsil TT yozish — alohida ish, baʼzi dasturchilar uni birinchi bosqichga ajratadi (bizning talqinimiz). Boshqa markazning TTsini koʻchirmang: jarayonlar har markazda boshqacha (bizning maslahatimiz).

Talablarga nima yoziladi

1. Atamalar — xodimlaringiz ishlatadigan soʻzlar bilan: «lid — kursga qiziqqan, hali toʻlamagan odam», «qarz — oyning 1-sanasigacha toʻlanmagan summa».
2. Tekshirib boʻladigan maqsadlar. «Qulay boʻlsin» emas: «Instagram yoki Telegramdan kelgan har bir ariza 15 daqiqa ichida CRMga tushadi», «oy boshida qarzdorlar roʻyxati kassadagi pul bilan mos keladi».
3. Bugun qanday ishlaydi. Haqiqiy fayllarni ilova qiling: oʻquvchilar, guruhlar, toʻlovlar va qarzlar jadvallari, davomat daftari. Ism va telefonlarni oʻzgartirib bering (bizning maslahatimiz).
4. Rollar, filial boʻyicha. Direktor — barcha filiallar; filial administratori — oʻz filiali; oʻqituvchi — oʻz guruhlari, davomatni belgilaydi, pulni koʻrmaydi; kassir; ish haqini hisoblovchi buxgalter.
5. Jarayonlar: kim, nima, qachon. Ariza → qoʻngʻiroq → sinov darsi → guruh → birinchi toʻlov. Guruh va jadval: bitta xona yoki bitta oʻqituvchiga bir vaqtda ikki guruh tushmasin. Guruhdan guruhga va filialdan filialga oʻtkazish, muzlatish, ketish.
6. Davomat. Holatlar (keldi; ogohlantirib kelmadi; ogohlantirmay kelmadi), kim va darsdan keyin qachongacha belgilaydi.
7. Hisobotlar — har biri ustunlari va davri bilan. «Barcha hisobotlar» emas: «Qarzdorlar: oʻquvchi, guruh, filial, summa, necha kundan beri».
8. Xabarlar. Qaysi hodisada, kimga, qachon: oy boshida toʻlov eslatmasi, dars qoldirilganda ota-onaga xabar.
9. Integratsiyalar — har biri alohida: qaysi maʼlumot, qaysi tomonga. Payme yoki Click orqali kelgan toʻlov oʻquvchining shu oyini toʻlangan deb belgilaydi; SMS xizmati; Telegram bot; sayt formasi. Tashqi xizmat haqini kim toʻlashini yozing.
10. Texnik talablar. Bir vaqtda nechta foydalanuvchi (masalan, soat 18:00 da barcha administratorlar va oʻqituvchilar), telefonda ishlashi, oʻzbek va rus tillari, har kimning oʻz logini, harakatlar jurnali, zaxira nusxa: qanchalik tez-tez, qayerda saqlanadi, necha soatda tiklanadi.
11. Bu bosqichda nima yoʻq: «mobil ilova, buxgalteriya va LMS — keyinroq».

Pul hisobini qoida va misol bilan yozing

Shartnomada boshqacha nazarda tutilmagan boʻlsa, topshiriqni bajarish usullarini pudratchi mustaqil belgilaydi (632-modda), shartnomada yozilmagan narsa esa odatdagi talablarga boʻysunadi (647-modda). Shuning uchun hisob-kitob tartibini ham yozing (bizning maslahatimiz):

• oyning 12-sanasida kelgan oʻquvchi birinchi oy uchun qancha toʻlaydi;
• qisman toʻlov qanday hisoblanadi va qarz qaysi kundan boshlanadi;
• aka-uka yoki opa-singillar chegirmasi, bir necha kursga chegirma;
• muzlatilgan oy, bekor qilingan yoki bayramga toʻgʻri kelgan dars;
• oʻquvchi boshqa filialga oʻtganda uning balansi va qarzi;
• oʻquvchi ketganda qaytariladigan pul;
• oʻqituvchi ish haqi: oʻtilgan dars uchun, kelgan oʻquvchi uchun yoki qatʼiy.

Har bir qoidaga bitta raqamli misol yozing: keyin u qabul sinoviga aylanadi.

Exceldan koʻchirish: alohida boʻlim

Bu boʻlimga yozing:

• qaysi fayllar va qaysi ustunlar koʻchiriladi;
• ularni kim tozalaydi: telefonlar bir xil formatda, har bir voyaga yetmagan oʻquvchida ota-ona kontakti;
• hammasidan oldin qaysi bitta guruh sinab koʻchiriladi;
• oʻtish kuni qarzlar qanday solishtiriladi.

Bularni TTga yozdiring, aks holda koʻchirish bilan hech kim shugʻullanmaydi (bizning maslahatimiz). Excel qachon yetmay qolishi — CRM yoki Excel.

Bosqichlar va qabul

• Bosqichlar. Har birining natijasi, muddati va smetadagi ulushi bilan. Oraliq muddatlarni shartnomaga yozing: shartnoma boshqacha demasa, pudratchi ularni buzganlik uchun javobgar boʻladi (635-modda). Birinchi bosqichga har kuni kerak boʻladiganini qoʻying: arizalar, guruhlar va jadval, davomat, toʻlovlar va qarzlar; ikkinchisiga — ish haqi, hisobotlar, Telegram bot, ota-ona kabineti (bizning maslahatimiz).
• Qabul sinovlari oldindan yoziladi. Ularni markaz administratori oʻz maʼlumotlarida bajaradi, har biri «oʻtdi» yoki «oʻtmadi»: «Toshkent filiali administratori Samarqand kassasini ocha olmaydi», «12-sanada qoʻshilgan oʻquvchiga toʻgʻri summa chiqadi» (bizning maslahatimiz).
• Topilgan kamchilik dalolatnomaga yoziladi: qabulda aniqlangan kamchilikni, faqat u yoki uni keyin tuzatishni talab qilish mumkinligi dalolatnomada yoki qabulni tasdiqlovchi boshqa hujjatda koʻrsatilgan boʻlsa, keyin vaj qilish mumkin (646-modda).

Qabul, kafolat, kodga huquq va shartnomadan chiqish tartibi — Dasturchi tanlash sahifasida.

Markazning vazifalari

Buyurtmachi pudratchiga shartnomada nazarda tutilgan hollarda, hajmda va tartibda koʻmaklashishi shart. Koʻmaklashmasa, pudratchi zararni, jumladan ish toʻxtab qolgani uchun qoʻshimcha xarajatlarni qoplashni, muddatni koʻchirishni yoki narxni oshirishni talab qilishga haqli (645-modda). Shuning uchun markazning oʻz vazifalarini ham TTga yozdiring (bizning maslahatimiz):

• savollarga necha ish kunida javob beradigan bitta masʼul xodim;
• fayllar va ularni topshirish sanasi;
• Payme, Click va SMS xizmati kabinetlariga sinov uchun kirish;
• har bir filialdan xodimlarni oʻqitishga ajratiladigan vaqt.

Oʻzgarishlar va shaxsga doir maʼlumotlar

Oʻzgarishlar. Imzolangandan keyin «yana buni ham qilaylik» albatta chiqadi. Har bir oʻzgarishni yozma qoʻshimcha bilan rasmiylashtiring: nima qoʻshiladi, muddat va narxga taʼsiri qanday (bizning maslahatimiz). Smeta taxminiy yoki qatʼiy boʻlishi va undan oshib ketish — Dasturchi tanlash sahifasida (636-modda).

Shaxsga doir maʼlumotlar. TTga quyidagi qatorlarni qoʻshtiring (bizning maslahatimiz):

• faqat zarur maydonlar: qonun baza mulkdori va (yoki) operatordan oʻz vazifalarini bajarish uchun zarur va yetarli boʻlgan shaxsga doir maʼlumotlar tarkibini tasdiqlashni talab qiladi (OʻRQ-547, 31-modda);
• har bir voyaga yetmagan oʻquvchi uchun ota-onaning (vasiyning, homiyning) yozma, jumladan elektron hujjat shaklidagi roziligi saqlanadigan joy (21-modda);
• baza qaysi davlatda va kimning serverida turadi (27¹-modda), kim uni eksport qila oladi va bu jurnalga yoziladimi (27-modda).

Qonunning oʻzi — Shaxsga doir maʼlumotlar: qonun.

Dasturchining TTsini qanday tekshirasiz

TT kelganda uni talablaringiz bilan yonma-yon oʻqing (bizning maslahatimiz):

• har bir talabingiz TTda bor yoki «bu bosqichda nima yoʻq» qismiga yozilgan;
• rollar filial boʻyicha: kim nimani koʻradi va nimani oʻzgartira oladi;
• har bir pul qoidasida sizning raqamli misolingiz va kutilgan natija bor;
• har bir bosqichda natija, muddat, smetadagi ulush va qabul sinovlari bor;
• Exceldan koʻchirish va markazning vazifalari — alohida boʻlimlarda, sanalari bilan;
• shaxsga doir maʼlumotlar qatorlari va zaxira nusxasi bor;
• «va hokazo», «zarur boʻlsa», «qulay» kabi soʻzlar qolmagan: ularni qabulda tekshirib boʻlmaydi.

Belgilay olmagan har bir qatoringiz boʻyicha imzodan oldin dasturchidan soʻrang.

Standart kerakmi

Oʻzbekistonda standartlar ixtiyoriy qoʻllanadi, normativ-huquqiy hujjat ularga majburiy rioya qilishni koʻrsatgan hollar bundan mustasno. Ammo ijrochi oʻz mahsuloti (qonunda u xizmatni ham qamraydi) standartga mosligini eʼlon qilsa, jumladan shartnomada, standart talablari unga majburiy boʻladi (Standartlashtirish toʻgʻrisidagi qonun, 22-modda).

Avtomatlashtirilgan tizim uchun TT boʻyicha davlatlararo standart — GOST 34.602-2020; standartning soʻzboshisiga koʻra, Oʻzstandart uni qabul qilish uchun ovoz bergan. Oʻquv markazi uchun majburiy emas (bizning talqinimiz), ammo uning boʻlimlar roʻyxati TTni tekshirishda foydali (bizning maslahatimiz). Shartnomada unga havola qilsangiz, TTda uning oʻnta majburiy boʻlimining hammasi boʻlishi kerak; talab yoʻq boʻlimda «talab yoʻq» deb yoziladi (bizning talqinimiz).