Texnik topshiriq namunasi: sayt, bot yoki ilova uchun shablon

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 9-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Ochiq aytamiz: Avada tizimlar yaratadi va sotadi. Bu namuna har qanday dasturchi bilan ishlash uchun: unda hech kimni tavsiya qilmaymiz va narx yozmaymiz.

Qisqasi

• Texnik topshiriq (TT) — nima yaratilishini, qanday tekshirilishini va oxirida sizga nima topshirilishini yozadigan hujjat. Bizning maslahatimizcha, u shartnomaga ilova boʻlsin va ikki taraf imzolasin.
• Quyidagi namunada 12 boʻlim bor. Biror boʻlim kerak boʻlmasa, uni oʻchirmang: «talab yoʻq» deb yozing.
• Har bir talabni «bajarildi» yoki «bajarilmadi» deb tekshirib boʻladigan qilib yozing. «Qulay», «tez», «zamonaviy» kabi soʻzlarni qabulda tekshirib boʻlmaydi.
• Boshqa namunalarda deyarli yoʻq boʻlim — topshirish: kod, domen, server, akkauntlar va kodga huquqlar kimga va qachon oʻtadi. Pul toʻlaganingiz uchun kod oʻz-oʻzidan sizniki boʻlmaydi: huquqlar yozma shartnoma bilan oʻtadi.
• Davlat tashkiloti buyurtma bersa, TT xolis va funksional boʻladi: aniq brend yoki model yozilmaydi (elektron doʻkon orqali xarid va boshqacha aniq tavsiflab boʻlmaydigan istisno hollar bundan mustasno; ikkinchisida — «yoki analogi» soʻzlari bilan), xarid haqidagi axborot davlat tilida eʼlon qilinadi.
• Tizimda tashxis yoki boshqa sogʻliq maʼlumotlari, bolalar maʼlumotlari saqlansa, rozilik yozma olinadi: buni TTning 7-boʻlimida yozing.

namunaviy shartnoma

Mundarija

• TT nima va uni kim yozadi
• Namuna: 12 boʻlim
• Toʻldirilgan misol: doʻkon sayti
• Qonun TT haqida nima deydi
• Davlat tashkiloti buyurtma bersa
• Sakkiz xato
• Avada qanday ishlaydi
• Ochiq savollar

TT nima va uni kim yozadi

Fuqarolik kodeksiga koʻra, shartnoma uning barcha muhim shartlari kelishilganda tuzilgan hisoblanadi, jumladan shartnoma narsasi toʻgʻrisidagi shartlar (364-modda). Dastur buyurtmasida shartnoma narsasi — nima yaratilishi. Shartnomada shartlar boʻlmagan yoki toʻliq boʻlmagan joyda ish odatda shu turdagi ishlarga qoʻyiladigan talablarga mos kelishi kerak (647-modda). Bizning talqinimizcha, sayt yoki bot uchun bunday «odatdagi talablar»ni hech bir hujjat sanab bermaydi — shuning uchun ularni TT yozadi: u qancha aniq boʻlsa, keyin «buni kelishmagan edik» degan bahs shuncha kam boʻladi.

Kodeksda dastur yaratish uchun alohida bob topmadik. Bizning talqinimizcha, sayt, bot yoki ilovani yaratib topshirish odatda pudrat shartnomasi sifatida tuziladi (631-modda), uni keyin yuritish esa haq evaziga xizmat koʻrsatishga yaqin (703-modda); pudratning umumiy qoidalari, xizmat bobiga zid boʻlmasa, xizmatlarga ham qoʻllanadi (708-modda). «Texnikaviy topshiriq» soʻzi Kodeksda faqat ilmiy-tekshirish, tajriba-konstruktorlik va texnologiya ishlari pudratida bor: TTni buyurtmachi beradi (693, 697-moddalar), pudratchi esa oʻz aybi bilan yoʻl qoʻyilgan va TTdan chekinishga olib kelishi mumkin boʻlgan kamchiliklarni oʻz hisobidan tuzatadi (698-modda). Oddiy sayt bunday ish emas, lekin bu moddalar TT nimaga xizmat qilishini yaxshi koʻrsatadi (bizning talqinimiz).

Kim yozadi? Usul CRM uchun TT maqolasida batafsil: siz talablarni oddiy tilda yozasiz, dasturchi ular asosida TTni yozadi, siz uni oʻqiysiz, tuzatasiz va imzolaysiz. Quyidagi namuna ikki ishga yaraydi: talablaringizni shu tartibda yozish va dasturchi yuborgan TTda biror boʻlim tushib qolmaganini tekshirish (bizning maslahatimiz). Dasturchi 40 betlik TT yubordimi? 12 boʻlimni birma-bir oʻtib, har birini undan toping; topilmaganini imzodan oldin yozib berishini soʻrang (bizning maslahatimiz).

Boshqa kompaniyaning TTsini koʻchirmang: ishingiz va mijozlaringiz boshqacha (bizning maslahatimiz). Namunadan boʻlimlar tartibini oling, mazmunini oʻzingiz yozing.

Namuna: 12 boʻlim

____ oʻrniga oʻz maʼlumotingizni yozing. Har bir boʻlimdan nusxa olib, Word yoki Google Docsga qoʻyishingiz mumkin. Namuna doʻkon saytiga moslab yozilgan; kollej yoki maktab sayti uchun 5-boʻlimdagi sahifalarni almashtiring (yangiliklar, qabul, hujjatlar, aloqa).

1. Umumiy maʼlumot

Hujjat: Texnik topshiriq
Loyiha: ____ (sayt / bot / ilova)
Buyurtmachi: ____
Ijrochi: ____
Shartnoma: № ____, sana ____
TT versiyasi: ____, sana ____
Masʼul (buyurtmachi): ____
Masʼul (ijrochi): ____
Atamalar: ____

2. Maqsad va uni qanday oʻlchaymiz

Nima uchun kerak: ____ (bitta gap)
Bugun qanday ishlaymiz: ____
Natija qanday tekshiriladi:
— ____ (masalan: buyurtma 1 daqiqada
  menejerga tushadi)
— ____

3. Foydalanuvchilar va rollar

Rol | Kim | Nima qila oladi
Mijoz | ____ | ____
Menejer | ____ | ____
Rahbar | ____ | ____
Administrator | ____ | ____

4. Funksiyalar Har bir funksiyani alohida qator qiling: kim, nima qiladi, natijada nima boʻladi.

F1. ____ (kim) ____ (nima qiladi),
    natija: ____
F2. ...
Qoida va misol: ____
(masalan: 3 va undan ortiq
mahsulotga yetkazish bepul)

5. Sahifalar yoki ekranlar

Sahifa / ekran | Unda nima bor
Bosh sahifa | ____
Katalog | ____
Mahsulot | ____
Savat va buyurtma | ____
Yetkazish shartlari | ____
Oferta, maxfiylik siyosati | ____
Kirish / roʻyxatdan oʻtish | ____
Topilmadi (404) | ____
Boshqaruv paneli | ____

6. Integratsiyalar

Xizmat | Nima uchun | Kimning nomida
Toʻlov: ____ | ____ | ____
SMS: ____ | ____ | ____
Telegram: ____ | ____ | ____
Hisob dasturi: ____ | ____ | ____
Xizmat haqini kim toʻlaydi: ____
Sinov kirishini kim beradi: ____

7. Maʼlumotlar

Qaysi maʼlumot saqlanadi: ____
Nima uchun kerak: ____
Rozilik qanday olinadi: ____
Bolalar maʼlumoti, ota-ona roziligi:
  ____
Maxsus maʼlumot (sogʻliq, tashxis): ____
Tibbiy maʼlumotni kim koʻradi: ____
Server qayerda: ____ (davlat)
Kim eksport qila oladi: ____
Eksport jurnalga yoziladimi: ____
Eski tizimdan koʻchirish: ____

8. Texnik talablar

Telefonda: ____ px kenglikdan
Ilova boʻlsa: iOS ____, Android ____
Push-xabarlar: ____ (nima haqida)
Internetsiz ishlaydimi: ____
Brauzerlar: ____
Tillar: ____ (oʻzbek lotin, rus)
Matnlarni kim tarjima qiladi: ____
Bir vaqtda foydalanuvchilar: ____
Sahifa ochilishi: ____ soniya
  (telefonda, mobil internetda)
Zaxira nusxa: har ____,
  saqlash joyi: ____,
  tiklash: ____ soat ichida
HTTPS, qidiruv uchun sozlash: ____
Tashrif statistikasi: ____
Harakatlar jurnali: ____

9. Bu bosqichga nima kirmaydi

— ____
— ____
Yangi talab = yangi kelishuv:
nima, muddat va narxga taʼsiri

10. Bosqichlar, toʻlov va buyurtmachi beradigan narsalar

Bosqich | Natija | Muddat
1 | ____ | ____
2 | ____ | ____
Har bosqich toʻlovi: dalolatnoma
imzolangach ____ kunda
(miqdori shartnomada)
Oldindan toʻlov: ____ (bormi)
Dizayn: maketni kim tasdiqlaydi:
____, necha marta tuzatiladi: ____
Buyurtmachi beradi:
— matnlar va rasmlar: ____ gacha
— logotip va ranglar: ____ gacha
— sinov kirishlari: ____ gacha

11. Qabul

Sinov | Qanday tekshiriladi | Natija
S1 | ____ | oʻtdi / oʻtmadi
S2 | ____ | oʻtdi / oʻtmadi
Kim tekshiradi: ____
Dalolatnomani kim imzolaydi: ____
Tekshirish muddati: ____ ish kuni
Kamchiliklar dalolatnomaga yoziladi.
Tuzatish muddati: ____ ish kuni

12. Topshirish, kafolat va yuritish

Topshiriladi:
— manba kodi va ombor: ____
  (kimning nomida)
— domen: ____ (kimning nomida)
— server, hosting: ____
— App Store / Google Play
  akkaunti: ____ (kimning nomida)
— Telegram bot egasi va token: ____
— admin kirishlari: ____
— maʼlumotlar bazasi nusxasi: ____
— begona komponentlar, litsenziyalar:
  ____
— oʻrnatish va foydalanish
  boʻyicha qoʻllanma: ____
Kodga huquqlar: ____ (shartnoma bandi)
— mutlaq / mutlaq boʻlmagan
— usullar: ishlatish, oʻzgartirish,
  boshqa dasturchiga berish
— hudud: ____, muddat: ____
Kafolat: ____ oy
Javob vaqti: ____
Tuzatish vaqti: ____
Topshirgandan keyin kim yuritadi: ____

Oxirgi boʻlim uchun yana uch sahifamiz bor: domen, server va parollar kimning nomida boʻlishi — Oʻz dasturchingiz boʻlsa; yuritishga nima kiradi — Texnik xizmat; javob va tuzatish vaqtini alohida yozish — Tunda kim tuzatadi.

Toʻldirilgan misol: doʻkon sayti

Bu — kiyim doʻkonining buyurtma sayti uchun toʻldirilgan qatorlar (oʻylab topilgan misol). CRM uchun misol — CRM uchun TT maqolasida.

2. Maqsad: buyurtmalar Instagram
direktida emas, saytda qabul
qilinsin.
Tekshiruv: saytdagi buyurtma
1 daqiqada menejerlarning Telegram
guruhiga tushadi.

4. F1. Mijoz oʻlcham va rangni
tanlaydi, savatga qoʻshadi.
Natija: savatda mahsulotlar soni
va umumiy hisob koʻrinadi.
F2. Mijoz telefonini yozadi,
SMS kod bilan tasdiqlaydi.
F3. Admin mahsulot, oʻlcham va
qoldiqni oʻzi qoʻshadi; tugagan
oʻlcham sotuvda koʻrinmaydi.
F4. Buyurtma holati (qabul qilindi,
yoʻlda, yetkazildi) mijozga SMSda.
Qoida: 2 va undan ortiq mahsulotga
yetkazish bepul.

6. Toʻlov: Click va Payme orqali.
Shartnoma: doʻkon nomida.
Fiskal chek qaysi tizimdan chiqadi:
____ (chekni doʻkon beradi)

9. Bu bosqichga kirmaydi: mobil
ilova, bonus kartasi, ombor
dasturi bilan ulanish.

11. S1: telefondan 2 ta mahsulot
buyurtma qilinadi: yetkazish bepul,
buyurtma guruhga 1 daqiqada tushadi.
Natija: oʻtdi.
S2: notoʻgʻri SMS kod kiritilsa,
buyurtma qabul qilinmaydi.
Natija: oʻtdi.

Toʻlov qatoriga eʼtibor bering: saytdagi toʻlov yozuvi fiskal chek emas. Har bir toʻlovga chek qanday beriladi — kassa va CRM maqolasida.

Qonun TT haqida nima deydi

Quyidagi Fuqarolik kodeksi moddalari — pudrat qoidalari: shartnomangiz pudrat sifatida tuzilgan boʻlsa, ular bevosita qoʻllanadi (bizning talqinimiz: sayt, bot yoki ilova buyurtmasi odatda shunday tuziladi). Har bir band yonida — u namunaning qaysi boʻlimiga tegishli.

• Muddatlar (10-boʻlim). Shartnomada ishning boshlangʻich va oxirgi muddatlari koʻrsatiladi, bosqichlar muddati ham yozilishi mumkin; ular faqat shartnomada nazarda tutilgan hollarda va tartibda oʻzgaradi (635-modda).
• Narx (9, 10-boʻlimlar). Baho taxminiy yoki qatʼiy boʻladi; shartnomada aytilmasa — qatʼiy hisoblanadi va qoida tariqasida uni oshirishni talab qilib boʻlmaydi (636-modda). Shuning uchun «bu bosqichga nima kirmaydi» va «yangi talab = yangi kelishuv» qatorlari kerak (bizning maslahatimiz). Narx yoki hajm oʻzgarsa, sotuvchi — yuridik shaxs, yakka tartibdagi tadbirkor yoki oʻzini oʻzi band qilgan shaxs — tuzatilgan yoki qoʻshimcha hisobvaraq-faktura beradi (Soliq kodeksi, 47-modda).
• Siz beradigan narsalar (10-boʻlim). Buyurtmachi shartnomada nazarda tutilgan hollarda, hajmda va tartibda ijrochiga koʻmaklashishi kerak; koʻmaklashmasa, ijrochi zararni, muddatni surishni yoki narxni oshirishni talab qilishi mumkin (645-modda). Matn va rasmlarni berish shartnomada yozilgan boʻlsa va ular kechiksa, ijrochi muddatni surishni talab qilishi mumkin — shuning uchun ularning sanasini 10-boʻlimga yozing (bizning maslahatimiz).
• Toʻlov (10-boʻlim). Oldindan toʻlov faqat shartnomada yozilgan boʻlsa bor; aks holda ish tegishli tarzda va kelishilgan muddatda bajarilib, natijasi uzil-kesil topshirilgandan keyin toʻlanadi (638-modda). Haqi toʻlanmagan ijrochi natijani ushlab turishi mumkin (639-modda). Bizning talqinimizcha, qonun oldindan toʻlovni taqiqlamaydi; lekin hammasini oldindan toʻlasangiz, sizda faqat muddat va kamchiliklar boʻyicha talablar qoladi (635, 650-moddalar). Bizning maslahatimizcha, har toʻlovni bosqich natijasiga va kod hamda kirishlarning topshirilishiga bogʻlang.
• Qabul (11-boʻlim). Buyurtmachi ishni shartnomadagi muddatda va tartibda koʻrib chiqadi va qabul qiladi. Qabulda topilgan kamchilikni keyin vaj qilish mumkin, faqat u yoki uni keyin tuzatishni talab qilish mumkinligi dalolatnomada yoki qabulni tasdiqlovchi boshqa hujjatda koʻrsatilgan boʻlsa; tekshirmasdan qabul qilsangiz, ochiq koʻrinib turgan kamchiliklarni keyin vaj qila olmaysiz; yashirin kamchilik topilsa, oʻn kun ichida xabar berasiz (646-modda).
• Kamchiliklar (11-boʻlim). Siz bepul tuzatishni yoki narxni mutanosib kamaytirishni talab qila olasiz; kamchilikni oʻzingiz (masalan, boshqa dasturchi bilan) tuzatib, xarajatni undirish — faqat shartnomada shunday huquq yozilgan boʻlsa (650-modda).
• Kafolat (12-boʻlim). Kafolat muddati belgilanmagan boʻlsa, kamchilik oqilona muddatda, lekin natija topshirilgan kundan boshlab ikki yil ichida topilganda talab qoʻyish mumkin (651-modda). Shuning uchun kafolat muddatini aniq yozing (bizning maslahatimiz).
• Hujjatlar (12-boʻlim). Shartnomada nazarda tutilgan boʻlsa yoki natijadan usiz foydalanib boʻlmasa, ijrochi natija bilan birga undan foydalanish haqidagi axborotni beradi (653-modda).
• Kodga huquqlar (12-boʻlim). Buyurtma bilan yaratilgan asarga mulkiy huquqlar, qonundagi istisnolardan tashqari, faqat mualliflik shartnomasi bilan oʻtadi (Mualliflik huquqi toʻgʻrisidagi qonun, 38, 41-moddalar); shartnoma yozma tuziladi (42-modda). Shartnomada bevosita yozilmagan foydalanish huquqlari oʻtmagan hisoblanadi; hudud yozilmasa, huquq Oʻzbekiston hududi bilan cheklanadi; muddat yozilmasa, muallif besh yildan keyin, olti oy oldin yozma ogohlantirib, shartnomani bekor qilishi mumkin (39-modda). «Mutlaq» deb yozilmagan huquqlar mutlaq boʻlmagan hisoblanadi (38-modda). Dasturga mulkiy huquqlarni oʻtkazish shartnomasi yozma tuziladi va unda foydalanish hajmi va usullari, haq toʻlash tartibi va miqdori hamda shartnoma muddati boʻladi (1060-XII-son qonun, 7-modda), dasturni oʻzgartirish huquqi esa huquq egasida (6-modda). Intellektual faoliyat natijalarini yaratish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi shartnoma yaratiladigan natijaning xususiyatini va undan foydalanish maqsadlari yoki usullarini belgilashi kerak (Fuqarolik kodeksi, 1037-modda): bizning talqinimizcha, buni aynan TT yozadi. Muallifning kelajakda muayyan turdagi yoki sohadagi natijalar yaratishini cheklaydigan shartlar oʻz-oʻzidan haqiqiy emas (1037-modda) — «dasturchi boshqa hech kimga sayt yasamaydi» kabi shart yozmang (bizning maslahatimiz). Bu norma muallif — kodni yozgan odam haqida (bizning talqinimiz). Tijorat taklifidagi «kod sizniki» degan soʻz hali huquqlarni oʻtkazish emas (bizning talqinimiz): huquqlarni yozma mualliflik shartnomasi oʻtkazadi, unda foydalanish usullari, hudud va muddat yoziladi (38, 39, 42-moddalar). Bizning maslahatimizcha, bu qator oʻrniga 12-boʻlim boʻyicha shartnoma bandini soʻrang va kod ombori kimning nomida ekanini tekshiring; tayyor platforma va begona kutubxonalar kodi sizniki boʻlmaydi — ular qaysi litsenziya bilan qolishini yozing.
• Roʻyxatdan oʻtkazish. Dasturga mualliflik huquqi yaratilganda paydo boʻladi, roʻyxatdan oʻtkazish shart emas; Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtkazish mumkin (1060-XII-son qonun, 4, 9-moddalar).
• Maʼlumotlar (7-boʻlim). 2026-yil 27-martdan biometrik va genetik maʼlumotlar hamda telekommunikatsiya operatorlaridagi abonentlar maʼlumotlari faqat Oʻzbekiston hududida saqlanishi shart; bunday bazalar davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkaziladi. Boshqa maʼlumotlar qonundagi uch shartdan biri bajarilsa, chet elda ham saqlanishi mumkin (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun, 20, 27¹-moddalar). Tizim yuz yoki barmoq izi bilan ishlasa, buni 7-boʻlimda alohida yozing (bizning maslahatimiz). Rozilik va boshqa qatorlar — Maʼlumotlar qonuni.
• Sogʻliq va bolalar maʼlumotlari (7-boʻlim). Jismoniy yoki ruhiy salomatlikka oid maʼlumotlar (masalan, tashxis) — shaxsga doir maxsus maʼlumotlar: ularga ishlov berish taqiqlanadi, qonundagi hollar bundan mustasno — masalan, subyekt yozma shaklda, shu jumladan elektron hujjat tarzida rozilik bergan boʻlsa yoki tibbiy tashxis va davolash belgilanayotganda ularga himoya majburiyati yuklatilgan tibbiyot xodimi ishlov bersa (25-modda). Voyaga yetmaganlarning maʼlumotlariga ishlov berish uchun ota-onalari (vasiylari, homiylari) yozma shaklda, shu jumladan elektron hujjat tarzida rozilik beradi (21-modda). Bizning maslahatimizcha, klinika, maktab yoki oʻquv markazi tizimi uchun 7-boʻlimda tashxisni kim koʻra olishini, rozilik qanday olinib qayerda saqlanishini va kim nimani ochgani jurnalga yozilishini alohida qator qiling.
• Dalolatnoma elektron boʻlsa. Elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan elektron hujjat qogʻozdagisi bilan bir xil yuridik kuchga ega (Elektron hujjat aylanishi toʻgʻrisidagi qonun, 5, 7-moddalar). Bizning talqinimizcha, Telegramdagi oddiy «qabul qildim» xabari bunday hujjat emas: dalolatnomani imzolang yoki shartnomada qaysi kanal orqali imzolangan hujjat asl nusxa kuchiga ega ekanini yozing.
• Standart. 2026-yil 1-maydan har qanday darajadagi standartlardan foydalanish ixtiyoriy (Prezidentning PF-25-son farmoni, 10-band (a)). Bizning talqinimizcha, xususiy buyurtmada standart faqat shartnomada unga havola qilinsa majburiy boʻladi. Avtomatlashtirilgan tizim uchun TT standarti va unga havola qilsangiz nima boʻlishi — Standart kerakmi.

Davlat tashkiloti buyurtma bersa

Tanlash va tender usulida TT xarid hujjatlarining bir qismi (Davlat xaridlari toʻgʻrisidagi qonun, 59, 67-moddalar). Xarid tavsifi xolis, funksional va umumiy boʻladi; unda aniq tovar belgisi, model yoki ishlab chiqaruvchi yozilmaydi; bu taqiq elektron doʻkon orqali xaridga tatbiq etilmaydi, boshqacha aniq tavsiflab boʻlmaydigan istisno hollarda esa «yoki analogi» soʻzlari qoʻshiladi (34-modda). Tavsifda talabga muvofiqlikni tekshirish mumkin boʻlgan koʻrsatkichlar boʻladi va ishtirokchining malakasiga oshirib yuborilgan talab qoʻyilmaydi (34-modda). Davlat xaridlari toʻgʻrisidagi axborot davlat tilida eʼlon qilinadi (35-modda). Tanlash va tender hujjatlariga ularning ajralmas qismi boʻlgan shartnoma loyihasi ilova qilinadi (59, 67-moddalar): bizning maslahatimizcha, kodga huquq, maʼlumotlar, qabul va kafolat qatorlari TTda ham, shartnoma loyihasida ham bir xil boʻlsin.

9-boʻlimdagi «yangi talab = yangi kelishuv» qatori bu yerda boshqacha ishlaydi: xarid natijasida tuzilgan shartnomaga qoʻshimcha kelishuv uning muhim shartlarini — ishni, uning sifatini oʻzgartirish, miqdori va bahosini oshirish, muddatini uzaytirish tarzida — oʻzgartira olmaydi, qonunchilikda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno (34-modda). Bizning maslahatimizcha, shuning uchun TTga kerakli hamma narsani eʼlondan oldin yozing; keyin chiqqan yangi ish uchun yangi xarid kerak boʻlishi mumkin — buni xarid boʻlimingiz bilan aniqlang.

Namunaga taʼsiri (bizning maslahatimiz): 6- va 8-boʻlimlarda xizmat nomini emas, vazifasini yozing — masalan, «boshqaruv paneli: xodim dasturchisiz yangilik va eʼlon qoʻsha oladi»; brend nomini faqat boshqacha tavsiflab boʻlmasa, «yoki analogi» bilan yozing. 2- va 11-boʻlimlardagi har bir qator raqam bilan tekshiriladigan boʻlsin; TTning oʻzbekcha matni asosiy boʻlsin. Tender hujjatlari qonunchilikda belgilangan tartibda Kompleks ekspertiza qilish markaziga ekspertizaga kiritiladi (67-modda). Davlat budjeti hisobidan axborot tizimi yaratilsa, uni kelishish, ekspertiza va foydalanishga qabul qilish tartibi — Dasturchi tanlash sahifasining «Davlat oliygohi uchun» qismida; u oliygoh misolida yozilgan, lekin boshqa davlat tashkilotlariga ham taalluqli boʻlishi mumkin (bizning talqinimiz). Davlat axborot tizimlari uchun majburiy talablar ham boʻlishi mumkin: sizga qanday tatbiq etilishini xarid boʻlimingiz bilan aniqlang (bizning maslahatimiz).

Sakkiz xato

1. TT yoʻq, faqat Telegramdagi yozishma. Bahs boʻlsa, nima kelishilganini koʻrsatish qiyin (bizning talqinimiz).
2. «Instagramdagidek», «raqobatchidagidek». Bu tekshiriladigan talab emas: oʻsha sahifaning nimasi kerakligini 4-boʻlimga qator qilib yozing.
3. «Bu bosqichga nima kirmaydi» boʻlimi boʻsh. Keyin har bir yangi gʻoya «bu kelishilgan edi» degan bahsga aylanadi.
4. Qabul sinovlari yoʻq. Qachon «tayyor» ekani noaniq qoladi. Ularni ish boshlanishidan oldin yozing — Bosqichlar va qabul.
5. Domen va server dasturchining nomida. U ketsa, domenni uzaytirish va saytni boshqa serverga koʻchirish uning qoʻlida qoladi.
6. Kodga huquq «bizniki boʻladi» degan bir soʻz bilan. Shartnomada bevosita yozilmagan foydalanish usullari (ishlatish, oʻzgartirish, boshqa dasturchiga berish) oʻtmagan hisoblanadi; «mutlaq» deb yozilmasa, huquqlar mutlaq boʻlmagan hisoblanadi; muddat yozilmasa, muallif besh yildan keyin shartnomani bekor qilishi mumkin (OʻRQ-42, 38, 39-moddalar).
7. Tillar yozilmagan. Rus tilidagi sayt tayyor boʻlgach, oʻzbekcha matnlarni kim yozishi va qayerga qoʻyilishi bahsga aylanadi.
8. Telefon unutilgan. Mijozlarning koʻpchiligi saytni telefondan ochadi (bizning kuzatishimiz): 8-boʻlimda ekran kengligini yozing va qabulda telefondan tekshiring.

Dasturchi yuborgan TTni imzodan oldin tekshirish roʻyxati — CRM uchun TT maqolasida; shartnomaning oʻzida nimani tekshirish — Buyurtma dastur: shartnomada nimani tekshirish.

Avada qanday ishlaydi

Oʻzimiz haqida ham shu namunaga qarab ochiq aytamiz. Namunaviy shartnomamizda alohida TT yoʻq: ishlar tarkibi, muddatlari va toʻlov tartibi shartnoma ilovalarida — tijorat takliflari va qoʻshimcha kelishuvlarda yoziladi (1.2-band). Ilovada yoʻq ish (yangi funksiya, oʻzgartirish, integratsiya) qiymati va muddati yozma kelishilgandan keyingina bajariladi (1.3-band). Taklifdan oldin tayyor demoni maʼlumotlaringizda birga koʻrib chiqamiz: har bir qism boʻyicha «kerak», «kerak emas» yoki «oʻzgartirish» deb belgilaymiz.

Har bosqichga dalolatnoma tuziladi. Siz uni 5 ish kuni ichida imzolaysiz yoki kamchiliklar roʻyxati bilan asoslantirilgan yozma rad javobini yuborasiz; bu muddatda javob boʻlmasa, ish qabul qilingan hisoblanadi (3.3-band). Kodga huquq haqida: dastur, uning manba kodi va platformaga mutlaq huquqlar bizda qoladi, siz mutlaq boʻlmagan litsenziya olasiz — Oʻzbekiston hududida, 10 yilga, oʻzi uzayadi; faqat siz uchun yaratilgan va platformaning qismi boʻlmagan natijalarga (masalan, oʻz hisobotlaringiz, shakllaringiz, matn va rasmlaringiz) mutlaq huquqlar toʻliq toʻlovdan keyin sizga oʻtadi (5.1, 5.2, 5.4-bandlar). Shuning uchun biz bilan ishlasangiz, 12-boʻlimdagi «manba kodi» va «kodga huquqlar» qatorlari boshqacha: kod topshirilmaydi, litsenziya beriladi. Bizning yozma roziligimizsiz dasturni oʻzgartirish, boshqa shaxsga berish yoki undan uchinchi shaxslar uchun nusxa olish mumkin emas (5.3-band). Xizmat koʻrsatish toʻlanmasa yoki shartnoma bekor qilinsa, tizimni yana 30 kun joylashtirib turamiz, keyin tanlovingizga koʻra maʼlumotlaringizni topshiramiz yoki alohida toʻlov evaziga tizimni litsenziya doirasida serveringizga oʻrnatamiz (4.4-band). Maʼlumotlaringiz esa sizniki: shartnoma tugaganda yoki soʻrovingiz boʻyicha ularni 10 ish kuni ichida Excel, CSV yoki baza nusxasi koʻrinishida topshiramiz (6.5-band). Shartnomani oldindan oʻqing — havola pastda.

Ochiq savollar

• GOST 34.602 ning Oʻzbekistondagi holatini (qabul qilinganmi, qaysi tahrir) bu maqola uchun asl manbadan oʻqiy olmadik. Standartdan foydalanish baribir ixtiyoriy (PF-25, 10-band (a)).
• Davlat xaridlari toʻgʻrisidagi qonunga oʻzgartirishlar loyihasi (QL-271) Qonunchilik palatasida koʻrib chiqilmoqda (2026-yil 8-sentabrdagi 2523-V-son qaror); kuchga kirsa, TT boʻyicha qatorlarni qayta oʻqiymiz.

Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.