Tovar qaytarish: sotuvchi nimaga majbur

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 16-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Ochiq aytamiz: Avada kassa yoki ombor dasturini sotmaydi va yuridik xizmat koʻrsatmaydi. Bu yerda qonun matni va undan kelib chiqadigan tartib — sotuvchi nuqtai nazaridan.

Qisqasi

  • Sifatli nooziq-ovqat tovari 10 kun ichida almashtiriladi. Xaridor tovardan foydalanmagan, tovar koʻrinishi, yorligʻi va qadogʻi saqlangan, sizdan sotib olgani isbotlansa — oʻlchami, rangi yoki fasoni boshqa xuddi shunday tovarga almashtirasiz; bunday tovar boʻlmasa, pulini qaytarasiz. Rossiyadagi «14 kun» bizda amal qilmaydi.
  • Qaytarib olinmaydigan sifatli tovarlar roʻyxati hukumat qarorida (dori, gigiyena buyumlari, atir-upa, ichki kiyim, metrlab sotiladigan tovar, mebel, kafolatli maishiy texnika, telefon va boshqalar). Bu roʻyxat faqat sifatli tovarga tegishli: nuqsonli tovar roʻyxatda boʻlsa ham qabul qilinadi.
  • Nuqsonli tovarda nima talab qilishni xaridor tanlaydi: almashtirish, taʼmirlash, narxni kamaytirish yoki pulni qaytarish. Talab sotuvchiga qoʻyiladi — tovarni siz qabul qilasiz, xaridorni ishlab chiqaruvchiga yoki servis markaziga yuborolmaysiz. Sabab boʻyicha nizo boʻlsa, ekspertizani sotuvchi oʻz hisobidan oʻtkazadi.
  • «Tovar qaytarilmaydi» yozuvi qonunda belgilangan huquqni cheklasa, haqiqiy emas va bunday shart qoʻyish taqiqlangan. Uning oʻrniga roʻyxatdagi tovarlar sifatli boʻlsa qaytarilmasligi haqida eslatma osish mumkin.
  • Aholiga qaytarishda kassada «qaytarish» cheki chiqariladi, yukxati va dalolatnoma bilan; naqd pul berilsa — xaridorning yozma arizasi va xarajat kassa orderi ham. Boshqacha kelishilmagan boʻlsa, pul qanday toʻlangan boʻlsa, shunday qaytariladi: karta bilan toʻlangan — kartaga. Xaridor korxona boʻlsa — qoʻshimcha hisobvaraq-faktura.

IT-boʻlim haqida

Mundarija

Sifatli tovar: 10 kun ichida almashtirish

Xaridor sifatli, lekin yoqmagan yoki toʻgʻri kelmagan nooziq-ovqat tovarini qaytarib keldi. Qonun boʻyicha:

  • Muddat — 10 kun. Qonun «xarid qilgan kunidan», Fuqarolik kodeksi va Chakana savdo qoidalari «tovar topshirilgan paytdan» deydi. Yetkazib berilgan tovarda xaridor qoʻliga olgan kundan hisoblang. Siz uzoqroq muddat eʼlon qilishingiz mumkin, qisqarogʻini — yoʻq.
  • Avval almashtirish. Xaridor tovarni oʻlchami, shakli, rangi, fasoni yoki toʻplami boshqa xuddi shunday tovarga almashtirib oladi; narxi farq qilsa, farqi hisob-kitob qilinadi. Almashtirish uchun kerakli tovar sizda boʻlmasa, xaridor tovarni qaytarib, pulini oladi.
  • Shartlar. Tovardan foydalanilmagan, shikastlanmagan, qadogʻi bilan qaytarilgan, tovar koʻrinishi, isteʼmol xususiyatlari, plombasi va yorliqlari saqlangan boʻlishi kerak.
  • Sizdan sotib olinganining isboti. Kassa cheki eng oddiy isbot. Qonun bu yerda «sotib olganligini tasdiqlovchi asoslar» deydi (18-modda), Qoidalar — «sotib olinganining isboti»: masalan, karta koʻchirmasi yoki Click/Payme toʻlovi, elektron chek, messenjerdagi buyurtma. Chek yoʻqligi oʻzi rad etish uchun asos emas.
  • Oziq-ovqat sifatli boʻlsa, bu qoida boʻyicha qaytarilmaydi. Sifatsiz oziq-ovqat boʻyicha qonun talabni yaroqlilik muddati ichida qoʻyishga ruxsat beradi; Chakana savdo qoidalarida esa «xarid qilingandan keyin 24 soat» yozilgan — «Ochiq savollar»ga qarang.

Internetda «возврат товара 14 дней» deb qidirsangiz, Rossiya qonunlari chiqadi; ular bu yerda amal qilmaydi — nima uchun.

Qaytarib olinmaydigan tovarlar

Chakana savdo qoidalarining 1-ilovasi — sifatli boʻlsa, qaytarib olinmaydigan va almashtirilmaydigan nooziq-ovqat tovarlari roʻyxati. Qisqartirib:

Guruh Misollar
Uyda davolash va profilaktika Tibbiy buyum va jihozlar, dori vositalari, koʻzoynak linzalari, bolalarni parvarish qilish buyumlari
Gigiyena Tish choʻtkasi, taroq, soch toʻgʻnogʻichi, ulama soch
Atir-upa va pardoz Barcha attorlik-pardoz tovarlari
Metrlab sotiladigan tovar Mato, kabel va sim, linoleum, gilam qoplama
Ichki kiyim Tikilgan va trikotaj ichki kiyim, paypoq, qoʻlqop
Oziq-ovqatga tegadigan plastik Plastik oshxona idishlari va anjomlari, bir martaliklari ham
Maishiy kimyo Maishiy kimyo, pestitsidlar, agroximikatlar
Mebel Mebel garnitur va toʻplamlari
Zargarlik Qimmatbaho metall va toshdan buyumlar
Transport Avtomobil, mototsikl, velosiped, tirkamalar
Texnik murakkab tovar Kafolat muddati belgilangan maishiy elektr priborlari, radioelektron apparat, kompyuter, telefon, foto va video apparat, elektron oʻyinchoq
Tirik Hayvonlar va oʻsimliklar

Toʻrtta muhim nuqta:

  1. Roʻyxat faqat sifatli tovar uchun. Telefon, dori yoki mebel nuqsonli chiqsa, keyingi boʻlimdagi qoidalar toʻliq amal qiladi. Roʻyxatdagi sifatli tovar qadogʻi ochilmagan boʻlsa ham qaytarilmaydi: masalan, ochilmagan atir yoki krem.
  2. Roʻyxatda boʻlmagan har qanday nooziq-ovqat tovari 10 kunlik qoidaga tushadi — ustki kiyim, poyabzal, sumka, elektron boʻlmagan oʻyinchoq, plastik boʻlmagan idish va boshqalar.
  3. Qoidalar bozordagi rasta va savdo oʻrinlariga tatbiq etilmaydi, lekin qonunning 10 kunlik qoidasi ularda ham bor. Roʻyxat ularga ham tegishlimi — matn aytmaydi.
  4. Roʻyxatdagi «tikuvchilik va trikotaj buyumlari» faqat ichki kiyim, paypoq va qoʻlqopni anglatadi (qarorning rus tilidagi matnida «бельевые»). Kurtka, koʻylak, shim va boshqa ustki kiyim roʻyxatda yoʻq.

Nuqsonli tovar: tanlov xaridorda

Tovarda nuqson chiqsa, xaridor oʻz xohishiga koʻra talab qiladi:

  • xuddi shunday markali (modelli) sifatli tovarga almashtirish;
  • boshqa markali tovarga almashtirib, narxni qayta hisoblash;
  • nuqsonni bepul tuzatish yoki uni tuzatish xarajatini qoplash;
  • narxni nuqsonga mutanosib kamaytirish;
  • shartnomani bekor qilib, pulni qaytarish va zararni qoplash.

Nuqsonni sotishda aytgan boʻlsangiz (masalan, chek yoki yorliqda yozilgan boʻlsa), shu nuqson uchun bu talablar qoʻyilmaydi.

Talab sizga qoʻyiladi. Qonun xaridorni sotuvchiga yuboradi: nuqsonli tovarni va talabni siz qabul qilasiz (Qoidalar, 30-band). Tovarni ishlab chiqaruvchining servis markaziga tekshiruv yoki taʼmirga oʻzingiz yuborishingiz mumkin — bu siz bilan ishlab chiqaruvchi orasidagi ish (qonun, 13-modda, oxirgi qism). Lekin xaridorni «servis markaziga boring» deb qaytarish yoki u pulni tanlagan boʻlsa, taʼmirga majburlash mumkin emas.

Kafolatli tovarda (telefon, maishiy texnika) xaridor chek yoki boshqa isbot bilan birga texnik pasport yoki uning oʻrnini bosuvchi hujjatni (masalan, kafolat talonini) ham koʻrsatadi (13-modda, beshinchi qism). Pasport yoʻqolgan boʻlsa, u qonunchilikka muvofiq tiklanadi (oltinchi qism) — buni rad etish sababi qilmang.

Qachongacha: kafolat yoki yaroqlilik muddati ichida; ular belgilanmagan boʻlsa — tovar topshirilgan kundan olti oy ichida (isteʼmolchilar qonuni, 13-modda; Qoidalar, 33-band; Fuqarolik kodeksida ikki yilgacha — pastdagi «Ochiq savollar»ga qarang). Mavsumiy tovarda (qishki poyabzal, ustki kiyim) muddat xariddan keyingi mavsum boshidan hisoblanadi: masalan, Qoidalar boʻyicha qishki mavsum 25-noyabrdan boshlanadi. Oziq-ovqat — yaroqlilik muddati ichida (Qoidalarda 24 soat deyilgan, «Ochiq savollar»ga qarang).

Sotuvchi uchun muddatlar:

Talab Muddat
Xuddi shunday tovarga almashtirish 7 kun; qoʻshimcha tekshiruv kerak boʻlsa — talab qoʻyilgandan 20 kun
Almashtiradigan tovar yoʻq talab qoʻyilgandan 1 oy ichida
Kafolat davrida nuqsonni tuzatish 20 kun
Xaridor talab qilsa, taʼmir vaqtiga xuddi shunday tovar berib turish (uzoq foydalaniladigan tovar; Qoidalarning 2-ilovasidagi tovarlar — avtomobil, mebel, fen, elektr ustara, mikrotoʻlqinli pech, elektr plita, toster, elektr choynak, zargarlik buyumlari — bundan mustasno) 3 kun ichida, yetkazish sizning hisobingizdan

Kechiksangiz, har bir kun uchun penya toʻlanadi; uning miqdori qonunda belgilangan.

Ekspertiza. Nuqson sababi boʻyicha nizo chiqsa, mustaqil ekspertizani sotuvchi oʻz hisobidan oʻtkazadi; xaridor xulosa ustidan sudga shikoyat qilishi mumkin. Xaridor oʻzi tekshirtirgan boʻlsa va nuqson tasdiqlansa, uning xarajatini toʻliq qoplaysiz. Tekshiruvda xaridor qatnashishi mumkin.

Pul qaytarishda ushlab qololmaysiz: tovardan foydalanilgani yoki koʻrinishi yoʻqolgani uchun narx pasaygan summani ushlab qolish taqiqlanadi. Besh kilogrammdan ogʻir yoki katta tovarni taʼmirga, almashtirishga olib borish va qaytarish — sotuvchining kuchi va hisobidan.

Nuqsonli tovarni keyin yetkazib beruvchiga qaytarasiz yoki hisobdan chiqarasiz — bu post 27 da.

Xizmatlar: kafe, klinika, salon, avtoservis

Xizmatda «10 kunlik almashtirish» yoʻq, lekin sifatsiz xizmat uchun qonun mijozga xuddi shunday tanlov beradi.

  • Ish jiddiy nuqson bilan bajarilsa, mijoz oʻz xohishiga koʻra: nuqsonni bepul tuzatish, narxni kamaytirish, ishni qayta bajarish yoki shartnomani bekor qilib, zararni toʻliq qoplashni talab qiladi.
  • Tuzatish muddati — shartnomada qisqaroq yozilmagan boʻlsa, talab qilingan kundan 20 kun.
  • Qachongacha: kafolat muddati ichida; kafolat boʻlmasa — ish qabul qilingan kundan olti oy.
  • Avtoservis va salon: mijozdan qabul qilingan ashyo (avtomobil, uning qismlari, mijoz olib kelgan ehtiyot qism yoki vosita) yoʻqolsa yoki buzilsa, xuddi shunday sifatlisini qaytarasiz, buning imkoni boʻlmasa — qonunda belgilangan karrali qiymatini toʻlaysiz. Qabul qilishda nima va qanday holatda olinganini yozib qoʻying.
  • Salon: boʻyash yoki muolajadan keyin soch yoki teri shikastlansa, bu sogʻliqqa yetkazilgan zarar — ijrochi uni alohida qoplaydi (20-modda). Daʼvoni yozma qabul qiling, bepul tuzatishni taklif qiling va mijoz nimani tanlaganini yozib qoʻying.
  • Klinika (masalan, stomatologiya): plomba yoki koronka kafolat muddati ichida, kafolat boʻlmasa — ish qabul qilingan kundan olti oy ichida tushib ketsa, bemor oʻz xohishiga koʻra ishni bepul qayta qilishni, narxni kamaytirishni yoki shartnomani bekor qilib pulni qaytarishni talab qiladi (19-modda). Qonun bu tanlovni «jiddiy» nuqsonda beradi; nizoda nima jiddiyligini ekspertiza yoki sud hal qiladi. Sogʻliqqa zarar yetsa — 20-modda. Shartnomada kafolat muddatini yozing, daʼvo va bemor tanlovini kartaga yoki dalolatnomaga yozib qoʻying. Tibbiy xizmatlarning alohida qoidalarini bu yerda koʻrib chiqmadik.
  • Kafe: taom sifatsiz, kam tortilgan yoki hisobda xato boʻlsa, mijoz tanlaydi: kamchilikni bepul tuzatish, narxni kamaytirish, taomni qayta tayyorlash yoki toʻlaganini toʻliq qaytarish; maʼnaviy zararni qoplashni ham talab qilishi mumkin. Mijoz taom uchun toʻlamayman desa: kamchilikni tinglang, vaznini tekshirishni taklif qiling va shu variantlardan birini tanlashga imkon bering. Bizning talqinimiz: hisob hali toʻlanmagan boʻlsa, pozitsiyani chek chiqishidan oldin kamaytiring yoki olib tashlang; «qaytarish» cheki pul olingan boʻlsagina kerak.
  • Oʻquv markazi va oldindan toʻlangan kurs — alohida qoidalar: oʻquv markazida pulni qaytarish.

Onlayn, Telegram va marketpleys savdosi

Sayt, Telegram yoki Instagram orqali sotish — elektron tijorat. Yuqoridagi qoidalar amal qiladi, ustiga quyidagilar qoʻshiladi:

  • Sotishdan oldin xaridor sizning nomingiz, manzilingiz va shikoyat qabul qilish tartibi, kafolat va shartnomani bekor qilish tartibini koʻrishi kerak (bot orqali sotishda nima koʻrsatiladi).
  • Shartnoma bekor qilinsa, tovar qayerga qaytarilishini xaridorga oʻzingiz aytasiz.
  • Qadoqni tekshirish uchun ochish — rad etish uchun asos emas.
  • Tovarni qaytarish bilan bogʻliq barcha xarajatlar — sotuvchida (qonun matni shunday). Pulni qaytarish xarajatlari (masalan, oʻtkazma haqi) ham sizda.
  • Pul toʻlangan usulda qaytariladi, boshqacha kelishilmagan boʻlsa. Muddati — shartnomangizda yozilgani; kechiksa, har kun uchun penya, qaytariladigan summadan oshmaydi (oferta nimani yoza olmaydi).
  • Elektron chek, kvitansiya yoki xabar qogʻoz chekka tenglashtiriladi — xaridor isbot sifatida koʻrsatishi mumkin.
  • Onlayn savdo uchun alohida «oʻylab koʻrish muddati» qonunda yoʻq; sifatli nooziq-ovqat tovariga oʻsha 10 kun qoidasi amal qiladi (bizning talqinimiz).

2026-yil 12-dekabrdan (OʻRQ-1173):

  • har bir onlayn ofertada tovarni va pulni qaytarish tartibi va shartlari yozilishi shart (ofertada nima boʻlishi shart);
  • marketpleys orqali sotilgan sifatsiz tovar yoki almashtirish boʻyicha nizoda asosiy javobgar — sotuvchi; platforma sotuvchi talabni bajara olmasa, qoʻshimcha (subsidiar) javob beradi, agar shartnoma yoki qonunchilikda boshqacha tartib boʻlmasa;
  • «eskrou» xizmati boʻlgan platforma, sotuvchi rad etsa, pulni xaridorga oʻzi qaytarishi mumkin — sotuvchi bilan shartnomasidagi tartibda.

Onlayn doʻkonning qolgan tomonlari — oferta, toʻlov, chek va yetkazish — onlayn doʻkon ochish.

«Tovar qaytarilmaydi» yozuvi oʻrniga

Isteʼmolchi huquqlarini cheklaydigan va qonunga zid shartlar haqiqiy emas, ularni shartnomaga kiritish taqiqlangan. Peshtaxtadagi yoki Telegram kanalidagi «Sotilgan tovar qaytarib olinmaydi» yozuvi roʻyxatda boʻlmagan tovarga ham, nuqsonli tovarga ham kuchga ega emas. Undan koʻra amaldagi tartibni osib qoʻying:

Tovarni almashtirish va qaytarish

Sifatli nooziq-ovqat tovarini
10 kun ichida almashtiramiz:
foydalanilmagan, yorligʻi va
qadogʻi bilan, chek yoki boshqa
toʻlov isboti bilan.
Almashtiradigan tovar boʻlmasa,
pulini qaytaramiz.

Hukumat roʻyxatidagi tovarlar
(dori, gigiyena, atir-upa, ichki
kiyim va boshq.) sifatli boʻlsa,
qaytarilmaydi va almashtirilmaydi.

Nuqsonli tovar boʻyicha
talabingizni qabul qilamiz.

Murojaat: ____________________
Telefon: _____________________

Doʻkon nomi, STIR (YaTTda — JShShIR va davlat roʻyxatidan oʻtganlik maʼlumoti), manzil, ish vaqti va shu maʼlumotni skanerlash uchun maxsus QR-kod ham koʻrinadigan joyda turishi kerak (Chakana savdo qoidalari, 13-band) — sotuvchi nimani koʻrsatadi.

Kassada qaytarish: chek va hujjatlar

Aholiga (jismoniy shaxsga) sotilgan tovar qaytarilsa, kassada «qaytarish» cheki chiqariladi (943-son qaror bilan tasdiqlangan Nizom, 35–38-bandlar). Korxonaga bank orqali sotilgan tovar qaytarilsa — pastroqda. Qadamma-qadam:

  1. Xaridor chekini yoki toʻlovni tasdiqlovchi hujjatni oling.
  2. Yukxati ikki nusxada: biri tovar hisobotiga tikiladi, ikkinchisi xaridorga beriladi — u pul olish uchun asos.
  3. Xaridorning yozma arizasi, familiyasi, ismi, otasining ismi bilan (37-band uni naqd pul uchun yozadi; boshqa usulda ham olish — bizning maslahatimiz); naqd pul berilsa — xarajat kassa orderi. Naqd pul «bir bank kunidan ortiq boʻlmagan vaqt mobaynida» qaytariladi (37-band; bizning talqinimiz: arizadan keyingi bank kunidan kechiktirmay).
  4. Pulni qaytarish toʻgʻrisida dalolatnoma bir nusxada: masʼul shaxslar imzolaydi, rahbar tasdiqlaydi; xaridor chekini qogʻozga yopishtirib, dalolatnoma bilan buxgalteriyaga topshirasiz.
  5. Kassada «qaytarish» chekini chiqaring. «Tuzatuvchi chek» qaytarish uchun emas: u xato chekni yoki kassasiz qilingan hisob-kitobni toʻgʻrilash uchun (38¹-band).
  6. Pul qanday kelgan boʻlsa, shunday qaytariladi: naqd — naqd, karta — kartaga. Xaridor boshqa karta yoki naqd pulni soʻrasa, bu tomonlar kelishuvi: uni arizada yozdirib oling (bizning talqinimiz). Click yoki Payme orqali kelgan toʻlovni qaytarish cheki — shu yerda.

Xizmat uchun pul qaytarilsa (kafe, salon), tovar qaytmaydi — yukxati kerak emas; ariza, dalolatnoma va «qaytarish» cheki xuddi shunday (bizning talqinimiz). Sotuvda chek chiqmagan boʻlsa (masalan, pul toʻgʻridan-toʻgʻri kartaga oʻtkazilgan), Nizom kassasiz qilingan hisob-kitob uchun «tuzatuvchi chek»ni nazarda tutadi (38¹-band); keyin qaytarish chekini chiqarish tartibini kassa operatori bilan aniqlang (bizning talqinimiz). Chek bermasdan sotishning oʻzi taqiqlangan (qonun, 10-modda).

Arizaga yozish uchun namuna:

Doʻkon rahbariga
_____________________________
(F.I.Sh.) dan

Ariza

____-yil __-______ kuni
sotib olingan ________________
(tovar nomi)ni qaytarib,
pulini qaytarishingizni
soʻrayman.
Sabab: _______________________
Chek raqami yoki toʻlov isboti:
_____________________________
Pulni qaytarish usuli:
naqd / karta / ______________
Qaytarish kartasi (boshqa boʻlsa):
_____________________________

Sana: __________ Imzo: _______

Bir xil tartib oʻquv markazida ham ishlaydi — arizadan chekgacha besh qadam. CRM yoki ombor dasturidagi «qaytarildi» belgisi chek emas: chek faqat reyestrdagi kassadan chiqadi (har toʻlovga bitta chek). Kassada asossiz «qaytarish» chiqsa, bu kamomad — uch qadam.

Qaytarilgan tovar, soliq va ESF

  • Omborda: sifatli tovar qoldiqqa «xaridor qaytargan» qatori bilan qaytadi (qoldiq tenglamasi); nuqsonli tovar alohida turadi — yetkazib beruvchiga qaytariladi yoki hisobdan chiqariladi.
  • Daromad: tovar qaytarilganda sotuvdan olingan daromad qaytarilgan summaga tuzatiladi — pul qaytarilgan soliq davrida (943-son Nizom, 38-band). Aylanmadan olinadigan soliq toʻlovchi daromadini, QQS toʻlovchi QQS bazasini tuzatadi; bir yil ichida, kafolatli tovarda — kafolat muddati ichida (Soliq kodeksi, 466, 257-moddalar). Aholiga sotuvda asos — «qaytarish» cheki, yukxati va dalolatnoma; xaridor biznes boʻlsa — qoʻshimcha hisobvaraq-faktura.
  • Tovarni korxona qaytarsa: xaridor ham biznes boʻlsa, isteʼmolchilar qonuni emas, shartnoma va Fuqarolik kodeksi amal qiladi. Sifatli tovarni qaytarib olish majburiyati qonunda yoʻq — shartnomada yozilgan boʻlsagina; nuqsonli tovar boʻyicha Fuqarolik kodeksining 409, 410-moddalari va shartnoma amal qiladi (bizning talqinimiz). Qaytarishda siz qoʻshimcha hisobvaraq-faktura tuzasiz, uni xaridor tasdiqlaydi; «tuzatilgan» hisobvaraq-faktura faqat xatolarni tuzatish uchun (VMQ-489, 2-ilova — hisobvaraq-faktura shakllari toʻgʻrisidagi Nizom, 40, 44-bandlar). Buni buxgalteringiz bilan bajaring.

Qonun nima deydi

  • 10 kun. «Isteʼmolchi maqbul sifatli nooziq-ovqat tovarini xarid qilgan kunidan eʼtiboran oʻn kun ichida ushbu tovar sotib olingan joydagi sotuvchidan uni ayni shunday tovarga almashtirib olishga bunday tovar sotuvda boʻlmasa, pulini qaytarib olishga haqli» (Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 18-modda); xuddi shunday — Fuqarolik kodeksi, 433-modda, Chakana savdo qoidalari, 27–28-bandlar (plomba va yorliqlar sharti — 28-band). Roʻyxat — Qoidalarning 1-ilovasi.
  • Nuqson. Tanlov — 13-modda; talab sotuvchiga (13-modda, toʻrtinchi qism); chek yoki «sotib olinganlikni tasdiqlovchi boshqa hujjatlar (dalillar)» (beshinchi qism); muddatlar — 14, 15-moddalar; pul qaytarish toʻlov shaklida — 17, 18-moddalar; ekspertiza — Qoidalar, 30-band, qonun, 20-modda; ushlab qolish taqiqi — Qoidalar, 29-band, Fuqarolik kodeksi, 434-modda; oziq-ovqat — qonun, 13-modda ikkinchi qism (yaroqlilik muddati) va Qoidalar, 29-band (24 soat); kafolatli tovarda texnik pasport — 13-modda, beshinchi qism; sotishda aytilgan nuqson — 13-modda, birinchi qism.
  • Xizmat. 19-modda; kafe — umumiy ovqatlanish qoidalari, 17-band.
  • Onlayn. Qonun, 28¹-modda; Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonun, 14, 26, 27-moddalar; 2026-yil 12-dekabrdan — Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonunning OʻRQ-1173 bilan qoʻshilgan qoidalari: 12-modda beshinchi va oltinchi qismlar, 16-modda uchinchi qism, 27-modda toʻrtinchi qism.
  • Shart haqiqiy emas. «Shartnomaning isteʼmolchi huquqlarini cheklab qoʻyadigan va qonunchilikka zid boʻlgan talablari haqiqiy emas deb hisoblanadi» (21-modda).
  • Kassa. 943-son qaror bilan tasdiqlangan Nizom, 35–38, 38¹-bandlar; «Tovarni kassa yoki tovar chekini bermasdan sotish taqiqlanadi» (qonun, 10-modda).
  • Javobgarlik. Savdo qoidalarini buzish — Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 164-modda (nuqsonli tovarni almashtirish yoki pulni qaytarishdan bosh tortish Qoidalarning 189-bandida sanalgan); agentlik koʻrsatmasini bajarmaslik, isteʼmolchiga tovar haqida axborot bermaslik yoki notoʻgʻri axborot berish — 178-modda. Penya va jarimalar alohida; maʼmuriy jazo qoidabuzarlikni bartaraf etish majburiyatidan ozod qilmaydi (qonun, 27-modda). Isteʼmolchi sudga davlat bojisiz murojaat qiladi (29-modda). Shikoyat avval «Isteʼmolchi murojaati» tizimi orqali sizga keladi — shikoyat qayerga boradi.

Ochiq savollar

  • Guvohlar sotib olinganlik isboti boʻladimi — qonun «asoslar» va «dalillar» deydi, guvohni nomlamaydi.
  • Pulni qaytarish muddati: isteʼmolchilar qonuni doʻkon uchun alohida muddat aytmaydi; 943-son Nizom (37-band) naqd pulni kassadan «bir bank kunidan ortiq boʻlmagan vaqt mobaynida» qaytarishni aytadi. Karta yoki oʻtkazma bilan qaytarish muddati yozilmagan — arizadan keyingi bank kunidan kechiktirmang.
  • Sifatsiz oziq-ovqat: qonun (13-modda) — yaroqlilik muddati, Qoidalar (29-band) — 24 soat. Qonun qarordan ustun; yaroqlilik muddati ichidagi talabni qabul qilish xavfsizroq.
  • Nuqsonli tovarda xaridor darhol pulni tanlay oladimi: 13-modda va Fuqarolik kodeksining 434-moddasi — ha, oʻz xohishiga koʻra; 16-modda esa narxni kamaytirish va shartnomani bekor qilishni almashtirish yoki tuzatish bajarilmagan holga bogʻlaydi. Biz 13-moddaga va Qoidalarning 29-bandiga tayanamiz: «xaridor sotib olingan tovarni rad etishga va tovar uchun toʻlangan pul summasi qaytarilishini talab qilishga haqlidir».
  • Kafolat belgilanmagan tovar nuqsoni: isteʼmolchilar qonuni — olti oy, Fuqarolik kodeksi — oqilona muddat, ikki yilgacha. Kodeks «agar qonunda … boshqa muddatlar belgilangan boʻlmasa» deydi — olti oy maxsus qoida boʻlishi mumkin, lekin buni hal qilgan sud amaliyotini topmadik.
  • Nuqson xaridor aybi bilan chiqqanini ekspertiza koʻrsatsa, uning xarajatini xaridor qoplaydimi — matn aytmaydi.
  • Qaytarish chekini sotuv chiqqan kassaning oʻzidan chiqarish shartmi — matn aytmaydi; kassa operatoridan soʻrang. Qaytarilgan markirovkali tovar: kodi butun boʻlsa, qayta markirovkalanmaydi — «Asl belgisi»ga qaytarish maʼlumoti kiritiladi, sotuv qaytarish cheki bilan bekor qilinadi; kodi shikastlangan boʻlsa, tovar sotuvdan oldin qayta markirovkalanadi (markirovka Qoidalari, 82, 84, 90-bandlar; batafsil).

Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.

Manbalar (tekshirilgan sana 2026-yil 16-noyabr): Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi Qonun, 10, 13–21, 27, 28¹, 29-moddalar; VMQ-75, Chakana savdo qoidalari va umumiy ovqatlanish qoidalari, 13, 27–33, 189-bandlar, 1- va 2-ilovalar; umumiy ovqatlanish qoidalari, 17-band; Fuqarolik kodeksi, ikkinchi qism, 409, 410, 433–435-moddalar; Elektron tijorat toʻgʻrisidagi Qonun (OʻRQ-792), 14, 26, 27-moddalar; OʻRQ-1173 (2026-yil 12-dekabrdan); VMQ-943, onlayn-NKM va virtual kassa, Nizom, 35–38¹-bandlar; Soliq kodeksi, 257, 466-moddalar; VMQ-489, hisobvaraq-faktura shakllari, 2-ilova (Nizom), 40, 44-bandlar; Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 164, 178-moddalar.

Boshlash

Tizimingizni maʼlumotlaringizda 3 kunda koʻrsatamiz — bepul.

Tashkilotingiz nima qilishini va nimani tartibga keltirmoqchi ekaningizni yozing.