Sayt yaratish narxi nimaga bogʻliq va sizga sayt kerakmi
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 16-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada tayyor sayt paketlarini sotmaydi. «Sizning IT-boʻlimingiz» xizmatimiz mavjud dasturlarni — CRM, sayt, Telegram-botlarni — yuritadi va takomillashtiradi. Bu yerda hech kimni tavsiya qilmaymiz va narx yozmaymiz: narx ishning oʻziga bogʻliq.
Qisqasi
- Doʻkon, kafe, klinika, salon yoki avtoservisdan sayt talab qiladigan qonunni topmadik. Taʼlim tashkilotlari esa ayrim maʼlumotlarni (jumladan, nodavlat tashkilot litsenziyasini) rasmiy saytida joylashtirishi shart.
- Avval bepulini qiling: xaritadagi kartochka, Telegram-kanal va Instagram sahifasi. Sayt mijoz sizni qidiruvda izlaganda, onlayn toʻlov olmoqchi boʻlganingizda yoki bir xil savolga har kuni javob berishdan charchaganingizda kerak boʻladi.
- Narxni sayt turi, sahifalar va tillar soni, matn va suratlarni kim tayyorlashi, toʻlov tizimlari (Payme, Click, Uzum), CRM va 1C ga ulash, boshqaruv paneli belgilaydi.
- Bir martalik narxdan tashqari doimiy xarajatlar bor: har yili domen, xosting va yuritish, har bir toʻlovdan esa toʻlov tizimi komissiyasi. Taklifda bularning har biri alohida yozilgan boʻlsin.
- Domen, xosting hisobi va parollar sizning nomingizda boʻlsin. «.uz» domeni uni oʻz nomiga roʻyxatdan oʻtkazgan shaxsga biriktiriladi (Nizomda — «domen nomining Maʼmuri»); uni boshqa nomga oʻtkazish uchun oʻsha shaxsning yozma tasdigʻi kerak.
Mundarija
- Sayt kerakmi: avval shuni tekshiring
- Sayt turlari
- Narxni nima belgilaydi
- Bir martalik va har yilgi xarajatlar
- Konstruktor yoki buyurtma asosida
- Domen, xosting va parollar sizning nomingizda
- Taklifda nima yozilgan boʻlishi kerak
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Sayt kerakmi: avval shuni tekshiring
Marketing agentligi Lokals tadqiqotida (spot.uz, 2026-yil 22-oktabr) shunday deyilgan: Oʻzbekistonda Telegram-kanallar va botlar koʻpincha saytning oʻrnini bosadi, kichik kompaniyalarga esa mijozlar tasodifan keladi: tanishlar, qoʻshnilar orqali, messenjerdan esa kamdan-kam buyurtma tushadi. Oʻsha tadqiqotga koʻra, internetdan foydalanuvchilarning beshdan toʻrt qismidan koʻprogʻi internetga faqat telefondan kiradi. Oʻzbekistonda nechta kichik biznesning sayti borligini hech kim sanamagan.
Shuning uchun savol «sayt kerakmi» emas, «mijoz meni qayerda izlaydi va menga qayerdan yozadi».
| Holat | Avval nima qiling | Sayt qachon kerak |
|---|---|---|
| Mahalla doʻkoni, kafe, avtoservis | Xaritadagi kartochka va Telegram-kanal | Yetkazib berish va onlayn toʻlov boshlaganda |
| Salon, usta | Instagram, xarita, Telegram orqali yozilish | Yozilish va narxlar bitta sahifada boʻlishi kerak boʻlganda |
| Klinika | Xarita va telefon | Xizmatlar, shifokorlar va litsenziya haqidagi maʼlumotni bir joyda berish kerak boʻlganda |
| Oʻquv markazi | Telegram-kanal, Instagram, xarita | Kurslar, filiallar va arizalar koʻpayganda |
| Xususiy maktab, bogʻcha, kollej | — | Darhol: taʼlim tashkiloti rasmiy saytda maʼlumot joylashtirishi shart (qonun boʻlimiga qarang) |
| Tovar sotadigan doʻkon | Telegram-kanal yoki marketpleys | Oʻz katalogingiz va toʻlov kerak boʻlganda |
Sayt kerak boʻladigan belgilar:
- Mijoz sizni Google yoki Yandexda xizmat nomi bilan izlaydi («avtoservis Chilonzor», «ingliz tili kursi Namangan») va topa olmaydi.
- Kartadan onlayn toʻlov olmoqchisiz. Oferta, narxlar va (2026-yil 12-dekabrdan) qaytarish shartlari xaridor ochib oʻqiy oladigan joyda turishi kerak — buning uchun sayt eng qulay joy. Toʻlovni saytsiz ulash mumkinmi, ulanishdan oldin toʻlov tizimining oʻzidan soʻrang.
- Har kuni bir xil savollarga javob beryapsiz: narx, manzil, ish vaqti, kurs jadvali.
- Reklama berasiz va u odamni Instagram profilga emas, ariza qoldiradigan sahifaga olib borishi kerak.
- Siz bilan kompaniyalar va tashkilotlar ishlaydi: ular avval saytingizni koʻradi.
Hozircha shart emas, agar: mijozlar tanishlar orqali yetarlicha kelyapti; barcha buyurtmalar Telegramda keladi va siz ularga ulgurib javob beryapsiz; tovarni marketpleysda sotyapsiz va u yerda savdo yaxshi. Bu holda saytga pul sarflamang: avval xarita kartochkasi va bitta varaqni tayyorlang — ular bepul — keyin mijoz qayerdan kelayotganini sanang (beshta raqam).
Sayt turlari
| Tur | Nima | Kimga | Sizdan nima kerak |
|---|---|---|---|
| Bir sahifali sayt (landing) | Bitta sahifa: xizmat, narx yoki «narxni soʻrang», manzil, ariza tugmasi | Salon, usta, bitta kurs, reklama uchun | Matn, 5–10 ta surat, telefon va manzil |
| Biznes sayti | Bir nechta sahifa: xizmatlar, jamoa, narxlar, kontaktlar | Klinika, markaz, avtoservis | Har bir xizmat haqida matn, shifokor yoki oʻqituvchilar haqida maʼlumot |
| Katalog | Tovar yoki xizmatlar roʻyxati, savatsiz | Mebel, qurilish mollari, ehtiyot qismlar sotuvchisi | Tovarlar roʻyxati (Excel yoki 1C dan), suratlar, narx va qoldiqni kim va qanchalik tez-tez yangilashi |
| Internet-doʻkon | Katalog, savat, onlayn toʻlov, buyurtma holati | Tovarlarini oʻzi sotadigan doʻkon | Oferta, toʻlov tizimi bilan shartnoma, yetkazib berish tartibi, elektron chek (virtual kassa) |
Jadvalda pastroqdagi tur odatda qimmatroq, tayyorlash ham uzoqroq davom etadi. Kichikdan boshlab, keyin kengaytirish mumkin — faqat buni oldindan dasturchi bilan kelishib qoʻying. Internet-doʻkonni ishga tushirishdan oldin qonun, toʻlov, chek, yetkazish va qaytarish boʻyicha nima tayyor boʻlishi kerak — onlayn doʻkon ochish.
Narxni nima belgilaydi
Bir xil «sayt»ga bir dasturchi bir narx, boshqasi bir necha barobar qimmat yoki arzon narx aytishi mumkin. Farqni quyidagilar beradi:
- Sayt turi va sahifalar soni. Bir sahifa va oʻnta sahifa — har xil ish.
- Tillar. Oʻzbek va rus tillari — bu ikki marta matn yozish, tekshirish va har bir oʻzgarishni ikki joyda kiritish. Klinika, taʼlim va turistlarga sotadiganlar uchun ingliz tili ham kerak boʻlishi mumkin.
- Matn va suratlar. Koʻp takliflarda ular kirmaydi: matnni siz berasiz yoki alohida yozdirasiz, suratga olish ham alohida.
- Dizayn: tayyor shablon yoki oʻzingizniki. Shablon tez va arzonroq; oʻz dizayningiz — koʻproq vaqt va kelishuv.
- Toʻlov. UzCard va HUMO kartalari bilan toʻlovni toʻlov xizmati (Payme, Click, Uzum va boshqalar) yoki bank orqali qabul qilasiz: har biri bilan alohida shartnoma va sozlash. Masalan, Tilda konstruktorining toʻlov tizimlari roʻyxatida (yordam sahifasi, 2026-yil 16-noyabr) Payme, Click, Uzum, UzCard va HUMO yoʻq, Oʻzbekiston ham tilga olinmagan. Shuning uchun Tildani tanlashdan oldin dasturchidan toʻlovni qanday ulashini yozma tushuntirishni soʻrang va toʻlov tizimining oʻzidan bunday saytni qabul qilish-qilmasligini soʻrang; javob boʻlmasa, tayyor CMS yoki buyurtma asosidagi kodga qarang. Xaridorlaringiz Visa yoki Mastercard kartali turistlar boʻlsa, bank yoki toʻlov xizmatidan saytda xorijiy kartalar qabul qilinishini alohida soʻrang.
- Boshqa dasturlarga ulash. Arizalar CRMga yoki Telegramga tushishi, tovar qoldigʻi 1C yoki ombor dasturidan olinishi — har biri alohida ish.
- Boshqaruv paneli. Narx va matnni oʻzingiz oʻzgartira olasizmi yoki har safar dasturchiga yozasizmi — bu taklifda yozilgan boʻlsin.
- Qidiruvga tayyorlash. Sahifa nomlari, tavsiflar, tez ochilish, Google Search Console va Yandex Vebmasterga ulash. Boshidan qilinsa arzonroq, keyin qayta qilish qimmatroq.
- Telefon. Mijozlarning koʻpi saytni telefondan ochadi. Telefonda tekshirish taklifda alohida qator boʻlsin.
Rus tilidagi «сколько стоит сайт» sahifalaridagi raqamlar Rossiya bozoriniki: boshqa valyuta, boshqa toʻlov tizimlari, «.uz» domeni va ikki til hisobga olinmagan. Ularga tayanmang — bir nechta mahalliy dasturchidan bir xil roʻyxat boʻyicha taklif soʻrang (pastdagi namuna).
Bir martalik va har yilgi xarajatlar
| Xarajat | Qachon | Izoh |
|---|---|---|
| Saytni yaratish | Bir marta (bosqichlarga boʻlinishi mumkin) | Taklifdagi ish hajmi |
| Matn, suratlar, tarjima | Bir marta, keyin yangilanganda | Koʻpincha alohida |
| Domen («.uz» yoki boshqa) | Har yili | Kimning nomida — pastga qarang |
| Xosting (server) | Har oy yoki har yili | Sayt ishlashi uchun |
| Konstruktor obunasi | Har oy yoki har yili | Toʻlov toʻxtasa, sayt ham toʻxtaydi |
| Saytni dasturchidan ijaraga olish | Har oy | Toʻlov toʻxtasa, sayt, ehtimol domen ham yoʻqoladi |
| Yuritish: zaxira nusxa, yangilash, tuzatish | Har oy yoki har yili | Nima kirishi — texnik xizmat |
| Toʻlov tizimi komissiyasi, SMS | Har bir toʻlov yoki xabar uchun | Toʻlov tizimi va SMS xizmatiga |
Domen, server ijarasi, SMS va toʻlov tizimlari odatda yuritish narxiga kirmaydi: ularni kim toʻlashi va kimning nomiga rasmiylashtirilishi alohida yoziladi (nima kirmaydi). Bitta raqamni emas, birinchi yil va keyingi har yilgi summani soʻrang.
Konstruktor yoki buyurtma asosida
| Konstruktor (Tilda, Wix va boshqalar) | Tayyor CMS (masalan, WordPress yoki 1C-Bitrix) | Buyurtma asosida yozilgan kod | |
|---|---|---|---|
| Tezlik | Kunlar | Kunlar yoki haftalar | Haftalar yoki oylar |
| Kim oʻzgartiradi | Oʻzingiz | Oʻzingiz yoki dasturchi | Koʻpincha dasturchi |
| Toʻlov tizimlari | Roʻyxatidagilar (Tilda roʻyxatida oʻzbek tizimlari yoʻq) | Qoʻshimcha modul bilan | Kelishilganicha |
| Xavf | Obuna toʻxtasa, sayt yoʻqoladi; boshqa joyga koʻchirish qiyin | Yangilanmasa, zaif boʻlib qoladi va buziladi | Dasturchi ketsa, kim davom ettiradi? |
Konstruktor bir sahifali sayt yoki kichik biznes sayti uchun koʻpincha yetadi. Oʻzbek toʻlov tizimlari, oʻz CRMingiz yoki ombor bilan ulash kerak boʻlsa, tayyor CMS yoki buyurtma asosidagi kod haqida oʻylang. Qaysi birini tanlasangiz ham, kirish huquqlari sizda boʻlsin. Uchalasini qanday tanlash, keyin boshqasiga koʻchish va kim yuritishi — sayt konstruktori yoki CMS.
Tanish yoki qarindosh bepul qilib bersa ham — konstruktor hisobi sizning pochtangizga ochilsin, domen sizning nomingizga olinsin, parolni oʻzingiz saqlang. Bepul saytni ham keyin kimdir yuritishi kerak boʻladi: kim va qanday — oldindan kelishib oling.
Oylik toʻlovli «tayyor sayt». Bunday taklif OLX va Telegramda koʻp uchraydi: bir martalik toʻlov deyarli yoʻq, lekin har oy dasturchiga toʻlaysiz. Odatda bu sotib olish emas, ijara: sayt, domen va xosting unda qoladi. Rozi boʻlishdan oldin yozma soʻrang: domen kimning nomida; toʻlashni toʻxtatsangiz sayt, domen, katalog va arizalar nima boʻladi; keyin saytni sotib olish mumkinmi; katalog, suratlar va arizalar sizga qanday shaklda beriladi. Domen dasturchining nomida boʻlsa va ketishda qoʻlingizda hech narsa qolmasa — bu ijara: uni sotib olish bilan emas, boshqa ijara bilan solishtiring.
Domen, xosting va parollar sizning nomingizda
Koʻp uchraydigan muammo: domen va xosting dasturchining nomida, parollar uning pochtasida. U ketsa yoki javob bermay qoʻysa, domenni uzaytirish ham, saytni boshqa joyga koʻchirish ham uning qoʻlida qoladi.
«.uz» domeni haqida Nizom shunday deydi:
- domen uni oʻz nomiga roʻyxatdan oʻtkazgan yuridik yoki jismoniy shaxsga biriktiriladi — Nizomda u «domen nomining Maʼmuri» deyiladi (4-band); millati va yashash joyidan qatʼi nazar, har kim roʻyxatdan oʻtkaza oladi (51-band);
- domendan foydalanish huquqini boshqa shaxsga oʻtkazish uchun domen nomi Maʼmurining yozma tasdigʻi kerak (101-band); bu roʻyxatdan oʻtkazilgandan kamida olti oy oʻtgach va muddat tugashiga kamida 30 kun qolganda mumkin (100-band);
- muddat tugashidan ikki oy oldin registrator (Nizomda — Roʻyxatdan oʻtkazuvchi) arizadagi kontaktlarga eslatma yuboradi (97-band); uzaytirilmasa, domen boʻshaydi va boshqa birov uni olishi mumkin (103, 104-bandlar);
- domen orqali qilingan huquqbuzarlik va yetkazilgan zarar uchun — domendan kim foydalanishidan qatʼi nazar — hamda saytdagi qasddan ishonchsiz yoki soxta maʼlumot, shuningdek qonunni buzuvchi maʼlumot uchun domen nomining Maʼmuri javob beradi (35, 36-bandlar).
Demak, domen birinchi kundan sizning (yoki firmangizning) nomingizga roʻyxatdan oʻtsin, kontakt sifatida esa sizning pochtangiz va telefoningiz yozilsin. Nom tanlash, tekshirish, uzaytirish va registratorni almashtirish — .uz domeni.
Sayt ishlamay qoldi, domen kimda ekanini esa hech kim bilmaydi?
- Domen kimning nomida ekanini whois qidiruvida tekshiring (whois — domen kimga biriktirilganini koʻrsatadigan ochiq qidiruv; internetda «whois uz» deb toping). Nizomga koʻra, domen nomi va uning Maʼmuri haqidagi maʼlumot «UZ» domeni Maʼmurining whois xizmati orqali olinadi (43-band); ariza beruvchining shaxsiy maʼlumotlari u yerda faqat uning roziligi bilan koʻrsatiladi (45-band).
- Domen muddati tugagan boʻlsa, u boʻshatiladi va boshqa birov uni roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin (103, 104-bandlar) — kechiktirmang.
- Muddat tugamagan, lekin sayt ochilmayapti — xosting toʻlanmagan yoki sozlama buzilgan boʻlishi mumkin; buni dasturchi tekshiradi.
- Domen boshqa odamning nomida boʻlsa, uni sizga oʻtkazish uchun uning yozma tasdigʻi va sizning arizangiz kerak (101-band). Unga yuboriladigan tayyor xabar — pastdagi «ertaga kim yurita oladi» havolasida.
- Kelisha olmasangiz: Nizom avval muzokara, keyin sudga murojaat qilishni nazarda tutadi (110, 115-bandlar).
Sayt varaqasi — kimda nima turadi
Domen: ____________
Kimning nomida: ____________
Registrator kabineti (pochta): ______
Muddat tugaydi: ____________
Xosting hisobi kimning nomida: ______
Kim toʻlaydi: ____________
Xosting paneli (login): ________
Konstruktor hisobi (Tilda va b.): ____
Boshqaruv paneli login: ____________
Kod nusxasi qayerda: ____________
Zaxira nusxa: qayerda, necha kunda
bir marta: ____________
Toʻlov tizimi shartnomasi: ______
Google va Yandex hisoblari: ______
Oxirgi tekshiruv sanasi: ______
Xuddi shu gʻoya bot uchun — toʻrt narsa sizda boʻlsin. Dasturchidan domen va serverni qanday qaytarib olish, unga yuboriladigan tayyor xabar — ertaga kim yurita oladi.
Kod va dizayn haqida: pul toʻlaganingiz uchun ular oʻz-oʻzidan sizniki boʻlmaydi. Mualliflik shartnomasi yozma tuziladi (42-modda). Unda bevosita yozilmagan huquq oʻtmagan hisoblanadi (39-modda), yozilgan huquq esa, boshqacha aytilmagan boʻlsa, mutlaq boʻlmagan huquqdir (38-modda; Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi qonun). Batafsil — kod kimniki.
Taklifda nima yozilgan boʻlishi kerak
Bir nechta dasturchidan taklifni bir xil roʻyxat boʻyicha soʻrang — shunda ularni solishtira olasiz.
Taklifda boʻlishi kerak
1. Sayt turi va sahifalar roʻyxati
2. Tillar: oʻzbek, rus, ____
3. Matn va suratlarni kim beradi
4. Dizayn: shablon yoki oʻzimizniki
5. Toʻlov: Payme, Click, Uzum, ____
6. Ulash: CRM, Telegram, 1C
7. Boshqaruv paneli: nimani oʻzim
oʻzgartira olaman
8. Telefonda tekshirish
9. Qidiruvga tayyorlash
10. Muddat va bosqichlar
11. Birinchi yil: domen, xosting,
yuritish — har biri alohida
12. Keyingi har yil — alohida
13. Domen, xosting, kod va parollar
kimning nomida, qachon beriladi
14. Qabul qilish: kim, necha kunda
15. Toʻlashni toʻxtatsam, nima boʻladi
Ikki taklif bir necha barobar farq qilsa, ikkalasidan ham shu roʻyxatni toʻldirishni soʻrang va qatorma-qator solishtiring. Arzonida matn, toʻlov, yuritish yoki keyingi yillar kirmagan boʻlishi yoki domen dasturchining nomiga yozilishi mumkin.
Toʻliqroq texnik topshiriq va toʻldirilgan misol — doʻkon sayti uchun TT. Dasturchini qanday tanlash va shartnomaga nima yozish — dasturchi tanlash.
Qonun nima deydi
- Sayt majburiy emas. Doʻkon, kafe, klinika, salon yoki avtoservisdan sayt talab qiladigan qonun topilmadi. Istisno — taʼlim: «Taʼlim tashkilotlari rasmiy veb-saytlarida quyidagilarni joylashtiradi» — ustav, taʼlim tillari, nodavlat tashkilot uchun litsenziya va boshqalar; maʼlumot toʻgʻriligi uchun rahbar shaxsan javob beradi (Taʼlim toʻgʻrisidagi qonun, 37-modda). Qonun qoʻshimcha taʼlim xizmatlarini koʻrsatuvchi nodavlat tashkilotlarni ham taʼlim tashkilotlari qatorida tilga oladi, 37-moddada esa ular uchun istisno yoʻq. Bizning talqinimiz: markazingiz taʼlim tashkiloti sifatida ishlasa, roʻyxatdagi maʼlumotni (ustav, taʼlim tillari, litsenziya yoki xabarnoma haqidagi maʼlumot) rasmiy saytga qoʻyish xavfsizroq.
Taʼlim tashkiloti saytida (37-modda)
1. Ustav
2. Taʼlim berish tillari
3. Davlat taʼlim standartlari va
talablari
4. Moddiy-texnika taʼminoti
5. Litsenziya (nodavlat uchun)
6. Reyting
7. Davlat akkreditatsiyasi
sertifikati
8. Ilmiy tadqiqotlar (oliy taʼlim)
9. Stipendiya va ijtimoiy yordam
10. Yotoqxona: bormi, nechta joy,
toʻlovi
11. Pedagoglar va taʼlim oluvchilar
soni, pedagoglarning ilmiy
salohiyati
Bizning talqinimiz: sizga taalluqli boʻlmagan qator (masalan, stipendiya yoki yotoqxona yoʻq boʻlsa) haqida «mavjud emas» deb yozib qoʻyish xavfsizroq.
- Oʻz saytingizdagi tovar va xizmat haqidagi maʼlumotga Reklama toʻgʻrisidagi qonun tatbiq etilmaydi, agar u kiruvchini tovarlar, ularning assortimenti, foydalanish qoidalari va xususiyatlari haqida xabardor qilsa (Reklama toʻgʻrisidagi qonun, 2-modda, ikkinchi qism, 9-band). Bizning talqinimiz: saytdagi aksiya banneri reklamaga yaqin, saytga olib boradigan pullik reklama esa — reklama. Reklamada oʻzingizni raqobatchi bilan solishtirsangiz, buni faktlar bilan isbotlay olishingiz kerak; boʻrttirib yuborilgan va chalgʻitadigan reklama notoʻgʻri reklama hisoblanadi; narxni chet el valyutasida koʻrsatish taqiqlangan (5, 16-moddalar).
- Saytdan sotsangiz, oferta elektron hujjat boʻladi va unda sotuvchining nomi, pochta va elektron manzili, telefoni, litsenziya kerak boʻlsa — uning raqami, muddati va bergan organ, narxlar, yetkazish va toʻlov shartlari boʻladi (Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonun, 16-modda). Onlayn toʻlovda virtual kassaning elektron cheki xaridorga yuboriladi (23-modda). 2026-yil 12-dekabrdan ofertaga qaytarish shartlari qoʻshiladi va elektron tijoratdagi hisob-kitoblar alohida bank hisobvaragʻi (YaTT va oʻzini oʻzi band qilganlar uchun — elektron hamyon ham) orqali yuritiladi (2026-yil 10-sentabrdagi OʻRQ-1173-son qonun). Oferta matni — saytdagi oferta.
- Til. «Sayt davlat tilida boʻlishi shart» degan alohida modda yoʻq. Sotuvchi yoki ijrochi, tovar va xizmat haqidagi maʼlumot isteʼmolchiga davlat tilida beriladi, boshqa tillarda qoʻshimcha berilishi mumkin (Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 5, 6-moddalar); saytdan sotishda esa shartnomagacha maʼlumot davlat tilida yoki taraflar kelishgan boshqa tilda beriladi (28¹-modda). Reklama davlat tilida tarqatiladi (Reklama toʻgʻrisidagi qonun, 6-modda). Bizning talqinimiz: xaridor oʻqiydigan hamma narsa — narx, shartlar, oferta, kontaktlar — oʻzbek tilida boʻlsa xavfsizroq, rus tili yonida.
- Ariza shakli shaxsga doir maʼlumot yigʻadi. Bizning talqinimiz: odam qayta qoʻngʻiroq uchun ism va telefonini oʻzi qoldirsa, bu shartnoma tuzishdan oldin uning soʻrovi bilan koʻriladigan chora (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun, 18-modda). Qonun odamni ishlov berish maqsadlari va huquqlari haqida yozma xabardor qilishni talab qiladi (23-modda); saytda bu — forma yonidagi qisqa yozuv; keyin shu raqamga aksiya yuborish uchun isbotlanadigan rozilik kerak (19, 21-moddalar). Kurs yoki bogʻchaga bola yozilsa, uning maʼlumotlari uchun ota-onasining yozma (shu jumladan elektron) roziligi kerak (21-modda). Klinika formasida kasallik haqida soʻralsa, bu maxsus maʼlumot: qonun unga yozma (shu jumladan elektron) rozilik bilan yoki tashxis va davolash uchun tibbiyot xodimi ishlov berganda yoʻl qoʻyadi (21, 25-moddalar). Bizning talqinimiz: saytdan kelgan arizani shifokor emas, administrator oʻqiydi, shuning uchun rozilikni formaning oʻzida olish xavfsizroq. 2026-yil 27-martdan Oʻzbekistonda saqlanishi shart boʻlganlari — biometrik va genetik maʼlumotlar hamda telekommunikatsiya operatorlari foydalanuvchilarining maʼlumotlari (27¹-modda); oddiy arizalar boshqa shartlar bajarilsa chet eldagi serverda turishi mumkin. Batafsil — maʼlumotlar qonuni.
- Sayt egasi javob beradi. Maʼlumotni joylashtirishdan oldin «uning toʻgʻriligini tekshirishi» va notoʻgʻri boʻlsa darhol oʻchirishi, saytni kuzatib borishi kerak; oʻzga shaxslarning intellektual mulkidan (masalan, internetdan olingan surat va matnlardan) qonunga xilof foydalanish taqiqlangan roʻyxatda; bajarilmasa, saytga kirish cheklanishi mumkin (Axborotlashtirish toʻgʻrisidagi qonun, 12¹-modda).
- Odamlarning suratlari. Reklamada odamning ismi yoki tasviridan uning roziligisiz foydalanish taqiqlangan (Reklama toʻgʻrisidagi qonun, 16-modda). Bolalar suratini saytga qoʻyish uchun ota-onasining yozma (shu jumladan elektron) roziligini oling (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun, 21-modda).
- Klinika. Bemorning murojaati, sogʻligʻi va tashxisi shifokor siri (Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisidagi qonun, 45-modda). Bizning talqinimiz: saytda bemor hikoyasi yoki surati faqat uning yozma roziligi bilan.
Ochiq savollar
- Oʻzbekistonda kichik bizneslarning qanchasida sayt borligi va mijoz ularni nimadan topishi haqida sanalgan maʼlumot topmadik.
- «.uz» domeni reyestrini qaysi tashkilot yuritishi Nizomda nomlanmagan; registratorni tanlaganda uning shartnomasini oʻqing.
- Payme va Click sotuvchining saytiga qanday talab qoʻyishini ularning oʻz sahifalaridan oʻqimadik: ulanishdan oldin toʻlov tizimidan soʻrang.
- Chet eldagi xosting yoki tahlil xizmati: server joylashgan davlat VMQ-415 roʻyxatidami yoki 27¹-moddaning boshqa sharti bajarilganmi — har bir xizmat uchun alohida tekshiriladi.
- Saytda xorijiy xaridorlar uchun narxni dollarda koʻrsatish mumkinmi — tekshirmadik: valyuta qonunchiligi bu maqolada koʻrilmaydi. Reklamada narxni chet el valyutasida koʻrsatish taqiqlangan (Reklama toʻgʻrisidagi qonun, 16-modda). Javob — narx faqat milliy valyutada.
- Qoʻshimcha taʼlim beradigan markazlarga Taʼlim toʻgʻrisidagi qonunning 37-moddasi tegishlimi — sharh yoki sud amaliyoti topilmadi.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.