Hisobvaraq-faktura (ESF) turlari: qachon qaysi biri

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 16-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Ochiq aytamiz: Avada ESF yozmaydi, ESF operatori emas va hech kimning ERI kalitini saqlamaydi. Bu yerda qonun matni va undan kelib chiqadigan tartib — buxgalter boʻlmagan rahbar uchun.

Qisqasi

  • Kassa cheki bergan sotuvga ESF kerak emas. Naqd yoki karta bilan toʻlansa va kassa (yoki virtual kassa) cheki berilsa, ESF shart emas; xaridor korxona soʻrasa, yozib berish mumkin. ESF asosan pul hisob raqamga oʻtkaziladigan sotuv uchun: korxonaga tovar, shartnoma boʻyicha xizmat.
  • Sotuvdan keyin nimadir oʻzgarsa — qoʻshimcha ESF. Qaytarish, koʻrsatilgan xizmatdan voz kechish, narx yoki miqdor oʻzgarishi, keyin berilgan chegirma. Qiymat kamaysa, bu oʻsha «minus» ESF. U voqea boʻlgan kuni yoziladi, eski ESFga havola qiladi, xaridor tasdiqlaydi. Aylanma soligʻi toʻlovchi ham uni yozadi, oʻz tovarida qoʻshilgan qiymat soligʻisiz (QQSsiz).
  • ESFning oʻzida xato boʻlsa — tuzatilgan ESF. Eski ESF bekor qilinadi, yangisi oʻsha raqam va sana bilan chiqadi, xaridor tasdiqlaydi.
  • «Bir tomonlama» uch xil hujjatning nomi: ESFsiz va cheksiz qilingan sotuvlarning oylik yigʻmasi, aylanma soligʻi toʻlovchining baʼzi boshqa daromadlari va tadbirkor boʻlmagan jismoniy shaxsga kassa chekisiz qilingan sotuv.
  • Xaridorda 10 kalendar kun bor (markirovkali tovarda 1 kun): tasdiqlash yoki sababini yozib rad etish. Indamasa, ESF tasdiqlangan hisoblanadi.

IT-boʻlim haqida

Mundarija

ESF nima va qachon kerak emas

Hisobvaraq-faktura — sotuvchi tovar joʻnatilgani yoki xizmat koʻrsatilgani va uning qiymatini tasdiqlash uchun yozadigan hujjat. Qonunda uning nomi «hisobvaraq-faktura», elektron shakli — «elektron hisobvaraq-faktura» (EHF); amalda hamma «ESF» deydi. U hisob dasturingizda emas, siz tanlagan operatorning tizimida, elektron raqamli imzo (ERI) bilan yoziladi — bu haqda hisob dasturini tanlash maqolasida.

Kim yozadi: yuridik shaxs, yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT) va 2026-yil 1-yanvardan oʻzini oʻzi band qilgan shaxs ham (Soliq kodeksi, 47-modda). Aylanma soligʻi toʻlovchi ham ESF yozadi, faqat QQSsiz — bu soliq rejimi maqolasida. Istisno — boshqaning tovarini komissiya bilan sotish (pastdagi «Kamroq uchraydigan turlar»ga qarang). QQS toʻlovchi boʻlsangiz ham, QQSdan ozod qilingan tovar yoki xizmatni sotganda ESFda QQS koʻrsatilmaydi (Soliq kodeksi, 225-modda). ESFning shakli va tartibi Vazirlar Mahkamasining 489-son qaroriga 2-ilova boʻlgan Nizomda (bundan keyin — Nizom).

ESF kerak emas, agar:

  • toʻlov naqd yoki karta bilan boʻlib (shu jumladan korxona yoki YaTTning milliy valyutadagi korporativ kartasi), kassa yoki virtual kassa cheki berilsa;
  • kassa taʼmirda yoki tok yoʻq paytda roʻyxatdan oʻtgan kvitansiya berilsa;
  • eksportda bojxona yuk deklaratsiyasi (BYD) rasmiylashtirilsa;
  • yana bir necha kam uchraydigan holatda: bank koʻchirmasi bilan operatsiyalar, yoʻl chiptalari, bank orqali kommunal toʻlovlar (Nizom, 3-band).

Demak doʻkon, kafe yoki salon aholiga chek bilan sotsa, ESF yozishi shart emas (xaridor korxona soʻrasa, yozib berish mumkin — Nizom, 59-band, ikkinchi qism). Qaysi biznesga qachon chek, qachon ESF kerakligi — hisob dasturi maqolasidagi jadvalda, kassa turlari — kassa maqolasida.

ESF tovar joʻnatilgan yoki xizmat koʻrsatilgan kuni yoziladi (Nizom, 4-band). Elektr, issiqlik, suv, gaz, kommunal va aloqa xizmatlari, temir yoʻlda tashish va transport-ekspeditorlik xizmatlarida (6-band), shuningdek qurilishda va bir soliq davridan uzoq davom etadigan ishlar boʻyicha shartnomalarda, agar ish har oy topshirilmasa (7-band), ESF oyiga bir marta yoziladi: oyning oxirgi kuni sanasi bilan, keyingi oyning 10-sanasigacha. Oddiy yillik shartnoma (masalan, xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish) bunga kirmaydi — ESF har bir xizmat koʻrsatilgan kuni yoziladi. Bir necha hafta davom etadigan xizmatda (masalan, korxona xodimlarini oʻqitish kursi) ESF odatda xizmat topshirilgan kuni, dalolatnoma sanasi bilan yoziladi (bizning talqinimiz; buxgalteringiz bilan aniqlang).

Qaysi holatda qaysi tur

Nima boʻldi Qaysi ESF Muddat Kim tasdiqlaydi
Oddiy sotuv, pul hisob raqamga Oddiy ESF Joʻnatilgan kuni Xaridor
Xaridor tovarni qaytardi (toʻliq yoki qisman) Qoʻshimcha, minus Qaytarilgan kuni; eski ESFdan 1 yil yoki kafolat ichida Xaridor
Koʻrsatilgan xizmatdan voz kechildi Qoʻshimcha, minus Oʻsha kuni; 1 yil ichida Xaridor
Joʻnatilgandan keyin narx yoki miqdor kelishib oʻzgardi Qoʻshimcha, plus yoki minus Oʻzgargan kuni; 1 yil ichida Xaridor
Chegirma sotuv kuni berildi Oddiy ESF, narx chegirmadan keyin Joʻnatilgan kuni Xaridor
Shartnomadagi chegirma keyin berildi (hajm, oldindan toʻlov) Qoʻshimcha, minus Shart bajarilgandan keyin Xaridor
ESFda xato: narx, miqdor, xaridor nomi yoki STIRi, kod Tuzatilgan (eskisi bekor) Daʼvo muddati ichida, odatda 3 yil Xaridor
ESFsiz va cheksiz sotuvlar (kvitansiya kunlari va hokazo) Bir tomonlama, oylik Keyingi oyning 5-sanasigacha —
Aylanma soligʻi toʻlovchining roʻyxatdagi boshqa daromadi Bir tomonlama Nizomda muddat yozilmagan —
Tadbirkor boʻlmagan jismoniy shaxsga sotuv, kassa cheki berilmagan boʻlsa (masalan, pul bank orqali oʻtkazilsa) Bir tomonlama (sotuvchi imzosi) Joʻnatilgan kuni Odam (ERIsi boʻlsa) yoki avtomatik
Komissiya yoki topshiriq shartnomasi bilan boshqaning tovarini sotish Vositachi (ishonchli vakil) ESFi Joʻnatilgan kuni Xaridor
Tovar transportda joʻnatiladi va shu paytda sotiladi ESF elektron yuk xati bilan birlashtiriladi Joʻnatilgan kuni Xaridor

Bitta qoida: sotuvdan keyin bitim oʻzgarsa — qoʻshimcha; hujjatning oʻzi notoʻgʻri boʻlsa — tuzatilgan.

Qoʻshimcha ESF: sotuvdan keyin oʻzgarish

Qoʻshimcha ESF toʻrt holatda yoziladi (Nizom, 40-band; Soliq kodeksi, 257-modda):

  • tovar toʻliq yoki qisman qaytarilganda;
  • koʻrsatilgan xizmatdan voz kechilganda;
  • bitim shartlari, shu jumladan joʻnatilgan tovar yoki xizmatning narxi yoki soni oʻzgarganda;
  • sotuvchi chegirma berganda.

Xaridor qaytargan tovarning qolgan tartibi — muddatlar, kassadagi qaytarish cheki va ombor — tovar qaytarish maqolasida.

Korxona shartnomaning bir qismidan voz kechsa: koʻrsatilgan va ESFi yozilgan xizmat boʻyicha — minus qoʻshimcha ESF. Hali koʻrsatilmagan xizmatga ESF yozilmagan (ESF xizmat koʻrsatilgan kuni yoziladi), demak u boʻyicha ESF ham kerak emas.

Unda «qoʻshimcha» belgisi, oʻz raqami va sanasi, tuzatilayotgan ESFning raqami va sanasi, narx va QQS boʻyicha oʻzgarish miqdori boʻladi — ijobiy yoki salbiy. «Minus ESF» degan alohida tur yoʻq: bu salbiy miqdorli qoʻshimcha ESF. Narx keyin oshsa, xuddi shu qoʻshimcha ESF ijobiy miqdor bilan yoziladi. Aylanma soligʻi toʻlovchi ham qaytarish va chegirmada xuddi shu qoʻshimcha ESFni yozadi — oʻz tovarida QQSsiz.

Muddat: voqea boʻlgan kuni yoziladi. Eski ESF berilgan kundan boshlab bir yil ichida, kafolatli tovarda — kafolat muddati ichida. Xaridor uni ham tasdiqlaydi; u QQSni hisobga olgan boʻlsa, shu ESF asosida tuzatadi.

Chegirma: sotuv kuni berilsa, oddiy ESFda narx chegirmadan keyin yoziladi — qoʻshimcha ESF kerak emas. Keyin berilsa (masalan, oy boʻyicha hajmga yetganda), soliq bazasini kamaytirish uchun bunday chegirma shartlari shartnomada yoki narx (tarif) siyosatingizda nazarda tutilgan boʻlishi kerak. Qoʻshimcha ESF shart bajarilgan kuni, tuzatilayotgan ESFning raqami va sanasi bilan yoziladi (42, 57-bandlar). Shartnomada yozilmagan boʻlsa, chegirmani berishdan oldin qoʻshimcha kelishuv tuzing yoki narx siyosatingizga kiriting: yozilmagan chegirma soliq bazasini kamaytirmaydi.

Tovar yetkazib beruvchiga qaytarilsa, qoʻshimcha minus ESFni yetkazib beruvchi yozadi, siz tasdiqlaysiz. Qaytgan tovar omborda qanday yoziladi — doʻkon hisobi maqolasida.

Qoʻshimcha ESF: tekshiruv
1. Eski ESF raqami va sanasi bormi?
2. Sabab: qaytarish, voz kechish,
   narx/miqdor yoki chegirma?
3. Sana = voqea boʻlgan kun
4. Eski ESFdan 1 yil (kafolat)
   oʻtmaganmi?
5. Miqdor ishorasi: minus yoki plus
6. Asos hujjat ilova qilinganmi?
   (tavsiya: dalolatnoma, kelishuv)
7. Xaridor tasdiqladimi?

Tuzatilgan ESF: hujjatda xato

Tuzatilgan ESF faqat ikki holatda yoziladi (Nizom, 44-band; Soliq kodeksi, 257-modda, 5-qism):

  • xato tuzatilishi natijasida soliq bazasi oʻzgarsa;
  • ilgari yozilgan ESFga oʻzgartirish yoki qoʻshimcha kiritish kerak boʻlsa.

Eski ESF bekor qilinadi, oʻrniga «tuzatilgan» belgisi bilan yangisi chiqadi — eski ESFning raqami va sanasi bilan. Xaridor uni ham tasdiqlaydi. Muddat — Soliq kodeksining 88-moddasidagi daʼvo muddati, odatda soliq davri tugaganidan keyin uch yil. Agar bu oldingi soliq hisobotini oʻzgartirsa, oʻsha davr uchun aniqlashtirilgan hisobot topshiriladi.

Amalda «tuzatuvchi ESF» ham deyishadi; qonundagi soʻz — «tuzatilgan». («Tuzatuvchi chek» — kassa atamasi, ESF emas.)

Bizning maslahatimiz: qaytarish yoki chegirmani tuzatilgan ESF bilan «toʻgʻrilamang» — bu holatlar uchun qonun qoʻshimcha ESFni belgilagan. Xatoni esa topilgan kuni tuzating: kechikkan tuzatish oldingi davr hisobotini ham oʻzgartirishi mumkin.

Mijoz «ESFni bekor qiling» desa. Avval sababini aniqlang. ESFni hali tasdiqlamagan boʻlsa, mijoz uni 10 kun ichida sababini yozib rad etishi mumkin (63-band). Xizmat koʻrsatilgan, lekin mijoz uning bir qismidan voz kechdi yoki narxni kamaytirishga kelishdingiz — ESF bekor qilinmaydi, qoʻshimcha minus ESF yoziladi (40-band). ESFning oʻzida xato boʻlsa (narx, miqdor, nom, STIR) — tuzatilgan ESF yoziladi, u eskisini bekor qiladi (44-band). Nizomda boshqa «bekor qilish» yoʻli yoʻq. Kelishuvni dalolatnoma yoki xat bilan yozib qoʻying.

Bir tomonlama ESF: uch xil hujjat

Bir nom ostida uch xil narsa bor — buxgalteringiz qaysi birini nazarda tutayotganini aniqlang.

1. Oylik yigʻma (Nizom, 59-band). ESF ham, kassa cheki ham berilmagan sotuvlar — masalan, kassa taʼmirda boʻlgan kunlardagi kvitansiyalar — oy yakunida bitta umumlashtirilgan bir tomonlama ESFga yigʻiladi: keyingi oyning 5-sanasigacha, oyning oxirgi kuni sanasi bilan. Chek berilgan sotuvlar unga kirmaydi. Har bir sotuvga chek beradigan doʻkon yoki kafeda bu ESFga yoziladigan narsa odatda boʻlmaydi.

2. Aylanma soligʻi toʻlovchining boshqa daromadlari (Nizom, 59¹-band, 2026-yil 1-yanvardan yangi tahrirda). Sotuv boʻlmagan, lekin soliq solinadigan daromadlar: tekinga olingan mol-mulk, inventarizatsiyada topilgan ortiqcha tovar, shartnoma buzilgani uchun olingan jarima va penya, dividend, foiz va boshqalar.

3. Tadbirkor boʻlmagan jismoniy shaxsga chek berilmagan sotuv (VMQ-522 Nizomi, 18-band; Nizom, 61-band). Odamga kassa cheki bergan boʻlsangiz, ESF kerak emas (Nizom, 3-band). Chek berilmagan boʻlsa — masalan, odam pulni bank orqali oʻtkazgan boʻlsa — ESFni sotuvchi oʻz ERIsi bilan bir tomonlama tasdiqlaydi. Odamning ERIsi boʻlsa, u ham oʻz ERIsi bilan imzolaydi; ERIsi boʻlmasa, ESF avtomatik tasdiqlanadi va ikki nusxada chop etiladi: biri odamga beriladi, ikkinchisiga odam tovarni olganini imzolaydi va u sizda qoladi.

Kamroq uchraydigan turlar

Tur Qachon Nizom
Vositachi ESFi Komissiya shartnomasi bilan boshqaning tovarini oʻz nomingizdan sotasiz: «Vositachi» soʻzi, egasining nomi, STIRi va QQS raqami alohida ustunlarda. Topshiriq shartnomasida ESF egasining nomidan, uch nusxada yoziladi. QQS egasining holatiga qarab yoziladi: egasi QQS toʻlovchi boʻlsa, vositachi oʻzi QQS toʻlamasa ham egasining QQSini ajratib koʻrsatadi (36-band); aksincha boʻlsa — «QQSsiz» (37-band) 18–21, 36–37-bandlar
Vositachining hisoboti va egasining ESFi Oy tugaganidan keyin 5 ish kunidan kechiktirmay vositachi hisobot beradi; egasi 5 ish kuni ichida vositachiga ESF yozadi 29–31-bandlar
Vositachining oʻz haqi Vositachilik xizmati uchun alohida ESF, dalolatnoma bilan 27-band
ESF + elektron yuk xati Tovar transportda (avtomobil, temir yoʻl, havo yoki suv yoʻli) joʻnatilib, shu paytning oʻzida sotilsa, ESF elektron yuk xati bilan bitta hujjat qilib rasmiylashtiriladi (14¹-band). Tovar qoʻlda, aravada yoki jamoat transportida tashilsa yoki joʻnatish paytida sotilmasa, birlashtirilmaydi (3-band). Baʼzi operatorlar buni «gibrid» deydi — bu qonundagi soʻz emas 2, 3, 14¹, 17³–17⁶, 61¹-bandlar
Dori vositalari shakli Dori sotilganda: retseptli yoki retseptsiz, seriya; transportda joʻnatilsa — yuk xati bilan birlashtirilgan alohida shakl 16–17, 17⁴-bandlar
Eksport (BYDsiz) Masalan, chet elga xizmat: xaridorning faqat nomi va «norezident» soʻzi; IT xizmati eksporti — IT Park rezidentligi 60-band
Tekin berish, ustav fondiga qoʻyilma Tegishli belgi bilan 52–53-bandlar
Sovgʻa sertifikati (vaucher) Korxonaga hisob raqam orqali sotilsa — ESFda «vaucherlarni realizatsiya qilish» maqsadi belgilanadi; odamga chek bilan sotilsa, ESF shart emas. Soliqda qanday hisobga olinishini buxgalteringiz bilan aniqlang 15-band
Kommunal, aloqa, uzoq muddatli shartnoma Oyiga bitta ESF, oyning oxirgi kuni sanasi bilan 6–7-bandlar
Ijara Ijarachiga kommunal xarajatlar alohida satrlarda 48–51-bandlar
Qogʻoz ESF Operator tasdiqlagan texnik nosozlikda (tuzalgandan keyin 5 kun ichida elektron kiritiladi) va davlat siriga oid bitimlarda 11–12-bandlar

Har bir ESFda tovar yoki xizmatning Yagona elektron milliy katalog boʻyicha identifikatsiya kodi (amalda IKPU yoki MXIK deyiladi) koʻrsatiladi. Kod tovarga mos kelmasa, bu alohida huquqbuzarlik (Soliq kodeksi, 223-modda, 5-qism). Markirovkali tovarda markirovka kodisiz ESF rasmiylashtirilmaydi — doʻkon hisobi maqolasida.

Xaridor nima qiladi

Sizga kelgan ESFni 10 kalendar kun ichida (markirovkali tovarda — 1 kun) ERI bilan tasdiqlaysiz yoki sababini yozib rad etasiz (Nizom, 63-band). Bu muddatda javob bermasangiz, ESF tasdiqlangan hisoblanadi. Qoʻshimcha va tuzatilgan ESF ham shu tartibda keladi.

Amalda bu nimani anglatadi:

  • Notanish yoki notoʻgʻri ESFni kutib turmang — rad eting, sababini yozing. Miqdor yoki narx notoʻgʻri boʻlsa, sababga toʻgʻrisini yozing (masalan, «ESFdagi miqdor kelgan tovardan koʻp»). Tasdiqlab qoʻygan boʻlsangiz, yetkazib beruvchidan tuzatilgan ESF soʻrang (44-band); uni ham 10 kun ichida tasdiqlaysiz yoki rad etasiz. Haqiqatda boʻlmagan bitim boʻyicha ESF baribir tovar joʻnatilganini isbotlamaydi (63-band), lekin uni tasdiqlanganicha qoldirish ortiqcha savollarga sabab boʻladi.
  • Tovarni sanab olgandan keyin tasdiqlang — bu haqda doʻkon hisobi maqolasida.
  • Tovar mashinada keldi: ESF elektron yuk xati bilan birga keladi (14¹-band). Yuk xatini tashish tugagach ERI bilan tasdiqlaysiz; aniq sababini yozib rad etish yukni qabul qilish paytida mumkin (61¹-band).
  • QQS toʻlovchi uchun: QQSni elektron shaklda qabul qilingan ESF boʻyicha hisobga olasiz (Nizom, 10-band); korxona yoki YaTTning milliy valyutadagi korporativ kartasi bilan xarid qilsangiz — kassa cheki boʻyicha ham, agar uni keyingi oyning 10-sanasigacha shaxsiy kabinet orqali reyestrga kiritsangiz (Nizom, 9-band; Soliq kodeksi, 266-modda). PF-100dagi soddalashtirilgan QQSni tanlagan boʻlsangiz, xaridlar boʻyicha QQSni hisobga olmaysiz (PF-100, 6-band), lekin kelgan ESFni baribir muddatida tasdiqlaysiz yoki rad etasiz. Yetkazib beruvchining ESFi keyin haqiqiy emas deb topilsa, hisobga olingan QQS tuzatiladi (269-modda). Rejimlar va QQS — soliq rejimi maqolasida.
  • Tasdiqlangan ESF — tovar yoki xizmat olinganining kuchli dalili; qarz boʻyicha nizoda u kerak boʻladi — qarzni undirish maqolasida.

ESF korxona nomidan rahbar ERIsi yoki ishonchnoma (yoki boshqa hujjat) bilan vakolat berilgan xodim ERIsi bilan, YaTT nomidan — uning oʻz ERIsi bilan imzolanadi (Nizom, 61-band). Kalitni kim ishlatishini yozib qoʻying — hisob dasturi maqolasida.

Kelgan ESF: 10 kun ichida
1. Bitim haqiqatda boʻlganmi?
2. Tovar sanalganmi, xizmat
   qabul qilinganmi?
3. Narx va miqdor shartnomadek?
4. STIR va katalog kodi toʻgʻrimi?
5. QQS: yetkazib beruvchi QQS
   toʻlovchimi?
6. Ha — ERI bilan tasdiqlang
7. Yoʻq — sababini yozib rad eting

Qonun nima deydi

  • Kim va qachon: Soliq kodeksi, 47-modda — yuridik shaxs, YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxs ESF beradi (2026-yil 1-yanvardan); qoida tariqasida elektron; kassa cheki yoki belgilangan boshqa hujjat berilsa, shart emas; qiymat oʻzgarsa, qoʻshimcha yoki tuzatilgan ESF beriladi. Shakli va tartibi — VMQ-489, 2-ilova (Nizom). Aylanma soligʻi ESF berish majburiyatidan ozod qilmaydi (462-modda).
  • Turlar: Nizom, 40–43-bandlar (qoʻshimcha), 44–47 (tuzatilgan), 56–57 (chegirma), 59, 59¹, 61 (bir tomonlama), 18–39 (vositachi), 60 (eksport), 16–17 (dori). Soliq kodeksi, 257-modda — soliq bazasini tuzatishning toʻrt holati, bir yil va kafolat muddati.
  • Muddatlar: 4-band (joʻnatilgan kuni), 6–7 (oyiga bir marta, 10-sanagacha), 59 (oylik yigʻma, 5-sanagacha), 63 (xaridor: 10 kun, markirovkada 1 kun, javobsiz — tasdiqlangan), 64 (dam olish kuniga tushsa, keyingi ish kuni).
  • Operatorlar: VMQ-522, 1-ilova — ESF sertifikatlangan operatorlar orqali almashinadi, operatorni oʻz xohishingizga koʻra erkin tanlaysiz (11-band), operatorlar oʻrtasida rouming operatori uzatadi; rouming operatorining rasmiy saytida ulangan barcha operatorlar roʻyxati va ESFni QR-kod orqali tekshirish imkoni boʻladi (10-band).
  • Javobgarlik: QQS toʻlovchisi boʻlmagan sotuvchi ESFda QQS koʻrsatsa yoki QQSdan ozod qilingan tovar yoki xizmatga QQS yozilsa — jarima va koʻrsatilgan QQSni budjetga toʻlash (Soliq kodeksi, 225-modda; 36-band boʻyicha egasining QQSini koʻrsatgan vositachi bunga kirmaydi deb hisoblaymiz); notoʻgʻri katalog kodi (223-modda, 5-qism); tushumni yashirish, shu jumladan yukni tovar-kuzatuv hujjatlarisiz tashish (223-modda). Soliq kodeksida «ESF yozmaganlik» degan alohida modda topmadik.
  • 2026-yilda: oʻzini oʻzi band qilganlar 47-moddaga kiritildi; 59¹-bandning kirish qismi yangi tahrirda; markirovka kodisiz ESF rasmiylashtirilmaydi (VMQ-23); litsenziyali tovarda ESFdan oldin litsenziya avtomatik tekshiriladi (VMQ-393). PF-100 (2026-yil 26-may) umumiy ovqatlanish, savdo va xizmat koʻrsatish uchun ixtiyoriy soddalashtirilgan QQS tartibini joriy etdi: bunday sotuvchidan xarid qilgan korxona QQSni hisobga olishi mumkin. Bu tartibni tanlagan sotuvchining oʻzi esa xaridlari boʻyicha QQSni hisobga olmaydi (PF-100, 6-band).

Ochiq savollar

  • Soliq kodeksi oʻzini oʻzi band qilganlarni ESF berishga majbur qiladi, VMQ-489 Nizomi esa hali faqat yuridik shaxs va YaTTni sanaydi; ular qanday yozishi va imzolashi Nizomda yozilmagan.
  • Xato yuborilgan ESFni sotuvchi oʻzi qaytarib olishi (bekor qilishi) uchun alohida tartib va muddat Nizomlarda yoʻq; faqat tuzatilgan ESF orqali bekor qilish yozilgan. Operatoringiz dasturida qanday qilinishini soʻrang.
  • Xaridor rad etgandan keyin sotuvchi nima qilishi va qachongacha — yozilmagan.
  • VMQ-522 sxemasida xaridor bosqichi uchun «ixtiyoriy muddatda» deyilgan, VMQ-489 esa 10 kun beradi. Soliq tomoni keyingi va aniqroq 10 kunlik qoidani qoʻllaydi deb hisoblaymiz.
  • Jismoniy shaxs pulni ilova yoki bank orqali oʻtkazsa — chek kerakmi, bir tomonlama ESFmi yoki ikkalasi — bu ikki Nizom aniq aytmaydi; buxgalteringiz bilan aniqlang.
  • PF-100dagi soddalashtirilgan QQSda ESF qanday koʻrinishi Soliq kodeksi va Nizomda hali yozilmagan; PF-100 Soliq qoʻmitasiga tizim joriy etishni topshirgan. Shu farmon 2026-yil 1-oktabrgacha ESF va soliq hisobotining xavf darajasini real vaqtda baholash natijasida QQSning salbiy farqini avtomatik qaytarishni joriy etishni ham topshirgan; bu baholash qoidalarini rasmiy matnda topmadik.
  • Nizomning 2-bandi ESFni elektron yuk xati bilan birlashtirishni «mumkin» deydi (VMQ-522 Nizomi, 13¹-band ham), 14¹-bandi esa «rasmiylashtiriladi» deydi va 3-bandda birlashtirilmaydigan holatlarni sanaydi. Tovarni transportda yetkazsangiz, birlashtirilgan hujjatni rasmiylashtirgan maʼqul.
  • Jismoniy shaxsga ESF: VMQ-522 Nizomi uni sotuvchi bir tomonlama tasdiqlaydi deydi, Nizomning 61-bandi esa odamning ERIsi boʻlsa, u imzolaydi deydi. Operatoringiz dasturida qanday ishlashini soʻrang.
  • Oy boʻyicha hajm uchun chegirma bir necha joʻnatishga tegishli, qoʻshimcha ESF esa bitta tuzatilayotgan ESFning raqami va sanasiga havola qiladi (42-band). Bitta qoʻshimcha ESF bilan bir nechtasini tuzatish mumkinmi — Nizom aniq aytmaydi; buxgalter yoki operator bilan aniqlang.
  • Qaytarish bir yildan keyin boʻlsa, qaysi hujjat bilan rasmiylashtirilishini Nizom aytmaydi; buxgalter yoki soliq maslahatchisi bilan hal qiling.

Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik yoki buxgalteriya maslahati emas.

Manbalar (tekshirilgan sana 2026-yil 16-noyabr): VMQ-489, 2-ilova — hisobvaraq-fakturalarning shakllari, toʻldirish, taqdim etish va qabul qilish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom, 2–4, 6, 7, 9–12, 14¹, 15–17, 17³–17⁶, 18–39, 40–47, 48–53, 56–61, 61¹, 63, 64-bandlar; VMQ-522, 1-ilova — elektron hisobvaraq-fakturalardan foydalanish toʻgʻrisidagi Nizom, 2, 4–18, 13¹-bandlar; Soliq kodeksi, 47, 88, 223, 225, 257, 266, 269, 462-moddalar; PF-100, 2026-yil 26-may, 5–10-bandlar; VMQ-393, 2026-yil 20-iyul.

Boshlash

Tizimingizni maʼlumotlaringizda 3 kunda koʻrsatamiz — bepul.

Tashkilotingiz nima qilishini va nimani tartibga keltirmoqchi ekaningizni yozing.