Mijoz sharhlari: salbiy sharhga qanday javob berish, nima oʻchiriladi va nega sharh sotib olinmaydi
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 16-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada sharh yozmaydi, sotmaydi, oʻchirmaydi, siz uchun javob bermaydi va xaritadagi kartochkalarni yuritmaydi. Bu yerda Yandex, 2GIS va Googlening oʻz qoidalari va qonun — 2026-yil 16-noyabrdagi holat boʻyicha.
Qisqasi
- Sharhni oʻzingiz oʻchira olmaysiz — Yandexda ham, 2GISda ham, Googleda ham. Javob yozasiz; sharh xizmat qoidasini buzsa — shikoyat qilasiz, xizmat tekshiradi.
- Avval qaysi sharh ekanini aniqlang: haqiqiy kamchilik, haqsiz yoki hissiy fikr, mijoz boʻlmagan odamning sharhi yoki haqorat. Har biriga yoʻl boshqa.
- Javob — ochiq, qisqa va xotirjam: rahmat, aniq uzr, nima tuzatildi, bogʻlanish yoʻli. Mijozning ismi, telefoni, buyurtmasi va tashrif sanasi — yoʻq. Klinika odam bemor boʻlganini ham tasdiqlamaydi.
- «Menga yoqmadi» — fikr, unga javob beriladi. «Muddati oʻtgan ovqat sotishdi» — fakt: yolgʻon boʻlsa, xizmatga shikoyat, sahifa egasiga talab va sud orqali raddiya talab qilish mumkin; haqiqatligini uni tarqatgan odam isbotlaydi (Fuqarolik kodeksi, 100-modda).
- Sotib olingan sharh — behuda pul: xizmatlar uni reytingdan chiqaradi yoki oʻchiradi, 2GIS kartochkani vaqtincha bloklashi mumkin, raqobatchiga yolgʻon sharh esa insofsiz raqobat.
Mundarija
- Toʻrt xil sharh
- Salbiy sharhga javob: besh qadam
- Javob namunalari
- Klinika va bolalar: javobda nima boʻlmaydi
- Sharhni oʻchirish: nima olib tashlanadi
- Yolgʻon sharh: toʻrt qadam
- Sotib olingan sharh nima bilan tugaydi
- Sharh va shikoyat: farqi
- Sharhni Telegram, Instagram va saytda koʻrsatish
- Haftalik tartib
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Xaritadagi kartochkani oʻzingizniki qilish, sharh soʻrash qoidalari (kimdan, qanday, nimasiz) — xarita maqolasida. Bu maqola — sharh kelgandan keyingi ish.
Toʻrt xil sharh
| Sharh | Misol | Nima qilasiz | Xizmat olib tashlaydimi |
|---|---|---|---|
| Haqiqiy kamchilik | «45 daqiqa kutdim», «soch rangi boshqacha chiqdi» | Tekshirasiz, uzr soʻraysiz, tuzatganingizni yozasiz | Yoʻq |
| Haqsiz yoki hissiy fikr | «Eng yomon joy», «narxlar haddan oshgan» | Xotirjam javob, faktlar, bogʻlanish yoʻli | Yoʻq — bu fikr |
| Mijoz boʻlmagan odam | Biz sotmaydigan tovar, ishlamagan kun, raqobatchi nomi | Neytral javob va xizmatga shikoyat | 2GIS — muallif tashrifni tasdiqlamasa, «tasdiqlanmagan»ga oʻtkazadi; Yandex — matndan boshqa joy haqida ekani koʻrinsa; Google — manfaatdor odam boʻlsa |
| Haqorat yoki shaxsiy maʼlumot | Soʻkinish, xodimning familiyasi va telefoni | Javob bermasdan shikoyat | Odatda ha (Yandex soʻkinishni *** bilan yopib chiqarishi mumkin) |
Avval tekshiring, keyin yozing: kassa, jurnal, kamera yozuvi, buyurtmalar roʻyxati. Javob tez, lekin taxmin bilan emas.
Salbiy sharhga javob: besh qadam
- Tekshiring. Sharhdagi kun va xizmatni oʻz yozuvlaringiz bilan solishtiring. Kim ishlagan, nima boʻlgan — jamoa ichida aniqlang.
- Rahmat va aniq uzr. «Noqulaylik uchun uzr» emas — «kutganingiz uchun uzr soʻraymiz». Sharh haqsiz boʻlsa, uzr oʻrniga «fikringiz uchun rahmat» yetadi.
- Nima tuzatildi. Haqiqiy kamchilik boʻlsa — bir gap bilan nima oʻzgarganini yozing. Bu javob boshqa mijozlar uchun ham yoziladi.
- Bogʻlanish yoʻli. Telefon yoki Telegram — biznesniki, xodimning shaxsiy raqami emas. Tafsilot — shaxsiy yozishmada yoki telefonda.
- Bitta javob. Ochiq bahslashmang. Yandexda har bir sharhga bitta javob yoziladi, u moderatsiyadan oʻtadi (oʻrtacha uch kun), javob tili — rus tili, 2500 belgigacha; anonim sharhga javob yozib boʻlmaydi, havola faqat oʻz saytingiz yoki sahifangizga. Mijoz bilan kelishgandan keyin sharhni oʻzgartirish yoki oʻchirishni soʻrash mumkin — lekin ragʻbatsiz: chegirma yoki sovgʻa evaziga sharhni oʻzgartirish yoki oʻchirish taqiqlangan (Google). Bizning maslahatimiz: bir marta soʻrang; rozi boʻlmasa, shu bilan tamom. Mijoz sharhni oʻzgartirsa, Yandex eski javobingizni oʻchiradi — yangisini yozing.
Bizning maslahatimiz: javobni bir kishi yozadi — rahbar yoki administrator, bitta tartib bilan. Sharh qaysi xodim haqida boʻlsa, javobni oʻsha xodim yozmaydi.
Javob namunalari
Ochiq javob — mijoz yozgan tilda yoki oʻzbekcha. Yandexda esa javob faqat rus tilida qabul qilinadi (Yandex Biznes qoidasi) — u yerga maqolaning ruscha variantidagi namunani qoʻying (sahifa tepasida tilni almashtiring). ____ — oʻzingiznikini yozing.
Haqiqiy kamchilik, kafe:
Assalomu alaykum! Kutganingiz uchun
uzr soʻraymiz: shu kuni kechqurun
oshxonada buyurtma koʻp boʻlgan.
Shu haftadan ____ (nima oʻzgardi).
Fikringiz uchun rahmat.
Savol boʻlsa: ____
Haqsiz yoki hissiy fikr, doʻkon:
Assalomu alaykum. Fikringiz uchun
rahmat. Tovar boʻyicha savol boʻlsa,
chek bilan ____ raqamiga yozing —
qaytarish yoki almashtirishni shu
kuni koʻrib chiqamiz.
Mijoz boʻlmagan odam (kun yoki tovar mos emas):
Assalomu alaykum. Bu holatni
yozuvlarimizda topa olmadik.
Tashrif kuni va vaqtini ____
raqamiga yozing — birga koʻrib
chiqamiz.
Salon yoki avtoservis, natija yoqmagan:
Assalomu alaykum. Natija sizga
yoqmagani uchun uzr soʻraymiz.
Ustalar rahbari ish natijasini siz
bilan birga koʻrib chiqadi va
tuzatish yoʻlini aytadi.
Yozing yoki qoʻngʻiroq qiling: ____
Klinika (bemor boʻlganini tasdiqlamasdan):
Assalomu alaykum. Fikr bildirganingiz
uchun rahmat. Har bir sharhni
bosh shifokor koʻrib chiqadi.
Iltimos, ____ raqamiga qoʻngʻiroq
qiling yoki ____ga yozing.
Oʻquv markazi, ota-ona yozgan:
Assalomu alaykum. Yozganingiz uchun
rahmat. Bolalar va darslar haqida
ochiq yozmaymiz. Iltimos,
____ raqamiga qoʻngʻiroq qiling —
direktor oʻzi gaplashadi.
Yaxshi sharh:
Rahmat! Fikringizni jamoamizga
yetkazamiz. Yana kutib qolamiz.
Xodim nomini javobda faqat uning roziligi bilan yozing. Xavfli soʻzlar: «yolgʻon gapiryapsiz», «raqobatchi yozgan», «sizni sudga beramiz» — dalilsiz ayblov javobning oʻzini yolgʻon maʼlumotga aylantirishi mumkin, Yandex esa notoʻgʻri maʼlumotli javobni oʻtkazmasligi mumkin.
Klinika va bolalar: javobda nima boʻlmaydi
Klinika, stomatologiya, laboratoriya. Fuqaroning tibbiy yordam soʻrab murojaat qilganligi, sogʻligʻining holati va tashxisi — shifokor siri (Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisidagi qonun, 45-modda). Sharhga javob qonundagi istisnolar orasida yoʻq. Shuning uchun javobda:
- «siz bizda davolangansiz», «sizga … qilingan» — yoʻq, bemor oʻzi yozgan boʻlsa ham: bizning talqinimizcha, ochiq sharh sirni oshkor qilishga rozilik emas;
- tashxis, muolaja, tahlil natijasi, sana, shifokorning yozuvi, toʻlangan pul — yoʻq;
- «shifokorimiz hamma narsani tushuntirgan» kabi bahs — yoʻq: bu ham murojaatni tasdiqlaydi.
Sogʻliq haqidagi maʼlumot — shaxsga doir maxsus maʼlumot (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun, 25-modda). Bu qonun odam oʻzi ochiq eʼlon qilgan maʼlumotga ishlov berishga yoʻl qoʻyadi, lekin shifokor siri alohida qonunda va uning istisnolari orasida bu yoʻq (45-modda) — shuning uchun bizning talqinimizcha javobda baribir yozilmaydi. Yandex klinika haqidagi sharhni shifokorning ochiq profilida ham koʻrsatishi mumkin — shifokor ham javobda xuddi shu qoidaga amal qiladi. Tibbiy sirni oshkor qilish uchun maʼmuriy javobgarlik bor (MJtK, 46-modda).
Oʻquv markazi va bolalar. Bolaning ismi, baholari, davomati, xulqi va oilasi haqida ochiq javobda yozilmaydi — bu shaxsga doir maʼlumot, uni internetga joylash — tarqatish (14-modda), ota-onaning roziligisiz mumkin emas (28-modda). Gap faqat ota-ona bilan, telefonda yoki shaxsiy yozishmada. Ota-ona bola nomidan sharh yozishi mumkin — Yandex ham, 2GIS ham bunga ruxsat beradi (2GISda — ota-ona oʻzi ishtirok etgan boʻlsa).
Har qanday biznes. Mijozning familiyasi, telefoni, buyurtma yoki chek raqami, summasi, tashrif sanasi va surati javobda boʻlmaydi — u oʻzi yozgan boʻlsa ham, siz qoʻshmaysiz. Javobda shaxsiy maʼlumotni Yandex va 2GIS ochiq taqiqlaydi; Google ham shaxsiy maʼlumotni roziliksiz joylashni man etadi.
Sharhni oʻchirish: nima olib tashlanadi
Egasi sharhni oʻzi oʻchira olmaydi. Xizmat sharhni faqat oʻz qoidasini buzsa olib tashlaydi; yomon, lekin halol sharh qoladi. Google buni ochiq yozadi: sharhga faqat rozi boʻlmaganingiz uchun shikoyat qilmang.
| Yandex | 2GIS | ||
|---|---|---|---|
| Nima olib tashlanadi | tahdid va kamsitish (soʻkinish *** bilan yopilishi mumkin); shaxsiy maʼlumot, shu jumladan sogʻliq haqida; birovdan eshitganini yozgan; reklama va raqobatchi bilan taqqoslash; joyga bormasdan pul evaziga yoki tanish iltimosi bilan yozilgan; xodim yoki sobiq xodimning shu joyda ishlagani haqidagi sharhi; matndan boshqa joy haqida ekani koʻrinsa | reklama maqsadida yoki manfaatdor odam yozgan; raqobatchi nomi; bir xil matn turli filiallarga; bir yildan eski voqea; ish beruvchi sifatida baho; haqorat va shaxsiy maʼlumot, tibbiy karta | pul yoki boshqa ragʻbat evaziga; manfaatdor odam (xodim, sobiq xodim, qarindosh, raqobatchi); soʻkinish, taʼqib va tahdid; asossiz jinoyat yoki gʻirromlik ayblovi; shaxsiy maʼlumot, shu jumladan tibbiy |
| Qanday shikoyat qilinadi | kabinetda, faqat matn bilan — fayl biriktirib boʻlmaydi; har bir sharhga faqat bir marta | kabinetda; matndan mijoz boʻlgani bilinmasa — «Bunday mijoz bizda boʻlmagan» shikoyati | sharh ustida «shikoyat»; holat — sharhlar boshqaruvi sahifasida |
| Keyin nima boʻladi | 5 kun ichida koʻriladi, javob kabinet pochtasiga keladi; rad etilsa sababi aytilmaydi | muallif 4 kun ichida tashrifni tasdiqlashi kerak, aks holda sharh «tasdiqlanmagan» boʻlib reytingdan chiqadi | rad etilsa — bir martalik apellyatsiya |
| Muhim istisno | tashrifni Yandex tekshirmaydi, chek va ichki dastur skrinshoti sabab boʻlmaydi; sharhda xodimning FISHi boʻlsa, shikoyatni xodimning oʻzi beradi | toʻlov yoki geolokatsiya bilan tasdiqlangan sharhga, shuningdek eʼlon qilinganiga bir yildan oshgan sharhga tasdiq soʻralmaydi; shaxsiy maʼlumotni shu odamning arizasi bilan tekshiradi | pul talab qilib salbiy sharh bilan tahdid qilishsa — alohida shikoyat yoʻli bor |
Jadval 2026-yil 16-noyabrda xizmatlarning oʻz yordam sahifalaridan olingan (havolalar — manbalarda). 2GIS qoidasi — 2GISning foydalanuvchilar uchun talablari, 2026-yil 21-yanvar tahriri; Oʻzbekiston uchun alohida tahrir topmadik.
Shikoyatda buzilgan qoidani nomlang va soʻz bilan tushuntiring: «raqobatchi nomi yozilgan», «bir kunda bir xil matnli oʻnta sharh», «sharh boshqa filial haqida». «Sharh yolgʻon» degan bitta soʻz yetmaydi. Yandexda shikoyat — faqat matn, sizning yozuvlaringiz va chekingiz sabab hisoblanmaydi; «bunday mijoz boʻlmagan» deyish uchun yoʻl — 2GISda: muallifdan tashrifni tasdiqlash soʻraladi.
Yolgʻon sharh: toʻrt qadam
Fikr bilan faktni ajrating. «Xizmat sekin», «menga yoqmadi» — baholovchi fikr: unga oʻz javobingiz bilan chiqasiz; bizning talqinimizcha, raddiya faktga talab qilinadi; fikr shaʼn, qadr-qimmat yoki ishchanlik obroʻsini kamsituvchi shaklda yozilgan boʻlsa, himoya soʻrash mumkin (Oliy sud Plenumining 2025-yil 24-noyabrdagi 21-son qarori, 30-band). «Muddati oʻtgan ovqat sotishdi», «litsenziyasi yoʻq», «pulimni olib, xizmat koʻrsatmadi» — fakt: yolgʻon boʻlsa, quyidagi yoʻl bor.
- Ochiq javob va xizmatga shikoyat. Bir neytral javob («yozuvlarimizda topa olmadik…») va oldingi boʻlimdagi shikoyat. Skrinshot oling: sana, muallif nomi, matn.
- Sayt yoki kanal egasiga. Xaritalar qoidani buzmagan sharhni biznes iltimosi bilan oʻchirmaydi; Yandex muallif kontaktini faqat sud yoki huquqni muhofaza qiluvchi organning rasmiy soʻroviga berishini yozadi. Sayt, sahifa, blog va Telegram kanal egasi — shu jumladan bloger — maʼlumot notoʻgʻri ekani aniqlansa, uni darhol oʻchirishi shart (Axborotlashtirish toʻgʻrisidagi qonun, 12¹-modda). Yolgʻon maʼlumot oʻchirilib, oʻsha joyda raddiya yoki javob joylanishi kerak (Plenum, 6-band). Yozma talab yuboring.
- Sud. Ishchanlik obroʻsiga putur yetkazuvchi maʼlumot boʻyicha raddiya va zararni qoplashni talab qilish mumkin, fuqaro (shu jumladan YaTT) — maʼnaviy ziyonni ham; haqiqatligini uni tarqatgan odam isbotlaydi. Ishchanlik obroʻsi qoidasi MChJga ham tatbiq etiladi (Fuqarolik kodeksi, 100-modda; Plenum, 17-band). Maʼlumotni hech boʻlmaganda bitta boshqa odamga yetkazish ham tarqatish hisoblanadi — izoh, messenjer, kanal va guruhda ham; faqat sizning oʻzingizga yozilgan xabar tarqatish emas (Plenum, 18-band). Muallif koʻrsatilmagan boʻlsa yoki maʼlumot kanal nomidan joylangan boʻlsa — kanal egasi javob beradi (26-band); muallifni aniqlashda sud yordam beradi (31, 33-bandlar). Avval egasiga murojaat qilmaganingiz sudga borishga toʻsiq emas (6-band). Daʼvo muddati qoʻllanmaydi (23-band).
- Raqobatchi boʻlsa. Raqobatchi yoki uning manfaatini koʻzlagan boshqa odam tovaringiz haqida yolgʻon, noaniq yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumot tarqatsa — bu insofsiz raqobat, taqiqlanadi (Raqobat toʻgʻrisidagi qonun, 21-modda); bu haqda Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasiga yozish mumkin. Bizning talqinimizcha, buyurtma qilingan yolgʻon sharh shunga kiradi.
Yolgʻon gap egasi yoki xodimning oʻziga tegsa: bila turib yolgʻon uydirma va yolgʻon axborot tarqatish uchun maʼmuriy javobgarlik (MJtK, 40, 202²-moddalar), internetdagi tuhmat va haqorat uchun jinoiy javobgarlik ham bor (Jinoyat kodeksi, 139, 140-moddalar) — bizning talqinimizcha, bu moddalar biznesni emas, odamni himoya qiladi. Qaysi yoʻl sizniki — huquqshunos bilan hal qiling; bu maqola dalil yigʻishgacha boʻlgan qismni aytadi.
Sotib olingan sharh nima bilan tugaydi
Toshkent, Samarqand va boshqa shaharlar uchun «sharh sotamiz» degan takliflar koʻp. Xizmatlar nima qiladi:
- 2GIS sharhlar soni kutilmaganda keskin oʻssa, kartochkani vaqtincha bloklashi mumkin: shu davrda yangi sharhlarning hammasi «tasdiqlanmagan» boʻlimiga tushadi. Soxta koʻpaytirilgan sharhlar shu boʻlimga oʻtkazilishi va reytingdan chiqarilishi mumkin. Agentlik, reklama menejeri va reytingdan manfaatdor boshqa odam sharh yozishi taqiqlangan.
- Yandex muallif joyga bormagan holda pul evaziga yoki tanishlar iltimosi bilan yozgan sharhni chiqarmaydi yoki olib tashlaydi.
- Google pul, chegirma yoki boshqa ragʻbat evaziga yozilgan sharhni va manfaatdor odamning sharhini olib tashlaydi; salbiy sharhni oʻchirish evaziga ragʻbat berish ham taqiqlangan.
Qonun. Sotib olingan sharhni qonun nomma-nom aytmaydi. Bizning talqinimizcha, oʻzingiz uchun pulga yozdirilgan maqtovlar — tovar sifati haqida isteʼmolchini chalgʻitish (Raqobat toʻgʻrisidagi qonun, 21-modda) va reklamaga qoʻyilgan talablarni buzish boʻlishi mumkin: foyda olish maqsadida eʼlon qilingan, tovarga eʼtiborni atayin jalb etadigan material — reklama (Reklama toʻgʻrisidagi qonun, 18-modda, toʻrtinchi qism), notoʻgʻri reklama esa taqiqlangan (5, 16-moddalar).
Bloger yoki Telegram kanalga pul toʻlab yozdirilgan maqtov reklama sifatida ajratilgan boʻlishi kerak (Reklama toʻgʻrisidagi qonun, 18-modda). Eʼtibor bering: qonundagi «yashirin reklama» — bu belgilanmagan pulli post emas, odam anglamagan holda taʼsir qiladigan reklama (5-modda). Belgilanmagan pulli post — 18-modda boʻyicha masala. Qonun bu talabni «uygʻunlashtirilgan reklama»ga — tovar kino, video, audio, oʻyin yoki boshqa asar ichida rekvizit yoki eslatma sifatida koʻrsatilganda — qoʻllamaydi (5, 18-moddalar). Blogerga pul toʻlab aytdirilgan sharh shunga kiradimi — qonunda aniq yozilmagan; bizning maslahatimiz: «Reklama» deb belgilating.
Agentlik sizga sharh sotib olgan boʻlsa, nima qilish kerakligi — xarita maqolasida.
Sharh va shikoyat: farqi
Xaritadagi sharh — ochiq fikr, unga javob berish muddatini qonun belgilamaydi. Mijoz «Isteʼmolchi murojaati» tizimi orqali shikoyat qilsa — bu boshqa yoʻl: shikoyat avval sizga keladi va 10 kun ichida javob berasiz — qayerga boradi va qanday muddat. Telefon, chat yoki yigʻilishdagi shikoyatga xususiy biznes uchun qonunda muddat yoʻq, oʻzingiz belgilang — yigʻilish maqolasida.
Sharhda pul yoki sifatsiz xizmat haqida gap boʻlsa, mijoz qonun boʻyicha nima talab qila olishini oldin oʻqing: xizmatlar — kafe, klinika, salon, avtoservis, oʻquv markazi uchun — ariza kelganda besh qadam. Ketgan mijozdan sharh yozishidan oldin soʻrash — bitta qoʻngʻiroq.
Sharhni Telegram, Instagram va saytda koʻrsatish
- Skrinshot. Mijozning ismi, surati yoki telefoni koʻrinadigan skrinshot — shaxsga doir maʼlumot. Joylashdan oldin roziligini oling yoki ism va suratni yoping.
- Reklamada. Jismoniy shaxsning nomi yoki tasvirini uning roziligisiz reklamada ishlatish mumkin emas (Reklama toʻgʻrisidagi qonun, 16-modda). Bemorning fikri, «oldin/keyin» surati — faqat yozma rozilik bilan: sotuv voronkasi maqolasida.
- Dori reklamasi. Dori vositasi reklamasida alohida odamlarning (shu jumladan bemorlarning) minnatdorchiligi va dori muvaffaqiyatli qoʻllanilgan hollardan foydalanish mumkin emas (34-modda); xalq tabobati vositasi reklamasida — tuzalish hollariga havola (45-modda).
- Oʻzingiz yozgan «mijoz fikri» — mijoz fikri emas. Saytga faqat haqiqiy, ismli va rozilik bergan mijozning soʻzlarini qoʻying.
- Marketpleys. 2026-yil 12-dekabrdan elektron savdo platformasi, buyurtmalar agregatori va raqamli striming xizmati operatori xaridorga sharh qoldirish imkonini berishi, sharhni oʻzgartirmasligi va saqlashi kerak, qonunda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno (Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonun, 13, 13¹, 13²-moddalar, 2026-yil 10-sentabrdagi OʻRQ-1173 tahririda). Bizning talqinimizcha, sotuvchi platformadan sharhni «tuzatishni» soʻray olmaydi — faqat qoidaga zid sharh ustidan shikoyat qiladi.
Haftalik tartib
Bizning maslahatimiz, kichik biznes uchun:
- Har kuni yoki kunora — uchala kartochka va Telegramdagi yangi sharhlar; salbiysiga 1–2 kun ichida javob (xarita maqolasidagi qoida).
- Har hafta — sharhlardagi takrorlanadigan sabablar: navbat, narx, usta, tozalik. Bitta sabab ikki-uch marta takrorlansa — bu sharh emas, ish tartibidagi kamchilik.
- Sharh soʻrash — har bir mijozdan, bir xil vaqtda (xizmatdan keyin, oy oxirida), bir xil soʻzlar bilan; «yaxshi natijadan keyin» emas.
- Xodimga sharh soni uchun bonus bermang: u faqat mamnun mijozdan soʻray boshlaydi, Google esa xodimlardan muayyan sondagi sharhni talab qilishni taqiqlaydi. Nima uchun mukofot berish mumkin — xodimlarni ragʻbatlantirish.
Sharh soʻrash matni (QR yoki chek ostiga):
Bizga kelganingiz uchun rahmat!
Qanday boʻldi? Yaxshi yoki yomon —
xaritada sharh qoldiring: ____
Rahmat!
SMS yoki Telegram orqali soʻrasangiz va xabarda aksiya boʻlsa — bu reklama boʻlishi mumkin: qaysi xabar reklama.
Qonun nima deydi
- Obroʻ: Fuqarolik kodeksi, 100-modda — shaʼn, qadr-qimmat va ishchanlik obroʻsini himoya qilish; yuridik shaxsga ham tatbiq etiladi (Plenum, 17-band). Oliy sud Plenumining 2025-yil 24-noyabrdagi 21-son qarori: internetdagi tarqatish, izoh va messenjerlar (18-band), kanal egasi va bloger (26-band), fikr va fakt (30-band), raddiya va oʻchirish (6-band), muallifni aniqlash (31, 33-bandlar), daʼvo muddati (23-band).
- Sayt va kanal egasi: Axborotlashtirish toʻgʻrisidagi qonun, 12¹-modda — joylashdan oldin tekshirish va notoʻgʻrisini darhol oʻchirish, shu jumladan bloger.
- Raqobat: Raqobat toʻgʻrisidagi qonun (OʻRQ-850), 21-modda — raqobatchini obroʻsizlantirish va isteʼmolchini chalgʻitish taqiqlanadi, shu jumladan uning manfaatini koʻzlagan boshqa shaxslar tomonidan.
- Reklama: Reklama toʻgʻrisidagi qonun (OʻRQ-776), 5-modda (notoʻgʻri va yashirin reklama), 16-modda (taqqoslash faqat dalil bilan; nom va tasvir — rozilik bilan), 18-modda (reklama ajratilgan boʻladi), 34-modda (dori reklamasida bemor minnatdorchiligi), 45-modda (xalq tabobati reklamasida tuzalish hollari).
- Shaxsga doir maʼlumot: OʻRQ-547, 14-modda (internetga joylash — tarqatish), 25-modda (sogʻliq — maxsus maʼlumot), 28-modda (roziligisiz oshkor qilinmaydi).
- Tibbiy sir: Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisidagi qonun, 45-modda.
- Javobgarlik: MJtK, 40 (tuhmat), 41 (haqorat), 46 (tibbiy sirni oshkor qilish), 46² (shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzish), 202² (yolgʻon axborot tarqatish)-moddalar; Jinoyat kodeksi, 139, 140-moddalar.
- Marketpleys: Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonun, 13, 13¹, 13²-moddalar, 2026-yil 12-dekabrdan (OʻRQ-1173 tahriri).
Ochiq savollar
- Sotib olingan sharh. Uni nomma-nom aytadigan qonun yoʻq; raqobat va reklama qonunlari bizning talqinimizcha qoʻllanadi.
- 2GIS Oʻzbekistonda. Biz oʻqigan talablar 2GISning umumiy hujjati; Oʻzbekiston uchun alohida tahririni topmadik. Yandex yordam sahifalari ham umumiy.
- Shartnomadagi «salbiy sharh yozmaslik» sharti. Shartnomaning isteʼmolchi huquqlarini cheklaydigan va qonunga zid shartlari haqiqiy emas (Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 21-modda), lekin qonunda «sharh yozish huquqi» nomma-nom yozilmagan. Google esa salbiy sharhni taqiqlash yoki unga toʻsqinlik qilishni man etadi. Bunday shart qoʻymang.
- Bloger videosidagi pulli sharh. «Uygʻunlashtirilgan reklama» istisnosi bloger videosiga qoʻllanadimi — qonunda aniq emas; belgilash xavfsizroq.
- Oʻz saytingiz. 12-dekabrdagi sharh qoidasi platforma operatoriga qaratilgan; bitta sotuvchining oʻz saytiga ham tatbiq etiladimi — matndan aniq emas.
- Klinika xizmatlari reklamasi. Qonun bemor minnatdorchiligini dori reklamasida (34-modda), tuzalish hollariga havolani xalq tabobati vositalari reklamasida (45-modda) taqiqlaydi; klinika xizmatlari uchun alohida qoida topmadik — baribir rozilik va tibbiy sir qoidasi qoʻllanadi.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.