Nodavlat taʼlimda videokuzatuv 2026: kimga majburiy, qayerga kamera, necha oy saqlanadi

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 5-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Avvaldan aytib qoʻyaylik: Avada kamera sotmaydi, oʻrnatmaydi va videoyozuv saqlamaydi. Bu sahifadagi arxiv kalkulyatori va hujjat namunalari bepul; kalkulyatorga kiritgan raqamlaringiz hech qayerga yuborilmaydi.

2026-yil 1-iyuldan xususiy bogʻcha, maktab, litsey, kollej, OTM va oʻquv markazlari uchun kamera talabi amalda. Yangiliklarda bu bitta qoidadek yozilmoqda. Aslida qoida uchta. Ular uch narsada farq qiladi: kimga tegishli, nimani yozish kerak, yozuv necha oy saqlanadi. Quyida — qaror matni, unda nima aytilmagani va amalda nima qilish kerakligi. Kursiv bilan belgilangan joylar — bizning maslahatimiz yoki talqinimiz, qonun matni emas.

Sizga qaysi boʻlim kerak

• Bogʻcha yoki maktab (litsenziya bilan) yoki oilaviy bogʻcha → 5 qadam
• OTM, litsey, kollej yoki texnikum → OTM uchun — talabalar asosan voyaga yetgan, ota-onalar kuzatishi boshqacha.
• Oʻquv markazi, til kurslari, toʻgarak yoki studiya → Oʻquv markazlari uchun — sizning qoidangiz boshqa: har bir darsni ovozi bilan yozish, bir oy saqlash.

Qisqasi

• Litsenziyali nodavlat taʼlim (bogʻcha, maktab, akademik litsey, kollej va texnikum, OTM, oliy taʼlimdan keyingi taʼlim) va oilaviy bogʻcha: ichki va tashqi kameralar, ovoz yozuvi bilan, onlayn translyatsiya va ota-onalar onlayn kuzata olishi shart. Yozuv kamida olti oy saqlanadi.
• Qoʻshimcha taʼlim — oʻquv markazi, til kurslari, toʻgarak va studiyalar, bolalar uchun ham, kattalar uchun ham: darsni ovozli videoyozuvga olish kerak, yozuv kamida bir oy saqlanadi. Bizning talqinimizcha, onlayn va yakka darslar ham yozib olinadi. Ota-onalar uchun translyatsiya talab qilinmaydi.
• Uchala talabning buzilishi ham qoʻpol buzish hisoblanadi. Kamera yoʻqligi uchun alohida jarima topmadik. Oqibati — faoliyatni toʻxtatib turish, tuzatilmasa — sud orqali litsenziyani bekor qilish yoki faoliyatni tugatish; zarar yetgan holatda sud toʻxtatib turishsiz ham bekor qilishi mumkin.
• Qaror qaysi xonaga kamera qoʻyishni, sifatini va kim koʻrishini aytmaydi. Bizning maslahatimiz: hojatxona va kiyinish xonasiga kamera qoʻymang.
• Olti oylik arxiv katta: bitta kamera 1 Mbit/s tezlikda kecha-kunduz yozsa, kuniga 10,8 GB, 2 Mbit/s da — 21,6 GB egallaydi; 40 kamerali maktabga olti oyda taxminan 80–160 TB kerak. Hisob va kalkulyator quyida.

IT-boʻlim haqida

Mundarija

• Kimga qaysi qoida
• Qaror matni
• Qachondan
• Bogʻcha va maktab: 5 qadam
• Kamerada ovoz yoʻq boʻlsa
• Kamerani qayerga qoʻyish
• Ota-onalarga onlayn kuzatish
• Arxiv: necha terabayt kerak
• Yozuv qayerda saqlanadi
• Yozuvni kim koʻradi
• OTM uchun
• Oʻquv markazlari uchun
• Davlat muassasalaridagi 1 oy
• Tekshiruv va oqibatlar
• Hujjat namunalari

Kimga qaysi qoida

Birinchi qatorda «litsey» — akademik litsey; oliy taʼlimdan keyingi taʼlim ham shu qatorda. Manbalar: birinchi qator — Vazirlar Mahkamasining 80-son qarori, 2-ilova, 9-pozitsiya, «a¹»; ikkinchisi — 88-son qaror, 17-ilova, 9-pozitsiya, «j»; uchinchisi — 88-son qaror, 6-ilova, 9-pozitsiya, «i¹».

Qaror matni

Litsenziyali tashkilotlar uchun — Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 21-fevraldagi 80-son qarori, 2-ilova, 9-pozitsiya, «Nodavlat taʼlim sohasida umumiy litsenziya talablari va shartlari» (2026-yil 21-maydagi 271-son qaror bilan qoʻshilgan):

«a¹) nodavlat taʼlim xizmatlari koʻrsatiladigan bino va xonalarni onlayn translyatsiya qilish hamda bolalarning ota-onalari (ularning oʻrnini bosuvchi shaxslar) tomonidan onlayn kuzatish imkoniyatiga ega boʻlgan, ovoz yozish moslamalik ichki va tashqi kameralar bilan taʼminlash. Bunda videoyozuv qaydlari kamida olti oygacha saqlab boriladi*»

Oilaviy bogʻchalar uchun 88-son qarorning 17-ilovasidagi «j» kichik bandi deyarli soʻzma-soʻz bir xil.

Qoʻshimcha taʼlim uchun — 88-son qaror, 6-ilova («Qoʻshimcha taʼlim faoliyatining pasporti», 2026-yil 16-apreldagi 176-son qaror tahririda):

«i¹) taʼlim jarayoni ovozli videoyozuvga qayd etilishi (bunda ovozli videoyozuv kamida bir oy davomida saqlanishi lozim);*»

Yulduzcha (*) uchala ilovada bir xil izohlangan: «Qoʻpol ravishda buzish deb hisoblanadigan talab va shartlar».

«Kamida olti oygacha» — matndagi soʻz. Bizning talqinimizcha (vazirlik xabari ham shunday), bu «kamida olti oy» degani.

«a¹» band «umumiy» talablar qatorida, shuning uchun u xususiy OTMga ham tegishli — talabalari asosan kattalar boʻlsa ham (OTM uchun).

Qachondan

• Qoʻshimcha taʼlim: 2026-yil 1-iyuldan (176-son qaror, 5-band).
• Litsenziyali tashkilotlar va oilaviy bogʻchalar: 271-son qaror 2026-yil 22-mayda eʼlon qilingan, lekin lex.uz bu bandlarni qarorlarning 2026-yil 1-iyuldagi tahririda koʻrsatadi; vazirlik ham «1-iyuldan» deydi. Har qanday holatda ham talab hozir amalda.
• Eski tashkilotlar uchun alohida muhlat yoʻq. 176-son qaror vazirliklarga ikki oy ichida tashkilotlar faoliyati shu qaror talablariga (jumladan «i¹») «muvofiqlashtirilishini taʼminlasin» deb topshirgan (2-band) — bu vazirlikka topshiriq, sizga kechiktirish emas. Bizning talqinimizcha, «a¹» 1-iyuldan oldin litsenziya olganlarga ham tegishli: bu amaldagi litsenziya sharti, uni buzgan litsenziatning litsenziyasi toʻxtatib turilishi mumkin (Litsenziyalash toʻgʻrisidagi qonun, 32-modda).

Bogʻcha va maktab: 5 qadam

Bizning maslahatimiz — bir hafta ichida reja, bir oy ichida ijro:

1. Ovozni tekshiring. Har bir kamera ovoz yozadimi va registrator ovozni saqlaydimi? Yoʻq boʻlsa — quyida.
2. Arxivni tekshiring. Registratordagi eng eski yozuv sanasi olti oy oldinmi? Yetmasa — kalkulyatorda hisoblab, disk qoʻshing.
3. Ota-onalarga kirish. Har bir ota-onaga faqat oʻz farzandining guruhi yoki sinfini koʻrsatadigan shaxsiy kirish (qanday).
4. Buyruq va jurnal. Masʼul shaxsni tayinlang, koʻrish jurnalini oching (namunalar).
5. Ota-onalarga xabar. Chatga eʼlon, yangi shartnomalarga band, imzolangan shartnomalarga qoʻshimcha kelishuv va yozma rozilik.

Kamerada ovoz yoʻq boʻlsa

Koʻp bogʻcha va maktabdagi kameralar ovozsiz oʻrnatilgan. Talab — «ovoz yozish moslamalik ichki va tashqi kameralar».

Ovoz qaysi kameralarga kerak. Bizning talqinimizcha, matn ovozni barcha kameralarga — ichki ham, tashqi ham — talab qiladi: yoʻlak va bino atrofidagi kameralarga ham. Ovozni faqat xonalarga qoʻymoqchi boʻlsangiz, tashqi kameralar boʻyicha vazirlikdan yozma soʻrang. Bizning maslahatimiz — avval sinf, guruh xonasi va yoʻlaklar.

Bizning maslahatimiz:

• Avval turini aniqlang: analog kamera (koaksial kabel) — ovoz registratorning audio kirishi orqali yoki ovozni koaksial orqali uzatadigan kamera bilan; IP-kamera (tarmoq kabeli) — kameraning audio kirishi yoki almashtirish. Registrator eski va audio kirishi yoʻq boʻlsa, uni ham almashtirishga toʻgʻri keladi.
• Kamerada mikrofon kirishi (audio in) boʻlsa — unga alohida mikrofon ulash mumkin; boʻlmasa — mikrofonli kamera bilan almashtiriladi.
• Registrator sozlamasida ovoz yozish yoqilganini tekshiring: koʻp registratorlarda u alohida yoqiladi.
• Ovoz arxiv hajmini deyarli oshirmaydi: taxminan 0,03–0,13 Mbit/s, yaʼni 1 Mbit/s videoning 3–13 %.
• Ovozni yoqqandan keyin bitta yozuvni oxirigacha eshitib koʻring: gap aniq eshitilyaptimi, shovqin koʻp emasmi — tekshiring.

Kamerani qayerga qoʻyish

Bizning maslahatimiz:

* Tashqi kameralarda ovoz — yuqoridagi savol.

Nega hojatxona va kiyinish xonasida yoʻq. Qaror ularni istisno qilmaydi, lekin bola «shaxsiy hayotiga gʻayriqonuniy aralashuvlardan himoyalanish huquqiga ega» («Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida»gi Qonun, 10-modda). Ovoz esa salomatlik kabi shaxsga doir maxsus maʼlumotlarni ham yozib olishi mumkin.

Uxlash xonasi. Qaror «xonalar» deydi, bolalar esa u yerda yechinadi. Alohida uxlash xonasiga kamera qoʻyish-qoʻymaslikni vazirlikdan yozma soʻrab aniqlang. Koʻp bogʻchada karavotlar guruh xonasining oʻzida: bizning maslahatimiz — uyqu vaqtida ota-onalarga translyatsiyani oʻchiring, yozuv esa davom etsin.

Ogohlantirish lavhasi: qonun uni talab qilmaydi, lekin bizning maslahatimiz — kirishda va har bir kamerali xonada qisqa lavha (namunasi quyida).

Ota-onalar uchun onlayn kuzatish

Qaror ota-onalarga «onlayn kuzatish imkoniyati»ni talab qiladi, lekin qanday berishni aytmaydi. Kadrda boshqa bolalar ham bor, shuning uchun bizning maslahatimiz:

1. Shaxsiy kirish, ochiq havola emas. Ochiq havola tarqab ketadi.
2. Faqat oʻz farzandining guruhi yoki sinfi. Barcha xonalarni hammaga ochmang.
3. Vaqt — dars yoki bogʻcha soatlarida. Tunda va boʻsh xonalarni koʻrsatish shart emas.
4. Kirishlar jurnali: kim, qachon, qaysi kamerani koʻrdi. Koʻp tizimlar buni oʻzi yozadi.
5. Shartnomaga band va yozma rozilik (namunasi quyida).
6. Bola ketsa — kirishni oʻsha kuni oʻchiring.

Bir oilada ikki sinfda bola boʻlsa — bitta kirishga ikki sinf.

400 oila boʻlsa (bizning maslahatimiz): oddiy registrator odatda bir necha oʻnlab foydalanuvchi va bir vaqtdagi oqimni koʻtaradi — aniq sonini qurilma hujjatidan tekshiring. Maktabdagi yuzlab ota-onaga ota-onalar ilovasi yoki xizmati kerak boʻladi (oʻz serveringizda yoki bulutda). Bu — smetada har oylik xarajat qatori.

Internet yetadimi (bizning hisobimiz, taxminiy): har bir koʻrilayotgan oqim binodagi internetning chiquvchi (upload) tezligidan taxminan 0,5–2 Mbit/s oladi. 100 ota-ona bir vaqtda koʻrsa — 50–200 Mbit/s. Oddiy ulanish bunga yetmaydi; shuning uchun ota-onalarga registratorning kichik oqimi (substream) beriladi yoki oqim bulut xizmati orqali tarqatiladi. Bulut orqali boʻlsa, bino har bir kamerani bir marta uzatadi: chiquvchi tezlik ≈ kameralar soni × oqim (masalan, 32 sinf × 0,5–1 Mbit/s ≈ 16–32 Mbit/s), ota-onalar soni qancha boʻlmasin. Bulut tanlansa — serveri qayerda ekanini yozma soʻrang (pastda).

Ota-ona translyatsiyani yozib olib, ijtimoiy tarmoqqa qoʻysa, bu boshqa bolalarning maʼlumotlari. Shartnomada buni aniq taqiqlang.

Arxiv: necha terabayt kerak

Olti oylik arxiv koʻp joy talab qiladi. Hisob oddiy (bizning hisobimiz):

GB kuniga = Mbit/s × 0,45 × soat. Kecha-kunduz (24 soat) yozsa — Mbit/s × 10,8.

Tezlik (bitreyt) kamera va registrator sozlamasida yoziladi. Taxminan: 1080p, H.265 — 1–2 Mbit/s; H.264 — 2–4 Mbit/s. Aniq raqamni oʻz qurilmangizdan oling.

Olti oy — 184 kungacha boʻladi (masalan, iyuldan dekabrgacha), shuning uchun hisobda 184 kun.

1-misol — bogʻcha, 12 kamera, olti oy (184 kun):

• 2 Mbit/s, kecha-kunduz: 12 × 2 × 10,8 × 184 ≈ 48 TB; 20 % zaxira bilan ≈ 57 TB — sakkizta 8 TB disk;
• 1 Mbit/s kecha-kunduz yoki 2 Mbit/s kuniga 12 soat: ≈ 24 TB.

2-misol — maktab, 24 sinf xonasi, sport zali, oshxona, yoʻlaklar va bino atrofi — taxminan 40 kamera, olti oy:

• barcha 40 kamera, 1 Mbit/s, kecha-kunduz: 40 × 10,8 × 184 ≈ 80 TB; 2 Mbit/s boʻlsa ≈ 159 TB;
• sinflar faqat 7:30–18:00 yozilsa, qolgan 16 kamera kecha-kunduz (1 Mbit/s): ≈ 21 + 32 ≈ 53 TB. Sinflarni faqat dars soatlarida yozish mumkinmi — qaror aytmaydi: vazirlikdan yozma soʻrang.
• Qurilma soni (bizning hisobimiz): 80–160 TB 20 % zaxira bilan — 12–24 ta 8 TB disk. Registratorga odatda 4, 8 yoki 16 disk va 16, 32 yoki 64 kamera ulanadi: 40 kameraga ikki registrator yoki 64 kanalli bitta registrator.
• Smeta qatorlari (bizning roʻyxatimiz): mikrofonli kameralar yoki mavjudlariga mikrofon; registrator(lar), disklar va har registratorga 1–2 zaxira disk; kameralarni tarmoq orqali quvvatlaydigan kommutatorlar (PoE); shkaf va sovutish; uzluksiz quvvat manbai (UPS); kabel va oʻrnatish; yozuvni koʻrish uchun ish joyi; internetning chiquvchi tezligi; ota-onalar kirishi uchun ilova yoki xizmat (oylik); xizmat koʻrsatish shartnomasi (yillik); masʼul xodimning vaqti; ogohlantirish lavhalari.

3-misol — oʻquv markazi, 6 dars xonasi, bir oy (31 kun), darslar kuniga 10 soat:

• 2 Mbit/s: 6 × 2 × 0,45 × 10 × 31 ≈ 1,7 TB;
• 1 Mbit/s: ≈ 0,8 TB.

OTM uchun hisob — OTM uchun boʻlimida.

Bizning maslahatimiz: disklarni hisobdan 20 % koʻproq oling; registrator eski yozuvni olti oydan (markazda bir oydan) oldin oʻchirmasin; disk buzilsa, yozuv yoʻqoladi — muhim joylar uchun ikki disk (RAID 1: disklar soni ikki barobar) yoki zaxira. Harakat boʻlganda yozish (motion) haqida qarorda hech narsa yoʻq; dars vaqtida bizning maslahatimiz — doimiy yozish.

Arxiv kalkulyatori

Yozuv qayerda saqlanadi

• Yozuv — shaxsga doir maʼlumot. Qonun videoni alohida tilga olmaydi, lekin shaxsni aniqlash imkonini beruvchi har qanday qayd etilgan axborot shunday hisoblanadi («Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 4-modda). Bizning talqinimizcha, bolalar va xodimlarning tasviri va ovozi ham.
• Rozilik kerakmi? Qonun maʼlumotga ishlov berishni nafaqat rozilik bilan, balki «operatorning qonunchilikda belgilangan majburiyatlarini bajarish uchun» ham ruxsat beradi (18-modda). Bizning talqinimizcha, kamera talabi — shunday majburiyat. Lekin 21-modda voyaga yetmaganlar maʼlumoti uchun ota-onaning yozma (elektron ham boʻladi) roziligini talab qiladi. Ikkala modda qanday birga qoʻllanishi aniqlanmagan, shuning uchun bizning maslahatimiz: ota-onadan yozma rozilik oling, xodimlarni ichki qoidalar bilan imzo qoʻydirib tanishtiring (rozilik namunalari).
• Kamera yuzni aniqlasa — boshqa gap. Shaxsni aniqlash uchun ishlatiladigan yuz tasviri — biometrik maʼlumot: rozilik kerak (26-modda), baza Oʻzbekistonda saqlanishi shart (27¹-modda) va Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkaziladi (20-modda).
• Oddiy video chet elda saqlansa boʻladimi? 27¹-modda (2026-yil 26-martdagi OʻRQ-1125-son Qonun tahririda) Oʻzbekistonda saqlanishi shart boʻlgan maʼlumotlarni sanab oʻtadi: biometrik, genetik maʼlumotlar va telekommunikatsiya operatorlari foydalanuvchilarining maʼlumotlari. Qolganlari chet elda uchta shartdan biri bajarilsa saqlanishi mumkin (davlat roʻyxati, standart shartnoma shartlari yoki majburiy korporativ qoidalar, yoki xalqaro standartlar). Davlat reyestrida ham faqat Oʻzbekistonda saqlanishi shart boʻlgan bazalar roʻyxatdan oʻtkaziladi (20-modda, oʻsha tahrirda). Bizning talqinimizcha, yuzni aniqlamaydigan oddiy video biometrik maʼlumot emas. Lekin 26-modda biometrik maʼlumotni keng taʼriflaydi — tekshiruvchi boshqacha oʻqishi mumkin. Shuning uchun bizning maslahatimiz: yozuvni binodagi registratorda yoki Oʻzbekistondagi serverda saqlang; ota-onalar ilovasi bulutda ishlasa, yozuvlar qaysi davlatda saqlanishini yetkazib beruvchidan yozma soʻrang. Batafsil: Shaxsga doir maʼlumotlar qonuni.

Yozuvni kim koʻradi

Bizning maslahatimiz (qaror bu haqda hech narsa demaydi):

• Rahbar buyruq bilan masʼul shaxsni tayinlaydi va arxivni koʻrish huquqi bor 2–3 kishini belgilaydi.
• Har bir koʻrish va nusxa berish jurnalga yoziladi: sana, kim, qaysi kamera va vaqt oraligʻi, sabab, nusxa berildimi, kimga.
• Ota-ona yozuv soʻrasa: voqea boʻyicha rahbar bilan birga koʻrsating; nusxa berishdan oldin boshqa bolalar yuzini va ovozini xiralashtiring yoki yozuvni faqat joyida koʻrsating.
• Sud, prokuratura, tergov yoki boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ, advokat soʻrasa: qonunda belgilangan tartibda, yozma soʻrov boʻyicha, jurnalga yozib, nusxa beriladi.
• Voyaga yetgan shaxs oʻz yozuvini soʻrasa (talaba, xodim, tinglovchi): u oʻz maʼlumotlariga ishlov berish toʻgʻrisida axborot olish huquqiga ega («Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 30-modda); boshqalar yuzini xiralashtiring.
• Yozuvni hech kim ijtimoiy tarmoqqa qoʻymaydi — xodim ham.
• Voqea boʻlgan yozuvni (shikoyat, jarohat) muddat tugashini kutmay alohida saqlang. Davlat muassasalari uchun nizomda binoga kirib-chiqish tartibi buzilgani tasvirlangan yozuvning saqlash muddatini rahbar belgilaydi (425-son qaror, 75-band); bizning maslahatimiz — boshqa voqealarda ham shunday qiling.

OTM uchun

«a¹» band xususiy OTM, akademik litsey, kollej va texnikumga ham tegishli. Talabalar asosan voyaga yetgan — ota-onalar kuzatishi nimani anglatadi?

• Matnda — imkoniyat. Kameralar «ota-onalari tomonidan onlayn kuzatish imkoniyatiga ega boʻlgan» boʻlishi kerak. Bizning talqinimizcha, bu — tizimning imkoniyati, har bir ota-onaga kirish berish majburiyati emas.
• «Bola» — 18 yoshgacha: «Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida»gi Qonun (3-modda) shunday taʼriflaydi, lekin faqat shu qonun uchun. Bizning talqinimizcha, «a¹» dagi «bolalarning ota-onalari» ham shu maʼnoda: voyaga yetgan talabaning ota-onasiga kirish berish shart emas.
• Bizning maslahatimiz: kirishni faqat voyaga yetmagan talabalarning (masalan, 17 yoshli birinchi kurslar, litsey va kollej oʻquvchilari) ota-onasiga, ota-onaning yozma roziligi bilan bering (21-modda). Voyaga yetganlarning ota-onasiga sinf translyatsiyasini bermang: kadrda boshqa talabalar ham bor, ularning maʼlumotini roziligisiz yoki boshqa qonuniy asossiz uchinchi shaxsga oshkor etib boʻlmaydi («Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 28-modda) — bitta talabaning roziligi guruhdoshlarini qoplamaydi. Bu oʻqishni vazirlikdan yozma tasdiqlating.
• Talabaning oʻzi: shartnomaga band va ichki tartib qoidalarida xabar (namuna 9).
• Yotoqxona (bizning maslahatimiz): kirish, bino atrofi va umumiy yoʻlaklar — xavfsizlik uchun; xonalar, dush va hojatxonalar — hech qachon; yotoqxonani ota-onalarga translyatsiya qilmang; yashovchilarga yotoqxona nizomida xabar bering.
• Laboratoriya va klinik baza (bizning maslahatimiz): laboratoriyada kamera — xavfsizlik uchun; bemor bor xonada ovoz salomatlik maʼlumotini yozadi — u yerda kasalxonaning qoidalari amal qiladi, bunday xonalarni yozuvdan chiqaring.
• Imtihon kameralari: mavjud tizim «a¹» ni faqat ovoz yozsa va olti oy saqlasa qoplaydi — bizning talqinimizcha. Batafsil: Imtihon tizimi va qonun.
• Xodimlar: alohida xabarnoma, imzo bilan tanishtirish (namuna 8).

Hisob (bizning hisobimiz): masalan, 200 kamerali kampus, 1 Mbit/s, kecha-kunduz, 184 kun ≈ 400 TB; 2 Mbit/s boʻlsa ≈ 800 TB.

Oʻquv markazlari uchun

Bu boʻlim — qoʻshimcha taʼlim uchun: oʻquv markazi, til kurslari, toʻgarak, studiya, bolalar va kattalar uchun (88-son qaror, 6-ilova — ikkalasi uchun bitta roʻyxat).

Qisqasi: talab 2026-yil 1-iyuldan amalda, alohida muhlat yoʻq. Qoidangiz — «taʼlim jarayoni ovozli videoyozuvga qayd etilishi», kamida bir oy. Ichki va tashqi kamera, translyatsiya va ota-onalar kuzatishi bu yerda talab qilinmaydi.

Bu hafta (bizning maslahatimiz):

1. Har bir dars xonasiga mikrofonli kamera qoʻying; kadrda oʻqituvchi va doska.
2. Registrator kamida 31 kunlik yozuvni saqlashini tekshiring: eng eski yozuv sanasiga qarang. 5–6 xona, kuniga 10 soat, 31 kun — taxminan 1–2 TB.
3. Onlayn darslarda platformaning avtomatik yozishini ovozi bilan yoqing.
4. Yakka darslarni ham yozing.
5. Buyruq bilan masʼul shaxsni tayinlang va koʻrish jurnalini oching.
6. Shartnoma yoki ofertaga band qoʻshing: bolalar uchun — ota-onaning yozma roziligi bilan; kattalar uchun — tinglovchining oʻzi bilan (oferta va chek, 7-band). Ota-onalar chatiga eʼlon — namuna 7 (markaz uchun matni bor).

Nima «yozuv» hisoblanadi. Qaror kadrda nima boʻlishini aytmaydi. Bizning maslahatimiz: har bir xonaga bitta mikrofonli kamera, kadrda oʻqituvchi va doska; oʻqituvchining noutbukidan yozishni ishonchli deb hisoblamang — u oʻchib qolishi mumkin. Robototexnika yoki stol atrofida ishlanadigan xonada kadrga butun xonani oling, mikrofonni xona oʻrtasiga yaqin qoʻying.

Onlayn darslar. Boshqa bandlarda (bino, yongʻin, sanitariya) faqat onlayn ishlaydigan markazlar uchun istisno bor, darsni yozish talabida esa — yoʻq. Bizning talqinimizcha, onlayn dars ham ovozi bilan yozilib, bir oy saqlanadi. Koʻp platformalar yozuvni oʻzida cheklangan muddat saqlaydi va serveri chet elda boʻladi: bizning maslahatimiz — yozuvni oʻzingizga yoki Oʻzbekistondagi serverga yuklab oling va 31 kundan kam saqlamang; darslar oʻqituvchining shaxsiy akkauntida emas, markaz akkauntida oʻtsin. Vazirlikdan yozma aniqlang.

Yakka dars ham taʼlim jarayoni: bizning talqinimizcha, u ham yoziladi.

Bajarilmasa: faoliyat oʻn ish kunigacha toʻxtatib turilishi mumkin; tuzatilmasa — sud orqali tugatiladi (batafsil).

Davlat muassasalaridagi 1 oy

2026-yil 31-iyulda Vazirlar Mahkamasining 425-son qarori bilan taʼlim tashkilotlari xavfsizligi toʻgʻrisidagi nizom tasdiqlandi. Unda: kameralar — bino atrofi, maydon va stadionlar, koʻrinmaydigan joylar, nazorat-oʻtkazish joyi, asosiy kirish joylari, oshxona, «tashvish» tugmasi joylari va qavat yoʻlaklarida; yozuv «kamida bir oylik muddatda» saqlanadi (66, 75-bandlar).

Bu nizom nodavlat tashkilotlar uchun majburiy emas: ular undan «ixtiyoriy ravishda» foydalanishi mumkin; maktabgacha taʼlim muassasalariga esa umuman tatbiq etilmaydi (2-band). Xususiy bogʻcha, maktab va OTM uchun muddat — olti oy (80-son qaror), qoʻshimcha taʼlim uchun — bir oy (88-son qaror).

Tekshiruv va oqibatlar

• Nazorat: asosan elektron tizim orqali masofadan; joyiga chiqib tekshirish — asos boʻlsa (masalan, shikoyat). Vakolatli organga litsenziatda ham, xabardor qiluvchida ham «tegishli pasportlarda nazarda tutilmagan talablar va shartlarning bajarilishini» tekshirish taqiqlanadi («Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida»gi Qonun, 49-modda; 50, 51-moddalar — masofaviy va joyiga chiqib tekshirish).
• Litsenziyali tashkilot: buzilish aniqlansa, vakolatli organ litsenziyani oʻn kungacha toʻxtatib turishi mumkin; uzoqroq (olti oygacha) — faqat sud. Kamchilik belgilangan muddatda tuzatilmasa, litsenziyani sud bekor qiladi. Litsenziya talablari bir yilda ikki va undan ortiq marta buzilsa yoki bir marta qoʻpol buzilib, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga yoki shaxslarning huquqlariga zarar yetkazgan boʻlsa (masalan, bolaga) — sud litsenziyani toʻxtatib turishsiz ham bekor qilishi mumkin; shu hollarda bir yil yangi litsenziya berilmaydi, muassis yoki benefitsiar mulkdorning yangi tashkilotiga ham (32, 33-moddalar).
• Xabarnoma bilan ishlaydiganlar (markaz, oilaviy bogʻcha): vakolatli organ dalolatnoma tuzadi va faoliyatni oʻn ish kunigacha toʻxtatib, tuzatish koʻrsatmasini berishi mumkin; tuzatilmasa — sud orqali tugatish (sud uch oygacha taqiq qoʻyishi mumkin). Muntazam buzish yoki zarar keltirgan bir martalik qoʻpol buzishda ham sud orqali tugatiladi va olti oygacha taqiq qoʻllanadi, muassis yoki benefitsiar mulkdorning yangi tashkilotiga ham (42–47-moddalar).
• Jarima: kamera yoʻqligi uchun Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksda alohida modda topmadik. Xabarnomada talablarga mos emasligini yashirib, notoʻgʻri maʼlumot berish — 165-modda; shaxsga doir maʼlumotlar qoidasini buzish — 46²-modda (ikkalasida ham jarima bor; miqdorini lex.uz saytida tekshiring).

Tekshiruvchi kelsa (bizning maslahatimiz), bir joyda boʻlsin: kamera joylashuvi sxemasi; masʼul shaxs buyrugʻi; kameralar ishlayotgani (ichki, tashqi, ovoz); translyatsiya va ota-onalar kirishi ishlayotgani; arxivdagi eng eski yozuv sanasi (olti oy yoki bir oy oldin); koʻrish jurnali; kamera buzilgan kunlar jurnali va taʼmir sanasi; shartnomadagi band va rozilik.

Nazorat qiluvchi vazirlik — Taʼlim va ilm-fan vazirligi (Prezidentning 2026-yil 3-oktabrdagi PF-213-son farmoni; pasportlarda hali avvalgi ikki vazirlik nomi turibdi — batafsil: Oʻquv markazi ochish: litsenziya kerakmi?). Oilaviy bogʻcha xabarnomasini Maktabgacha taʼlim agentligining tuman (shahar) boʻlimlari qabul qiladi.

Hujjat namunalari

Bular — bizning namunalarimiz, davlat shakli emas. Davlat tasdiqlagan shaklni topmadik. Kvadrat qavsdagi joyni oʻzingiz toʻldirasiz.

1. Buyruq:

«Videokuzatuv tizimi toʻgʻrisida. Vazirlar Mahkamasining [sana]dagi [80 / 88]-son qarori va «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun talablarini bajarish uchun buyuraman:

1. Videokuzatuv tizimi uchun masʼul etib [lavozim, F.I.Sh.] tayinlansin.
2. Arxivni koʻrish huquqi: [rahbar], [masʼul], [oʻrinbosar].
3. Yozuvlar kamida [olti oy / bir oy] saqlansin; voqea boʻlgan yozuvlar alohida saqlansin.
4. Har bir koʻrish va nusxa berish jurnalga yozilsin.
5. Kamera buzilsa, masʼul shaxs shu kuni jurnalga yozadi va [N] kun ichida tuzattiradi.
6. Hojatxona va kiyinish xonalariga kamera oʻrnatilmasin.
7. Xodimlar ushbu buyruq bilan imzo qoʻyib tanishtirilsin.»

2. Koʻrish va nusxa berish jurnali (ustunlar): № · sana va vaqt · kim koʻrdi · qaysi kamera · yozuv vaqti (dan–gacha) · sabab · nusxa berildimi (kimga, qaysi soʻrov boʻyicha) · imzo.

3. Ogohlantirish lavhasi:

Bogʻcha, maktab, OTM: «Diqqat! Binoda ovoz yozuvchi videokuzatuv olib boriladi (Vazirlar Mahkamasining 80-son qarori). Yozuvlar kamida olti oy saqlanadi. Masʼul: [lavozim, telefon].» Oʻquv markazi: «Diqqat! Darslar ovozi bilan videoyozuvga olinadi (Vazirlar Mahkamasining 88-son qarori). Yozuvlar kamida bir oy saqlanadi. Masʼul: [lavozim, telefon].»

4. Ota-onalar shartnomasiga band (bogʻcha, maktab):

«Tashkilot binosi va xonalarida ovoz yozuvchi videokuzatuv olib boriladi; yozuvlar kamida olti oy saqlanadi. Ota-ona oʻz farzandining [guruhini / sinfini] shaxsiy kirish orqali [soat]dan [soat]gacha onlayn kuzatishi mumkin. Translyatsiyani yozib olish va tarqatish taqiqlanadi. Yozuvlar faqat qonunda belgilangan hollarda uchinchi shaxslarga beriladi. Ota-ona farzandining tasviri va ovozi shu maqsadda yozib olinishi va saqlanishiga yozma rozilik beradi.»

5. Oʻquv markazi shartnomasi yoki ofertasiga band:

«Darslar, shu jumladan onlayn va yakka darslar, ovozi bilan videoyozuvga olinadi; yozuvlar kamida bir oy saqlanadi va uchinchi shaxslarga faqat qonunda belgilangan hollarda beriladi. [Tinglovchi / voyaga yetmagan tinglovchining ota-onasi] bunga yozma rozilik beradi.»

6. Imzolangan shartnomalarga qoʻshimcha kelishuv: «[Sana]dagi [raqam]-son shartnomaga qoʻshimcha kelishuv» sarlavhasi ostida 4- yoki 5-band matni va ikki tomon imzosi.

7. Ota-onalar chatiga eʼlon: Bogʻcha va maktab uchun:

«Hurmatli ota-onalar! Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra [bogʻchamizda / maktabimizda] ovozli videokuzatuv va onlayn kuzatish joriy etilmoqda. [Sana]dan har bir ota-ona oʻz farzandining [guruhini / sinfini] shaxsiy kirish orqali [soat]dan [soat]gacha koʻra oladi. Kirish uchun [qanday]. Qoʻshimcha kelishuvni [sana]gacha imzolashingizni soʻraymiz.»

Oʻquv markazi va toʻgarak uchun:

«Hurmatli ota-onalar! Vazirlar Mahkamasining 88-son qaroriga koʻra [sana]dan darslarimiz, jumladan onlayn darslar, ovozi bilan videoyozuvga olinadi va kamida bir oy saqlanadi. Yozuvlar faqat qonunda belgilangan hollarda beriladi. Qoʻshimcha kelishuvni [sana]gacha imzolashingizni soʻraymiz.»

8. Xodimlarga xabarnoma (ichki mehnat tartibi qoidalariga yoki alohida ichki hujjatga kiritiladi, har bir xodim imzo bilan tanishadi):

«[Tashkilot] binosi va xonalarida Vazirlar Mahkamasining [80-son / 88-son] qarori talabi bilan ovoz yozuvchi videokuzatuv olib boriladi; yozuvlar kamida [olti oy / bir oy] saqlanadi. Kamera hojatxona va kiyinish xonalarida oʻrnatilmaydi. Yozuvlarni buyruqda koʻrsatilgan shaxslar koʻradi; har bir koʻrish jurnalga yoziladi. Xodim yozuvni nusxalamaydi va tarqatmaydi. Tanishdim: [F.I.Sh., sana, imzo].»

9. OTM, litsey, kollej: talaba shartnomasiga band:

«Taʼlim binolari va xonalarida ovoz yozuvchi videokuzatuv olib boriladi; yozuvlar kamida olti oy saqlanadi va uchinchi shaxslarga faqat qonunda belgilangan hollarda beriladi. Onlayn kuzatish faqat voyaga yetmagan talabaning ota-onasiga beriladi. Talaba bunga yozma rozilik beradi; voyaga yetmagan talaba uchun rozilikni ota-onasi yozma beradi.»

Litsenziya va xabarnoma haqida batafsil: Oʻquv markazi ochish: litsenziya kerakmi?.

Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas. Kamera joylashuvi va ota-onalar kirishini tasdiqlashdan oldin yuristingiz yoki vazirlik bilan aniqlang.