Elektron mehnat daftarchasi: ish beruvchi my.mehnat.uz da nima qiladi (2026)
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 18-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada xodimlaringiz maʼlumotini my.mehnat.uz ga siz uchun kiritmaydi, kadrlar va yuridik xizmat koʻrsatmaydi. Biz biznes uchun CRM, sayt va Telegram-botlar yaratamiz va yuritamiz. Bu yerda hech qanday summa yozmaymiz: jarima qaysi moddada ekanini aytamiz, miqdorini lex.uz da tekshiring. Maqola xodim yollagan doʻkon, kafe, oʻquv markazi, xususiy klinika yoki boshqa kichik biznes egasi uchun — YaTT yoki MChJ.
Qisqasi
- Elektron daftarchani siz yozmaysiz — u yozuvlaringizdan yigʻiladi. Shartnoma roʻyxatdan oʻtkazilganda, tuzilganda, oʻzgartirilganda yoki bekor qilinganda «Yagona milliy mehnat tizimi»da (bundan keyin — tizim) avtomatik shakllanadi (Mehnat kodeksi, 125-modda, 2-qism). Sizning ishingiz — voqeani oʻz vaqtida va toʻgʻri kiritish hamda ERI bilan tasdiqlash.
- Qogʻoz daftarcha bekor qilinmagan. Ish beruvchi (jismoniy shaxs boʻlgan ish beruvchidan tashqari) besh kundan ortiq ishlagan barcha xodimlarga mehnat daftarchasi yuritadi; qabul, doimiy oʻtkazish va ketish ham daftarchaga, ham tizimga kiritiladi (125-modda, 4–5-qismlar). Daftarcha xodimda emas, sizda saqlanadi (Mehnat daftarchalarini yuritish yoʻriqnomasi, 1.6-band).
- Avval ish oʻrni, keyin shartnoma. Tizim lavozim kiritilmaguncha shartnomani qabul qilmaydi (Vazirlar Mahkamasining 971-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom, 24-band); besh kalendar kun ichida toʻldirilmagan ish oʻrni boʻsh ish oʻrinlari milliy bazasiga oʻtadi va hammaga ochiq boʻladi (43-band).
- Xatoni besh ish kuni ichida oʻzingiz tuzatasiz, keyin — operator orqali (27, 31, 35, 38-bandlar). Ish beruvchining ERI bilan tasdiqlanmagan shartnoma roʻyxatdan oʻtmagan hisoblanadi (26-band).
- Xodim soʻrasa — maʼlumot uch ish kuni ichida, ketganda — oxirgi kuni (125-modda, 8-qism; 171-modda). Kechikish tufayli xodim ish haqini ololmasa (masalan, yangi ishga kira olmasa), uni ish beruvchi qoplaydi (320-modda, 1-qism).
Mundarija
- Qisqa javob: qogʻoz va elektron daftarcha bitta jadvalda (jadval)
- Elektron daftarcha nima va unda nima bor
- Qogʻoz daftarcha: hali ham yuritiladi
- Tizimga kim kiradi: masʼul shaxs va ERI
- Avval ish oʻrni, keyin shartnoma
- Bitta xodim tizimda: qabuldan ketishgacha
- Oldingi staj: qogʻozdan tizimga
- Koʻchirma: xodim soʻrasa va ketganda
- Xatoni tuzatish: besh ish kuni, keyin operator
- Oʻrindosh, YaTT xodimi va chet ellik
- Roʻyxatdan oʻtkazilmasa nima boʻladi
- Tekshiruv roʻyxati
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Qisqa javob: qogʻoz va elektron daftarcha bitta jadvalda
| Savol | Qogʻoz mehnat daftarchasi | Elektron mehnat daftarchasi |
|---|---|---|
| Kuchi | Stajni tasdiqlovchi asosiy hujjat (125-modda, 1-qism) | Xuddi shunday — qogʻoz bilan teng (125-modda, 1-qism) |
| Kim yuritadi | Ish beruvchi; YaTT va uy ishchisi uchun yuritilmaydi (125-modda, 4-qism; 508-modda, 7-qism) | Tizimning oʻzi, roʻyxatdan oʻtgan yozuvlardan (125-modda, 2-qism) |
| Qayerda saqlanadi | Sizda: kadrlar boʻlimida yoki masʼul shaxsda (Yoʻriqnoma, 1.6-band) | Tizimda; xodim oʻz kabinetidan koʻradi (Nizom, 52-band) |
| Nima yoziladi | Qabul, doimiy oʻtkazish, ketish; ketish sababi va intizomiy jazo yozilmaydi | Xodim haqidagi maʼlumot, ishga joylashish davrlari, hisoblangan ish haqi va undan toʻlangan soliqlar (Nizom, 2-band) |
| Kim yozadi | Siz, buyruq asosida; xodim yozuv bilan uch kun ichida tanishadi (127-modda, 5-qism) | Siz kiritasiz va ERI bilan tasdiqlaysiz (Nizom, 26-band) |
| Xodimga qachon | Ketgan kuni qoʻliga beriladi (171-modda) | Koʻchirma: soʻrasa — uch ish kuni ichida, ketganda — oxirgi kuni (125-modda, 8-qism) |
Muddatlar jadvali (qogʻoz shartnoma — 5 ish kuni, bekor qilish — 3 ish kuni) — shartnomani roʻyxatdan oʻtkazish boʻlimida; bu yerda takrorlamaymiz.
Elektron daftarcha nima va unda nima bor
Kodeks ikkalasini teng qoʻyadi: «Lozim darajada tasdiqlangan qogʻoz yoki elektron shaklidagi mehnat daftarchasi xodimning mehnat stajini tasdiqlovchi va jismoniy shaxsning mehnat faoliyati toʻgʻrisidagi verifikatsiya qilingan maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan asosiy hujjatdir» (125-modda, 1-qism). Elektron daftarcha 2020-yil 1-yanvardan joriy etilgan (Prezidentning PQ-4502-son qarori, 3-band «b»).
Uni hech kim qoʻlda yozmaydi. Daftarcha shartnoma roʻyxatga olinganda, tuzilganda, oʻzgartirilganda va bekor qilinganda tizimda «avtomatik rejimda» shakllanadi (125-modda, 2-qism). Demak, qabul, oʻtkazish yoki ketish sanasidagi xato — kiritilgan yozuvdagi xato.
Unda nima bor (Nizom, 2-band):
- xodim haqida: familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, maʼlumoti, kasbi, mutaxassisligi;
- ishga joylashish davrlari: qabul, boshqa ishga oʻtkazish;
- hisoblangan ish haqi va mehnatga haq toʻlash tarzidagi daromaddan toʻlangan soliqlar.
Daftarcha faqat sizning yozuvlaringizdan yigʻilmaydi: YaTT sifatida roʻyxatdan oʻtish, oʻzini oʻzi band qilish, jamoat ishlari va chet elga ishlashga ketganlarning ijtimoiy soligʻi ham unga tushadi (2-band). Shuning uchun xodimning daftarchasida siz kiritmagan davrlar ham boʻlishi mumkin.
Unda nima yoʻq. Ketish sababi daftarchaga yozilmaydi (125-modda, 5-qism). Shtat qisqarishi yoki korxona tugatilishi tizimda alohida belgilanadi, lekin elektron daftarchada sabab sifatida koʻrsatilmaydi (Nizom, 36-band, 2-qism). Sabab buyruqda, Kodeks moddasiga havola bilan yoziladi (170-modda, 3-qism).
Kim koʻradi (Nizom, 52-band): xodim — oʻz ERI bilan yoki kadrlar ishini yurituvchi masʼul xodim yoxud mehnat organi tasdiqlagan telefon raqamiga SMS orqali kelgan kod bilan; ish beruvchi — elektron shartnoma tuzilganidan yoki qogʻoz shartnoma roʻyxatdan oʻtkazilganidan keyin.
Bizning maslahatimiz: shartnomadagi lavozim va maosh, tizimdagi yozuv va ish haqi hisoboti bir xil boʻlsin — daftarchada uchalasi yonma-yon koʻrinadi.
Qogʻoz daftarcha: hali ham yuritiladi
Internetda «qogʻoz daftarcha 2019 yoki 2020-yilda bekor boʻlgan» degan gaplar bor. Biz oʻqigan amaldagi hujjatlarda bunday qoida yoʻq:
- Yuritish shart. «Ish beruvchi (bundan jismoniy shaxslar boʻlgan ish beruvchilar mustasno) tashkilotda besh kundan ortiq ishlagan barcha xodimlar uchun mehnat daftarchalarini yuritishi shart» (125-modda, 4-qism). Birinchi marta ishga kirib, besh kundan ortiq ishlagan odamga daftarchani siz rasmiylashtirasiz (124-modda, 3-qism) — ishga qabul hujjatlari.
- Ikki joyga yoziladi. Qabul, doimiy oʻtkazish va ketish haqidagi maʼlumot «mehnat daftarchasiga hamda» tizimga kiritiladi (125-modda, 5-qism). Yozuv buyruq asosida qilinadi, xodim u bilan uch kun ichida tanishtiriladi (127-modda, 5-qism) — buyruq.
- Sizda saqlanadi. «Mehnat daftarchasi xodim ish haqi oladigan tashkilotning xodimlar boʻlimida yoki shunga masʼul etilgan shaxsda saqlanadi»; oʻrindoshniki — asosiy ish joyida (Yoʻriqnoma, 1.6-band). Daftarchalar «qatʼiy hisobot hujjati sifatida» saqlanadi (6.2-band).
- Nima yozilmaydi. Ketish sababi va intizomiy jazolar (Yoʻriqnoma, 2.1-band); ketish yozuvining 3-ustuniga «mehnat shartnomasi bekor qilindi» deb yoziladi, 4-ustuniga — buyruq sanasi va raqami (2.18-band).
- Bitta odam — bitta daftarcha (Yoʻriqnoma, VII boʻlimga eslatma).
- Ketganda daftarcha oxirgi kuni buyruq nusxasi bilan qoʻliga beriladi (171-modda) — oxirgi kun. Olib ketilmagan daftarchalar ikki yil alohida, keyin arxivda saqlanadi (Yoʻriqnoma, 5.2-band).
Kim yuritmaydi. YaTTda ishlovchilarga va uy ishchilariga daftarcha yuritilmaydi (508-modda, 7-qism; Yoʻriqnoma, 1.2-band) — YaTT xodimi. Mikrofirma (tadbirkorlik subyektlari tasnifiga koʻra mikrofirmalar jumlasiga kirgan ish beruvchi — 504-modda, 1–2-qismlar) esa bizning talqinimizcha ozod emas: mikrofirma moddalari (504–506) ichki hujjatlar va boshqa narsalarni yengillashtiradi, daftarcha va tizimni emas — mikrofirma va YaTT.
Tizimga kim kiradi: masʼul shaxs va ERI
- Hamma ish beruvchi uchun majburiy, tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar; istisno — davlat xavfsizligi sohasidagi va shtat jadvali maxfiy ish beruvchilar (Nizom, 3-band, 1-qism).
- Bepul. Tizimdan foydalanish barcha ish beruvchilar va jismoniy shaxslar uchun bepul (4-band). Qoʻshimcha tijoriy xizmatlar — xohishga koʻra; maʼlumot kiritishni shartnoma asosida xususiy tashkilotga topshirish ham mumkin (7-band), lekin shart emas.
- Masʼul shaxs — yozma qaror bilan. Ish beruvchi tizimga kirish huquqi bor bir yoki bir nechta masʼul shaxsni yozma qaror bilan belgilashi shart; YaTT bundan mustasno (8-band). Qogʻoz shartnomani roʻyxatdan oʻtkazish rahbarga yoki u belgilagan shaxsga yuklanishi mumkin (9-band). Masʼul shaxsni boshqa vakolatlar qatorida belgilash — vakolat berish.
- Kalit. Tashkilot kabinetiga ish beruvchining ERI kaliti bilan kiriladi (13-band); masʼul shaxsga kirishni ish beruvchining ERI kalitini topshirish orqali berish mumkin (10-band). Bizning maslahatimiz: direktorning kalitini bermang — masʼul shaxsga ishonchnoma asosida tashkilotning alohida kalitini oling (korxona ERIsi); u ketganda nima qilinadi — xodim ketganda.
- Kompyuter boʻlmasa — mehnat organida bepul roʻyxatdan oʻtkaziladi, lekin baribir ish beruvchining ERI bilan tasdiqlanadi (15-band).
- Yangi yuridik shaxs roʻyxatdan oʻtayotganda rahbarni tayinlash va tizimda hisobga qoʻyish, taʼsischi xohlasa, davlat roʻyxatidan oʻtkazish bilan bir vaqtda qilinadi (25-band, 2-qism; 2026-yil 5-fevraldan).
BUYRUQ № ___
«___» ______ 20__ y.
Mehnat tizimida masʼul
shaxs tayinlash toʻgʻrisida
1. ____________ (lavozimi,
FISh) masʼul etib
tayinlansin.
2. U ish oʻrinlari,
shartnomalar, oʻzgarishlar,
taʼtil va ketishlarni
tizimga kiritadi.
3. Har bir yozuv ERI bilan
tasdiqlanadi.
4. Asos: 971-son qaror
Nizomi, 8-band.
Rahbar ________ (imzo)
Tanishdim ________ (imzo)
Avval ish oʻrni, keyin shartnoma
Tizimda tashkilot tuzilmasi boʻlinmalar va ish oʻrinlaridan quriladi, shtat jadvali boʻlsa — unga muvofiq; har bir lavozim alohida yaratiladi (Nizom, 19-band). Har bir lavozimga quyidagilar kiritiladi (22-band):
- Mashgʻulotlarning milliy klassifikatori boʻyicha lavozim nomi;
- ish stavkasi (agar boʻlsa);
- malakaviy talablar va lavozim vazifalari;
- ish vaqti rejimi va mehnat sharoitlari.
Ish haqining asosiy qismini kiritish budjet tashkilotlari, davlat korxonalari va ustav kapitalida davlat ulushi kamida yarmi boʻlgan yuridik shaxslar uchun shart; bizning talqinimizcha, xususiy biznes uchun bu ixtiyoriy. Ustama, mukofot va boshqa qoʻshimcha toʻlovlarni har qanday ish beruvchi xohlasa koʻrsatadi (22-band). Lavozim vazifalarini qayerdan olish — lavozim yoʻriqnomasi.
Keyin ikki qoida ishlaydi:
- yangi ish oʻrni shartnoma kiritilguncha avtomatik ravishda «boʻsh» hisoblanadi (23-band); shartnomani tuzish yoki roʻyxatdan oʻtkazish faqat ish oʻrni kiritilgandan keyin mumkin (24-band);
- ish oʻrni yaratilganidan yoki undagi shartnoma bekor qilinganidan keyin besh kalendar kun ichida toʻldirilmasa, u boʻsh ish oʻrinlari milliy bazasiga avtomatik oʻtadi va hammaga ochiq boʻladi (43-band).
Bizning maslahatimiz: ish oʻrnini shartnoma imzolanadigan kuni yarating va qogʻoz shartnomani shu kundan besh kalendar kun ichida kiriting (43-band). Bu 25-banddagi besh ish kunidan qisqaroq boʻlishi mumkin — kechiksangiz, ish oʻrni boʻsh ish oʻrinlari bazasiga chiqadi. Har oy beriladigan boʻsh ish oʻrinlari maʼlumoti — davlat bilan oylik maʼlumot.
Bitta xodim tizimda: qabuldan ketishgacha
XODIM TIZIMDA: 6 QADAM
1. Ish oʻrni bormi —
tekshiring (24-band).
2. Shartnoma: elektron —
tizimda, ikki taraf ERI
bilan; qogʻoz — 5 ish
kunida kiriting (25-band).
3. Buyruq; qogʻoz daftarchaga
yozuv, xodim 3 kunda
tanishadi (127-modda).
4. Lavozim yoki maosh
oʻzgarsa — qoʻshimcha
kelishuvni kiriting.
5. Har bir taʼtil —
tizimga (33-band;
796-son qaror).
6. Ketish — 3 ish kunida
(36-band); sabab
daftarchaga yozilmaydi.
- Elektron shartnoma tizimning oʻzida tuziladi: ish beruvchi shakllantiradi, taraflar ERI bilan imzolaydi (24¹, 24²-bandlar); xodim imzolangan shartnomani oʻz kabinetidan yuklab oladi (9-band, 2-qism).
- Qogʻoz shartnoma «shartnoma tuzilgan kundan boshlab besh ish kuni mobaynida» kiritiladi (25-band) va ERI bilan tasdiqlanadi (26-band).
- Oʻzgarish (lavozim, maosh, ish vaqti) qoʻshimcha kelishuv sifatida kiritiladi (29-band). Nizomda buning kun soni yoʻq; Kodeks «oʻz vaqtida» deydi (25-modda). Qachon kiritish — roʻyxatdan oʻtkazish.
- Taʼtil. Ijtimoiy taʼtil davri tizimga kiritiladi va ERI bilan tasdiqlanadi (33, 34-bandlar). 2026-yil 1-yanvardan davlat ijtimoiy sugʻurtasi doirasida barcha ish beruvchilar, shu jumladan YaTT, xodimlarga beradigan barcha turdagi taʼtillarni, shuningdek, fuqarolik-huquqiy shartnomalarni tizimda roʻyxatga olish tartibi joriy etilgan (Vazirlar Mahkamasining 796-son qarori, 3-band). Batafsil — ish beruvchi nima qiladi.
- Ketish uch ish kuni ichida kiritiladi (36-band, 1-qism); oxirgi kun hujjatlari va ERI — oxirgi kun. Shtat qisqarsa, har bir xodim haqidagi maʼlumot ikki oy oldin shu tizim orqali mehnat organiga yuboriladi (166-modda, 3-qism) — qisqartirish.
Shartnoma bekor qilingandan keyin hamma yozuvlar tashkilotning elektron arxivida qoladi va kabinetdan koʻrinadi (39, 40-bandlar).
Oldingi staj: qogʻozdan tizimga
2020-yil 1-yanvardan keyingi staj tizimdagi maʼlumotlardan, undan oldingisi — avvalgi tartibda belgilanadi (PQ-4502, 4-band). Avvalgi davrlarni tizimga kim olib oʻtadi — buni Nizom aytadi (3-band, 2–5-qismlar):
- Hozirgi ish beruvchi oʻzida ishlayotgan xodimning qogʻoz daftarchasidagi oldingi ish joylari haqidagi barcha yozuvlarni tizimga kiritadi.
- 2005-yil 1-yanvargacha boʻlgan davrlarni daftarchadagi yozuvlar asosida oʻz ERI bilan tasdiqlaydi.
- 2005-yildan keyingi davrlar uchun siz xodim avval ishlagan ish beruvchilarning «Tashkilot kabineti»ga tizim orqali elektron soʻrov yuborasiz; ular soʻrov kelganidan keyin oʻn kun ichida ERI bilan tasdiqlaydi.
- Tasdiqlangan maʼlumotlarning haqqoniyligi uchun ish beruvchilar javob beradi.
- Ish beruvchi yopilgan yoki tugatilgan boʻlsa va uning maʼlumotlari arxivlarda ham boʻlmasa, bu davrlarni xodimning oxirgi ish beruvchisi kiritadi va ERI bilan tasdiqlaydi.
Xodim oʻzi ham oʻtgan davrlarini kiritishi mumkin; ularni Pensiya jamgʻarmasi yozuv kiritilgandan keyin oʻn besh kun ichida tasdiqlashi kerak (Nizom, 54-band).
Pensiya qonuni ham shuni aytadi: daftarcha (elektron daftarcha) ish stajini tasdiqlovchi asosiy hujjat; 2005-yil 1-yanvargacha boʻlgan staj daftarchadagi yozuvlar asosida, tasdiqlovchi hujjatlarsiz belgilanadi (42-modda, 1–2-qismlar). Daftarcha yoki yozuv boʻlmasa, tartibni Vazirlar Mahkamasi belgilaydi (3-qism) — pastda, ochiq savollarda.
YaTTda yollanib ishlagan davr ijtimoiy soliq toʻlangan boʻlsagina stajga qoʻshiladi (512-modda, 1-qism). Nafaqa uchun sugʻurta staji boshqa narsa — yetti keng tarqalgan xato.
Bizning maslahatimiz: yangi xodim qogʻoz daftarcha olib kelsa, birinchi haftada uni tizimdagi yozuvlar bilan solishtiring va yetishmaganini kiriting — keyin bu ish pensiya oldidan shoshilinch qilinadi.
Koʻchirma: xodim soʻrasa va ketganda
Kim beradi. Xodim mehnat faoliyati haqidagi maʼlumotni oxirgi ish beruvchidan — shu ish beruvchida ishlagan davr uchun, tasdiqlangan qogʻozda yoki ish beruvchining ERI bilan imzolangan elektron hujjatda — yoki mehnat organidan olishga haqli (125-modda, 7-qism).
Qachon (125-modda, 8-qism): xodimning yozma arizasida yoki ish beruvchining elektron pochtasiga yuborilgan arizasida koʻrsatilgan usulda:
- ishlab turgan paytda — ariza berilgan kundan eʼtiboran uch ish kunidan kechiktirmay;
- shartnoma bekor qilinganda — shu kuni.
Ish bilan bogʻliq hujjatlar, shu jumladan daftarchadan koʻchirma, xodimga bepul beriladi (117-modda, 3-qism). Oxirgi kuni daftarcha yoki elektron daftarchadan koʻchirma va buyruq nusxasi beriladi (171-modda); xodim kelmasa nima qilinadi — oxirgi kun. Daftarcha yoki koʻchirma berish kechiktirilib, shu sababli xodim ish haqini ololmasa (masalan, yangi ishga kira olmasa), uni ish beruvchi qoplaydi (320-modda, 1-qism).
Yangi xodimdan nima soʻraladi. Ishga kirishda oxirgi ish joyi tasdiqlagan qogʻoz daftarcha yoki elektron daftarchadan koʻchirma soʻraladi, birinchi marta ishga kirayotganlardan tashqari (124-modda, 1-qism) — ishga qabul hujjatlari. Xodim oʻz daftarchasini oʻz ERI yoki SMS kodi bilan oʻzi ham koʻra oladi (Nizom, 52-band).
______ rahbari
__________ ga
__________ (lavozimi, FISh)
dan
ARIZA
Ishlagan davrim uchun mehnat
faoliyati toʻgʻrisidagi
maʼlumotni (elektron mehnat
daftarchasidan koʻchirma)
☐ tasdiqlangan qogʻozda
☐ ERI bilan imzolangan
elektron hujjatda,
________ (e-pochta) ga
berishingizni soʻrayman.
Sana ______ Imzo ______
Xatoni tuzatish: besh ish kuni, keyin operator
| Yozuv | ERI bilan tasdiqlanmasa | Xato kiritilsa | Asos |
|---|---|---|---|
| Qogʻoz shartnoma | roʻyxatdan oʻtmagan hisoblanadi | 5 ish kuni ichida oʻzingiz tahrirlaysiz, keyin — operatorga | 26, 27-bandlar |
| Qoʻshimcha kelishuv | roʻyxatdan oʻtmagan hisoblanadi | xuddi shunday | 30, 31-bandlar |
| Ijtimoiy taʼtil | maʼlumot haqiqiy emas | xuddi shunday | 34, 35-bandlar |
| Shartnomani bekor qilish | maʼlumot haqiqiy emas | xuddi shunday | 37, 38-bandlar |
- Operatorga tizimning oʻz aloqa kanallari orqali, ERI bilan identifikatsiya qilib murojaat qilinadi; barcha murojaatlar navbat tartibida besh ish kuni ichida koʻriladi (27-band, 1-qism).
- Besh ish kuni qachondan — Nizom aytmaydi; bizning talqinimizcha, yozuv kiritilgan kundan. Shuning uchun xatoni kechiktirmay tekshiring.
- Ishlamagan odam nomiga shartnoma (uning xabarisiz) Davlat mehnat inspeksiyasining xulosasi asosida operator tomonidan toʻliq, arxivga ham tushmaydigan qilib oʻchirilishi mumkin (27-band, 2-qism).
- Kech yoki xato yozuv — kech yoki xato nafaqa — yetti keng tarqalgan xato.
Oʻrindosh, YaTT xodimi va chet ellik
Oʻrindosh. Uning asosiy ish joyi — mehnat daftarchasi yuritilayotgan ish beruvchi (432-modda, 3-qism) — oʻrindosh xodim. Ishga kirishda u daftarcha oʻrniga asosiy ish joyidan maʼlumotnoma beradi (124-modda, 1-qism). Asosiy ish beruvchi xodimning yozma arizasiga koʻra, oʻrindoshlik joyidan berilgan maʼlumotnoma asosida, daftarchaga oʻrindoshlik davrlarini yozadi (436-modda, 1-qism; 125-modda, 5-qism). Oʻrindoshlik shartnomasi ham boshqa shartnomalar kabi tizimda roʻyxatdan oʻtkaziladi — bizning talqinimizcha, chunki 109-modda har qanday mehnat shartnomasi haqida. Oʻrindoshni qabul qilishning qolgan qadamlari — oʻrindoshlik va kasblarni qoʻshib olib borish.
YaTT xodimi. Kodeks boʻyicha:
- mehnat daftarchasi yuritilmaydi, ishga qabul buyruqsiz (508-modda, 6–7-qismlar);
- shartnoma uch nusxada, uchinchisi soliq organiga, elektron ham mumkin (508-modda, 5-qism);
- shartnoma bekor qilinsa, soliq organi uch ish kunidan kechiktirmay yozma xabardor qilinadi (511-modda, 6-qism).
Vazirlar Mahkamasining 707-son qarori (2021) qoʻshimcha qiladi: xodim soliq organida elektron roʻyxatga qoʻyiladi, ariza shartnoma tuzilganidan keyin uch ish kunidan kechikmay beriladi (707-son qaror Nizomi, 13-band). Ikki raqami Kodeksdan farq qiladi: shartnoma ikki nusxada (9-band, uch emas); muddatidan oldin bekor qilinsa — xabarnoma bir ish kunidan kechikmay (18-band, uch emas). Bizning maslahatimiz: xodim ketgan kunning oʻzida yoki ertasi kuni xabar bering — ikkala muddat ham bajariladi. YaTTning birinchi xodimi — ochilgandan keyingi 30 kun.
YaTT oʻz xodimlari uchun ijtimoiy soliqni toʻlaydi (Soliq kodeksi, 408-modda, 7-qism); toʻlanmasa, bu davr stajga qoʻshilmaydi (Mehnat kodeksi, 512-modda, 1-qism). 796-son qaror esa 2026-yildan YaTT bergan taʼtillarni ham tizimda roʻyxatga olishni joriy qiladi (3-band); xodimning shartnomasi tizimda boʻlmasa, taʼtil qanday kiritilishini matnlar aytmaydi. YaTTning mehnat shartnomasi ham tizimda roʻyxatdan oʻtkaziladimi — matnlar aniq aytmaydi (pastda, ochiq savollarda).
Chet ellik. Shartnoma faqat Oʻzbekistonda mehnat faoliyati huquqini tasdiqlovchi hujjat boʻlsa tuziladi, qonunda nazarda tutilgan istisnolardan tashqari (523-modda, 2-qism). Kodeksda chet elliklar uchun alohida daftarcha qoidasi yoʻq. Boshqa talablari bu maqolaga kirmaydi. IT Park rezidentining chet ellik xodimi uchun alohida tartib bor — IT Park rezidentligi.
Roʻyxatdan oʻtkazilmasa nima boʻladi
- Shartnoma baribir bor. Odamni ishga haqiqatda qoʻyish — rasmiylashtirilgan-rasmiylashtirilmaganidan qatʼi nazar — ish boshlangan kundan shartnoma tuzish hisoblanadi (128-modda, 1-qism); uch kun ichida shartnoma va buyruq bilan rasmiylashtiriladi (3-qism) — buyruq.
- Javobgarlik ish beruvchida. Shartnomalarni oʻz vaqtida roʻyxatdan oʻtkazish va elektron daftarchani shakllantirish uchun masʼuliyat ish beruvchi zimmasida (PQ-4502, 12-band; Nizom, 60, 61-bandlar).
- Jarima. Tizimga kiritmaganlik uchun alohida moddani Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksda topmadik. Bizning talqinimizcha, umumiy 49-modda qoʻllanadi — mansabdor shaxs tomonidan mehnat qonunchiligini buzish, chunki roʻyxatdan oʻtkazish Kodeksdagi majburiyat (25, 109-moddalar); bir yil ichida takrorlansa — kattaroq jarima. Bu ishlarni Davlat mehnat inspeksiyasi koʻradi (255-modda). Xodimlar sonini yashirish uchun esa alohida modda bor — 175⁵-modda; bunday ishlarni sud koʻradi (245-modda). Miqdorini lex.uz da tekshiring.
- YaTT uchun 707-son qaror Nizomi: shartnomasiz ishlayotgan xodim aniqlansa, YaTT xodimlar sonini yashirgani uchun maʼmuriy javobgarlikka tortiladi (25-band) — bu 175⁵-modda. 175⁵-moddaning 1-qismidagi huquqbuzarlik birinchi marta sodir etilgan boʻlsa va YaTT uni aniqlangan paytdan eʼtiboran oʻttiz kun ichida ixtiyoriy bartaraf etsa (bizning talqinimizcha, xodim bilan shartnoma tuzib, uni roʻyxatga qoʻysa), ish boshlanmaydi, boshlangani tugatiladi (271-modda, 11-band).
- Amalda: kech yoki xato yozuv nafaqani kechiktiradi (kasallik varaqasi); mehnat tekshiruvining asosiy talabi — har bir shartnoma, uning oʻzgarishi va bekor qilinishi tizimda roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi (109-modda) (mehnat tekshiruvi).
Tekshiruv roʻyxati
Birinchi marta:
- Masʼul shaxsni yozma buyruq bilan belgilang (Nizom, 8-band); kalit kimda turishini yozib qoʻying.
- Tuzilmani quring: har bir lavozim — alohida ish oʻrni (19, 22-bandlar).
- Hozirgi xodimlarning qogʻoz daftarchasidagi oldingi davrlarni kiriting; 2005-yilgacha boʻlganini ERI bilan tasdiqlang (3-band, 2-qism).
- Seyfdagi qogʻoz daftarchalarni sanang va mehnat daftarchalarini hisobini olib borish kitobi bilan solishtiring (Yoʻriqnoma, 6.1-band «v»).
Keyin har oy, 10 daqiqa (bizning maslahatimiz):
OYLIK TEKSHIRUV
☐ Ishlayotgan har bir odam
tizimda bor
☐ Ketganlar tizimda ham
bekor qilingan
☐ Lavozim va maosh
oʻzgarishi kiritilgan
☐ Taʼtillar kiritilgan
☐ Har bir yozuv ERI bilan
☐ Boʻsh ish oʻrni —
haqiqatan boʻsh
☐ Qogʻoz daftarchalar soni
xodimlar soniga mos
☐ Soʻralgan maʼlumot
3 ish kunida berilgan
Qonun nima deydi
- Mehnat kodeksi (OʻRQ-798, 2022-yil 28-oktabr; 2026-yil 15-oktabr tahriri): 25-modda (oʻz vaqtida roʻyxatga olish), 106-modda, 1–2-qismlar (qogʻoz yoki elektron shartnoma), 109-modda (roʻyxatdan oʻtkazish shart), 117-modda, 3-qism (hujjatlar bepul), 124-modda, 1 va 3-qismlar (daftarcha yoki koʻchirma; birinchi daftarcha), 125-modda (mehnat daftarchasi, 1–8-qismlar), 127-modda, 5-qism (yozuv va tanishtirish), 128-modda, 1 va 3-qismlar (haqiqatda ishga qoʻyish), 166-modda, 3-qism, 170-modda, 3-qism, 171-modda, 320-modda, 1-qism, 432-modda, 3-qism, 436-modda, 1-qism (oʻrindosh), 504-modda, 1–2-qismlar (mikrofirma), 508-modda, 5–7-qismlar, 511-modda, 6-qism, 512-modda, 1-qism (YaTT), 523-modda, 2-qism (chet ellik).
- 971-son qaror bilan tasdiqlangan Nizom — elektron mehnat shartnomalari va daftarchalari (Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 5-dekabrdagi 971-son qarori, 1-ilova; 2026-yil 5-fevral tahriri): 2, 3, 4, 7, 8, 9, 10, 13, 15, 19, 22, 23, 24, 24¹, 24², 25, 26, 27, 29–31, 33–38, 39, 40, 43, 52, 54, 60, 61-bandlar.
- Prezidentning PQ-4502-son qarori (2019-yil 31-oktabr; 2025-yil 29-oktabr tahriri): 3-band «a», «b», 4, 12-bandlar.
- Mehnat daftarchalarini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma (Adliya vazirligida 1998-yil 29-yanvarda 402-son bilan roʻyxatga olingan; 2024-yil 19-avgust tahriri): muqaddima, 1.2, 1.6, 2.1, 2.18, 5.2, 6.1 «v», 6.2-bandlar, VII boʻlimga eslatma.
- 707-son qaror bilan tasdiqlangan Nizom — YaTT yollagan xodimlarni soliq organida hisobga qoʻyish (Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 22-noyabrdagi 707-son qarori, 1-ilova; 2025-yil 25-dekabr tahriri): qaror 1-bandi, 3-xatboshi; Nizom 9, 13, 18, 25-bandlar.
- Vazirlar Mahkamasining 796-son qarori (2025-yil 17-dekabr; 2026-yil 13-avgust tahriri): 3-band (taʼtillar va fuqarolik-huquqiy shartnomalar tizimda).
- Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks (2026-yil 3-noyabr tahriri): 49-modda, 1–2-qismlar, 175⁵, 245, 255-moddalar, 271-modda, 11-band.
- Soliq kodeksi (2026-yil 21-oktabr tahriri): 408-modda, 7-qism.
- Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisidagi qonun (938-XII, 1993-yil 3-sentabr; 2025-yil 20-may tahriri): 42-modda.
Ochiq savollar
- YaTT va tizim. Nizom tizimni «barcha ish beruvchilar» uchun majburiy deydi (3-band) va YaTTni faqat masʼul shaxs tayinlashdan ozod qiladi (8-band); Kodeks va 707-son qaror esa YaTT xodimini soliq organiga yoʻnaltiradi. Vazirlar Mahkamasining 796-son qarori esa 2026-yil 1-yanvardan «barcha ish beruvchilar, shu jumladan yakka tartibdagi tadbirkorlik subyektlari» bergan taʼtillar va fuqarolik-huquqiy shartnomalarni tizimda roʻyxatga olishni joriy qiladi (3-band) — demak, YaTT tizimdan butunlay chetda emas. YaTTning mehnat shartnomasi ham tizimda roʻyxatdan oʻtkazilishi kerakmi — matnlar aniq aytmaydi. Mahalliy mehnat organidan yozma soʻrang.
- Qoʻshimcha kelishuv muddati. Nizomda kun soni yoʻq (29–32-bandlar); faqat Kodeksning «oʻz vaqtida»si bor.
- Tuzatishning besh ish kuni qaysi kundan boshlanishi yozilmagan (27, 31, 35, 38-bandlar).
- Daftarcha yoʻqolgan yoki yozuv yoʻq boʻlsa stajni tasdiqlash tartibi Vazirlar Mahkamasining alohida hujjatida (pensiya qonuni, 42-modda, 3-qism); uni bu maqola uchun oʻqimadik.
- Oʻrindoshlik nizomi (Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 18-oktabrdagi 297-son qarori) amalda (oxirgi tahrir 2025-yil 11-dekabr); bu maqola unga tayanmaydi, u haqda — oʻrindoshlik va kasblarni qoʻshib olib borish.
- Jarima moddasi. Tizimga kiritmaslik uchun alohida modda topmadik; yuqoridagi 49-modda — umumiy. Xodimlar sonini yashirish uchun 175⁵-modda bor; u shartnomasini tizimga kiritmagan MChJga qoʻllanadimi — matnlar aniq aytmaydi.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.