Doʻkonda tovar hisobi: kirim, sotuv, nasiya va qoldiq

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 5-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Qisqasi

• Tovar hisobi — bitta tenglama: boshidagi qoldiq + kirim + xaridor qaytargan − sotilgan − yetkazib beruvchiga qaytarilgan − hisobdan chiqarilgan = javonda boʻlishi kerak boʻlgan qoldiq. Nasiyaga berilgan tovar ham sotilgan tovar; uni yozmaslik — «kamomad»ning eng koʻp uchraydigan sabablaridan biri (bizning talqinimizcha, amaliyotdan).
• MChJ hisobni buxgalteriya standarti boʻyicha yuritadi (tovarni sotish bahosida yuritish ham mumkin), YaTT — soliq qonunchiligi boʻyicha. Aylanmadan olinadigan soliqdagi YaTT uchun aniq shaklni topmadik — soliq inspeksiyasidan yozma soʻrang.
• Kirim — hujjat bilan: hisobvaraq-faktura (odatda ESF), avtomobilda kelgan yukka — elektron yuk xati (e-TTN). ESFni tovarni sanab olgandan keyin tasdiqlang (bizning maslahatimiz).
• Doʻkonda ishlatiladigan hisob dasturi soliq tizimiga ulangan va reyestrda boʻlishi kerak.
• Hisobda bor, javonda yoʻq tovar yoki kirim qilinmagan tovar — tekshiruvda soliq bazasini yashirish: yashirilgan summaning 20 foizi miqdorida jarima va soliq.
• MChJda inventarizatsiya yiliga kamida bir marta, moddiy javobgar shaxs almashganda — topshirish kuni; oziq-ovqat savdosida — har chorakda (bizning talqinimizcha). Oradagi tanlab sanash farqni kichikligidayoq koʻrsatadi (bizning maslahatimiz).
• Markirovkali tovarda javon, hisob va «Asl belgisi» bir xil boʻlsin (bizning maslahatimiz). Markirovka qoidalarini buzgan sotuvchiga jarima — oxirgi chorak sof tushumining 2 foizi, bir yilda takrorlansa — 20 foizi; masofaviy tekshiruvda esa avval ikki ogohlantirish, keyin 0,2–2 foiz.

IT-boʻlim haqida

Mundarija

• Bitta tenglama: qoldiq qayerdan keladi
• Ikki yoʻl: tovar boʻyicha yoki summa boʻyicha
• Kirim: har bir tovar hujjat bilan
• Chiqim: sotuv, qaytarish, hisobdan chiqarish
• Har kuni 10 daqiqa
• Oradagi sanashlar
• Daftar, Excel yoki dastur
• Markirovkali tovar: uch tomonlama solishtirish
• Ishlangan misol: bir hafta
• Uch raqam
• Tekshiruvda: javonda yoʻq yoki hisobda yoʻq tovar
• Farq chiqsa
• Shu hafta nima qilish kerak

Doʻkon egasi kechqurun kassani sanaydi — pul koʻrinadi. Tovar koʻrinmaydi: javonda nechta qolgani, qaysi biri sotilmay turgani, qaysi biri «yoʻqolgani» faqat hisob bilan bilinadi. Bu maqola sanashlar orasidagi kunlar haqida: tovar qanday kiradi, qanday chiqadi, qoldiq qayerda yuritiladi va farqni qanday erta koʻrish mumkin. Sanashning oʻzi, buyruq va roʻyxatlar — Inventarizatsiya hujjatlari maqolasida.

Bitta tenglama: qoldiq qayerdan keladi

Kutilgan qoldiq = boshidagi qoldiq + kirim + xaridor qaytargan − sotilgan − yetkazib beruvchiga qaytarilgan − hisobdan chiqarilgan.

Sanaganingiz shu raqamdan kam boʻlsa — kamomad, koʻp boʻlsa — ortiqcha. Tenglama har bir tovar uchun (dona, kg, litr) yoki butun doʻkon uchun pulda (sotish bahosida) yuritiladi — quyida ikki yoʻl.

Nasiya. Mijoz tovarni olib ketdi, puli keyin keladi. Tovar uchun bu — sotuv: javondan chiqdi. Pul uchun — qarz: kassaga tushmadi. Soliq kodeksi ham «tovarga boʻlgan mulk huquqini pullik asosda … oʻtkazish»ni realizatsiya aylanmasi deb biladi (239-modda 1-band), «tovarni boʻlib-boʻlib toʻlash shartlari asosida berish»ni ham (4-band). Shuning uchun ikki tekshiruv alohida (bizning talqinimizcha):

• Tovar: nasiya «sotilgan» ustuniga kiradi.
• Pul: kassadagi tushum (naqd, karta va QR birga) = shu kuni sotilgan − shu kuni nasiyaga berilgan + shu kuni toʻlangan nasiya puli.

Nasiya daftarga yozilsa-yu, tovar hisobida sotuv sifatida koʻrsatilmasa, sanoqda «kamomad» chiqadi, aslida tovar mijozda. Chakana savdo qoidalari nasiyani qanday rasmiylashtirishni belgilamaydi; ular faqat xaridorga nasiyaga sotish kabi xizmat shakllari haqida maʼlumot berishni talab qiladi (75-son qaror, 17-band). Nasiyada kassa cheki qachon beriladi — buni soliq inspeksiyangizdan yozma soʻrang.

Ikki yoʻl: tovar boʻyicha yoki summa boʻyicha

• Tovar boʻyicha (miqdorda). Har bir nom uchun dona yoki kg. Qaysi tovar yoʻqolayotgani aniq koʻrinadi; buning uchun har bir sotuv nom bilan yoziladi — shtrix-kod va dastur bilan oson, daftarda qiyin.
• Summa boʻyicha (sotish bahosida). Kirim sotish bahosida yoziladi, sotuv — kassadagi summa. Nomlari koʻp, arzon tovarli doʻkonda oddiy. Kamchiligi: farq qaysi tovarda ekanini koʻrsatmaydi; narx oʻzgarsa, qoldiqni qayta baholash kerak.

Bizning talqinimizcha, MChJ uchun ikkalasi ham mumkin. 4-sonli BHMS savdo tashkilotlariga «ustamalarni (chegirmalarni) buxgalteriya hisobi schyotlarida alohida hisobga olgan holda, xarid qilingan tovar-moddiy zaxiralarni hisobda sotish qiymati boʻyicha aks ettirilishiga ruxsat beriladi» (30-band); sotilgan tovar tannarxi — sotish qiymatidan unga toʻgʻri keladigan ustama ayirilgani (61-band). Hisob «uzluksiz (doimiy) yoki davriy» tizimda yuritiladi (103-band): uzluksizda qoldiq har kuni maʼlum, davriyda — faqat inventarizatsiyadan keyin (104-, 105-bandlar). Tanlov hisob siyosatida yoziladi. Kichik biznes uchun soddalashtirilgan tartib (20-sonli BHMS) ixtiyoriy, lekin tovar baribir 4-sonli BHMS boʻyicha baholanadi.

YaTT uchun Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi Qonun hisobni «qonunchilikda belgilangan tartibda» yuritishni aytadi (6-modda), 20-sonli BHMS esa soliq qonunchiligiga yoʻllaydi (2-band). Soliq kodeksining 51-bobi boʻyicha soliq toʻlaydigan savdo YaTTsi ikki kitob yuritadi: «soliq solinadigan daromadlarini va tovar operatsiyalarini hisobga olish kitobi» va «tovar cheklari kitobi»; ular raqamlangan, ip oʻtkazib bogʻlangan, soliq organi muhri bilan tasdiqlangan boʻladi va oxirgi yozuvdan keyin uch yil saqlanadi (359-modda). Aylanmadan olinadigan soliqni toʻlaydigan YaTT uchun bunday talabni biz oʻqigan matnlarda topmadik — soliq inspeksiyangizdan yozma soʻrang. Qaysi soliqni toʻlasangiz ham, tekshiruvchi hisobingizdagi raqamni javon bilan solishtiradi (223-modda, pastda) — shuning uchun YaTT ham tovar hisobini yuritsin (bizning maslahatimiz).

Bizning maslahatimiz: nomlar koʻp va arzon boʻlsa — summa boʻyicha, qimmat va tez «yoʻqoladigan» 20 ta tovar esa alohida miqdorda.

Kirim: har bir tovar hujjat bilan

• Hisobvaraq-faktura. Soliq kodeksining 2026-yil 1-yanvardan amaldagi tahririga koʻra, tovar sotgan MChJ, YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxs xaridorga hisobvaraq-faktura beradi, «qoida tariqasida» elektron (Soliq kodeksi, 47-modda 1–2-qismlar). Sotuvchi kassa chekini bersa, hisobvaraq-faktura shart emas (3-qism) — boshqa doʻkondan chek bilan olingan tovar shunday. QQS toʻlovchi MChJ boʻlsangiz, bunday xarid QQS hisobiga qanday taʼsir qilishini buxgalteringizdan soʻrang.
• ESFni tasdiqlash. Kelgan ESFni xaridor elektron raqamli imzo bilan tasdiqlaydi yoki sababini koʻrsatib rad etadi (522-son qaror bilan tasdiqlangan Nizom, 16-band). Bizning maslahatimiz: tovarni sanab qabul qilmaguncha ESFni tasdiqlamang.
• Elektron yuk xati (e-TTN). Avtomobilda tashilgan yukka yuk joʻnatuvchi e-TTN rasmiylashtiradi; usiz yukni topshirish va qabul qilib tashish taqiqlanadi (249-son qaror, 4-ilova, 4-, 16-bandlar). Qoʻlda yoki aravada olib kelinganda e-TTN rasmiylashtirilmaydi (24-band). Markirovkali tovarning e-TTNsiga markirovka kodlari biriktiriladi (13-band).
• Hujjatsiz tovar. MChJda yetkazib beruvchidan hujjat olinmagan boʻlsa ham, operatsiya hisobda tegishli birlamchi hujjat rasmiylashtirilib aks ettiriladi (Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi Qonun, 14-modda). Oddiy fuqarodan tovar sotib olishning alohida shaklini biz topmadik.

Kunlik tartib (bizning maslahatimiz): tovarni qabul qilgan kishi hujjatdagi miqdorni tarozida yoki sanab tekshiradi, farq boʻlsa hujjatga yozadi va yetkazib beruvchining vakili bilan imzolaydi; kirim shu kuni hisobga kiritiladi.

Chiqim: sotuv, qaytarish, hisobdan chiqarish

• Sotuv — kassadan: har bir toʻlovga fiskal chek. Chakana savdoda ishlatiladigan «avtomatlashtirilgan hisobga olish oʻlchov vositalari (axborot tizimlari, dasturiy mahsulotlari)» soliq organlarining axborot tizimlari bilan «majburiy ravishda» integratsiya qilinishi va Davlat reyestriga kiritilishi lozim; bizning talqinimizcha, bu chek chiqarmaydigan hisob dasturiga ham tegishli. Savdo shoxobchasida reyestrdagi kassa bilan bir vaqtda «boshqa turdagi (ikkilamchi) fiskal maʼlumotlar hisobini yuritish tizimlari»dan foydalanish taqiqlanadi (943-son qaror bilan tasdiqlangan Nizom, 4-band). Batafsil — Virtual kassa yoki onlayn NKM maqolasida.
• Yetkazib beruvchiga qaytarish — bizning talqinimizcha, bu ham sotuv kabi hujjat bilan: yetkazib beruvchi bilan kelishilgan tartibda (ESF yoki qaytarish hujjati). Biz alohida shaklni topmadik.
• Buzilgan, singan, muddati oʻtgan tovar hisobdan chiqariladi: «saqlash muddati tugagach yaroqsizligi sababli» yoki «kamomad, yoʻqotish yoki shikastlanish (sinish, boʻlinish) aniqlanishi» (4-sonli BHMS, 58-band). Majburiy dalolatnoma shaklini biz topmadik. MChJ uchun hisobdan chiqarish hujjatida birlamchi hujjat rekvizitlari boʻlishi kerak (YaTTga ham shu tartibni maslahat beramiz): doʻkon nomi; hujjat nomi, raqami, sanasi; tovar, miqdori va summasi; masʼul shaxslar va imzolar (Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi Qonun, 14-modda).
• Soliq (QQS va foyda soligʻi toʻlovchi uchun). Tabiiy kamayish meʼyoridan ortiqcha buzilgan yoki yoʻqolgan tovar boʻyicha hisobga olingan QQS tuzatiladi (qaytariladi); favqulodda holatlar (yongʻin, tabiiy ofat, avariya) bundan mustasno (Soliq kodeksi, 269-modda). Meʼyordan ortiq yoʻqotish va aybdori topilmagan kamomad foyda soligʻida chegirilmaydi (317-modda 1-, 10-bandlar). Aylanmadan olinadigan soliqni toʻlovchiga bu ikki qoida, bizning talqinimizcha, tegmaydi: unda hisobga olingan QQS ham, xarajat chegirmasi ham yoʻq.
• Meʼyorlar. Ularni «vakolatli organ», u boʻlmasa — «soliq toʻlovchi» belgilaydi (269-, 317-moddalar). lex.uz saytida biz faqat yangi meva-sabzavot, kartoshka, poliz va uzum meʼyorlarini topdik; ular donalab va qadoqlangan holda qabul qilingan tovarga qoʻllanilmaydi (2824-son bilan roʻyxatga olingan meʼyorlar). Boshqa tovarlar uchun meʼyorni biz topmadik; don mahsulotlari uchun alohida meʼyor boʻlishi mumkin — buxgalteringizdan soʻrang. Bizning maslahatimiz: oʻzingiz belgilagan meʼyorni yozma, asoslab, hisob siyosatida tasdiqlang va buxgalteringiz bilan kelishing.

Har kuni 10 daqiqa

Bizning maslahatimiz — yopilishda:

1. Bugungi kirim hujjatlari hisobga kiritilganmi, ESFlar tasdiqlanganmi?
2. Kassaning kunlik yakuni — sotuv ustuniga.
3. Nasiya daftari: bugun kim nima oldi, kim qaytardi.
4. Hisobdan chiqarilgan tovar: sabab bilan, imzo bilan.
5. Bugungi tanlab sanash: 3–5 ta tovar (pastda).

Oradagi sanashlar

Tanlab sanash. 20 ta «xavfli» nom tanlang: eng qimmat, eng tez sotiladigan va eng koʻp «yoʻqoladigan» tovarlar. Har kuni 3–5 tasini sanang — har biri oyda kamida bir marta sanaladi. Sanoq hisobdagi raqamni koʻrmasdan yoziladi, keyin solishtiriladi (bizning maslahatimiz). Bu inventarizatsiya oʻrnini bosmaydi: qachon majburiyligi — qoʻllanmada.

Sotuvchi almashganda. MChJda moddiy javobgar shaxs almashsa, inventarizatsiya ishlarni topshirish kuni oʻtkaziladi (qoʻllanmadagi jadval). Kichik doʻkonda ham ketayotgan va keladigan sotuvchi birga sanaydi, roʻyxatni ikkalasi imzolaydi (bizning maslahatimiz). Toʻliq moddiy javobgarlik hollaridan biri — «toʻliq moddiy javobgarlik toʻgʻrisidagi shartnoma asosida» ishonib topshirilgan qimmatliklar kamomadi (Mehnat kodeksi, 342-modda 1-band; shartnoma — 343-modda). Shuning uchun sotuvchi bilan bunday yozma shartnoma boʻlsin (18 yoshga toʻlgan, pul yoki tovar bilan bevosita ishlaydigan xodim bilan — 343-modda).

Daftar, Excel yoki dastur

Qonun dastur nomini aytmaydi. MChJ uchun hisob registrlari «elektron hujjat tarzida yaratilishi, ishlov berilishi va saqlanishi mumkin» (Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi Qonun, 15-modda), agar ularda rekvizitlar boʻlsa: registr nomi, tashkilot nomi, davr, operatsiyalarning sanasi boʻyicha tartibi, pul oʻlchovi, masʼul shaxslarning imzosi yoki uni almashtiradigan rekvizit. Avtomatlashtirilgan tizimda elektron hujjat va registr uni tuzgan masʼul shaxsning elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlanadi (143-son buyruq bilan tasdiqlangan Nizom, 5-band). 359-moddadagi muhrlangan kitoblarni esa, bizning talqinimizcha, Excel jadvali almashtirmaydi.

• Daftar — 100–200 ta nomgacha va bitta sotuvchi boʻlsa yetadi; xatoni topish qiyin (bizning talqinimizcha).
• Excel yoki Google jadval — tenglama oʻzi hisoblaydi; lekin sotuvni har bir nom bilan qoʻlda kiritish kerak. Excel jadvali 943-son Nizomning 4-bandidagi dasturiy mahsulotlarga kiradimi — biz oʻqigan matnlar aytmaydi; soliq inspeksiyangizdan yozma soʻrang. MChJ registrida pul oʻlchovi ham boʻladi: faqat miqdorli jadval toʻliq registr emas (bizning talqinimizcha).
• Dastur — sotuv kassadan oʻzi tushadi, qoldiq har kuni maʼlum. Chakana savdoda u reyestrda va soliq tizimiga ulangan boʻlishi kerak (yuqorida, 4-band): sotuvchisidan reyestrdagi raqamini yozma soʻrang.

Qancha saqlanadi. MChJda birlamchi hujjatlar va registrlar hisobot yilidan keyin kamida besh yil (Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi Qonun, 29-modda; 143-son buyruq, 26-band). Soliq hujjatlari — soliq toʻlanadigan yildan keyin uch yil (Soliq kodeksi, 22-modda); YaTTning 359-moddadagi kitoblari — oxirgi yozuvdan keyin uch yil. Soliq organining tizimlari orqali elektron rasmiylashtirilgan hujjatlar «majburiy saqlanmaydi va arxivga topshirilmaydi» (143-son buyruq, 26-band); bizning talqinimizcha, bu ESF va e-TTNga tegishli. Lekin ESF Nizomi ishtirokchiga ESFlarning saqlanishini taʼminlashni yuklaydi (522-son qaror, Nizom, 12-band) — bizning maslahatimiz: ularni oʻchirmang.

Markirovkali tovar: uch tomonlama solishtirish

• Sotuvda kod oʻqiladi: markirovkali tovar sotadigan doʻkon shtrix-kod va markirovka kodini oʻqiydigan qurilmadan foydalanadi (Chakana savdo qoidalari, 21-band). 2025-yil 1-sentabrdan kassa cheki markirovka kodi kiritilgandan keyin shakllanadi, avval ishlatilgan kod kiritilsa — chek shakllanmaydi (PQ-190-son qaror, 7-band); 2026-yil 23-yanvardan bu qoida Chakana savdo qoidalarida ham bor (23-son qaror bilan 22-bandga qoʻshimcha).
• 2026-yil 1-iyuldan ESF shakllanishida kodlar tekshiriladi, kassa chekida «Asl belgisi»dagi kodlar koʻrsatiladi (23-son qaror, 4-band).
• Jarima. Markirovka qoidalarini sotuvchi buzsa — oxirgi hisobot choragidagi sof tushumning 2 foizi, bir yil ichida takrorlansa — 20 foizi (Soliq kodeksi, 227¹-modda). 2026-yil 1-yanvardan buzilishlar soliq organining tizimi orqali masofadan aniqlanadi: avval ikki ogohlantirish, keyin 0,2, 0,4, 1 va 2 foizlik jarimalar (PQ-190-son qaror, 8-band, 2-ilova). Kassa qoidalari boʻyicha jarima (221-modda) — boshqa masala: chek berilmasa.
• Solishtirish (bizning maslahatimiz): oyda bir marta markirovkali tovarlarning javondagi soni, hisobingizdagi qoldiq va «Asl belgisi»dagi kodlar soni. Hisobdan chiqarilgan markirovkali tovar tizimda qanday aks ettirilishini biz oʻqigan hujjatlar aytmaydi — buni «Asl belgisi» operatoridan yozma soʻrang.

Ishlangan misol: bir hafta

Shartli misol. Doʻkon va raqamlar oʻylab topilgan.

Xaridorlar bu hafta tovar qaytarmagan.

Nimani koʻramiz:

• Un va shakar — ozgina kamomad. Tortib sotiladigan tovarda bu koʻpincha toʻkilish yoki tarozi. Ular uchun vakolatli organ meʼyorini biz topmadik: hisob siyosatingizda meʼyor boʻlsa — shu doirada xarajatga, boʻlmasa — kamomad (solishtirish qaydnomasi).
• Choy — 21 tadan 2 tasi yoʻq (9,5 %). Kichik, qimmat, choʻntakka sigʻadi: avval qayta sanang, keyin chekdan tashqari sotuvni tekshiring, keyin — javonni kassaga yaqinlashtiring.
• Sovun — bitta ortiqcha: bitta sotuv kassadan ikki marta oʻtkazilgan yoki boshqa sovun shu sovun nomi bilan sotilgan. Inventarizatsiyada aniqlangan ortiqcha foyda soligʻi toʻlovchi uchun daromad (Soliq kodeksi, 297-modda).
• Suv — javon va hisob bir xil. Muddati oʻtgan 2 shisha hisobdan chiqarilgan; «Asl belgisi»da ham — operator aytgan tartibda.
• Unutilgan nasiya. Sotuvchi nasiyaga berilgan 12 kg unni sotuv deb yozmaganida, kutilgan qoldiq 82 kg boʻlardi va sanoqda 13,5 kg «kamomad» chiqardi. Aybdor izlashdan oldin — nasiya daftari.

Uch raqam

• Kamomad foizi = farq ÷ kutilgan qoldiq × 100. Un: 1,5 ÷ 70 = 2,1 %. Qaysi raqamga boʻlganingizni doim yozing: shu farq sotuvga nisbatan 1 % (1,5 ÷ 150).
• Tovar aylanishi, kunlarda = oʻrtacha qoldiq ÷ kunlik sotuv. Un: (120 + 68,5) ÷ 2 = 94,25 kg; kuniga 150 ÷ 7 = 21,4 kg; 4,4 kun. Choy — 19 kun, sovun — 25 kun.
• Qayta buyurtma nuqtasi = kunlik sotuv × yetkazib berish kunlari + zaxira. Un: 21,4 × 2 + 15 ≈ 58 kg: qoldiq 58 kg gacha tushganda buyurtma bering.

Sotilmay turgan tovar. 60 yoki 90 kunda bitta ham sotilmagan nomlar roʻyxati — oyda bir marta. Ular pulni ushlab turadi: chegirma, yetkazib beruvchiga qaytarish yoki boshqa buyurtma qilmaslik (bizning maslahatimiz). Muddati oʻtsa — hisobdan chiqarish, yuqoridagi soliq qoidalari bilan.

Tekshiruvda: javonda yoʻq yoki hisobda yoʻq tovar

Soliq kodeksining 223-moddasi soliq bazasini yashirish deb, jumladan, quyidagilarni sanaydi:

• «hisobda realizatsiya qilinmagan deb koʻrsatilgan tovarlarning omborda yoki realizatsiya qilish joyida mavjud emasligi»;
• «rasmiylashtirilmagan (kirim qilinmagan) tovarlarni saqlash, ulardan foydalanish va realizatsiya qilish».

Oqibati — yashirilgan soliq bazasi summasining 20 foizi miqdorida jarima va shu summadan soliq hisoblanadi. Shuning uchun nasiya, hisobdan chiqarish va kirim hujjati shu kuni yozilsin: tekshiruvchi koʻradigan raqam — hisobingizdagi raqam. Sifat hujjatisiz tovar sotish yoki sotish uchun olish — alohida qoida: jarima va tovarni musodara qilish (MJtK, 166-modda).

Farq chiqsa

Qayta sanang; kirim hujjatlari, nasiya va hisobdan chiqarishlarni tekshiring. Farq qolsa — solishtirish qaydnomasi va qaror: Inventarizatsiya hujjatlari. Kim toʻlaydi — mehnat qonunchiligi masalasi: Kassa yoki omborda kamomad.

Shu hafta nima qilish kerak

1. Tovar hisobi qanday yuritilishini bir varaqqa yozing: miqdorda yoki summada, uzluksiz yoki davriy; daftar, Excel yoki dastur. MChJ boʻlsangiz — hisob siyosatida; YaTT boʻlsangiz — qaysi kitob kerakligini soliq inspeksiyasidan yozma soʻrang.
2. Nasiya daftarini tovar hisobi bilan bogʻlang: har bir nasiya — sotuv.
3. ESFlarni tovarni sanab olgandan keyin tasdiqlash — qoidaga aylantiring.
4. Hisobdan chiqarish varaqasini tayyorlang: sana, tovar, miqdor, summa, sabab, ikki imzo.
5. 20 ta «xavfli» tovarni tanlang va shu haftadan tanlab sanashni boshlang.
6. Sotuvchi almashganda birga sanash va imzo — qoidaga aylantiring; toʻliq moddiy javobgarlik shartnomasi bormi — tekshiring.
7. Markirovkali tovar boʻlsa: javon, hisob va «Asl belgisi» bir xilmi — tekshiring.

Bu maqola umumiy maʼlumot, buxgalteriya yoki yuridik maslahat emas. Oʻz holatingizni buxgalter yoki yurist bilan koʻrib chiqing.