Mijoz qayerdan keladi: har bir kanalni oʻlchang
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 17-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada reklama sotmaydi, reklama kampaniyasini yuritmaydi va qoʻngʻiroqlarni kuzatish xizmatini sotmaydi. «Sizning IT-boʻlimingiz» xizmatimiz CRM, sayt va Telegram-botlarni yuritadi va takomillashtiradi. Bu yerda hech qaysi reklama xizmati yoki dasturni tavsiya qilmaymiz va narx yozmaymiz. Maqola doʻkon, kafe, salon, klinika va avtoservis egasi uchun. Oʻquv markazi boʻlsa, 16-postda oʻquvchi uchun alohida jadval bor.
Qisqasi
- Bitta roʻyxat: mijoz qayerdan bilganini (manba) 10–12 qatorli qatʼiy roʻyxatdan tanlab yozing. Pullik reklama va bepul post — alohida qator. «Bilmayman» ham qator.
- Soʻrash yetmaydi, belgi qoʻying: har bir pullik kanalga alohida telefon raqami, alohida Telegram havolasi yoki promokod bering. Shunda mijozning xotirasiga emas, belgiga tayanasiz.
- UTM faqat havola bor joyda ishlaydi: sayt yoki bron sahifasiga olib boradigan havolada. Instagram yoki Telegramdagi shaxsiy xabarda UTM boʻlmaydi.
- Murojaatni emas, toʻlaganni sanang: bitta mijoz narxi = oyda kanalga sarflangan pul ÷ shu oyda shu kanaldan murojaat qilib, kelib toʻlaganlar. Uni bitta mijoz sizga qoldiradigan foyda bilan solishtiring.
- Shoshilmang: kanaldan 20 ta toʻlovchi yigʻilmaguncha xulosa qilmang: oylarni qoʻshib sanang. Uch oyda ham 20 ta yigʻilmasa, uch oylik yigʻindi bilan qaror qiling. Bir vaqtda bitta narsani oʻzgartiring.
Mundarija
- Manba roʻyxati
- «Bizni qayerdan bildingiz?»: qachon va qanday
- Belgi: alohida raqam, havola va promokod
- UTM: faqat havola bor joyda
- Bitta mijoz narxi: salon misoli
- «Bepul» kanalning ham narxi bor
- Qaysi kanalni toʻxtatish kerak
- Bir haftalik varaq
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Manba roʻyxati
Ikki soʻzni ajrating (24-postdagidek): kanal — mijoz qayerdan yozgan yoki qoʻngʻiroq qilgan (telefon, Telegram, Instagram, yoʻldan kirgan); manba — sizni qayerdan bilgan. Bu maqolada «kanal» deganda manbani nazarda tutamiz: pul aynan manbaga sarflanadi.
Manbani erkin matn bilan emas, roʻyxatdan tanlab yozing. Erkin matnda bir oyda «insta», «instagram», «Instagramdan» va «reklama» paydo boʻladi va ularni sanab boʻlmaydi. Doʻkon, kafe, salon, klinika va avtoservis uchun boshlangʻich roʻyxat:
| Manba | Pullikmi | Izoh |
|---|---|---|
| Xarita (Yandex, Google, 2GIS) | yoʻq / ha | Pullik koʻtarish oʻsha kartadan keladi, savol bilan ajratib boʻlmaydi: koʻtarishli va koʻtarishsiz oyni solishtiring (46-post) |
| Instagram — oʻz sahifamiz | yoʻq | |
| Instagram — pullik reklama | ha | |
| Telegram — oʻz kanalimiz | yoʻq | |
| Telegram — boshqa kanaldagi reklama | ha | Har bir kanal uchun alohida havola |
| Bloger | ha | Pulga yoki xizmatga |
| Marketpleys, eʼlonlar sayti (Uzum, OLX) | ha | Komissiya yoki pullik eʼlon — kanal narxi |
| Peshlavha, yoʻldan kirdi | yoʻq | |
| Varaqa, banner | ha | Har bir tarqatish joyi uchun alohida belgi |
| Tanish tavsiya qildi | yoʻq | |
| Hamkor (qoʻshni biznes, shifokor yoʻllanmasi) | yoʻq / ha | |
| Bilmayman | — |
Roʻyxatni oʻzingizga moslang, lekin 12 qatordan oshirmang: administrator uzun roʻyxatdan birinchi koʻzga tushganini yoki «Bilmayman»ni belgilay boshlaydi. Yangi kanal qoʻshsangiz, yangi qator qoʻshing va eskisini oʻchirmang. Qaytgan eski mijoz bu roʻyxatga kirmaydi: u yangi mijoz emas.
Manba birinchi murojaatda bir marta yoziladi va keyin oʻzgartirilmaydi. Mijoz 30 kun ichida qayta yozsa — bu oʻsha murojaat.
«Bizni qayerdan bildingiz?»: qachon va qanday
Qachon soʻrash kerak:
- Qoʻngʻiroq yoki yozishmada — bron yoki buyurtmani yozib boʻlgach, oxirida.
- Yoʻldan kirgan mijozga — kassada, toʻlovdan keyin. Navbat boʻlsa, soʻramang: shoshilib yozilgan notoʻgʻri javobdan koʻra boʻsh qolgani yaxshi.
- Klinika va avtoservisda — birinchi kartani ochganda.
Qanday soʻrash kerak:
- Avval ochiq savol: «Bizni qayerdan bildingiz?». Variantlarni oʻqib bermang: mijoz birinchi eshitganini tanlaydi.
- Javob roʻyxatdagi qatorga mos kelmasa, bitta aniqlovchi savol: «Instagramda reklamani koʻrdingizmi yoki tanishingiz ulashdimi?».
- Mijoz eslay olmasa, «Bilmayman» deb yozing. Taxmin qilmang: «bilmayman» qatori oʻsib borsa, ehtimol, savol notoʻgʻri vaqtda soʻralmoqda.
Mijoz koʻpincha oxirgi koʻrgan joyini aytadi. Tanishi tavsiya qilgan, keyin u Instagram sahifangizni koʻrgan boʻlsa, «Instagram» deb javob berishi mumkin. Shuning uchun pullik kanallarga belgi qoʻying (keyingi boʻlim). Belgi va javob bir-biriga zid boʻlsa, pul hisobi uchun belgini oling, javobni izohga yozing. Oyda bunday holatlar koʻp boʻlsa, savolni boshqacha tuzing.
Belgi: alohida raqam, havola va promokod
Belgi — faqat bitta kanalga bergan raqamingiz, havolangiz yoki soʻzingiz. U mijozning xotirasidan ishonchliroq.
- Alohida telefon raqami. Varaqa yoki banner uchun ikkinchi SIM-karta: shu raqamga kelgan qoʻngʻiroq — varaqadan. Raqamni bir necha oy oʻzgartirmang, aks holda eski varaqalar «yoʻqoladi».
- Telegram havolasi. Telegram kanali uchun har bir reklama joyiga alohida taklif havolasi yarating: kanal administratori har bir havola orqali nechta odam qoʻshilganini koʻradi. Bu obunachilar soni, mijozlar emas: postda promokod bering va toʻlaganlarni alohida sanang. Bot boʻlsa,
t.me/<bot>?start=varaqakabi havolalar (16-postdagidek). Bot hisobi va tokeni sizning nomingizda boʻlsin: bot yoʻqolsa, barcha havolalar ham ishlamay qoladi (43-post). - Promokod. Har bir bloger yoki reklama joyi uchun alohida soʻz: «BLOG1», «NOYABR». Chegirmasiz kodni mijoz kamdan-kam aytadi; chegirmali kod ishlaydi, lekin chegirma marjangizdan chiqadi (34-post) va uning shartlari ochiq yozilishi kerak (pastda, «Qonun nima deydi»).
- Instagram reklamasi Direktga olib borsa. Reklama matnida soʻz bering: «Direktga INSTA1 deb yozing». Shu soʻz bilan kelgan xabar — reklamadan. Reklama kabinetidagi «xabarlar» soni — murojaatlar, toʻlovchilar emas: toʻlaganlarni oʻzingiz sanang.
- QR-kod. Varaqaning har bir partiyasiga (har bir mahalla yoki tarqatish joyi) alohida havolali QR-kod.
Har bir belgi bitta qatorga tegishli. Bitta promokod ham blogerda, ham varaqada boʻlsa, ular endi farqlanmaydi.
UTM: faqat havola bor joyda
UTM — havolaning oxiriga qoʻshiladigan yozuv. U saytingiz statistikasiga tashrif qayerdan kelganini aytadi:
https://example.com/bron
?utm_source=instagram
&utm_medium=bio
&utm_campaign=noyabr
- source — qayerdan (instagram, telegram, xarita);
- medium — qanday (bio, post, reklama, qr);
- campaign — qaysi aksiya yoki oy.
Haqiqiy havolada hammasi bir qatorda, boʻsh joysiz yoziladi.
UTM uch holatda foydali: Instagram profilidagi havola, xarita kartasidagi «sayt» tugmasi va varaqadagi QR-kod — agar ular saytga yoki bron sahifasiga olib borsa. Mijoz Instagram yoki Telegramda shaxsiy xabar yozsa yoki qoʻngʻiroq qilsa, UTM hech narsa bermaydi: u yerda belgi kerak (alohida raqam, havola yoki promokod). Saytingiz yoki unda statistika hisoblagichi boʻlmasa, UTM sizga kerak emas.
Uchala qiymatni bir xil yozing: doim kichik harf, lotin harflarida. «Instagram» va «instagram» statistikada ikki xil manba boʻlib chiqadi.
Bitta mijoz narxi: salon misoli
Formula 16- va 24-postlardagi bilan bir xil:
Bitta mijoz narxi = oyda shu kanalga sarflangan pul ÷ shu oyda shu kanaldan murojaat qilib, kelib toʻlaganlar.
Salon, oktabr (raqamlar va pul shartli):
| Manba | Murojaat | Kelib toʻladi | Toʻlaganlar ulushi | Sarf | Bitta mijoz narxi |
|---|---|---|---|---|---|
| Instagram — pullik reklama | 80 | 12 | 15 % | 600 | 50 |
| Bloger | 40 | 10 | 25 % | 300 | 30 |
| Varaqa | 10 | 2 | 20 % | 100 | 50 |
| Xarita | 30 | 15 | 50 % | 0 | — |
| Tanish tavsiya qildi | 20 | 14 | 70 % | 0 | — |
| Peshlavha, yoʻldan | 15 | 12 | 80 % | 0 | — |
| Bilmayman | 5 | 3 | 60 % | — | — |
| Jami | 200 | 68 | 34 % | 1 000 |
Nima koʻrinadi:
- Instagramdan murojaat eng koʻp, lekin toʻlaganlar ulushi eng past. Murojaatlar soni boʻyicha baholasangiz, eng yaxshi kanal shu boʻlib chiqardi.
- Pullik uchta kanaldan 24 mijoz keldi, ularga 1 000 sarflandi: oʻrtacha 42 ga yaqin. Sarfni barcha 68 mijozga boʻlsangiz (15 ga yaqin), reklama arzon boʻlib koʻrinadi, lekin xarita, tavsiya va peshlavha mijozlari reklamaga pul toʻlanmasdan kelgan.
- Pullik uchala kanaldan ham 20 tadan kam toʻlovchi keldi (12, 10 va 2): bu bir oylik rasm, hukm emas. Keyingi oyni ham sanang va ikki oyni qoʻshing.
Raqamlar yetarli boʻlganda narxni bitta mijoz sizga qoldiradigan foyda bilan solishtiring (34-postdagi marja). Masalan, salonda mijoz birinchi tashrifda 100 toʻlasa va materiallar hamda usta ulushidan keyin 30 qolsa:
- bloger mijozi (30) birinchi tashrifdayoq xarajatini qoplaydi: zarar ham, foyda ham yoʻq;
- Instagram mijozi (50) birinchi tashrifda 20 zarar beradi va yana kamida bir marta kelsa, oʻzini oqlaydi.
Demak, savol «qaysi kanal arzon» emas, «qaysi kanalning mijozi qaytib keladi». Buni bilish uchun mijozning manbasi uning kartasida qolishi kerak: shunda bir necha oydan keyin har bir kanal mijozlarining takroriy tashrifini solishtirasiz (42-postdagi beshta raqam).
«Bepul» kanalning ham narxi bor
Jadvalda xarita, tavsiya va peshlavhaning sarfi «0». Aslida ularning ham, oʻz Instagram sahifangizning ham narxi bor:
- Vaqt. Instagram sahifasiga post va javoblar uchun haftada necha soat ketadi? Administrator yoki sizning vaqtingiz — xarajat.
- Sovgʻa. Blogerga bepul berilgan xizmat yoki tovar — sarf, uni tannarxi boʻyicha shu kanal sarfiga qoʻshing.
- Marketpleys va eʼlonlar sayti. Uzum kabi maydonda komissiya va yetkazish har bir sotuvdan olinadi, OLX kabi eʼlonlar saytida esa pullik eʼlon va koʻtarish uchun toʻlanadi. Shu oydagi komissiya, yetkazish va maydon ichidagi reklama yigʻindisini «sarf» ustuniga, buyurtmalar sonini «toʻladi» ustuniga yozing. Solishtirish uchun buyurtmadagi foydani komissiya va maydon reklamasidan oldin hisoblang — ular allaqachon «sarf»da; buyurtmalar sonini qaytarilganlarsiz oling. Xaridorning maʼlumotlari kimga tegishli va unga oʻzingiz yoza olasizmi — bu marketpleys bilan shartnomangizda yozilgan, uni oʻqing.
- Hamkor. Qoʻshni biznes yuborgan mijoz uchun evaziga xizmat yoki ulush bersangiz, bu ham sarf. Klinikaga: shifokorlarga bemor yuborgani uchun haq toʻlash xavfli — avval yurist bilan maslahatlashing.
Vaqtni pulga aylantirish shart emas. Lekin har oy yozib qoʻying: «Instagram sahifasi — haftada 6 soat». Bir yildan keyin bu raqamlar qaysi «bepul» kanal oʻzini oqlamasligini koʻrsatadi.
Qaysi kanalni toʻxtatish kerak
Oyda bir marta, bitta varaqda:
- Har bir kanal: murojaat, kelib toʻlaganlar, sarf, bitta mijoz narxi.
- Toʻlaganlar 20 tadan kam boʻlsa — «kuting» deb belgilang va keyingi oy raqamlarini shunga qoʻshing. Uch oyda ham 20 ta yigʻilmasa, uch oylik yigʻindi bilan qaror qiling (bizning maslahatimiz).
- Bitta mijoz narxi birinchi tashrif yoki xaridda qoladigan foydadan yuqori boʻlsa, oʻsha mijozlarning qaytishini tekshiring. Qaytmasa — kanalni toʻxtating yoki oʻzgartiring.
- Oʻzgartirsangiz, bir oyda bitta narsani oʻzgartiring: matn, rasm yoki auditoriya. Bir vaqtda uchtasini oʻzgartirsangiz, qaysi biri taʼsir qilganini bilmaysiz.
Ikki tuzoq:
- Kam, lekin qimmatli mijoz. Hamkordan oyda atigi 4 ta mijoz kelsa ham, ularning har biri yillab qaytib kelishi mumkin. Mijoz sonini emas, qoldiradigan foydasini qarang.
- Toʻxtatish ham sinov. Kanal oʻzini oqlayotganini bilmasangiz, uni bir oyga toʻxtating va jami yangi mijozlar soni kamaydimi — tekshiring. Bayram va mavsum oylarida sinamang: farq kanaldan emas, oydan boʻladi.
Oʻzbekiston boʻyicha bitta mijoz narxi yoki konversiya uchun ochiq «meʼyor» topmadik. Oʻzingizni oʻtgan oy bilan solishtiring.
Bir haftalik varaq
Bir hafta administrator yoki kassada shu varaqni toʻldiring. CRM boʻlsa, manba majburiy maydon boʻlsin (24-post).
Hafta: ____ dan ____ gacha
Kim yozdi: ________
Manba Murojaat Toʻladi
Xarita ____ ____
Instagram ____ ____
Insta reklama ____ ____
Telegram ____ ____
TG reklama ____ ____
Bloger ____ ____
Marketpleys ____ ____
Peshlavha ____ ____
Varaqa ____ ____
Tavsiya ____ ____
Hamkor ____ ____
Bilmayman ____ ____
Doʻkonda yoʻldan kirgan har bir odamni emas, savol bergan yoki narx soʻraganni murojaat deb sanang; xarid qilmay ketayotgan bunday mijozdan ham, navbat boʻlmasa, «Bizni qayerdan bildingiz?» deb soʻrang. Hafta oxirida qatorlarni qoʻshing va sarfni yonida yozing. Kunlik hisobotda yangi murojaatlar va ularning manbasi bitta qatorda borishi mumkin (45-post).
Qonun nima deydi
- Oʻz sahifangizdagi assortiment xabari va oddiy peshlavha — reklama emas. Sotuvchining saytidagi yoki ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida tovar va assortiment haqida xabar berish uchun joylangan maʼlumotga va reklama maʼlumoti boʻlmagan peshlavhaga Reklama toʻgʻrisidagi qonun tatbiq etilmaydi (OʻRQ-776, 2-modda, 4- va 9-bandlar). Pullik post, boshqa kanaldagi reklama va blogerga toʻlangan post — reklama: u reklama ekani tanib olinadigan qilib ajratilishi kerak (18-modda; 52-post). Oʻz Telegram kanalingiz 2-moddaning 9-bandiga kiradimi — qonunda aytilmagan (bizning talqinimiz: eng yaqin qoida shu).
- Peshlavha uchun pasport. 2026-yil 15-oktabrdan biznesning oʻzi egallab turgan bino yoki inshootning tashqi tomonidagi nomi va faoliyat turi haqidagi yozuv, soni va oʻlchamidan qatʼi nazar, tashqi reklama obyekti hisoblanmaydi va reklama joyi pasporti talab qilinmaydi (Vazirlar Mahkamasining 428-son qarori, 10¹-band). Aksiya yoki narx yozilgan tashqi banner, boshqa joydagi billboard yoki siz egallamagan binodagi yozuv uchun pasport kerak (bizning talqinimiz).
- Promokod va chegirma shartlari haqiqiy boʻlishi kerak: muhim shartlarni yashirish yoki maʼnoni buzadigan darajada mayda yozish taqiqlanadi, narxni chet el valyutasida koʻrsatib boʻlmaydi (16-modda). Sovgʻali aksiya yoki «doʻstingizni olib keling» bonusi uchun qoidalar boshlanishdan oldin eʼlon qilinadi va internetda aksiya tugagandan keyin kamida olti oy turadi (21-modda; 16-post). Sovrin jamgʻarmasi ishtirokchilarning pulidan tuziladigan qurʼa lotereya hisoblanadi va litsenziya talab qiladi.
- Reklama hujjatlari (shartnoma, maket) oxirgi koʻrsatilgan kundan uch yil saqlanadi (15-modda).
- Mijozning manbasi — shaxsga doir maʼlumot, agar u ism yoki telefon yonida yozilsa. Faqat kerakli maʼlumot yigʻiladi va faqat aytilgan maqsadda ishlatiladi (OʻRQ-547, 10-, 12- va 19-moddalar). Mijozlar bazasini sotib olmang va sotmang: maʼlumotni uchinchi shaxsga subyektning roziligisiz berish mumkin emas (28-modda). Reklama agentligiga hisobotni faqat raqamlar bilan bering. Klinikada odamning murojaat qilganining oʻzi shifokor siri: manba hisobotida ism, raqam, yoʻnalish va tashxis boʻlmasin (24-post).
- SMS va qoʻngʻiroq. 2026-yil 1-noyabrdan reklama SMSi faqat yozma yoki elektron rozilik bilan yuboriladi, reklama qoʻngʻiroqlari va xabarlari 18.00 dan 09.00 gacha taqiqlangan (PQ-265, 11-band); telefon orqali har qanday reklama uchun abonentning oldindan roziligi kerak (Reklama toʻgʻrisidagi qonun, 30-modda). Batafsil — 15-post.
- Soliq. Foyda soligʻi toʻlovchi uchun reklama xarajati asoslangan va hujjat bilan tasdiqlangan boʻlsa, chegiriladi (Soliq kodeksi, 305-modda). Tekin berilgan mol-mulk va xizmat qiymati chegirilmaydi (317-modda, 27-band); blogerga berilgan «sovgʻa» shunga kiradimi — buxgalteringiz bilan aniqlang. Aylanma soligʻi tushumdan hisoblanadi va reklama xarajati uni kamaytirmaydi (464, 465-moddalar). Blogerga hujjat bilan toʻlang (u oʻzini oʻzi band qilgan yoki YaTT boʻlsa — elektron hisobvaraq-faktura yoki toʻlov hujjati) va buni buxgalteringiz bilan kelishing (47-modda).
Ochiq savollar
- Mijozlar roʻyxatini chet eldagi xizmatda saqlash. 2026-yil 27-martdan 27¹-modda Oʻzbekistonda saqlashni faqat biometrik, genetik maʼlumotlarga va aloqa operatorlaridagi abonentlar maʼlumotlariga talab qiladi. Boshqa maʼlumotni chet elda saqlash shartlari bor. Jadval yoki CRM xizmatingiz bu shartlarga mosmi — tekshiring.
- Oʻz Telegram kanali. Qonun uni alohida tilga olmaydi. Kanaldagi oddiy assortiment xabari 2-moddaning 9-bandiga yaqin, aksiya va chegirma xabari esa reklamaga yaqin (bizning talqinimiz).
- Telegram va WhatsApp xabarlari. PQ-265 ning 11-bandi ularni alohida tilga olmaydi. Reklama xabarini faqat rozilik bergan mijozga yuboring.
- Shaxsga doir maʼlumotlar roʻyxati. Ichki ishlar vazirligi 2026-yil 1-dekabrgacha qaysi maʼlumot shaxsga doir ekanini tasdiqlashi kerak (PQ-265, 14-band). Oʻsha kundan keyin maqolani qayta tekshiramiz.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.