Biznesni roʻyxatga olish 2026: statistika savolnomasini kim, qayerda va 30-noyabrgacha qanday toʻldiradi
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 17-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada savolnomani siz uchun toʻldirmaydi, statistika hisobotini topshirmaydi, buxgalteriya yuritmaydi, yuridik xizmat koʻrsatmaydi va statistika organi bilan bogʻliq emas. Biz biznes uchun CRM, sayt va Telegram-botlar yaratamiz va yuritamiz. Bu yerda hech qanday summa yozmaymiz. «Roʻyxatga olish» deganda statistika savolnomasini nazarda tutamiz, firmani roʻyxatdan oʻtkazishni emas. Maqola MChJ, oʻquv markazi, maktab, klinika, doʻkon yoki nodavlat oliygoh egasi, direktori yoki buxgalteri uchun: siz qatnashasizmi, qayerda va qanday, nimani tayyorlash kerak va muddat oʻtsa nima boʻladi.
Qisqasi
- Bu firmani roʻyxatdan oʻtkazish emas va yanvar–fevraldagi aholini roʻyxatga olish ham emas. Bu — butun mamlakatdagi bizneslarni sanaydigan statistik roʻyxatga olish (Vazirlar Mahkamasining 557-son qarori). Firma ochish haqida — roʻyxatdan oʻtish, boshqa maqola.
- Muddat — 2026-yil 15-oktabrdan 30-noyabrgacha. Maʼlumot 2026-yil 1-oktabr soat 00:00 holatiga beriladi; pul va xodimlar haqidagi savollarning koʻpi 2025-yil uchun (Nizom, 2, 4-bandlar; 3-ilova).
- Yoʻl biznes shakliga bogʻliq. Yuridik shaxs — hisobot.stat.uz (OneID yoki ERI); oʻzini oʻzi band qilgan shaxs — census.stat.uz (OneID); YaTT, oilaviy tadbirkor va hunarmand uchun aktda onlayn yoʻl yozilmagan — hokim yordamchisi planshet bilan keladi; bozordagi savdogarlarga statistika xodimi keladi (7-ilova).
- Bu soliq tekshiruvi emas. Maqsadlardan biri — norasmiy va yashirin iqtisodiyot koʻlamini mamlakat va hududlar boʻyicha baholash (Nizom, 3-band). Lekin alohida firmaning javoblari maxfiy va faqat statistika uchun; davlat organlari ulardan nazorat yoki maʼmuriy qaror uchun foydalana olmaydi (Rasmiy statistika toʻgʻrisidagi qonun, 27-modda, 2-qism).
- Javobgarlik masalasi ochiq. Nizom yuridik shaxslar hisobot.stat.uz da «oʻzlari roʻyxatdan oʻtadi», oʻzini oʻzi band qilganlar census.stat.uz da «mustaqil roʻyxatdan oʻtadi» deydi (23-band); Nizomni buzganlar javob beradi (Nizom, 45-band; qonun, 40-modda). Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 215-moddasi firma mansabdor shaxslariga roʻyxatga olishda qoʻllanadimi — matnlar hal qilmaydi. Javob bermasangiz, savolnomangiz davlatdagi maʼlumotlar asosida toʻldiriladi (Nizom, 29-band). Firma uchun ishonchli yoʻl — 30-noyabrgacha toʻldirish.
Mundarija
- Qisqa javob: qaysi yoʻl sizniki
- Muddat: 30-noyabrgacha, 1-oktabr holatiga
- Tayyorlab qoʻying: savolnoma nimani soʻraydi
- Onlayn qanday toʻldiriladi
- Sizga kim keladi va uni qanday tekshirasiz
- Bu soliq tekshiruvimi?
- Majburiymi va javobgarlik bormi
- Davlat tashkilotlari va taʼlim muassasalari
- Yuborganingizdan keyin
- 30-noyabrdan keyin
- 2027-yildan nima oʻzgaradi
- Tekshiruv roʻyxati
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Qisqa javob: qaysi yoʻl sizniki
Prezident farmoni roʻyxatga olishni buyurgan (PF-190, 6-band), Vazirlar Mahkamasining 557-son qarori (VMQ-557) esa uni qanday oʻtkazishni belgilaydi. Uni Milliy statistika qoʻmitasi tashkil qiladi (Nizom, 9-band); Soliq qoʻmitasi roʻyxatlar va maʼlumotlar beradi va oʻzini oʻzi band qilganlarning roʻyxatdan oʻtishiga yordam beradi, lekin roʻyxatga olishga rahbarlik qilmaydi (Nizom, 11, 23-bandlar; 8-ilova).
| Siz kimsiz | Qanday | Qayerda, kim |
|---|---|---|
| Yuridik shaxs: MChJ, AJ, fermer xoʻjaligi, yuridik shaxs maqomidagi dehqon xoʻjaligi, NNT | Ikkala yoʻl: hokim yordamchisi planshetda asosiy savolnomani soʻraydi, batafsil qismini oʻzingiz onlayn yuborasiz | hisobot.stat.uz, OneID yoki ERI |
| Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs | Oʻzingiz onlayn | census.stat.uz, OneID |
| YaTT, oilaviy tadbirkor, hunarmand | Aktda onlayn yoʻl yoʻq: yuzma-yuz suhbat | Hokim yordamchisi, planshet bilan |
| Bozor yoki savdo majmuasidagi savdogar | Yuzma-yuz suhbat | Statistika xodimi |
- Kim sanaladi. «Iqtisodiy birlik» — mamlakatda tovar ishlab chiqaradigan, ish bajaradigan yoki xizmat koʻrsatadigan har qanday subyekt, «davlat roʻyxatidan oʻtgan yoki oʻtmaganligidan, tashkiliy-huquqiy, mulkchilik shaklidan hamda rezidentlik maqomidan qatʼi nazar» (Nizom, 2-band). Roʻyxatdan oʻtmasdan ishlayotgan bizneslarni ham roʻyxatga oluvchilar topib sanaydi (Nizom, 29-band).
- Yuridik shaxsga ikki yoʻl yozilgan. 7-ilovaning 1-qatorida ikkalasi bor: hokim yordamchisining planshetdagi suhbati (4-ilova shakli) va hisobot.stat.uz da oʻzingiz roʻyxatdan oʻtish (4a-ilova shakli). Nizomning 23-bandi esa yuridik shaxslar hisobot.stat.uz orqali «oʻzlari roʻyxatdan oʻtadi» deydi. Bizning talqinimiz: yordamchi kelsa, u bilan gaplashing, lekin onlayn shaklni kutmasdan oʻzingiz yuboring.
- Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs census.stat.uz da «mustaqil roʻyxatdan oʻtadi»; bunga soliq organlari va hokim yordamchilari yordam beradi (Nizom, 23-band).
- YaTT uchun oʻzi toʻldiradigan onlayn yoʻl yozilmagan: hokim yordamchisi yuzma-yuz, planshetda soʻraydi (7-ilova, 4-qator). Yordamchi boʻlmagan mahallada buni «mahalla yettiligi» xodimlari qiladi (VMQ-557, 6-band). Bizning maslahatimiz: 30-noyabrgacha sizga hech kim kelmasa, 1851 ga qoʻngʻiroq qilib manzilingizni ayting.
- Filial haqiqiy faoliyat joyida sanaladi, roʻyxatdagi manzil boshqa boʻlsa ham (Nizom, 6-band). Filiallar 10 tadan koʻp boʻlsa, manzillari bilan roʻyxati roʻyxatga oluvchiga beriladi (4-ilova, 1.6-savol). Filial nima — filial yoki ikkinchi xona.
- Marketpleysdagi sotuvchi. Boshlangʻich roʻyxat marketpleyslar va ularga ulangan sotuvchilar haqidagi davlat idoralari maʼlumotidan ham tuziladi: Istiqbolli loyihalar milliy agentligi va Raqamli texnologiyalar vazirligi (Nizom, 11-band; 8-ilova, 8-qator). Bizning talqinimiz: agar marketpleysda sotsangiz, statistika sizni allaqachon roʻyxatda koʻrishi mumkin.
Muddat: 30-noyabrgacha, 1-oktabr holatiga
- Davr. «Roʻyxatga olish 2026-yilning 15-oktabridan 30-noyabriga qadar 40 ish kuni davomida oʻtkaziladi» (Nizom, 4-band).
- Qaysi payt holatiga. Roʻyxatga olish sanasi — «2026-yil 1-oktabr soat 00:00» (Nizom, 2-band). Bu paytdan keyingi oʻzgarishlar hisobga olinmaydi (Nizom, 4-band).
- 1-oktabrdan keyin ochilgan biznes sanalmaydi. 1-oktabrdan keyin toʻxtatilgan, tugatilgan yoki tugatilayotgan biznes uchun savolnoma baribir toʻldiriladi (Nizom, 4-band). Firmani yopish tartibi — YaTT yoki MChJni yopish.
- Qaysi yil raqamlari. Oʻrtacha xodimlar soni, xarajatlar va aylanma — 2025-yil uchun (3-ilova).
- Suhbat vaqti. Roʻyxatga oluvchilar soat 9:00 dan 18:00 gacha keladi; ish vaqtingizni hisobga olib, ular boshqa vaqtni belgilashi mumkin (Nizom, 26-band) — qachon qulay ekanini ayting. Suhbat davlat tilida boʻladi; davlat tilini bilmasangiz — ona tilingizda yoki oʻzingiz tanlagan tilda, kerak boʻlsa koʻngilli tarjimon bilan (Nizom, 30-band).
- Bu sanalar bizning hisob dasturini tanlash maqolamizdagi bilan bir xil.
Tayyorlab qoʻying: savolnoma nimani soʻraydi
Savolnoma tartibi 3-ilovada (Dastur), shakllar — 4 va 4a-ilovalarda. Qogʻoz shakl faqat tushuntirish uchun; haqiqiy shakl — oldindan yuklangan maʼlumotli raqamli savolnoma, GPS koordinatalari bilan (4-ilova, kirish qismi). Quyidagi savol raqamlari — 4-ilova boʻyicha: bu savolnomani hokim yordamchisi planshetda soʻraydi, oʻzini oʻzi band qilgan shaxs ham census.stat.uz da shuni toʻldiradi. Yuridik shaxsning hisobot.stat.uz dagi onlayn shakli — 4a-ilova, undagi raqamlar boshqa: unda IV boʻlim — zaxiralar, jami xarajat — 2.1-savol, jami aylanma — 3.1-savol. Quyida — nima soʻraladi va u odatda sizda qayerda turadi.
| Savolnoma soʻraydi | Sizda qayerda |
|---|---|
| Nomi, shakli, STIR, haqiqiy manzil (har bir joy) | Roʻyxatdan oʻtish guvohnomasi, ijara shartnomasi |
| Asosiy va qoʻshimcha faoliyat | Yoʻnalishlar boʻyicha 2025-yil sotuvi |
| Hisob yuritasizmi, qanday, qaysi dasturda | Buxgalteringiz, dasturingiz |
| Toʻlov usullari | Kassa, terminal, bank koʻchirmasi |
| Internetdan foydalanish | Sahifalar, sayt, marketpleys |
| Xodimlar: 2025-yil oʻrtacha soni; turlari; xorijliklar | Mehnat shartnomalari, ish haqi vedomosti |
| 2025: jami xarajat va jami aylanma | 2025-yil moliyaviy hisoboti |
| Egalari, STIR, JShShIR; toʻldiruvchi | Taʼsis hujjatlari |
- Hisob yuritish (1.5a–1.5c-savollar). Savolnoma hisob yuritasizmi, yuritsangiz — qanday usulda, deb soʻraydi: toʻliq buxgalteriya hisobi (foyda va zarar hisoboti hamda balans), kompyuterdagi norasmiy yozuvlar (Excel/Word) yoki qogʻozdagi norasmiy yozuvlar. Keyin tizimni tanlash soʻraladi: «□ 1C:Buxgalteriya □ 1UZ □ UzASBO □ Paynet Xolis □ boshqa ____» (4-ilova, 1.5c-savol). Bular — shaklning javob variantlari, biz hech birini tavsiya qilmaymiz. «Norasmiy» yozuv nimani anglatadi — daftar va Excel qachon yetadi.
- Toʻlov usullari (1.5d): naqd; POS-terminal orqali karta; P2P, ilova yoki QR orqali karta; bank oʻtkazmasi; boshqa. Kassadagi tushumni davr boʻyicha koʻrish — telefonda 5 daqiqa.
- Internet (1.9): aloqa yoki sotuv uchun ijtimoiy tarmoqlar, maʼlumot sayti, sotuv sayti yoki marketpleys, yoki hech biri.
- Xodimlar (3-blok): 2025-yildagi oʻrtacha soni; doimiy xodimlar; ishlaydigan egalar va oila aʼzolari; tashqi oʻrindoshlar va fuqarolik-huquqiy shartnoma boʻyicha ishlovchilar; mavsumiy va kunbay ishchilar; xorijliklar (3-ilova). Shartnomalar qayerda roʻyxatda turadi — mehnat shartnomasini roʻyxatdan oʻtkazish.
- Pul (IV boʻlim): 2025-yil jami xarajat va jami aylanma, pulda (4-ilova, 4.1–4.2-savollar). Raqamni oʻz jadvalingizdan emas, rasmiy hisobotdan oling — bu jadval va rasmiy hisobot. Statistika Soliq qoʻmitasidan sizning 2025-yil sof tushumingiz, xarajatlaringiz va oʻrtacha xodimlar sonini oladi (8-ilova, 2-qator), raqamli savolnoma esa oldindan yuklangan maʼlumotlar va avtomatlashtirilgan tekshiruvlar bilan ishlaydi (4-ilova, kirish qismi). Bizning talqinimiz: oʻz soliq hisobotingiz bilan mos kelmaydigan raqam statistika tomonidan savol tugʻdirishi mumkin.
- Batafsil shakl (4a-ilova): 2025-yil xarajatlari moddalar boʻyicha, investitsiya, daromad (shu jumladan elektron tijoratning ulushi), zaxiralar, asosiy vositalar, transport va omborlar. Yuridik shaxs uni hisobot.stat.uz da oʻzi toʻldiradi; YaTT, oilaviy tadbirkor va hunarmanddan hokim yordamchisi 4 va 4a-ilovalar boʻyicha soʻraydi (7-ilova, 4-qator).
- Taʼlim biznesi faoliyat guruhida «Taʼlim xizmatlari»ni, klinika esa «Sogʻliqni saqlash xizmatlari»ni topadi (4-ilova, 2.2-savol).
- Bizning maslahatimiz: raqamlarni soliq va moliyaviy hisobotingizdagi bilan bir xil manbadan oling va nima yuborganingizni saqlab qoʻying.
Onlayn qanday toʻldiriladi
Biz portallarga kirmadik va hech narsa yubormadik. Quyidagi qadamlar — portallarning ochiq sahifalari va buxgalteriya nashrlari yozgani boʻyicha.
Yuridik shaxs — hisobot.stat.uz. Kirish sahifasida ikki yoʻl bor: «OneID orqali kirish» va «ERI orqali kirish» (kalit fayli yoki USB-token). eStat dagi hisobot nomi «Biznes census» dan «Biznesni roʻyxatga olish» ga oʻzgartirilgan.
hisobot.stat.uz
1. Kirish: OneID yoki ERI
(kalit fayli, USB-token)
2. Hisobot: «Biznesni
roʻyxatga olish»
3. Shaklni toʻldiring
4. Yuboring
5. Holatini tekshiring;
qaytarilgan boʻlsa —
tuzating, qayta yuboring
Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs — census.stat.uz. Tizim nomi — «Biznesni roʻyxatga olishning axborot tizimi»; kirish faqat OneID orqali, JShShIR qadami bor.
census.stat.uz
1. Kirish: faqat OneID
2. JShShIR qadami
3. Savolnomani toʻldiring
4. Yuboring, holatini
tekshiring
- Firmada kim toʻldiradi. Firma yoki uning nomidan maʼlumot berish vakolatiga ega shaxs javob beradi (Nizom, 2-band); savolnoma toʻldirgan odamning ismi va lavozimini soʻraydi (4-ilova, 5.5a–5.5b-savollar). Portalga aynan kim kirishi aktlarda yozilmagan. Bizning talqinimiz: firma nomidan oʻz OneID yoki ERI kaliti bilan kira oladigan odam — amalda direktor yoki oʻz ERI kaliti bor buxgalter. Kalitni boshqaga bermasdan kirish huquqi berish — kirish huquqi: kalitni bermasdan.
- Autsorsing buxgalter statistikangizni topshirsa, roʻyxatga olish savolnomasini ham u toʻldiradimi — aniq soʻrang — autsorsing yoki yakka buxgalter.
- Yordam. Qisqa raqam — 1851 (VMQ-557, 7-band), rasmiy xabarlarga koʻra soat 8:00 dan 20:00 gacha ishlaydi. hisobot.stat.uz sahifasidagi «Yordam» Telegram yordam kanaliga olib boradi.
Sizga kim keladi va uni qanday tekshirasiz
Roʻyxatga olish — tekshiruv emas. Mahallada sizga hokim yordamchisi keladi, bozorda — statistika xodimi (Nizom, 13, 16-bandlar). Roʻyxatga oluvchilarning xavfsizligini Ichki ishlar vazirligi taʼminlaydi (VMQ-557, 11-band).
Roʻyxatga oluvchi (Nizom, 27-band):
- oʻzini tanishtiradi, tashrif maqsadini va maʼlumotlar maxfiy ekanini tushuntiradi;
- faqat savolnomadagi savollarni, shakl tartibida soʻraydi;
- soʻrasangiz, toʻldirilgan varaqni sizga koʻrsatadi.
Siz roʻyxatga olishning maqsadi, huquqiy asosi va maʼlumotlaringiz maxfiyligi haqida tushuntirish olishga haqlisiz (Rasmiy statistika toʻgʻrisidagi qonun, 16-modda, 2-qism). Vakolatli shaxs joyida boʻlmasa, xodim javob berishi mumkin (Nizom, 29-band).
- Haqiqiyligini tekshirish. Roʻyxatga oluvchilar uchun guvohnoma shaklini Statistika qoʻmitasi tasdiqlaydi (Nizom, 9-band). Soʻrovdan oldin roʻyxatga oluvchi oʻzini tanishtirishi va tashrif maqsadini tushuntirishi shart (Nizom, 27-band). Bizning maslahatimiz: guvohnomasini koʻrsatishni soʻrang va ismini yozib oling; shubha boʻlsa, 1851 ga qoʻngʻiroq qilib, shu kuni sizning manzilingizga roʻyxatga oluvchi kelishini soʻrang.
- Bizning talqinimiz: savolnoma ERI parolini, OneID kodini soʻramaydi va toʻlov talab qilmaydi. Kim buni soʻrasa, u savolnomadan tashqariga chiqqan — bermang.
- Haqiqiy tekshiruv boshqacha koʻrinadi: buyruq, roʻyxat kodi va QR bilan — eshik oldida: buyruq, kod va QR.
Bu soliq tekshiruvimi?
Yoʻq. Koʻp egalar qoʻrqadi, chunki roʻyxatga olish «yashirin iqtisodiyot» bilan bogʻlanadi. Bu bogʻliqlik aktning oʻzida ham bor: maqsadlardan biri — «norasmiy va yashirin iqtisodiyot koʻlamini baholash» (Nizom, 3-band; PF-190, 6-band). Lekin bu — mamlakat va hududlar boʻyicha umumiy koʻlamni baholash, aniq bir firmani tekshirish emas. Alohida firmaning javobi haqida matnlar boshqacha deydi.
- Savolnomaning oʻzida: «Taqdim etilgan barcha maʼlumotlar maxfiy saqlanadi va faqat statistik maqsadlarda foydalaniladi. Eʼlon qilinadigan natijalarda tashkilotingizni identifikatsiya qilish imkoni boʻlmaydi» (4-ilova sarlavhasi; 4a-ilovada ham shu maʼnoda).
- Qonunda: individual maʼlumotlar faqat statistika maqsadida, umumlashtirilgan maʼlumot tuzish uchun ishlatiladi; davlat organlari ulardan tergov, nazorat, sud muhokamasi, maʼmuriy qaror qabul qilish yoki shaxsga taalluqli boshqa maqsadlarda foydalana olmaydi (Rasmiy statistika toʻgʻrisidagi qonun, 27-modda, 1–2-qismlar).
- Sizni aniqlaydigan maʼlumot maxfiy (28-modda); uni statistika tizimidan tashqaridagi roʻyxatga oluvchilar ham oshkor qilmaslik majburiyatini oladi (29-modda); natijalar faqat identifikatorlarsiz eʼlon qilinadi (30-modda). Qayta ishlashda maʼlumotlar egasizlantiriladi (Nizom, 37-band); toʻldirilgan shakllarni faqat vakolatli statistika xodimlari koʻradi (Nizom, 35-band).
- Maʼlumot qaysi tomonga oqadi. 8-ilovada maʼlumot Soliq qoʻmitasi, Adliya, Kadastr, elektr, gaz va suv taʼminotchilari va boshqa idoralardan, marketpleys sotuvchilari haqida esa davlat idoralaridan statistikaga keladi. Javoblaringizni soliqqa berish haqida biror qoida biz oʻqigan aktlarda yoʻq.
- Bizning talqinimiz: qonun sizning javoblaringizni himoya qiladi, lekin davlat oʻzida allaqachon bor maʼlumotdan (soliq hisobotlari va boshqalar) foydalanishni toʻxtatmaydi. Soliq hisobotlaringiz qanday boʻlsa, shunday qoladi.
Majburiymi va javobgarlik bormi
- Oddiy statistika hisobotida respondent maʼlumot berishi shart (Rasmiy statistika toʻgʻrisidagi qonun, 16-modda, 3-qism). 3-qismning oʻzi 5-qismdagi hollarni, yaʼni roʻyxatga olishni, istisno qiladi. Bu muntazam shakllar haqida — statistika hisobotlari.
- Roʻyxatga olishda qonun boshqacha yozadi: respondentlar «ishonchli individual maʼlumotlarni taqdim etishiga haqli hamda roʻyxatga olishlarni oʻtkazish jarayonlariga monelik qilmasligi shart» (16-modda, 5-qism). Bizning talqinimiz: qonun roʻyxatga olishda maʼlumot berishni «haqli» deb yozadi, majburiyat sifatida esa xalaqit bermaslikni nomlaydi. Lekin roʻyxatga olishni tartibga soluvchi Nizom yuridik shaxslar hisobot.stat.uz da «oʻzlari roʻyxatdan oʻtadi», oʻzini oʻzi band qilganlar census.stat.uz da «mustaqil roʻyxatdan oʻtadi» deb yozadi (Nizom, 23-band) va Nizomni buzganlar javob beradi (Nizom, 45-band). Shuning uchun «toʻldirmasam ham boʻladi» degan xulosaga tayanmang. Davlat organlariga esa VMQ-557 alohida majburiyat yuklaydi (pastda).
- Umumiy javobgarlik bandi bor: qonunni yoki Nizomni buzganlar «belgilangan tartibda» javob beradi (qonun, 40-modda; Nizom, 45-band).
- Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 215-moddasi mansabdor shaxslar uchun: «davlat statistika kuzatuvini olib borish uchun zarur boʻlgan hisobot va boshqa maʼlumotlarni taqdim etmaslik», hisobot maʼlumotlarini buzib koʻrsatish yoki muddatni buzish. Bu ishlarni statistika organlari koʻradi (267-modda). Moddada roʻyxatga olish nomlanmagan. Bizning talqinimiz: firma rahbari bu moddada «mansabdor shaxs» sifatida qaralishi va roʻyxatga olishda maʼlumot bermaslik «boshqa maʼlumotlarni taqdim etmaslik» deb baholanishi mumkin; biz oʻqigan matnlar buni na tasdiqlaydi, na istisno qiladi.
- Birinchi marta va 30 kun ichida tuzatilsa. 215-moddaning birinchi qismi qoʻllanadigan boʻlsa ham, tadbirkorlik subyektining mansabdor shaxsi buzilishni birinchi marta sodir etgan va uni aniqlangan paytdan boshlab 30 kun ichida ixtiyoriy bartaraf etgan boʻlsa, maʼmuriy ish boshlanmaydi; fuqarolar hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilgan hollar bundan mustasno (Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 271-modda, 11-band).
- Roʻyxatga olishni alohida nomlaydigan jarima moddasini biz oʻqigan aktlarda topmadik; yuqoridagi umumiy bandlar va 215-modda esa bor. Miqdor yozmaymiz.
- Amalda nima boʻladi: «Respondent roʻyxatga olish savolnoma shakllarini toʻldirib taqdim etmagan, yuzma-yuz soʻrovlarda ishtirok etishni rad etgan yoki … faoliyat koʻrsatayotgan joyida (binoda) topish imkoniyati boʻlmagan taqdirda», savolnoma mahalla, hokimiyat, roʻyxatga olish organlari yoki maʼmuriy maʼlumotlar asosida toʻldiriladi (Nizom, 29-band).
- Bizning maslahatimiz: «hech narsa boʻlmaydi» deb ham, «jarima bor» deb ham oʻylamang. Savolnomangizni davlat oʻz maʼlumoti bilan toʻldirgandan koʻra, oʻzingiz javob berganingiz yaxshi.
Davlat tashkilotlari va taʼlim muassasalari
- Davlat organlari va tashkilotlari, davlat ulushi 50 foiz va undan koʻp boʻlgan korxonalar oʻz tizimidagi har bir korxona va tashkilot toʻliq roʻyxatdan oʻtishini taʼminlashi shart (VMQ-557, 6-band; Nizom, 25-band).
- Taʼlim uchun alohida qoida yoʻq. Bizning talqinimiz: davlat maktabi yoki oliygohi odatda yuridik shaxs; uning toʻliq roʻyxatdan oʻtishini yuqori turuvchi davlat organi taʼminlaydi (VMQ-557, 6-band). Xususiy oʻquv markazi, maktab yoki oliygoh oʻz shakli boʻyicha qatnashadi: MChJ boʻlsa — hisobot.stat.uz, YaTT boʻlsa — suhbat.
- Savdo-sanoat palatasi aʼzolari: Statistika qoʻmitasi palata bilan birga aʼzolarning toʻliq roʻyxatdan oʻtishini taʼminlaydi (VMQ-557, 9-band).
Yuborganingizdan keyin
- Sertifikat — qabul qilinganini isbotlamaydi. Buxgalteriya nashri ogohlantiradi: sertifikat olganingiz hisobot topshirildi degani emas. Holatini tekshiring; qaytarilgan boʻlsa, oching, tuzating va qayta yuboring. census.stat.uz dagi «sertifikat» haqidagi qidiruvlarning koʻpi yanvar–fevraldagi aholini roʻyxatga olishdan qolgan.
- Saqlang: yuborilgan shakl, holat sahifasining skrinshoti, sana. Kabinetda biror narsa topshirilganini tekshirish odati — topshirildimi, qanday tekshiriladi.
- Nazorat tanlovi. Roʻyxatga olish tugagach, 10 kun ichida har bir mahalla va bozorda yuzma-yuz roʻyxatga olinganlarning 5 foizigacha qayta tekshiriladi (Nizom, 24-band). Yana kelishsa — bu odatiy.
- Natijalar: dastlabkisi — 2027-yil 1-iyungacha tayyorlanadi (Nizom, 38-band), yakuniysi — 2027-yil 1-sentabrgacha Statistika qoʻmitasi saytida (VMQ-557, 7-band).
30-noyabrdan keyin
- Aktlar nima deydi. Roʻyxatga olish davri 30-noyabrda tugaydi (Nizom, 4-band). 17-noyabrgacha biz oʻqigan aktlarda uni uzaytirish yoʻq.
- Topilmagan yoki javob bermagan biznes uchun savolnoma davlat maʼlumotlari asosida toʻldiriladi (Nizom, 29-band).
- Aktlar nima demaydi. Kech yuborish tartibi ham, kechikish uchun alohida javobgarlik ham yozilmagan.
- Bizning maslahatimiz: oʻtkazib yuborgan boʻlsangiz, 1851 ga qoʻngʻiroq qilib, hisobot hali ochiqmi — soʻrang; javobni sana bilan yozib qoʻying. YaTT boʻlsangiz va sizga hech kim kelmagan boʻlsa, 1851 ga qoʻngʻiroq qilib manzilingizni ayting: siz uchun aktda onlayn yoʻl yozilmagan.
2027-yildan nima oʻzgaradi
- Kamroq choraklik soʻrov: «2027-yil 1-yanvardan boshlab statistika organlari tomonidan har chorakda oʻtkaziladigan tanlanma kuzatuvlar uchun mikrofirmalar va kichik korxonalar yilda faqat bir marotaba tanlab olinishi mumkin» (PF-190, 7-band).
- Natijalar nimaga ishlatiladi: statistika registrlarini yangilash va keyingi tanlanma kuzatuvlar uchun asos (VMQ-557, 3-band; PF-190, 6-band). Bizning talqinimiz: hozir sanalgan biznes keyin statistika soʻrovlariga tanlanishi ehtimoli yuqoriroq — lekin mikro va kichik firma choraklik tanlovga yiliga koʻpi bilan bir marta tushadi.
- Muntazam statistika hisobotlari oʻz-oʻzidan bekor boʻlmaydi — statistika hisobotlari.
Tekshiruv roʻyxati
QAYSI YOʻL
[ ] yuridik shaxs: hisobot.stat.uz
[ ] oʻzini oʻzi band: census
[ ] YaTT, hunarmand: suhbat
[ ] kim kiradi: OneID yoki ERI
TAYYORLANG (1-OKTABR, 2025)
[ ] har bir manzil
[ ] asosiy faoliyat
[ ] 2025: oʻrtacha xodimlar
[ ] xodimlar turlari, xorijliklar
[ ] 2025: xarajat va aylanma
[ ] egalar, STIR, JShShIR
[ ] hisob: qanday, qaysi dastur
YUBORGANDAN KEYIN
[ ] holati tekshirilgan
[ ] sertifikat ≠ qabul
[ ] skrinshot va sana saqlangan
[ ] tashrif: guvohnoma va 1851
[ ] 30-noyabr: kalendarda
Qonun nima deydi
- Vazirlar Mahkamasining 557-son qarori (2026-yil 9-oktabr, VMQ-557): 1, 2-bandlar (sanalar, ilovalar), 3-band (respublika komissiyasi, registrlar), 6-band (hokim yordamchilari, davlat tashkilotlari, 50 foiz ulush), 7-band (1851, yakuniy natijalar), 9-band (oʻqitish, Savdo-sanoat palatasi), 11-band (xavfsizlik); 2-ilova — Nizom: 2-band (sana, iqtisodiy birlik, respondent), 3-band (maqsadlar, jumladan yashirin iqtisodiyot koʻlamini baholash), 4-band (davr, 1-oktabrdan keyin ochilgan va yopilgan), 6-band (haqiqiy joy), 9-band (kim oʻtkazadi, guvohnoma shakli), 11, 13, 16-bandlar (roʻyxatlar, kim qayerda soʻraydi), 23-band (hisobot.stat.uz, census.stat.uz), 24-band (nazorat tanlovi), 25-band (davlat tashkilotlari), 26, 27, 29, 30-bandlar (vaqt, roʻyxatga oluvchi, javob bermaslik, til), 35, 37-bandlar (maxfiylik), 38-band (dastlabki natijalar), 45-band (javobgarlik); 3-ilova (Dastur), 4 va 4a-ilovalar (savolnomalar), 7-ilova (toifalar va usullar), 8-ilova (maʼlumot beruvchilar).
- Prezident farmoni PF-190 (2026-yil 10-sentabr): 6-band (roʻyxatga olishni oʻtkazish va maqsadlari), 7-band (2027-yildan yiliga bir marta).
- Rasmiy statistika toʻgʻrisidagi qonun (OʻRQ-707): 16-modda, 2, 3 va 5-qismlar (respondentlar), 24-modda (roʻyxatga olish dasturi), 27–30-moddalar (faqat statistika, maxfiylik), 40-modda (javobgarlik).
- Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks: 215-modda (mansabdor shaxslar, statistika kuzatuvi uchun hisobot va boshqa maʼlumotlar), 267-modda (kim koʻradi), 271-modda, 11-band (birinchi marta, 30 kun ichida bartaraf etilsa).
Ochiq savollar
- 215-modda roʻyxatga olishdan bosh tortishga qoʻllanadimi — 2026-yil 17-noyabrda biz oʻqigan birorta matn buni hal qilmaydi.
- 30-noyabrdan keyin uzaytirish: biz oʻqigan aktlarda yoʻq; kech yuborish tartibi yozilmagan.
- Yuridik shaxs uchun 7-ilova ikkala yoʻlni yozadi: planshetdagi suhbat (4-ilova) va onlayn shakl (4a-ilova, «savolnomaga ilova»). Rasmiy sahifalarga koʻra ikkalasi ham boʻladi; biri ikkinchisining oʻrnini bosadimi — aktda yozilmagan.
- Portallardagi tugma va menyu nomlari: biz kirmadik; holatni tekshirish qadamlarini faqat buxgalteriya nashri yozgani boʻyicha beramiz.
- Guvohnomani qanday tekshirish mumkin (raqami, QR yoki roʻyxat orqali) — aktlarda ham, rasmiy sahifalarda ham yozilmagan; akt faqat uning shaklini Statistika qoʻmitasi tasdiqlashini aytadi (Nizom, 9-band).
- 1851 ning ish vaqti (8:00–20:00) — aktda emas, rasmiy xabarlarda.
- Roʻyxatga olish savolnomasi tadbirkorlar topshiradigan hisobotlarning yagona roʻyxatiga qanday munosabatda ekanini (MJtK, 241¹⁰-modda) tekshirmadik.
- Statistika qoʻmitasining qayta ishlash nizomi va qoʻmita nomini oʻzgartirgan akt — oʻqimadik.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.