Uzumda savdo qilish: marketpleys va OLXda sotish boʻyicha qoʻllanma

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 17-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Ochiq aytamiz: Avada marketpleys emas, kartochka toʻldirmaydi, doʻkoningizni yuritmaydi va yurist emas. «Sizning IT-boʻlimingiz» xizmatimiz CRM, sayt va Telegram-botlarni yuritadi va takomillashtiradi. Bu yerda hech qaysi platformani boshqasidan ustun qoʻymaymiz, komissiya stavkasi va narx yozmaymiz: ular platformaning tarif sahifasida va tez-tez oʻzgaradi. Maqola doʻkon, ustaxona va ishlab chiqaruvchi egasi uchun.

Qisqasi

  • Uzum, Wildberries va Yandex Market — elektron savdo platformasi; OLX — eʼlonlar sayti. Marketpleysda pulni xaridordan platforma oladi va keyin sizga oʻtkazadi; tovarni modelga qarab platforma yoki oʻzingiz yetkazasiz (Uzumda — komissiya va topshiriq shartnomasi). OLXda bitim siz bilan xaridor oʻrtasida.
  • YaTT, MChJ va oʻzini oʻzi band shaxs sotishi mumkin. Uzumda tanlangan tashkiliy-huquqiy shaklni keyin faqat akkauntni oʻchirib oʻzgartirish mumkin — avval shaklni hal qiling.
  • Bir sotuvdan qoladigani = narx − komissiya − logistika − qaytarish ulushi − toʻlov jadvali haqi − ichki reklama − soliq − tannarx. Hisob toʻgʻri chiqmasa, tovarni qoʻymang.
  • Soliq toʻliq sotuv narxidan hisoblanadi, platforma oʻtkazgan summadan emas (bizning talqinimiz; buxgalteringiz bilan tasdiqlang).
  • 2026-yil 12-dekabrdan xaridor oldida asosiy javobgar — sotuvchi, ofertada qaytarish shartlari boʻlishi shart va elektron tijorat hisob-kitoblari alohida hisob raqami orqali.

IT-boʻlim haqida

Mundarija

Marketpleys va eʼlonlar sayti: farqi nimada

Qonunda Uzum, Wildberries va Yandex Market kabi saytlar «elektron savdo maydonchasi» deyiladi; 2026-yil 12-dekabrdan — «elektron savdo platformasi» (Elektron tijorat toʻgʻrisidagi Qonun (OʻRQ-792), 3-modda). OLX — eʼlonlar sayti: u xaridorni topib beradi, lekin pulni olmaydi va tovarni yetkazib bermaydi (OLX Yetkazib berish xizmati bor toifalardan tashqari).

Marketpleys (Uzum va boshqalar) Eʼlonlar sayti (OLX)
Kim bilan shartnoma Platforma ofertasi: Uzumda — komissiya va topshiriq shartnomasi OLX qoidalari; bitim — xaridor bilan oʻzingiz
Pulni kim oladi Platforma, keyin sizga oʻtkazadi Siz
Chek Platforma orqali, agar u reyestrdagi marketpleys boʻlsa Oʻz kassangizdan
Yetkazish Platforma yoki siz (modelga qarab) Siz yoki xaridor
Qaytarish Platforma qabul qiladi, xarajat — sizda Toʻgʻridan-toʻgʻri siz bilan
Sizdan oladi Komissiya, logistika, saqlash va boshqalar Pullik eʼlon va koʻtarish

Uzum ofertasi («Vositachilik shartnomasi») — vositachilik, yaʼni komissiya (Fuqarolik kodeksi, 832-modda) va topshiriq (817-modda) elementlari bor aralash shartnoma: Uzum tovaringizni sizning hisobingizdan sotadi. Shuning uchun soliq kabinetida Uzumni komissioner sifatida qoʻshasiz (pastda).

Kim sotishi mumkin va qaysi hujjat kerak

Platformada YaTT va yuridik shaxs chakana va ulgurji, oʻzini oʻzi band shaxs esa chakana sotishi mumkin (Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonun, 8-modda). Uzum ham uchalasini qabul qiladi.

YaTT:  guvohnoma + pasport
MChJ:  roʻyxatdan oʻtganlik hujjati,
       direktorni tayinlash buyrugʻi
       yoki qarori + pasport
Oʻzini oʻzi band: guvohnoma + pasport

Bu Uzum sotuvchi sahifasidagi roʻyxat (2026-yil 17-noyabrda oʻqildi). Uchta narsa avvaldan:

  • Shaklni keyin oʻzgartirish qiyin. Uzum qoʻllanmasiga koʻra, shaklni keyin faqat akkauntni oʻchirib oʻzgartirish mumkin. Oʻzini oʻzi band boʻlib boshlab, keyin YaTTga oʻtmoqchi boʻlsangiz, bu yangi doʻkon degani (kartochkalar va reyting bilan nima boʻlishini Uzumdan soʻrang).
  • Oʻzini oʻzi band uchun roʻyxat. 2026-yil 1-yanvardan roʻyxatda elektron savdo maydonchasida sotish bor, oddiy doʻkon savdosi yoʻq (Prezidentning PF-50-son Farmoni, 2-ilova; 54-postda). Oʻzi band shaxsning daromadi chegarasi va soligʻi — 31-postda.
  • Litsenziya, ruxsatnoma va sertifikat. Litsenziya, ruxsatnoma yoki xabarnoma talab qilinadigan faoliyatni platformada ham faqat shu tartibda yuritasiz (9-modda, 3-qism). Sertifikat talab qilinadigan tovarni Uzum sertifikat yuklanmaguncha sotuvga chiqarmaydi.

Alkogol, tamaki va baʼzi boshqa tovarlar faqat yuridik shaxsga ruxsat etilgan — roʻyxat 54-postda.

Birinchi hafta: roʻyxatdan birinchi buyurtmagacha

1. Shaklni tanlang: YaTT, MChJ
   yoki oʻzini oʻzi band
2. Hisob raqami: oʻz nomingizda,
   savdo pullari uchun alohida
3. Sotuvchi kabinetida roʻyxat,
   ofertani oʻqing
4. Soliq kabinetida komissioner:
   ikkala belgi, kamida 5 yil
5. Model: FBO, FBS yoki DBS
6. 3–5 ta tovar uchun hisob:
   bir sotuvdan nima qoladi
7. Kartochka: oʻzbekcha va ruscha,
   oʻz rasmingiz, oʻlcham, vazn
8. Sertifikat va markirovka kodi
   (kerak boʻlsa)
9. Birinchi yuk: yuk xatida
   sonini aniq yozing
10. Toʻlov jadvalini tanlang
11. Har hafta: buyurtma, qaytarish
    va toʻlovni solishtiring

Boshida koʻp tovar emas, hisobi chiqqan bir nechta tovar bilan boshlang. Qaytarish va reyting birinchi oyda maʼlum boʻladi.

Soliq kabinetida komissionerni qoʻshish

Uzum qoʻllanmasi boʻyicha (4-boʻlim, 2026-yil 17-noyabrda oʻqildi) soliq kabinetida Uzumni komissionerlar roʻyxatiga qoʻshasiz:

  • elektron soliq xizmatlarida komissionerlar roʻyxatini shakllantirish xizmatini oching;
  • ikkala belgini qoʻying: «ONKM» va «Marketplace» — faqat bittasi belgilansa, qoʻshish qabul qilinmaydi;
  • tugash sanasi boshlanishdan kamida 5 yil keyin;
  • keyin Uzumning biznes-qoʻllab-quvvatlash chatiga ikki skrinshot (shaxsiy kabinet va qoʻshilgan komissioner) va pochtangizni yuborasiz; tekshiruv — 2 kungacha.

Qoʻllanmada yana bir ogohlantirish bor: akkaunt faollashuvi baʼzan yarim yilgacha kechikishi mumkin. Savdo boshlanishini shu sanaga qattiq bogʻlamang.

Nega kerak: komissiya savdosida xaridorga chek, biznes xaridorga esa ESF ham komissioner orqali chiqadi, lekin sotuv sizning hisobotingizga tushishi kerak. Komissionerlar roʻyxati sotuvni sizning STIRingizga bogʻlab beradi (bizning talqinimiz; ESF tartibi — 50-postda). Platforma 943-son qarordagi «Marketpleys» reyestriga kiritilgan boʻlsa, xaridor cheki uning virtual fiskal moduli orqali shakllanadi va operatorga ketgan maʼlumot uchun platforma javob beradi (Vazirlar Mahkamasining 943-son qarori, 1a-ilova, 3–5, 8-bandlar). Platformangiz shu reyestrdami — ochiq hujjatlarda yozilmagan, undan yozma soʻrang. Oʻz kassangiz kimga kerakligi — 20-postda.

FBO, FBS, DBS yoki EDBS: qaysi biri sizga

Model Tovar qayerda Kim yetkazadi Kimga mos
FBO Platforma omborida Platforma Tez aylanadigan, bir xil tovar; zaxira bor
FBS Oʻz omboringizda Siz platforma punktiga olib borasiz, keyin platforma Kam zaxira, koʻp turdagi tovar
DBS Oʻz omboringizda Oʻzingiz Oʻz kuryeringiz, katta yoki moʻrt tovar
EDBS Oʻzingizda Oʻzingiz; bitim, toʻlov va qaytarish platformadan tashqarida Uzum roʻyxatidagi toifalar (elektronika, maishiy texnika, avtomobil, sport va boshqalar)

Uzumning 2024 va 2025-yil xabarlariga koʻra FBS da komissiya va logistika FBO bilan bir xil, DBS da logistika haqi olinmaydi. Qoʻllanmaga koʻra EDBS da komissiya va logistika toʻlovi olinmaydi, oʻrniga axborot-reklama xizmatlari haqi olinadi (3.2.1). EDBS ni bitta yuridik shaxs doirasida FBO, FBS yoki DBS bilan birga qoʻllab boʻlmaydi (qoʻllanma, 10-boʻlim). Bu tez oʻzgaradi — tarif sahifasini oching.

Tanlov uchun uchta savol:

  • Tovaringiz tez sotiladimi? Sekin sotilsa, FBO omborida turib qolgan har bir dona uchun saqlash haqi toʻlaysiz; zaxira kam va turlari koʻp boʻlsa, FBS qulayroq.
  • Kuryeringiz bormi? DBS da yetkazish sizniki — kechiksa, reyting tushadi.
  • Bir tovarni ikki modelda sotish mumkinmi? Uzumda — ha: bitta tovarni bir vaqtda FBO, FBS va DBS boʻyicha sotish mumkin, lekin kartochka bitta boʻladi; har model uchun alohida kartochka ochish taqiqlangan (qoʻllanma, 8, 9-boʻlimlar; oferta, 5.2.1).

Kartochka: maʼlumot, til, rasm va markirovka

Majburiy maʼlumot. Xaridor shartnomadan oldin bilishi kerak: tovar nomi, asosiy xususiyatlari, narxi va yetkazish narxi, kafolat, ishlab chiqaruvchi va uning manzili (import tovarida — import qiluvchi ham), ishlab chiqarilgan mamlakat, yaroqlilik muddati, foydalanish qoidasi, shuningdek sizning nomingiz, manzilingiz va shikoyat qabul qilish tartibi (Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi Qonun, 6, 28¹-moddalar). Uzum ofertasiga koʻra doʻkon sahifasiga toʻliq nomingizni (yoki familiya, ism, otasining ismini), davlat roʻyxatidan oʻtish raqamini, elektron pochta yoki telefonni, yuridik shaxs boʻlsangiz manzilni ham joylashtirish — sizning majburiyatingiz (oferta, 5.3). Qolgan maʼlumot kartochkada borligini oʻzingiz tekshiring.

Til. Tovar haqidagi maʼlumot davlat tilida beriladi, boshqa tilda qoʻshish mumkin (6-modda; Davlat tili haqidagi qonun, 20-modda). Uzum nom va tavsifni oʻzbekcha (lotin) va ruscha talab qiladi; boshqa tilni kartochkada qabul qilmaydi.

Rasm. Odam olgan tovar surati, odatda, fotografiya asari; huquq roʻyxatdan oʻtkazmasdan paydo boʻladi va muallifga yoki u huquqni bergan shaxsga tegishli. Huquq egasi bilan shartnomasiz foydalanish — huquqbuzarlik, foyda olish-olmaslikdan qatʼi nazar (Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi Qonun (OʻRQ-42), 6, 10, 19, 62-moddalar). Qonun insonning ijodiy faoliyatisiz, muayyan turdagi ishlab chiqarish uchun moʻljallangan texnika vositalari yordamida olingan natijani himoya qilmaydi (8-modda); oddiy tovar surati shunga kiradimi — qonun aytmaydi (bizning talqinimiz). Eng xavfsizi — oʻz rasmingiz. Uzum talabi: kamida 750×1000, vertikal 3:4, tovar kadrning yarmidan koʻp qismida; yorqin boʻlmagan, bir xil rangli fon tavsiya qilinadi.

Brend. Birovning tovar belgisi bor tovarni belgi egasining ruxsatisiz savdoga taklif etish — huquqbuzarlik; belgi qonunsiz ishlatilgan tovar — kontrafakt (Tovar belgilari toʻgʻrisidagi qonun, 26, 27-moddalar). Belgi egasi tomonidan yoki uning roziligi bilan muomalaga kiritilgan asl tovarni qayta sotish mumkin (26-modda). Uzum ofertasida siz brendli tovar Oʻzbekistonga huquq egasi tomonidan yoki uning roziligi bilan kiritilganiga kafolat berasiz (9.2.1). Batafsil — 59-postda.

Markirovka. Roʻyxatdagi tovarlar (tamaki, alkogol, pivo, maishiy texnika, dori va tibbiy buyumlar, suv va ichimliklar, oʻgʻit, batareyalar) platformada ham kod bilan sotiladi. Komissiya savdosida ESF va chekda kodni koʻrsatish — komissionerning vazifasi, lekin Asl belgisi tizimida roʻyxatdan oʻtmasdan sotish, kodsiz yoki soxta kodli tovar va komissionerga notoʻgʻri maʼlumot berish — sizning buzilishingiz (Vazirlar Mahkamasining 833-son qarori, 1-ilova, 49¹, 96²-bandlar). Uzum har bir donada kod boʻlmasa, tovarni omborga qabul qilmasligi mumkin (oferta, 4.14). Kiyim, poyabzal va kosmetika bugun roʻyxatda yoʻq. Birinchi hafta roʻyxati — 59-postda.

Oʻlcham va vazn. Uzumda oʻlchamsiz kartochkaga maksimal logistika tarifi qoʻyiladi. Har bir kartochkada toʻgʻri oʻlcham va vazn boʻlsin.

Bir sotuvdan nima qoladi

Platformadagi narx = xaridor toʻlaydigan narx. Undan platforma oʻz haqini ushlab qoladi, soliq esa, bizning talqinimizcha, toʻliq narxdan (pastda, soliq boʻlimida). Bitta sotilgan dona uchun:

Qoladi = N − K − L − Q − T − R − S − C

N  sotuv narxi
K  komissiya (toifaga qarab)
L  logistika va saqlash
Q  qaytarish ulushi
T  toʻlov jadvali haqi
R  platforma ichidagi reklama
S  soliq (N dan)
C  tannarx (yetkazib kelish bilan)

Misol, narx 100 ulush. Platforma xarajatlari — taxminiy, hech qaysi platformaning stavkasi emas: oʻzingiznikini tarif sahifasidan qoʻying.

Narx                  100
Komissiya (misol)      20
Logistika (misol)       8
Qaytarish ulushi        3
Toʻlov jadvali haqi     0
Ichki reklama           5
Soliq (aylanma, YaTT)   1
Tannarx                45
Qoladi                 18
  • Qaytarish ulushi. 10 ta buyurtmadan bittasi qaytsa va har qaytarish sizga taxminan 30 ulushga tushsa (yoʻl, qayta qadoqlash, sotib boʻlmaydigan dona), bir sotuvga 3 ulush.
  • Soliq. Bu yerda YaTTning aylanma soligʻi; sizning rejimingiz va stavkangiz — 31-postda.
  • Qoladi — bu sof foyda emas: ijara, ish haqi va boshqa oylik xarajatlar hali ayrilmagan. Oylik hisob — 34-postda; kanalni boshqalari bilan solishtirish — 62-postda.

Agar «Qoladi» manfiy yoki juda kichik chiqsa — narxni oshiring, boshqa modelni tanlang yoki bu tovarni platformaga qoʻymang. Narxni qayerdan boshlash — narx belgilash.

Pul qachon keladi va qaysi hujjatlar

  • Toʻlov jadvali. Uzumda: har ish kuni, har hafta, ikki haftada bir (yangi sotuvchiga standart) yoki oyda bir. Jadval boʻyicha pul xaridor 10 kundan koʻproq oldin olgan tovarlar uchun keladi — qaytarish muddati shu. Ofertaga koʻra Uzum toʻlovni jadvaldagi sanadan 4 ish kunigacha kechiktirishi mumkin. Tezroq jadval va «shoshilinch yechib olish» pullik; haqi — tarif sahifasida. Qaytarilgan pul keyingi toʻlovlardan ushlanadi (oferta, 5.14).
  • Oylik hujjatlar. Uzum qoʻllanmasi boʻyicha komissioner hisoboti keyingi oyning 6-sanasidan, hisobvaraq-faktura va dalolatnomalar soʻrov boʻyicha 19-sanasigacha. Hisobvaraq-fakturani kabinetda qabul qilasiz. Soliq hisoboti uchun asos — komissioner hisoboti, dalolatnoma va hisobvaraq-faktura; kabinetdagi savdo roʻyxati faqat maʼlumot uchun.
  • Shartnoma. Platforma haqi qanday ushlanishi va pul qachon oʻtkazilishi Uzumda ofertaning 5 va 7-boʻlimlarida va qoʻllanmada yozilgan; toʻlov tashkilotlari bilan shartnoma haqida — 51-postda.
  • Alohida hisob raqami 2026-yil 12-dekabrdan — 51-postda.

Har hafta bitta solishtirish: sotilgan buyurtmalar − qaytarishlar − platforma haqlari = kelgan pul. Farq chiqsa, keyingi haftaga qoldirmang.

Qaytarish, reyting va jarimalar

  • Qaytarish muddati. Qonun boʻyicha sifatli nooziq-ovqat tovarini xaridor 10 kun ichida almashtirishi mumkin (Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi Qonun, 18-modda). Uzum ofertasi bundan kengroq: foydalanilmagan istalgan sifatli tovarni 10 kalendar kun ichida qaytarish mumkin (5.12).
  • Xarajat sizda. Tovarni qaytarish bilan bogʻliq barcha xarajatlar — sotuvchida (Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 28¹-modda). Pulni qaytarish xarajati ham sotuvchida, pul, odatda, xaridorga u toʻlagan usulda qaytariladi (Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonun, 27-modda). Nuqsonli tovar va «tavsifga mos emas» — 26-modda.
  • Jim tursangiz — rozi. Uzumda sifat haqidagi daʼvoga 10 kun ichida javob bermasangiz, daʼvo qabul qilingan hisoblanadi va platforma pulni sizning hisobingizdan qaytarishi mumkin (oferta, 5.12.1).
  • Nuqsonli qaytgan tovar qayta sotuvga chiqmaydi; Uzum qoʻllanmasi boʻyicha uni qaytarilgan kundan 30 kun ichida olib ketmasangiz, platforma uni sizning hisobingizdan yoʻq qilishi mumkin (qoʻllanma, 7-boʻlim; oferta, 6.7).
  • Reyting. Qaytarish va kechikish reytingni, reyting esa qidiruvdagi oʻrinni tushiradi. Sharhlar bilan ishlash — 52-postda.
  • Jarima va bloklash. Uzumda jarima: qabulda tovar soni yuk xatidagidan farq qilsa, omborga topshirish vaqtini (slotni) oʻtkazib yuborsangiz va taqiqlangan tovar uchun (oferta, 4.16, 4.17). Bir tovarni bir necha doʻkon yoki kartochkada sotsangiz, kartochka, doʻkon yoki kabinet bloklanishi mumkin (5.2.1). Davlat Uzumga sizning tovaringiz uchun jarima solsa, u sizdan ushlanishi mumkin (4.15). Miqdorlar — oferta va qoʻllanmada.

Qaytarishning toʻliq tartibi, kassa va ESF — 49-postda.

Soliq: qaysi summadan va kim toʻlaydi

  • Qaysi summadan. Aylanma soligʻi bazasi — tovar sotishdan olingan jami daromad (Soliq kodeksi, 463–465-moddalar); komissionerning daromadi esa faqat uning haqi (463-modda). Kamaytiriladigan narsalar roʻyxatida marketpleys komissiyasi yoʻq. Demak baza — xaridor toʻlagan toʻliq narx, platforma oʻtkazgan summa emas; komissiya — sizning xarajatingiz (bizning talqinimiz; Soliq qoʻmitasining aniq tushuntirishini topmadik — buxgalteringiz bilan tasdiqlang).
  • QQS toʻlovchi boʻlsangiz, komissiya savdosida sizning bazangiz — komissioner sotgan tovar qiymati (250-modda). Uzumda narx maydoniga QQS (0 yoki 12 foiz) belgilanadi.
  • Kim toʻlaydi. 2026-yildan YaTT va oʻzini oʻzi band shaxsning toʻlov tashkilotlarining raqamli platformalari orqali maʼlum chegaragacha sotuvidan olingan daromadi boʻyicha toʻlov tashkiloti soliq agenti hisoblanadi (465-modda, 4-qism). Bu sizning platformangizga taalluqlimi — platformadan va soliq inspeksiyasidan yozma soʻrang.
  • Rejim va stavka — 31-postda. Qaytarilgan tovar va aylanmani tuzatish — 49-postda.

Xaridor maʼlumotlari

Platforma sizga xaridorning ismi, telefoni va manzilini bersa (masalan, DBS da oʻzingiz yetkazganda), ulardan faqat shu maqsadda foydalanasiz: yetkazish va qaytarish (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi Qonun (OʻRQ-547), 12, 18-moddalar). Keyin oʻz aksiyangiz haqida SMS yuborish — boshqa maqsad; buning uchun xaridorning roziligi kerak (19-modda, 3-qism), reklama SMSiga esa 2026-yil 1-noyabrdan yozma yoki elektron rozilik (Prezidentning PQ-265-son qarori, 11-band; 15-postda). Uzum ofertasiga koʻra xaridor maʼlumotini uning ruxsatisiz yoki qonunda nazarda tutilmagan holda uchinchi shaxsga berish — jiddiy buzilish, Uzum shartnomani bir tomonlama bekor qilishi mumkin (8.18–8.19).

Xaridorni oʻz mijozingizga aylantirmoqchi boʻlsangiz, platforma qoidalari taqiqlamasa, qutiga Telegram-kanalingiz havolasini qoʻying: obuna boʻlish uning tanlovi.

OLXda sotish: shaxsiy buyum yoki biznes

  • Oʻz ishlatilgan buyumingiz. Jismoniy shaxsning oʻz mol-mulkini sotishdan daromadi soliqqa tortilmaydi (Soliq kodeksi, 378-modda, 7-band; qimmatli qogʻozlar, ustav fondidagi ulushlar, har qanday noturar joy va 36 oydan kam egalik qilingan uy-joy bundan mustasno). Vaqti-vaqti bilan bunday sotish — tadbirkorlik emas (bizning talqinimiz).
  • Sotish uchun olingan yoki doimiy sotiladigan yangi tovar — tadbirkorlik: foyda olish maqsadida, oʻz tavakkalingizda (Fuqarolik kodeksi, 24-modda; Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonun, 3-modda). Buning uchun YaTT yoki MChJ sifatida roʻyxatdan oʻtasiz. Oʻzini oʻzi band maqomi faqat faoliyatingiz roʻyxatda boʻlsa mos: 2026-yil 1-yanvardan unda oddiy chakana savdo yoʻq, OLX orqali sotish roʻyxatdagi elektron savdo maydonchasida sotishga kiradimi — qonun aniq aytmaydi (bizning talqinimiz; 54-postda). Roʻyxatsiz tadbirkorlik — Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 176-modda.
  • Nechta eʼlondan keyin biznes boʻladi? Qonunda son yoʻq — mezon faoliyatning mazmuni. «Oyiga N ta eʼlon» degan chegara yoʻq.
  • OLX Biznes. Eʼlon berishda «Biznes» belgilanadi; baʼzi toifalarda bir nechta bepul eʼlon, keyin pullik tarif (business.olx.uz, 2026-yil 17-noyabrda oʻqildi). Pullik koʻtarish va tarif qoidalari — OLX yordam markazida.
  • Chek. OLXda sotuv — sizning oddiy sotuvingiz: chek oʻz kassangizdan. Xaridor bilan OLX yoki messenjer orqali kelishsangiz, bu axborot tizimlari orqali savdo (bizning talqinimiz): sotishdan oldin xaridor sizning nomingiz, manzilingiz, shikoyat tartibi va qaytarish shartini bilishi kerak (49-postda).
  • Eʼlon matni. Biznesning pullik eʼloni — reklama (bizning talqinimiz): davlat tilida; tarjima qoʻshsangiz — maʼnoni buzmasin va harfi kichikroq boʻlsin (Reklama toʻgʻrisida (OʻRQ-776), 5, 6-moddalar).
  • Ehtiyot. SMS-kodni, karta muddati va CVV ni hech kimga aytmang; «yetkazib berish uchun havola»ni faqat OLXning oʻz ilovasida oching.

Wildberries va Yandex Market

Ikkalasi ham Oʻzbekistonda ishlaydi. Wildberries yordam markazida FBW, FBS va DBS modellari yozilgan, lekin u Rossiya uchun — Oʻzbekistonda qaysi biri ochiq, WB sahifasidan tekshiring. Market Yandex Go — FBY va FBS (spot.uz, 2025-yil 18-mart). Sotuvchi talablari va tariflarini ularning oʻz sahifasida oʻqing. Qonun hammasiga bir xil: elektron tijorat, isteʼmolchilar huquqlari, markirovka va chek. Shartnomadan uchta narsani topib oling: chekni kim beradi, pul qachon oʻtkaziladi, qaytarish xarajatini kim koʻtaradi.

2026-yil 12-dekabrdan nima oʻzgaradi

OʻRQ-1173-son Qonun, 2026-yil 10-sentabr Elektron tijorat toʻgʻrisidagi qonunni oʻzgartiradi:

  • Asosiy javobgar — sotuvchi. Platforma orqali tuzilgan shartnoma boʻyicha nizoda, jumladan sifatsiz tovar yetkazilganda, xaridor oldida sotuvchi javob beradi. Sotuvchi xaridorning qonuniy talabini qondira olmasa, platforma qoʻshimcha (subsidiar) javob beradi, agar shartnoma yoki qonunchilikda boshqacha tartib boʻlmasa (12-modda, 5–6-qismlar).
  • Ofertada qaytarish shartlari boʻlishi shart (16-modda).
  • Alohida hisob raqami. Elektron tijorat hisob-kitoblari faqat alohida bank hisob raqami orqali; YaTT va oʻzini oʻzi band — elektron hamyon orqali ham (23-modda).
  • «Eskrou» (pulni bitim tugaguncha ushlab turish xizmati). Platforma shunday xizmat koʻrsatsa va sotuvchi pulni qaytarishdan bosh tortsa, platforma sotuvchi bilan shartnomadagi tartibda pulni xaridorga oʻzi qaytarishi mumkin (27-modda).
  • Platformaning vazifalari: sotuvchining litsenziya, ruxsat beruvchi hujjat va xabarnomalarini tekshirish, sharhlarni oʻzgartirmasdan saqlash, tovarlarni taklif qilish va tartiblashtirish algoritmlari shaffofligini taʼminlash (13-modda).

Sizga: hisob raqamini oldindan oching, platformadagi doʻkon sahifasida qaytarish shartlari toʻgʻriligini tekshiring va litsenziya talab qilinadigan tovarning hujjatini tayyorlang. Marketpleysdan tashqari oʻz saytingiz, Telegram yoki Instagram orqali ham sotsangiz — onlayn doʻkon ochish.

Ochiq savollar

  • Soliq bazasi. Marketpleys sotuvchisining aylanma soligʻi toʻliq narxdanmi — Soliq qoʻmitasining sanasi bor tushuntirishini topmadik. Chiqsa, maqolani yangilaymiz.
  • Soliq agenti. 465-moddaning 4-qismi qaysi platformalarga taalluqli — ochiq.
  • Oʻzini oʻzi band shaxs nimani sotishi mumkin. Faqat oʻzi ishlab chiqargan tovarnimi yoki qayta sotishni hammi — roʻyxatda (PF-50, 2-ilova) aniq javob topmadik.
  • OLX qoidalari. Biznes akkaunt cheklovlari va pullik xizmatlar qoidalari OLX yordam markazida; biz ularni oʻqiy olmadik.
  • Kartochka va reklama qonuni. Marketpleysdagi kartochka «oʻz sahifangiz» hisoblanadimi (Reklama qonuni, 2-modda, 9-band) — qonunda aniq javob yoʻq.

Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.

Manbalar (tekshirilgan sana 2026-yil 17-noyabr): Elektron tijorat toʻgʻrisidagi Qonun (OʻRQ-792), 3, 8, 9, 12, 13, 16, 21, 23, 25–27-moddalar; OʻRQ-1173-son Qonun, 2026-yil 10-sentabr (2026-yil 12-dekabrdan); Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi Qonun, 1, 5, 6, 18, 28¹-moddalar; Vazirlar Mahkamasining 943-son qarori, 1a-ilova; Vazirlar Mahkamasining 833-son qarori, 1-ilova, 49, 49¹, 96²-bandlar; Soliq kodeksi, 250, 378, 461–465-moddalar; Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisidagi Qonun (OʻRQ-42), 6, 8, 10, 19, 62, 65-moddalar; Tovar belgilari toʻgʻrisidagi qonun, 26, 27-moddalar; Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi Qonun (OʻRQ-547), 12, 18, 19, 21-moddalar; Prezidentning PQ-265-son qarori, 2026-yil 15-iyul, 11-band; Fuqarolik kodeksi, 24-modda; Fuqarolik kodeksi, ikkinchi qism, 817, 832-moddalar; Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonun, 3-modda; Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 176-modda; Reklama toʻgʻrisida (OʻRQ-776), 2, 5, 6-moddalar; Davlat tili haqida, 20-modda. Platformalar: Uzum sotuvchi qoʻllanmasi va Uzum ofertasi (2026-yil 9-noyabr tahriri); OLX Biznes. Matbuot: spot.uz, 2025-yil 18-mart (rus tilida; Market Yandex Go).

Boshlash

Tizimingizni maʼlumotlaringizda 3 kunda koʻrsatamiz — bepul.

Tashkilotingiz nima qilishini va nimani tartibga keltirmoqchi ekaningizni yozing.