.uz domen olish: nom tanlash, biznes nomiga roʻyxatdan oʻtkazish, uzaytirish va oʻtkazish

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 18-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Ochiq aytamiz: Avada domen registratori emas, domen sotmaydi va roʻyxatdan oʻtkazmaydi, yurist ham emas. Biz biznes uchun CRM, sayt va Telegram-botlar yaratamiz va yuritamiz; domenni mijoz oʻz nomiga oladi va oʻzi toʻlaydi. Bu yerda hech qaysi registrator, xosting yoki pochta xizmatini tavsiya qilmaymiz va hech qanday summa yozmaymiz.

Maqola doʻkon, kafe, oʻquv markazi, klinika yoki xususiy maktabning egasi va direktori uchun; oliygohning IT-boʻlimi uchun alohida holat bor.

Qisqasi

  • .uz domenlari bitta hujjat boʻyicha beriladi — «UZ» domenidagi domen nomlarini roʻyxatdan oʻtkazish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom (Adliya vazirligida 1830-son bilan roʻyxatdan oʻtgan, 2026-yil 5-martdagi tahrir). Domen faqat registrator orqali olinadi.
  • Domen biznes nomiga yozilsin. Arizada kim egasi deb yozilsa, domen oʻshaniki: firma uchun ariza firma nomi, STIR va rahbar imzosi bilan beriladi. Dasturchi arizada faqat texnik aloqa sifatida turadi.
  • Nomni roʻyxatdan oldin tekshiring. Faqat lotin harflari, raqamlar va chiziqcha; kirillcha .uz zonasi yoʻq. Boshqaning firma nomiga yoki tovar belgisiga oʻxshash nom nizoga, keyin sudga olib borishi mumkin.
  • Narxni registrator belgilaydi, toʻlov — muddatning har bir yili uchun. Faqat birinchi yil narxini emas, shartnomani solishtiring: kabinet kimning nomida, uzaytirish va boshqa registratorga chiqish shartlari qanday.
  • Muddat kamida bir yil; registrator tugashidan ikki oy oldin eslatadi. Muddat tugasa, domen deaktivatsiya qilinadi va Nizomga koʻra yetti kun davomida sizniki hisoblanadi. Zona maʼmuri amalda koʻproq vaqt beradi — 7 ish kuni, keyin 30 kunlik pullik qaytarish davri, — lekin bu Nizom qoidasi emas, zona maʼmurining oʻz tartibi; unga ishonib qolmang.
  • Registratorni almashtirish: joriy registrator domenni yangisiga oʻtkazish uchun zarur harakatlarni ikki ish kunida bajaradi. Boshqa egaga oʻtkazish — roʻyxatdan oʻtgandan kamida olti oy oʻtgach va muddat tugashiga kamida 30 kun qolganda, joriy egasining yozma tasdigʻi bilan; nizo paytida mumkin emas.
  • Domen sobiq dasturchi nomida qolgan boʻlsa, undan yozma tasdiq soʻrang; bermasa — muzokara, keyin sud. Sud yoki boshqa nizo davom etayotganda domenni hech kimga qayta roʻyxatdan oʻtkazib boʻlmaydi.

IT-boʻlim haqida

Mundarija

Qisqa javob: .uz domenini olishning yetti qadami

Qadam Nima qilasiz Kimning nomida, qayerda yoziladi Nizomdagi asos
1. Nom tanlash Lotin harflari, raqamlar, chiziqcha; zaxiradagi va davlat nomlarini chetlab oʻtish; zona: .uz yoki com.uz, edu.uz, ac.uz — 54, 60, 78-bandlar; 3-ilova
2. Tekshirish Whois: nom bandmi; firma nomlari va tovar belgilari bilan solishtirish Tekshiruv masʼuliyati — ariza beruvchida 43, 53, 75, 77-bandlar
3. Registrator Zona maʼmuri saytidagi roʻyxatdan tanlash; shartnoma va uzaytirish shartlarini solishtirish Registrator bilan yozma shartnoma 7, 23, 55, 63-bandlar
4. Ariza Firma uchun 2-ilova shakli: nomi, STIR, bank rekvizitlari, uch aloqa, rahbar imzosi Egasi — biznes; dasturchi — texnik aloqa 56, 57, 62-bandlar; 1, 2-ilovalar
5. DNS va pochta Sayt va pochta yozuvlarini sozlash; registrator kabinetiga kirish biznesda Kirishlar roʻyxati 43-band: DNS serverlari whois da ochiq
6. Uzaytirish Eslatmani kutmasdan, muddatdan oldin; iloji boʻlsa bir necha yilga Shartnoma; arizadagi pochta sizniki 69, 97, 99-bandlar
7. Oʻtkazish Registratorni almashtirish yoki domenni boshqa egaga berish Registratorga bildirishnoma yoki yozma tasdiq 64, 100, 101, 102-bandlar

Keyin tuzatish eng qiyin boʻlgan uch narsa (bizning maslahatimiz):

  1. Kimning nomida. Firmaning domeni firma nomida, YaTTniki — tadbirkorning oʻz nomida boʻlsin; dasturchi yoki xodimning shaxsiy nomida emas.
  2. Qaysi pochta. Arizadagi elektron pochta — eslatmalar keladigan manzil. U ishdan ketishi mumkin boʻlgan xodimning shaxsiy pochtasi boʻlmasin.
  3. Kim kira oladi. Registrator kabinetiga kirish biznesda boʻlsin; dasturchiga kerak boʻlsa — alohida va vaqtincha kirish.

Domen, xosting va parollar nima uchun sizning nomingizda boʻlishi kerakligi va Nizomning tegishli bandlari — domen, xosting va parollar sizning nomingizda boʻlimida. Bu maqola domenning oʻzi haqida: uni qanday tanlash, olish, uzaytirish va oʻtkazish.

.uz zonasi: qaysi hujjat va kim yuritadi

Domen, xosting va pochta — uch xil narsa. Domen — saytning manzili. Xosting — sayt fayllari turadigan server. Pochta — shu domendagi ish manzillari. Uchalasi turli joyda boʻlishi mumkin: zona maʼmuri saytidagi savol-javobda ham domenni bir joyda roʻyxatdan oʻtkazib, xostingni boshqasidan olish mumkinligi aytilgan. Xostingni almashtirish uchun domenni koʻchirish shart emas — bu haqda pastda, «DNS va domendagi pochta» boʻlimida.

Hujjat. .uz domenlari 2008-yilgi 155-son buyruq bilan tasdiqlangan Nizom boʻyicha beriladi (Adliya vazirligida 2008-yil 23-iyunda 1830-son bilan roʻyxatdan oʻtgan). Oxirgi tahriri — 2026-yil 5-martdagi. Raqamli texnologiyalar vazirining 289-mh-son buyrugʻi Nizomni almashtirmagan: u faqat 155-son buyruqning muqaddimasini qayta yozgan va Nizomga kirish jumlasini bergan: «Ushbu Nizom “UZ” domenidagi domen nomlarini roʻyxatdan oʻtkazish va ulardan foydalanish tartibini belgilaydi.» Undan yuqorida — «Telekommunikatsiyalar toʻgʻrisida»gi Qonun: milliy segmentning domen nomlari tizimi «tartibga soluvchi organ tomonidan tasdiqlanadi», domen nomlaridan foydalanish esa pulli: «domen nomlaridan yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan foydalanish pulli asosda amalga oshiriladi» (16-modda). Telekommunikatsiyalarni tartibga solish agentligi Prezidentning 2025-yil 21-avgustdagi PF-142-son Farmoni bilan tashkil etilgan; Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 29-avgustdagi 550-son qarori bilan tasdiqlangan Agentlik toʻgʻrisidagi nizomga koʻra, u «domen nomlari tizimini belgilaydi» va «milliy domen zonasini rivojlantiradi» (nizomning 10-bandi). Agentlikning domenlar haqidagi alohida hujjatini lex.uz da topmadik: amaldagi qoidalar — Nizomda.

Ikki «Maʼmur». Nizom bir soʻzni ikki maʼnoda ishlatadi (4-band):

  • «“UZ” domeni Maʼmuri — “UZ” domenining asosiy Reyestrini boshqarish va “UZ” domenini rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlarini belgilashga davlat tomonidan vakolat berilgan tashkilot». Bu maqolada — zona maʼmuri.
  • «domen nomining Maʼmuri — domen nomini oʻz nomiga roʻyxatdan oʻtkazgan yuridik yoki jismoniy shaxs». Bu maqolada — domen egasi (Nizomda — domen nomining Maʼmuri), bundan keyin qisqacha «domen egasi».

Zona maʼmuri kim. Nizom bu tashkilotni endi nomlamaydi: uni nomlagan 5-band 2015-yilda oʻz kuchini yoʻqotgan. Zona maʼmurining oʻz saytida (cctld.uz) yozilishicha, 2003-yil 27-martdan bu vazifani UZINFOCOM yagona integratori bajaradi — bu Nizom emas, saytning oʻz matni. Zona maʼmuri registratorlar bilan namunaviy shartnomani va amaldagi registratorlar roʻyxatini oʻz saytida eʼlon qiladi (7-band), roʻyxatdan oʻtkazish va uzaytirishning tavsiya etiladigan narxini belgilaydi (8-band) va whois xizmatini yuritadi (43-band). Domenni bevosita u roʻyxatdan oʻtkazmaydi: saytidagi savol-javobga koʻra, buni registratorlar qiladi.

Domen — mulk emas. «Roʻyxatga olingan domen nomi domen nomi Maʼmurining shaxsiy mulki hisoblanmaydi. Domen nomining Maʼmuri domen nomidan foydalanish huquqiga ega.» Bu huquqni domen egasi shartnoma boʻyicha boshqa shaxsga berishi mumkin (74-band). Shuning uchun «domen sotib olish» deyilsa ham, aslida muddatli foydalanish huquqi olinadi va u uzaytirib boriladi. Bu maqolada «domen egasi» — kundalik soʻz, huquqiy maʼnosi shu.

.uz shartmi? Biz oʻqigan hujjatlarning birortasi biznes saytini .uz zonasida boʻlishga yoki Oʻzbekistonda joylashishga majbur qilmaydi. Oʻzbekistonda saqlash talabi maʼlum shaxsga doir maʼlumotlarga tegishli: biometrik va genetik maʼlumotlar hamda Oʻzbekistonda ishlayotgan telekommunikatsiya operatorlari foydalanuvchilarining maʼlumotlari. Boshqa shaxsga doir maʼlumotlar — masalan, saytdagi formadan kelgan ism va telefonlar — Oʻzbekistondan tashqarida faqat shu moddadagi uch shartdan biri bajarilganda saqlanishi va ularga ishlov berilishi mumkin: chet davlat «shaxsga doir maʼlumotlarning bir xil himoya qilinishini taʼminlovchi davlat sifatida» tan olingan; operator standart shartnomaviy shartlar yoki majburiy korporativ qoidalarni qabul qilib, ularga rioya etadi; yoki operator tasdiqlangan roʻyxatdagi xalqaro standartlarga rioya etadi («Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 27¹-modda). Qaysi tizim qayerda turishi — qaysi tizim qayerda turadi.

Nom tanlash: harflar, zaxiradagi nomlar va ikkinchi daraja zonalar

Qaysi belgilar. «Domen nomi bittadan koʻp simvol va quyidagi belgi yoki ularning kombinatsiyasidan iborat boʻlishi kerak»: lotin harflari a dan z gacha, raqamlar 0 dan 9 gacha va chiziqcha (defis); «Domen nomi defis bilan boshlanishi yoki tugallanishi mumkin emas» (54-band). Demak, nom kamida ikki belgidan iborat. Eng koʻp uzunlikni Nizom belgilamaydi.

Kirillcha zona yoʻq. Nizom faqat lotin harflariga ruxsat beradi; biz oʻqigan hujjatlarning birortasi kirillcha «.уз» yoki «.ўз» zonasini yaratmaydi. «Uz domen» deb qidirilganda gap lotincha .uz haqida.

Qachon rad etilishi mumkin (60-band): nom 54-bandga mos kelmasa; allaqachon roʻyxatga olingan boʻlsa; zaxiralangan nomlar roʻyxatida boʻlsa; ariza koʻrib chiqilishi toʻxtatilgan sabab belgilangan muddatda bartaraf etilmasa. Zona maʼmuri «nomaqbul» nomni — «odobsiz, axloqsiz, qonunchilik hujjatlariga zid, davlatga yoki jamiyatga qarshi xarakterdagi soʻzlarni» oʻz ichiga olgan nomni — aktivatsiya qilmaydi (4, 73-bandlar). Bu rad etish ustidan sudga murojaat qilish mumkin; kamchilikni tuzatib boʻlmasa, domen egasi registratordan toʻlovni toʻliq qaytarishni talab qila oladi (73-band).

Zaxiralangan nomlar. Ularni zona maʼmurining oʻzi roʻyxatdan oʻtkazadi va ishlatadi, roʻyxati — Nizomning 3-ilovasida (81-band): zona maʼmurining oʻz nomlari (masalan, cctld.uz, nic.uz, whois.uz, www.uz), qoʻshimcha ikkinchi daraja nomlar va xalqaro tavsiyalar boʻyicha saqlanadigan nomlar.

Davlat nomlari. Nizomda «davlat domen nomi» — davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, maʼmuriy birliklar (viloyat, shahar, shaharcha, qishloq, ovul va hokazo) nomlarini, ularning qisqartmalari va abbreviaturalarini oʻz ichiga olgan nom (4-band). «Davlat domen nomi faqatgina tegishli davlat organlarining arizasi boʻyicha roʻyxatdan oʻtkaziladi» (78-band). Davlat organi ariza berguncha bunday nomni olgan domen egasi uni joriy muddat oxirigacha ishlatadi, keyin muddat uzaytirilmaydi (79-band). Bunda vijdonli egasining shu nomni ommalashtirish, boshqa domen olish va saytni koʻchirish bilan bogʻliq barcha asoslangan xarajatlarini nomni roʻyxatdan oʻtkazishdan manfaatdor ariza beruvchi — davlat organi (78-band) — toʻlaydi (80-band). Bizning maslahatimiz: domen nomini faqat shahar yoki viloyat nomidan, vazirlik yoki hokimlik qisqartmasidan iborat qilmang — uni uzaytira olmay qolishingiz mumkin. Brend nomiga shahar nomi qoʻshilgan domenni zona maʼmuri qanday baholashini tekshirmadik («Ochiq savollar»da).

Ikkinchi daraja zonalar. Odatdagi manzil — «nom.uz». Nizomning 3-ilovasi uchinchi daraja nomlar uchun ochiq zonalarni ham sanaydi:

Zona Nizomdagi maqsadi Kimga mos (bizning talqinimizcha)
com.uz, co.uz «tijorat tashkilotlari uchun» Doʻkon, kafe, klinika — xohlasa
org.uz «notijorat tashkilotlar uchun» Jamgʻarma, uyushma
edu.uz «maorif faoliyati uchun litsenziyaga ega oʻquv muassasalar uchun» Litsenziyasi bor maktab yoki oʻquv muassasasi
ac.uz «ilmiy-tadqiqot tashkilotlar, oliy taʼlim tashkilotlari …» uchun Davlat va xususiy oliygoh, ilmiy markaz
for.uz Milliy kontentni rivojlantirish uchun bepul roʻyxatdan oʻtkazish Shaxsiy yoki maʼrifiy loyiha
pp.uz «jismoniy shaxslar uchun» Shaxs

Roʻyxatda int.uz (xalqaro tashkilotlar) va net.uz (internet rivojiga oid loyihalar) ham bor. gov.uz Nizom roʻyxatida yoʻq: zona maʼmuri saytida u alohida zona sifatida koʻrsatilgan, lekin unda kim nom olishi mumkinligini belgilaydigan hujjatni lex.uz da topmadik. Biznes yoki oliygohni .uz yoki gov.uz dan foydalanishga majbur qiladigan hujjatni ham topmadik; davlat organlari saytlari qoidalarini bu yerda koʻrib chiqmaymiz.

Qanday nom yaxshi (bizning maslahatimiz): qisqa, telefonda aytilganda xato yozilmaydigan, firma nomi yoki peshlavhadagi brendga mos nom. Mijozlar koʻp xato yozadigan variant boʻlsa (chiziqchali va chiziqchasiz), uni ham olish haqida oʻylang — har biri uchun alohida toʻlanadi.

Nomni tekshirish: whois, firma nomlari va tovar belgilari

Nom bandmi. Nomni zona maʼmuri saytidagi tekshiruv qatoriga yoki registrator sahifasiga yozing. Nizomga koʻra domen va uning egasi haqidagi maʼlumot «“UZ” domeni Maʼmurining “whois” xizmati orqali» olinadi va ikkiga boʻlinadi (43-band):

  • ochiq: domenning qisqacha tavsifi; registrator; domenga xizmat koʻrsatuvchi DNS serverlar nomlari va IP-manzillari;
  • konfidensial: domen egasining toʻliq nomi, elektron pochtasi, yuridik manzili va telefonlari.

Ariza beruvchi haqidagi axborotni whois da joylashtirish uchun «ariza beruvchining roziligi olinishi shart» (45-band); reyestrdagi maʼlumotlar, shartnomada boshqacha yozilmagan boʻlsa, konfidensial (44-band). Shuning uchun Nizomga koʻra whois da registrator va DNS serverlari ochiq, egasining nomi va aloqalari esa faqat uning roziligi bilan koʻrinadi. Bugungi whois yozuvi aynan nimani koʻrsatishini biz tekshira olmadik («Ochiq savollar»da). Domen egalari haqidagi maʼlumot soliq organlariga yopiq emas: domen nomlari tizimini belgilovchi organ soliq organlariga «domen nomlarining maʼmurlari toʻgʻrisidagi axborotlarga kirish huquqini beradi» (Soliq kodeksi, 133-modda). Oʻz domeningiz kimning nomida ekanini tekshirish va egasi yashirin boʻlsa nima qilish — 30 daqiqalik testning 7-bandida.

Boʻsh — hali «xavfsiz» degani emas. «Ariza beruvchi domen nomini mustaqil tanlaydi va domen nomini tanlash hamda domen nomini roʻyxatdan oʻtkazish va undan foydalanish bilan bogʻliq holda uchinchi shaxs huquqlarining mumkin boʻlgan buzilishlari uchun, shuningdek bunday buzilishlar bilan bogʻliq zararlar xavfi uchun javobgar boʻladi» (53-band). Boshqalarning huquqlarini tekshirish — ariza beruvchining ishi.

Nizom nimani taqiqlaydi (75-band):

  • «kiberskvotting, yaʼni uchinchi shaxs huquqlarini buzgan holda foyda yoki boshqa turdagi afzalliklarga ega boʻlish»;
  • boshqa shaxs nomiga roʻyxatdan oʻtkazilgan yoki roʻyxatdan oʻtkazish soʻrab talabnoma berilgan domen nomlari, tovar kelib chiqqan joy nomlari va firma nomlari bilan «adashtirib yuborish darajasida bir xil yoki ularga aynan oʻxshash boʻlgan domen nomini roʻyxatdan oʻtkazish»;
  • «domen grebbing» — koʻp nomni qayta sotish yoki raqobatchiga toʻsiq qoʻyish uchun oldindan olish;
  • nomni faqat maʼlum uchinchi shaxsga foyda evaziga berish uchun olish.

Ikkinchi bandda «tovar belgisi» soʻzi yoʻq: unda domen nomlari, tovar kelib chiqqan joy nomlari va firma nomlari sanalgan. Tovar belgisi uchun boshqa qonun ishlaydi (pastda).

Kim birinchi. Zaxiralanmagan va qonunni buzmaydigan nomni roʻyxatdan oʻtkazish va undan foydalanishning ustuvor huquqi «domen nomini roʻyxatdan oʻtkazish uchun birinchi boʻlib ariza bergan shaxsga tegishlidir» (77-band).

Firma nomi. «Agar tovar belgisiga (xizmat koʻrsatish belgisiga), domen nomiga boʻlgan huquq firma nomiga boʻlgan huquqdan ilgari olingan boʻlsa, tovar belgisida (xizmat koʻrsatish belgisida), domen nomida ushbu firmaning nomidan foydalanish firma nomiga boʻlgan mutlaq huquqning buzilishi deb eʼtirof etilmaydi» («Firma nomlari toʻgʻrisida»gi Qonun, 11-modda). Bizning talqinimizcha, teskarisi ham toʻgʻri: firma nomi roʻyxatga olingandan keyin shu nom bilan olingan domen firma nomiga boʻlgan huquqni buzishi mumkin. Firma nomi qayerda roʻyxatga olinadi — roʻyxatdan oʻtish: qayerda, qancha vaqt, qanday hujjat.

Tovar belgisi. «Tovar belgisining egasi tovar belgisidan foydalanish va uni tasarruf etish mutlaq huquqiga ega» («Tovar belgilari, xizmat koʻrsatish belgilari va tovar kelib chiqqan joy nomlari toʻgʻrisida»gi Qonun, 26-modda); tovar belgisining «domen nomida ishlatilishi ham tovar belgisidan foydalanish deb eʼtirof etilishi mumkin» (27-modda). Mutlaq huquq «guvohnomada koʻrsatilgan tovarlarga nisbatan amal qiladi»; belgini yoki u bilan belgilangan tovarni ruxsatsiz tayyorlash, qoʻllash, sotish va hokazo, shuningdek bir xildagi tovarlarni u bilan adashtirib yuboradigan darajada oʻxshash belgi bilan belgilash — huquqbuzarlik. Buzuvchi «tovar belgisi egasining talabiga koʻra yetkazilgan zararlarning oʻrnini qoplashi shart», egasi esa uning oʻrniga qonunda belgilangan tovonni talab qilishi mumkin (26-modda). Oliy sud Plenumi tovar belgisi ishlatilmagani sababli uning guvohnomasini muddatidan oldin tugatish ishlarida belgining domen nomida ishlatilishi ham undan foydalanish deb eʼtirof etilishi mumkinligini tushuntirgan (2023-yil 23-iyundagi 19-son qaror, 41-band): bizning talqinimizcha, oʻz belgingizni oʻz domeningizda ishlatish uni «ishlatilmayapti» degan daʼvodan himoya qilishga yordam beradi. Domen esa tovar belgisi kabi himoya bermaydi — tovar belgisi nimani himoya qiladi va nimani himoya qilmaydi; belgilarni qanday qidirish — nom tanlash va tekshirish, sinflar.

Roʻyxatdan oldingi tekshiruv (bizning maslahatimiz):

ROʻYXATDAN OLDIN: 8 SAVOL
1. Nom: a–z, 0–9, chiziqcha?
2. Whois: nom boʻshmi?
3. Firma nomlari:
   oʻxshash nom bormi?
4. Tovar belgilari:
   oʻxshash belgi bormi?
5. Shahar, viloyat, idora
   nomi asos emasmi?
6. Zona: .uz, com.uz yoki
   edu.uz (litsenziya)?
7. Registrator shartnomasi:
   uzaytirish, chiqish?
8. Egasi: firma, STIR,
   rahbar imzosi?

Registratorni tanlash: nimani solishtirish kerak

Kim registrator boʻla oladi. Domen registratori (Nizomda — Roʻyxatdan oʻtkazuvchi) — zona maʼmuri bilan shartnoma tuzgan, Oʻzbekistonda roʻyxatdan oʻtgan yuridik shaxs; amaldagi roʻyxat zona maʼmurining saytida (7, 23-bandlar) — domen va kirishlar sizning nomingizda. Registratorning agentlari ham faqat yuridik shaxs boʻladi (27-band). Zona maʼmuri registrator bilan domen egasi oʻrtasidagi majburiyatlar uchun javob bermaydi (14-band) — shuning uchun registrator bilan shartnoma muhim.

Narx. Registrator roʻyxatdan oʻtkazish va uzaytirish narxini oʻzi belgilaydi — Nizomga va zona maʼmuri bilan shartnomasiga zid boʻlmasa (63-band). Zona maʼmuri faqat tavsiya etiladigan narxni belgilaydi (8-band), registrator esa tartib va narx haqidagi maʼlumotni manfaatdor shaxslarga yetkazishi shart (55-band). Biz narx yozmaymiz. Domen — har yili toʻlanadigan va odatda sayt yuritish narxiga kirmaydigan xarajat: bir martalik va har yilgi xarajatlar, nima kirmaydi.

Nimani solishtirish (bizning maslahatimiz — butun roʻyxat uchun):

  1. Shartnoma biznes nomida va yozma. Nizomga koʻra registrator bilan shartnoma domen reyestrga yozilgan kundan yetti kun ichida tuziladi (62-band).
  2. Uzaytirish narxi va tartibi — birinchi yilniki emas, keyingi yillarniki.
  3. Avtomatik uzaytirish shartnomada yozilganmi (99-band).
  4. Kabinet: biznes pochtasi bilan kirish, ikki bosqichli kirish, DNS yozuvlarini oʻzingiz oʻzgartira olishingiz.
  5. Boshqa registratorga chiqish: Nizom ikki ish kunini belgilaydi (64-band); registrator qoʻshimcha shart qoʻyadimi — shartnomada koʻring.
  6. Hujjat: registrator domen egasining soʻrovi boʻyicha reyestrdagi maʼlumotlarni berishi shart (64-band). Bizning talqinimizcha, domen egasi ekaningizni shartnoma va shu maʼlumot koʻrsatadi.
  7. «Xosting bilan birga domen» taklifi boʻlsa — domen kimning nomiga yozilishini yozma soʻrang.

Registrator ishdan chiqsa. Registrator roʻyxatdan oʻtkazish huquqini yoʻqotsa, domen egasining huquqlari va shartlari muddat oxirigacha oʻzgarmaydi (39-band); zona maʼmuri domen egalariga funksiyalar boshqa registratorga qanday oʻtishini xabar qiladi (13-band).

Ariza: domen biznes nomida, dasturchi texnik aloqa

Qanday yuboriladi. Ariza registratorning sayti orqali, elektron xat bilan yoki qogʻozda yuboriladi (56-band). «Ariza beruvchi oʻz arizasida toʻliq va ishonchli axborot toʻgʻrisida xabar berishga majburdir»; registrator maʼlumotlar haqqoniyligini tasdiqlashni soʻrashi mumkin (57-band). Zona maʼmuri saytidagi savol-javobga koʻra, anonim roʻyxatdan oʻtkazish mumkin emas.

Firma uchun — 2-ilova shakli: yuridik shaxs nomi, shartnoma tuzgan shaxs va lavozimi, manzil, telefon, elektron pochta, STIR, bank rekvizitlari va uch aloqa — maʼmuriy, texnik va billing (har birida F.I.O., lavozim, pochta manzili va telefon; maʼmuriy va texnik aloqada elektron pochta ham). Jismoniy shaxs uchun — 1-ilova: F.I.O., pasport yoki ID-karta, JShShIR (Oʻzbekiston fuqarolari uchun), telefon, elektron pochta. YaTT uchun alohida shakl yoʻq: bizning talqinimizcha, tadbirkor 1-ilova boʻyicha oʻz nomiga oladi. Millati va yashash joyidan qatʼi nazar har qanday shaxs .uz domen ola oladi (51-band), lekin 2-ilovada STIR majburiy maydon — chet el firmasi buni registrator bilan oldindan aniqlasin.

Kim qayerga yoziladi (bizning maslahatimiz):

  • egasi — firma (YaTT boʻlsa, tadbirkorning oʻzi);
  • maʼmuriy aloqa — direktor yoki u tayinlagan xodim, firma pochtasi bilan (iloji boʻlsa, shu domendan tashqaridagi pochta ham);
  • texnik aloqa — dasturchi yoki IT-xizmat; u faqat shu yerda turadi;
  • billing — buxgalter (2-ilovada uning pochta manzili va telefoni yoziladi).

Nega egasi biznes boʻlishi kerak. Domen egasi domendan foydalanish tartibini belgilaydi va undan kim foydalanishidan qatʼi nazar yetkazilgan zarar uchun javob beradi (35-band); saytdagi qasddan ishonchsiz yoki soxta axborot va qonunni buzuvchi axborot uchun ham u javobgar (36-band); boshqa egaga oʻtkazish uchun aynan uning yozma tasdigʻi kerak (101-band). Bu bandlar batafsil — domen, xosting va parollar sizning nomingizda. Bizning talqinimizcha, domen dasturchi nomida boʻlsa-yu saytni biznes yuritsa, Nizom boʻyicha javobgarlik dasturchida, sayt esa biznesda boʻlib qoladi — buni boshidan toʻgʻri qilgan maʼqul.

Saytdagi kontent. «Axborotlashtirish toʻgʻrisida»gi Qonun veb-sayt egasidan saytini qonunga xilof maqsadlarda, shu jumladan «oʻzga shaxslarga tegishli boʻlgan intellektual mulk obyektlaridan qonunga xilof ravishda foydalanish» uchun ishlatishga yoʻl qoʻymaslikni, axborotni joylashtirishdan oldin «uning toʻgʻriligini tekshirishi»ni va notoʻgʻri axborotni darhol oʻchirishni talab qiladi; bajarilmasa, saytga kirish «maxsus vakolatli organ tomonidan cheklanishi mumkin» (12¹-modda). Nizomga koʻra domen egasi ham oʻz domeni bilan bogʻliq huquq buzilishini bilishi bilan «darhol choralar koʻrishga» majbur (36-band).

Muddatlar. Registrator arizaga oʻn kun ichida javob beradi: roʻyxatdan oʻtkazildi, rad etildi yoki sababi bilan toʻxtatildi (61-band); shartnoma reyestrga yozilgandan keyin yetti kun ichida tuziladi (62-band); zona maʼmuri arizani registratordan olgandan keyin uch kun davomida domenni aktivatsiya qiladi (72-band). Zona maʼmuri saytidagi savol-javobga koʻra, amalda bu odatda toʻlovdan keyin bir-ikki kun oladi.

Keyin. Arizadagi maʼlumot oʻzgarsa (direktor, manzil, pochta), domen egasi registratorga oʻn kun ichida xabar beradi (47-band); registratorning tekshiruv soʻroviga ham oʻn kun ichida javob beriladi (48-band).

DNS va domendagi pochta

DNS nima qiladi. Domenning oʻzi hech narsa koʻrsatmaydi: registrator kabinetida domen qaysi DNS serverlarga ishora qilishi yoziladi, DNS esa sayt va pochta qayerda ekanini aytadi. DNS serverlar nomlari whois da ochiq (43-band) va arizada ham soʻraladi (1, 2-ilovalar). Quyidagisi — umumiy texnik tartib, Nizom emas (bizning talqinimizcha):

  • NS yozuvlari — domen qaysi DNS xizmatida boshqariladi (registrator, xosting yoki boshqa xizmat);
  • A yozuvi — sayt qaysi serverda;
  • MX yozuvlari — domendagi pochta qaysi xizmatda;
  • TXT yozuvlari — pochta ishonchliligi va xizmatlarni tasdiqlash uchun.

Kim boshqaradi. Registrator kabinetiga kim kira olsa, sayt va pochtani boshqa joyga yoʻnaltira oladi. Shuning uchun kabinet biznes pochtasida, ikki bosqichli kirish yoqilgan, kirishlar roʻyxati bir varaqda boʻlsin — domen va kirishlar sizning nomingizda.

Domendagi pochta. Korporativ pochta odatda alohida xizmatda turadi, domen esa sizda qoladi — qaysi tizim qayerda turadi. Baʼzi joylarda domendagi pochta shart: masalan, ilovani App Store da tashkilot sifatida joylashtirishda tashkilotning oʻz domenidagi sayt va shu domendagi ish pochtasi soʻraladi — App Store va Google Play bosqichlari.

Domen toʻxtasa, pochta ham toʻxtaydi. Nizomga koʻra muddat tugagach domen deaktivatsiya qilinadi, yaʼni uning DNS serverlari haqidagi axborot zonaning asosiy DNS serverlaridan chiqariladi (4, 69-bandlar). Zona maʼmuri saytidagi holatlar sahifasiga koʻra ham, muddat tugagandan keyingi birinchi bosqichda domenning NS serverlari oʻchiriladi — sayt ham, domendagi pochta ham ishlamaydi. Bizning maslahatimiz: arizadagi maʼmuriy aloqa pochtasi shu domenning oʻzida boʻlmasin yoki ikkinchi, boshqa domendagi pochta ham yozilsin — aks holda muddat tugagandan keyingi xatlarni hech kim oʻqimaydi.

Xostingni almashtirish. Buning uchun domenni boshqa registratorga koʻchirish shart emas: registrator kabinetida NS yoki A yozuvlarini yangi xostingga oʻzgartirish yetadi. Zona maʼmuri savol-javobida yangi sayt uchun ham shunday tartib: avval xosting, keyin registratorga NS serverlar nomlari va IP-manzillar beriladi.

Muddat, uzaytirish va muddat oʻtib ketsa

Muddat. «Domen nomi aktivatsiya qilingan paytdan boshlab roʻyxatga olingan hisoblanadi»; muddat registrator bilan shartnomada belgilanadi «va bir yildan kam boʻlmasligi kerak» (69-band). Zona maʼmuri saytidagi savol-javobga koʻra, bir yildan oʻn yilgacha olish mumkin.

Eslatmalar. Registrator uzaytirish zarurligi haqidagi xabarnomani arizada koʻrsatilgan aloqa maʼlumotlariga — pochta manzili, elektron pochta, telefon — muddat «tugashidan ikki oy oldin» yuboradi (97-band). Zona maʼmuri ham, saytidagi tartibga koʻra, domen egasiga muddat tugashidan 60, 30 va 10 kun oldin xat yuboradi. Ikkalasi ham arizadagi manzilga keladi: u sizniki boʻlmasa, eslatmani boshqa birov oladi.

Avtomatik uzaytirish. Uzaytirish muddat tugagandan keyin kamida bir yilga «beixtiyor amalga oshirilishi mumkin», agar bu shartlar registrator bilan shartnomada yozilgan boʻlsa (99-band).

Muddat tugasa — Nizom. «Roʻyxatdan oʻtkazish muddati tugaganidan keyin domen nomi deaktivatsiya qilinadi va yetti kun davomida joriy domen nomining Maʼmuriga tegishli deb hisoblanadi» (69-band). Uzaytirilmasa, domen boʻshatiladi (103-band): maʼlumoti reyestr va whois dan chiqariladi, «domen nomi esa yangi roʻyxatdan oʻtkazish uchun boʻsh boʻladi» (104-band) — uni istalgan kishi olishi mumkin.

Muddat tugasa — zona maʼmuri amaliyoti (qonun emas). Zona maʼmuri saytidagi holatlar sahifasida:

  1. 7 ish kuni — uzaytirishni kutish: NS serverlar oʻchiq, sayt va pochta ishlamaydi; domen egasi registrator orqali uzaytira oladi.
  2. 30 kalendar kun — «Redemption period»: domen zona maʼmuriga oʻtadi, oldingi egasi uni registrator orqali qoʻshimcha toʻlov evaziga qaytarishi mumkin.
  3. Boʻsh — istalgan kishi roʻyxatdan oʻtkaza oladi; qisqa va «premium» nomlar birjadagi auksionga qoʻyilishi mumkin.

30 kunlik pullik qaytarish davri zona maʼmurining 2019-yilgi ichki buyrugʻiga tayanadi; lex.uz da uni belgilaydigan hujjatni topmadik. Nizomdagi «yetti kun» bilan saytdagi «7 ish kuni» ham bir xil emas («Ochiq savollar»da). Bizning maslahatimiz: 30 kunlik imkonni rejaga qoʻshmang — u qonunda yozilmagan, pullik va oʻzgarishi mumkin.

Qachon uzaytirish (bizning maslahatimiz): eslatmani kutmasdan, muddat tugashidan kamida bir oy oldin; imkon boʻlsa — bir necha yilga va avtomatik uzaytirish bilan. Muddatni bitta varaqqa yozib qoʻying:

MUDDAT KALENDARI
Domen: ______________.uz
Egasi: ______________
Registrator: _________
Tugash sanasi: __.__.____
Arizadagi pochta: ______
Avto-uzaytirish: ha / yoʻq
Yil davomida:
2 oy qoldi: registrator
  eslatmasi
60, 30, 10 kun qoldi:
  zona maʼmuri xatlari
1 oy qoldi: toʻlang
30 kun qoldi: egasini
  almashtirishning
  oxirgi muddati
0-kun: deaktivatsiya,
  sayt va pochta toʻxtaydi
+7 kun: Nizomdagi
  muddat tugaydi

Boshqa registratorga va boshqa egaga oʻtkazish

Registratorni almashtirish (domen egasi oʻzgarmaydi). Registrator «domen nomi Maʼmuridan bildirishnoma olingan vaqtdan boshlab ikki ish kuni ichida» yangi registratorga oʻtkazish uchun zarur harakatlarni bajarishi shart (64-band). Zona maʼmuri saytidagi tartibga koʻra: domen egasi joriy registratorga soʻrov yuboradi, nusxasini yangi registratorga — elektron pochta bilan yoki domen egasi imzolagan qogʻozda; oʻtkazish zona maʼmuri ishtirokisiz boʻladi; har ikki registrator sababini koʻrsatib rad etishi mumkin; oʻtgandan keyin domen egasiga xabar keladi. Nizomda «roʻyxatdan oʻtgandan keyin 60 kun» taqiqi ham, maxsus kod bosqichi ham yoʻq — bular boshqa zonalarning qoidalari; registrator shartnomasida qoʻshimcha tartib boʻlsa, uni oldindan oʻqing (bizning maslahatimiz).

Boshqa egaga oʻtkazish (qayta roʻyxatdan oʻtkazish). Uch band, har biri alohida shart:

  • Qachon — 100-band: domen egasi bu huquqqa «roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin kamida olti oy oʻtgach va roʻyxatdan oʻtkazishning amal qilish muddati tugashidan kamida 30 kun oldin» ega.
  • Nima bilan — 101-band: registratorga «domen nomi Maʼmurining yozma tasdigʻi» va yangi egasining 1 yoki 2-ilova shaklidagi arizasi taqdim etiladi.
  • Qachon mumkin emas — 102-band: «sud, hakamlik yoki boshqa nizoli muhokama davomida, shuningdek domen nomini deaktivatsiya qilish davrida».

Zona maʼmuri saytidagi chizmaga koʻra: joriy egasi registratorga niyatini bildiradi → yangi egasi roʻyxatdan oʻtkazish shaklini toʻldiradi → registrator u bilan shartnoma tuzib, reyestrga yozadi yoki sababini koʻrsatib rad etadi. Nizom «yozma tasdiq» deydi; Nizom notarial tasdiqni talab qilmaydi. Bizning talqinimizcha, muddat tugashiga 30 kundan kam qolgan boʻlsa, avval joriy egasi domenni uzaytiradi, keyin oʻtkazadi. Deaktivatsiya davrida esa domenni qayta roʻyxatdan oʻtkazib boʻlmaydi (102-band).

Firma sotilsa yoki yopilsa. Domendan foydalanish huquqi shartnoma boʻyicha beriladi (74-band). Bizning maslahatimiz: biznes sotilganda domen shartnomada alohida band boʻlsin va 100–101-bandlar boʻyicha oʻtkazilsin. Firma yopilayotgan boʻlsa, domenni u hali mavjud va yozma tasdiq bera oladigan paytda, muddat tugashiga 30 kundan koʻp qolganida yangi egaga oʻtkazing (bizning talqinimizcha, tugatilgan firma tasdiq bera olmaydi). Maʼlumotlarni oldindan eksport qilish — kassa, litsenziya, ERI va arxiv.

Domen boshqaning nomida yoki nizo boʻlsa

Domen sobiq dasturchi yoki xodim nomida. Tartib (bizning maslahatimiz; asoslari — Nizom bandlari):

  1. Aniqlang. Registrator kim — whois da (43-band); egasi kim va muddat qachon tugashi u yerda koʻrinmasa, registratordan yozma soʻrang (30 daqiqalik test). Siz domen egasi boʻlmasangiz, registrator bu maʼlumotni bermasligi mumkin (44, 68-bandlar) — unda dasturchining oʻzidan yozma soʻrang.
  2. Yozma tasdiq soʻrang. Kerak: uning yozma tasdigʻi va sizning arizangiz (101-band); buni roʻyxatdan oʻtkazilganidan kamida olti oy oʻtgach va muddat tugashiga kamida 30 kun qolganda qilish mumkin (100-band). Xabar namunasi — oʻz dasturchingiz boʻlsa: ertaga kim yurita oladi.
  3. Muddatni kuzating. Tugashiga 30 kundan kam qolsa, avval u uzaytirsin. U uzaytirmasa va domen boʻshatilsa, Nizomga koʻra birinchi ariza bergan ustuvor (77, 104-bandlar) — lekin zona maʼmuri amaliyotidagi 30 kun va auksion bu yoʻlni noaniq qiladi.
  4. Dalillarni yigʻing: domen uchun kim toʻlagani, dasturchi bilan shartnoma yoki texnik topshiriq, domen biznes nomi bilan ishlatilgani. Keyingi safar topshiriqda domen kimning nomiga yozilishini oldindan belgilang — sakkiz xato.
  5. Kelishilmasa: Nizom avval muzokara (110-band), keyin sud (115-band) yoʻlini beradi. Domen «qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda yoki qonuniy kuchga kirgan sud qarori asosida deaktivatsiya qilinishi yoki bekor qilinishi mumkin» (105-band); nizo davomida uni boshqaga oʻtkazib boʻlmaydi (102-band).

Brendingiz yoki firma nomingiz bilan boshqa birov domen olgan.

  • Nizom: kiberskvotting, oldingi domen nomlari va firma nomlariga adashtirib yuborish darajasida oʻxshash nom, «grebbing» va faqat sizga foyda evaziga berish uchun olish taqiqlangan (75-band).
  • Firma nomi: firma nomingiz domendan oldin roʻyxatga olingan boʻlsa, «Firma nomlari toʻgʻrisida»gi Qonunning 11-moddasi sizga tayanch beradi (bizning talqinimizcha).
  • Tovar belgisi: domenda ishlatish tovar belgisidan foydalanish deb eʼtirof etilishi mumkin (27-modda); belgi yoki unga adashtirib yuboradigan darajada oʻxshash belgi bir xildagi tovarlar uchun ruxsatsiz ishlatilsa, belgi egasi zararni qoplashni yoki uning oʻrniga tovonni talab qilishi mumkin (26-modda).
  • Sud domenni «muzlatishi» mumkin. Oliy sud Plenumi: tovar belgisiga boʻlgan huquqni buzish va domen nomidan noqonuniy foydalanishni toʻxtatish haqidagi ishlarda «daʼvoni taʼminlash chorasi sifatida Maʼmurga domen nomini bekor qilishga qaratilgan har qanday harakatlarini taqiqlash, shu jumladan domen nomini boshqarish huquqlarini boshqaga oʻtkazish, roʻyxatga oluvchini oʻzgartirish kabi harakatlar taqiqlanishi mumkin» (19-son qaror, 43-band). Plenum Nizomdagi ikki «Maʼmur»ning qaysi biri nazarda tutilganini aniqlashtirmaydi: huquqlarni oʻtkazish va registratorni almashtirishni domen egasi boshlaydi, roʻyxatdan oʻtkazishni bekor qilishda esa domenni asosiy Reyestrdan zona maʼmuri chiqaradi (4-band).
  • Suddan tashqari organ yoʻq. Nizomning nizolar boʻyicha 111–114-bandlari 2015-yilda oʻz kuchini yoʻqotgan; biz oʻqigan hujjatlarda domen nizolarini suddan oldin koʻradigan organ yoʻq. Zona maʼmuri saytidagi savol-javob ham firma nomi bilan domen nizosida sudga murojaat qilishni aytadi.
  • Sud domenni sizga oʻtkazib berishi mumkinmi — buni aytadigan matnni topmadik; matnlarda faqat ish davomida domen bilan harakatlarni taqiqlash, deaktivatsiya va bekor qilish bor («Ochiq savollar»da).

Bizning maslahatimiz: domen egasi uni sizga «sotishni» taklif qilsa, yozishmani saqlang — bu 75-banddagi taqiqqa dalil boʻlishi mumkin; har qanday harakatdan oldin yurist bilan maslahatlashing.

Toʻrt holat: kafe, oʻquv markazi, klinika, oliygoh

1. Yangi kafe domen oladi. Avval firma nomi va STIR, keyin domen: firma nomiga ariza 2-ilova boʻyicha STIR bilan beriladi. Firma hali roʻyxatdan oʻtmagan boʻlsa, taʼsischi domenni oʻz nomiga olib, olti oydan keyin firmaga oʻtkazishi mumkin (100, 101-bandlar) — lekin bu orada domen shaxsning nomida turadi. Nom: whois, firma nomlari va tovar belgilari tekshiruvi; faqat shahar nomidan iborat emas. Registrator — shartnoma va uzaytirish shartlari boʻyicha; maʼmuriy aloqa — direktor, texnik — dasturchi, billing — buxgalter; muddat — bir necha yil, avtomatik uzaytirish bilan. Sayt bir xostingda, pochta boshqa xizmatda boʻlishi mumkin — domen esa kafeniki. (bizning maslahatimiz — butun reja)

2. Oʻquv markazining domeni sobiq dasturchi nomida. Whois registratorni koʻrsatadi; egasi u yerda faqat uning roziligi bilan koʻrinadi (43, 45-bandlar). Koʻrinmasa, markaz registratordan yozma soʻraydi; registrator maʼlumotni bermasa (44, 68-bandlar), dasturchining oʻzidan soʻraladi. Dasturchi rozi boʻlsa — uning yozma tasdigʻi va markazning 2-ilova shaklidagi arizasi (101-band), agar domen olti oydan beri roʻyxatda boʻlsa va muddat tugashiga kamida 30 kun qolgan boʻlsa (100-band). Rozi boʻlmasa — muzokara, keyin sud (110, 115-bandlar); nizo davomida domen hech kimga oʻtkazilmaydi (102-band). Bizning talqinimizcha, markaz bu orada saytni yangi domenga koʻchirishi mumkin, lekin eski manzil va unga kelayotgan mijozlar dasturchida qoladi.

3. Klinikaning domeni muddati oʻtib ketdi. Sayt ochilmayapti, pochta kelmayapti. Nizomga koʻra domen yetti kun davomida klinikaniki hisoblanadi (69-band) — bugunoq registrator orqali uzaytiring. Zona maʼmuri amaliyotida keyin 30 kunlik pullik qaytarish imkoni bor, lekin unga tayanmang. Keyin: arizadagi pochtani klinikaniki qiling (oʻzgarishni registratorga oʻn kun ichida bildirish kerak, 47-band), avtomatik uzaytirishni yoqing va muddatni kalendarga yozing.

4. Oliygoh IT-boʻlimi. Oliygoh .uz da oddiy nom yoki ac.uz da uchinchi daraja nom olishi mumkin: Nizom ac.uz ni «oliy taʼlim tashkilotlari» uchun deydi, bizning talqinimizcha, bu xususiy oliygohga ham tegishli. edu.uz — faqat litsenziyaga ega oʻquv muassasalari uchun. Egasi — oliygoh (yuridik shaxs, 2-ilova), IT-boʻlimi — texnik aloqa. Fakultet va boʻlimlar uchun uchinchi daraja nomlarni domen egasining oʻzi berishi mumkin; unda ularning maʼlumotlar bazasini u yuritadi (33, 34-bandlar). Davlat oliygohini .uz yoki gov.uz ga majbur qiladigan hujjatni topmadik; davlat organlari saytlarining yagona gov.uz platformasi haqidagi qoidalarni koʻrib chiqmadik — davlat oliygohi ularni yuqori turuvchi organdan aniqlasin. Qaysi tizim davlatniki, qaysi biri oliygohniki — oliygoh va maktab uchun.

Tekshiruv roʻyxati

Bizning maslahatimiz — butun tekshiruv roʻyxati uchun.

Roʻyxatdan oldin:

  1. Nom faqat a–z, 0–9 va chiziqchadan; faqat shahar, viloyat yoki idora nomidan iborat emas.
  2. Whois: nom boʻsh.
  3. Firma nomlari va tovar belgilarida oʻxshashi yoʻq.
  4. Zona tanlangan (.uz, com.uz; edu.uz — litsenziya bilan, ac.uz — oliygoh).
  5. Registrator zona maʼmuri saytidagi roʻyxatda; shartnoma va uzaytirish shartlari oʻqilgan.

Arizada:

  1. Egasi — firma (STIR) yoki YaTT tadbirkorining oʻzi.
  2. Maʼmuriy aloqa — direktor; firma pochtasi va kamida bitta shu domendan tashqaridagi pochta. Billing — buxgalter. Dasturchi — faqat texnik aloqa.
  3. Maʼlumot toʻliq va toʻgʻri.
  4. Shartnoma yozma, biznes nomida.

Har yili:

  1. Tugash sanasi kalendarda; toʻlov kamida bir oy oldin.
  2. Arizadagi pochta va telefon dolzarb (oʻzgarsa — oʻn kun ichida).
  3. Registrator kabinetiga kirish biznesda, ikki bosqichli kirish yoqilgan.
  4. Whois da registrator va DNS serverlar kutilgandek.

Dasturchi yoki xodim bilan ishlaganda:

  1. Domen uning nomiga yozilmaydi.
  2. Topshiriqda «domen biznes nomida» bandi bor.
  3. U ketganda kabinetga kirishi oʻchiriladi.

Qonun nima deydi

  • «UZ» domenidagi domen nomlarini roʻyxatdan oʻtkazish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom (2008-yil 26-maydagi 155-son buyruq bilan tasdiqlangan; Adliya vazirligida 2008-yil 23-iyunda 1830-son bilan roʻyxatdan oʻtgan; 2026-yil 5-martdagi tahrir): 4, 7, 8, 13, 14, 23, 27, 33, 34, 35, 36, 39, 43, 44, 45, 47, 48, 51, 53, 54, 55, 56, 57, 60, 61, 62, 63, 64, 68, 69, 72, 73, 74, 75, 77, 78, 79, 80, 81, 97, 99, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 110, 115-bandlar; 1, 2, 3-ilovalar.
  • Raqamli texnologiyalar vazirining 2026-yil 21-fevraldagi 289-mh-son buyrugʻi (Adliya vazirligida 2026-yil 4-martda 1830-4-son bilan roʻyxatdan oʻtgan): 155-son buyruqning muqaddimasi va Nizomning kirish jumlasi.
  • «Telekommunikatsiyalar toʻgʻrisida»gi Qonun (2024-yil 27-dekabr, OʻRQ-1015; 2025-yil 30-dekabrdagi tahrir): 16-modda.
  • Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 29-avgustdagi 550-son qarori (Telekommunikatsiyalarni tartibga solish agentligi; 2026-yil 1-yanvardagi tahrir): 1-band; 1-ilova (Agentlik toʻgʻrisidagi nizom), 10-band.
  • «Tovar belgilari, xizmat koʻrsatish belgilari va tovar kelib chiqqan joy nomlari toʻgʻrisida»gi Qonun (2001-yil 30-avgust, 267-II; 2026-yil 8-avgustdagi tahrir): 26, 27-moddalar.
  • «Firma nomlari toʻgʻrisida»gi Qonun (2006-yil 18-sentabr, OʻRQ-51; 2026-yil 7-maydagi tahrir): 11-modda.
  • Oliy sud Plenumining 2023-yil 23-iyundagi 19-son qarori (intellektual mulk ishlari): 41, 43-bandlar.
  • «Axborotlashtirish toʻgʻrisida»gi Qonun (2003-yil 11-dekabr, 560-II; 2026-yil 3-noyabrdagi tahrir): 12¹-modda.
  • «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun (2019-yil 2-iyul, OʻRQ-547; 2026-yil 12-sentabrdagi tahrir): 27¹-modda.
  • Soliq kodeksi (2026-yil 21-oktabrdagi tahrir): 133-modda.
  • Qonun emas, zona maʼmurining sayti (2026-yil 18-noyabrda oʻqilgan): registratorlar roʻyxati, savol-javob, domen holatlari, xabarnomalar, registratorni almashtirish va egasini almashtirish tartibi.

Ochiq savollar

  • Zona maʼmuri qonunda kim. Nizom tashkilotni nomlamaydi (5-band 2015-yilda oʻz kuchini yoʻqotgan); uni faqat zona maʼmurining oʻz sayti nomlaydi. Uni nomlaydigan yangi hujjatni lex.uz da topmadik.
  • Yetti kun va 30 kun. Nizom muddat tugaganidan keyin «yetti kun» deydi (69-band); zona maʼmuri sayti «7 ish kuni» va undan keyin 30 kalendar kunlik pullik qaytarish davrini yozadi. Ular farq qilganda qaysi biri ustun — biz oʻqigan matnlar aytmaydi.
  • Sud domenni oʻtkazib bera oladimi. Matnlarda ish davomida harakatlarni taqiqlash (Plenum, 43-band), deaktivatsiya va bekor qilish (105-band) bor; daʼvogarga oʻtkazish haqida — yoʻq; sud amaliyotini topmadik.
  • Chet el firmasi. STIR boʻlmagan chet el firmasi 2-ilova shaklini qanday toʻldiradi — sinab koʻrmadik; registratordan soʻrang.
  • Davlat nomi qanchalik keng. Taʼrif maʼmuriy birlik nomini «oʻz ichiga oluvchi» nomni ham qamraydi (4-band); brend nomiga shahar nomi qoʻshilgan domenni zona maʼmuri qanday baholashini tekshirmadik.
  • 75-band va tovar belgisi. Taqiqning oʻxshashlik qismida «tovar belgisi» soʻzi yoʻq, lekin uning soʻzlari tovar belgisi qonuniga oʻxshaydi; 2015-yilgi rasmiy matnni solishtirmadik.
  • gov.uz. Unda kim nom olishi mumkinligini belgilaydigan hujjatni topmadik.
  • Xabarnoma bilan ishlaydigan oʻquv markazi edu.uz dagi «litsenziyaga ega oʻquv muassasalar» shartiga tushadimi — tekshirmadik.
  • Domen toʻlovining hisobi. Domen toʻlovini buxgalteriya va soliqda qanday hisobga olishni alohida belgilaydigan qoidani biz oʻqigan matnlarda topmadik.
  • Bugungi whois. Zona maʼmuri saytidagi whois sahifasi brauzer tekshiruvini soʻradi; whois yozuvi bugun aynan nimani koʻrsatishini tekshira olmadik.

Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.

Manbalar (tekshirilgan sana 2026-yil 18-noyabr): «UZ» domenidagi domen nomlarini roʻyxatdan oʻtkazish va ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom: roʻyxat raqami 1830, muqaddima, 4-band, zona maʼmuri, 4-band, domen egasi, 4-band, bekor qilish, 4-band, deaktivatsiya, 4-band, davlat domen nomi, 4-band, zaxiralangan nom, 4-band, nomaqbul nom, 5-band oʻz kuchini yoʻqotgan, 7-band, 8-band, 13-band, 14-band, 23-band, 27-band, 33-band, 34-band, 35-band, 36-band, 36-band, darhol choralar, 39-band, 43-band, 43-band, ochiq maʼlumot, 43-band, konfidensial maʼlumot, 44-band, 45-band, 47-band, 48-band, 51-band, 53-band, 54-band, 54-band, defis, 55-band, 56-band, 57-band, 60-band, 61-band, 62-band, 63-band, 64-band, 64-band, ikki ish kuni, 68-band, 69-band, 69-band, yetti kun, 72-band, 73-band, 73-band, toʻlovni qaytarish, 73-band, sud, 74-band, 75-band, 75-band, kiberskvotting, 75-band, oʻxshash nom, 75-band, grebbing, 75-band, uchinchi shaxsga berish, 77-band, 78-band, 79-band, 80-band, 81-band, 97-band, 99-band, 100-band, 101-band, 102-band, 103-band, 104-band, 105-band, 110-band, 111-band oʻz kuchini yoʻqotgan, 115-band, 1-ilova, 2-ilova, 3-ilova, 3-ilova, ikkinchi daraja zonalar, ac.uz, com.uz, co.uz, edu.uz, for.uz, int.uz, net.uz, org.uz, pp.uz; 1830-4-son buyruq; «Telekommunikatsiyalar toʻgʻrisida»gi Qonun: 16-modda, 16-modda, pulli asos; Vazirlar Mahkamasining 550-son qarori: 1-band, Agentlik tashkil etilgani, nizomning 10-bandi, nizomning 10-bandi, milliy domen zonasi; Tovar belgilari toʻgʻrisidagi Qonun: 26-modda, 26-modda, guvohnomadagi tovarlar, 26-modda, buzish, 26-modda, zarar va tovon, 27-modda, domen nomida; «Firma nomlari toʻgʻrisida»gi Qonun: 11-modda, 11-modda, domen nomi; Oliy sud Plenumining 19-son qarori: 41-band, foydalanilmaganlik ishlari, 41-band, domen nomida, 43-band; «Axborotlashtirish toʻgʻrisida»gi Qonun: 12¹-modda, intellektual mulk, tekshirish, oʻchirish, cheklash; «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonun, 27¹-modda, 27¹-modda, chet elda saqlash shartlari; Soliq kodeksi, 133-modda. Zona maʼmurining sayti (qonun emas): registratorlar, zona maʼmuri haqida (rus tilida), savol-javob (rus tilida), domen holatlari (rus tilida), xabarnomalar (rus tilida), qaytarish tartibi, registratorni almashtirish, egasini almashtirish, maxsus domenlar (rus tilida). Sayt maqolalari: sayt yaratish narxi, bulutli xosting va zaxira, CRM yetadimi, tovar belgisi va markirovka.

Boshlash

Tizimingizni maʼlumotlaringizda 3 kunda koʻrsatamiz — bepul.

Tashkilotingiz nima qilishini va nimani tartibga keltirmoqchi ekaningizni yozing.