Dars jadvali tuzish: oʻquv markazi va maktab uchun tartib, tekshiruv roʻyxati va shablon

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 8-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Qisqa javob. Jadvalni katakdan emas, hisobdan boshlang: xonalar × kunlik vaqt oraliqlari × 2 (toq va juft kunlar) — shuncha guruh sigʻadi. Keyin avval eng qiyin joylanadiganlarni qoʻying (katta guruhlar katta xonaga, ikki filialda ishlaydigan oʻqituvchi, maktab smenasi), soʻng qolganini, oxirida esa sakkiz bandlik tekshiruvdan oʻtkazing. Oʻquv markazi uchun dars davomiyligi va kechki vaqt biz oʻqigan hujjatlarda belgilanmagan; maktabda esa 45 daqiqalik dars va tanaffuslar majburiy. Quyida: yetti qadam, ishlangan misol, tekshiruv roʻyxati, maktab uchun qoidalar, jadval oʻzgarganda nima qilish va Excel shabloni.

Oʻquv markazi uchun demoni oching.

Avval sanang: markazingizga nechta guruh sigʻadi

Bir xona bitta vaqt oraligʻida haftasiga ikki guruhni oladi: biri Du/Chor/Ju (toq kunlar), ikkinchisi Se/Pay/Sha (juft kunlar). Shuning uchun:

Guruhlar uchun joy = xonalar soni × kunlik vaqt oraliqlari × 2

Shartli misol: 4 xona, 90 daqiqalik dars va 10 daqiqalik tanaffus bilan kuniga 7 oraliq — 4 × 7 × 2 = 56 joy. Lekin maktabning birinchi smenasida oʻqiydigan bolalar 14:00 dan keyin keladi: bu 4 oraliq, yaʼni 4 × 4 × 2 = 32 joy; ishlaydigan kattalar esa 17:20 dan keyin — 4 × 2 × 2 = 16 joy. Muammo odatda xonalar kamligida emas, kechki oraliqlar va katta xona kamligida.

60 daqiqalik darslarda oraliqlar koʻpayadi (60 + 10), lekin hisob oʻsha: xona × oraliq × 2. Oʻquv markazida bolalar darsi kechqurun qachon tugashi kerakligi haqida biz topgan hujjatlarda qoida yoʻq: tungi vaqtda bolani kafe, bar, klub, kinoteatr, kompyuter zali va boshqa koʻngilochar joylarda kuzatuvsiz qoldirmaslik — ota-onaning majburiyati; bizning talqinimizcha, oʻquv markazi bu roʻyxatda yoʻq («Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisida»gi Qonun, 7-modda). Bolalar uchun oxirgi oraliq — markaz va ota-onalar kelishuvi.

Yetti qadam

1. Guruhlarni yozing: fan, daraja, oʻquvchilar soni, kimlar (birinchi yoki ikkinchi smena, kattalar), haftasiga necha dars.
2. Oʻqituvchilarni yozing: qaysi kunlar va soatlarda boʻsh, qaysi filialda, kuniga eng koʻpi bilan nechta dars (biz oʻqigan hujjatlarda kunlik dars soni chegarasi yoʻq, bu — kelishuv; mehnat shartnomasi boʻyicha ishlaydigan pedagogning ish vaqti haftasiga 36 soatdan oshmaydi — Mehnat kodeksi, 501-modda; tabel — ish vaqti tabeli maqolasida).
3. Xonalarni yozing: oʻrinlar soni, doska yoki proyektor bormi, qaysi qavat va bino. Toʻgarak xonasi talabi — litsenziya va xabarnoma maqolasida.
4. Sanang: yuqoridagi formula bilan — kechki oraliqlarga talab sigʻadimi? Sigʻmasa, katak joylashdan oldin hal qiling: yangi oraliq, 60 daqiqalik dars yoki ikkinchi smena oʻquvchilari uchun ertalabki guruh.
5. Eng qattiqlarini birinchi joylang: katta xonaga sigʻadigan yagona guruhlar, ikki filialda ishlaydigan va kam soat boʻsh oʻqituvchilar, faqat bitta oraliqqa keladigan guruhlar.
6. Qolganini toʻldiring: har oʻqituvchining darslarini bir kunga yaqin oraliqlarga qoʻying — kun oʻrtasida uzun «oyna» qolmasin.
7. Tekshiring — pastdagi sakkiz band — va jadvalni bir manzilda eʼlon qiling: oʻqituvchilar, resepshen va ota-onalar bitta nusxani koʻrsin.

Tayyor misol: Du/Chor/Ju haftasi

Shartli markaz: 4 xona (A — 16 oʻrin, B — 12, C — 12, D — 8), 6 oʻqituvchi (O1–O6), 18 guruh; 10 tasi toq kunlarda, 8 tasi juft kunlarda. Toq kunlar:

Nimani koʻrish kerak:

• 14 va undan koʻp kishilik uchta guruh faqat A xonaga sigʻadi — ular uch xil oraliqqa qoʻyilgan. Toʻrtinchi katta guruh ochilsa, u juft kunlarga yoki 19:00 ga oʻtadi.
• O3 14:00 da B da, 15:40 da A da: xona almashadi, lekin vaqt toʻqnashmaydi.
• O4 — C xonada uch dars, oʻrtada «oyna» (boʻsh soatlar) bor, 10:00 dan 14:00 gacha — tekshiruvning 7-bandi bajarilmagan: bizning maslahatimiz — uni oʻqituvchi bilan kelishing yoki ertalabki guruhni juft kunlarga oʻtkazing.
• D xona deyarli boʻsh (faqat 17:20 da SAT): kichik guruhlar (individual, SAT) uchun.

Tekshiruv roʻyxati: sakkiz band

1. Oʻqituvchi bir vaqtda ikki xonada emas.
2. Xona bir vaqtda ikki guruhga berilmagan.
3. Oʻquvchi bir vaqtda ikki guruhda emas (masalan, ingliz tili va matematika bir markazda).
4. Sigʻim: guruhdagi oʻquvchilar soni xonadagi oʻrinlardan oshmaydi; toʻgarakda — 40 nafargacha (Vazirlar Mahkamasining 88-son qarori, 6-ilova).
5. Filiallar: ikki filialda ishlaydigan oʻqituvchining darslari orasida yoʻl uchun kamida bitta oraliq bor.
6. Maktab smenasi: birinchi smena oʻquvchilari 14:00 dan oldin, ikkinchi smena oʻquvchilari maktabga ketish vaqtidan keyin qoʻyilmagan.
7. Oʻqituvchining kuni: kelishilgan kunlik darslar sonidan oshmaydi; uzun «oyna» yoʻq.
8. Bayram va taʼtil kunlari oldindan eʼlon qilingan: bizning maslahatimiz — ular oylik darslar soniga kirmaydi (pulni qaytarish qoidasi).

Shablonning toq va juft kunlar varaqlarida har vaqt — bitta qator: bir qatorda bitta oʻqituvchining ismi ikki marta uchrasa — bu toʻqnashuv, shablon u katakni rang bilan belgilaydi.

Dars jadvali tuzish qoidalari: maktab uchun majburiy raqamlar va qiyin fanlar

Umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi nizom (Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-martdagi 140-son qarori) barcha umumtaʼlim muassasalariga, jumladan (bizning talqinimizcha) xususiy maktabga ham tatbiq etiladi (1-band). Uning 25-bandi:

• dars — 45 daqiqa;
• darslar orasidagi tanaffus — 5–10 daqiqa, oʻquv kuni oʻrtasida — 15–30 daqiqa;
• oʻquv haftasi — 6 kun; I–IV sinflar uchun pedagogik kengash qaroriga koʻra — 5 kun;
• bayram (ishlanmaydigan) kunlarida dars oʻtkazilmaydi.

Dars jadvali oʻquv rejaga muvofiq tuziladi (38-band). Xususiy maktab litsenziyasi taʼlim jarayonini davlat taʼlim standartlari va oʻquv rejaga muvofiq tashkil etishni talab qiladi; buni buzish — qoʻpol buzilish (Vazirlar Mahkamasining 80-son qarori, 2-ilova, 9-band «b»). Jadvalni kim tasdiqlashi nizomda yozilmagan: amalda — direktor (bizning tajribamizcha).

Maktab sanitariya qoidalari (SanQvaN 0341-16, 2022 va 2023-yillardagi oʻzgartirishlar bilan):

• 1-sinf — kuniga koʻpi bilan 4 dars, haftada koʻpi bilan 2 kun 5 dars; 2–4-sinflar — kuniga koʻpi bilan 4 dars, haftada koʻpi bilan 4 kun 5 dars (5 darslik kunda — jismoniy tarbiya yoki yengil fanlar);
• 5–11-sinflar — kuniga 6 darsdan koʻp emas;
• 1-sinf — 5 kunlik hafta va faqat birinchi smena.

Qiyin fanlarni qayerga qoʻyish — bu qonun emas, metodik amaliyot (bizning maslahatimiz, maktab jadvallari haqidagi metodik tavsiyalarga koʻra):

• eng qiyin fanlar (matematika, fizika, kimyo, chet tili) — 2–4-darslarda, 1-sinfda — 2-darsda;
• hafta oʻrtasi (seshanba, chorshanba) — eng ogʻir kunlar, dushanba va shanba — yengilroq;
• bir kunda ikki qiyin fan ketma-ket qoʻyilmaydi, ular yengil fanlar bilan almashinadi;
• uyga koʻp vazifa beriladigan fanlar bir kunga toʻplanmaydi;
• jismoniy tarbiya va sanʼat — kunning oxirida yoki qiyin fanlar orasida dam sifatida.

Sanitariya qoidalarining 3-ilovasida 5–11-sinflar uchun fanlar qiyinligi ballari jadvali bor, lekin qoidalarning asosiy matnini lex.uz da topa olmadik, shuning uchun ballarni bu yerda keltirmaymiz.

Jadval kurs oʻrtasida oʻzgarsa

Guruh vaqti, kunlari yoki xonasi oʻzgarishi mumkin: oʻqituvchi ketdi, xona taʼmirda, guruh birlashadi. Shartnoma shartlarini bir tomonlama oʻzgartirishga yoʻl qoʻyilmaydi, agar qonunchilik yoki shartnomaning oʻzi ruxsat bermasa (Fuqarolik kodeksi, 237-modda); koʻrsatilmagan xizmat uchun haq olinmaydi («Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi Qonun, 21-modda). Bizning talqinimizcha, shartnomada yoki ofertada yozilgan vaqt oʻzgarsa, har bir oilaning (oʻquvchi 18 yoshga toʻlgan boʻlsa — uning oʻzining) roziligini alohida oling; ota-onalar yigʻilishidagi ovoz — faqat fikr (ota-onalar yigʻilishi). Rozi boʻlmaganlarga boshqa guruh yoki qolgan darslar pulini qaytarishni taklif qiling (pulni qaytarish qoidasi).

Bizning maslahatimiz: kamida ikki hafta oldin yozing va ikkita variant bering. Namuna:

Assalomu alaykum. [Guruh] darslari [sana]dan boshlab [eski vaqt] oʻrniga [yangi vaqt]da boʻladi, sababi: [sabab].
Yangi vaqt sizga toʻgʻri kelmasa, ikki variant bor: 1) [boshqa guruh, kun va vaqt]; 2) [sana]dan keyingi darslar uchun toʻlagan pulingizni qaytaramiz.
Iltimos, [sana]gacha javob yozing: «roziman», «1» yoki «2».
[Markaz nomi], [administrator lavozimi].

• Javob bermaganlarni rozi deb hisoblamang: qayta qoʻngʻiroq qiling (bizning maslahatimiz).
• Oʻzgarish bitta darsga boʻlsa (oʻqituvchi kasal) — darsni boshqa kunga koʻchiring yoki oʻrinbosar qoʻying va shu kuni xabar bering; markaz oʻtkazmagan dars pulga kirmaydi (pulni qaytarish qoidasi).
• Javoblarni saqlang: bahs boʻlsa, sizning yozuvingiz — dalil.

Excel, bepul dastur yoki CRM

Bizning maslahatimiz: maktab uchun dastur, markaz uchun — guruh, xona va oʻquvchi bir joyda boʻlgan tizim; boshlash uchun — pastdagi Excel shabloni. CRM tanlashda nimani soʻrash — CRM tanlash maqolasida.

Qonun: nima majburiy, nima tavsiya

Biz topgan hujjatlarning hech biri oʻquv markazini dars jadvalini tuzishga yoki uni eʼlon qilishga majburlamaydi.

Maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.