Administrator va sotuvchi vazifalari: lavozim yoʻriqnomasi, kun tartibi va qonun

Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 17-noyabr · Manbalar — maqola oxirida

Ochiq aytamiz: Avada xodim tanlamaydi, lavozim yoʻriqnomasini yozib bermaydi va yuridik xizmat koʻrsatmaydi. «Sizning IT-boʻlimingiz» xizmatimiz CRM, sayt va Telegram-botlarni yuritadi va takomillashtiradi. Bu yerda hech qaysi dastur yoki xizmatni tavsiya qilmaymiz va narx yozmaymiz. Maqola doʻkon, kafe, salon, klinika va oʻquv markazi egasi uchun.

Qisqasi

  • Mehnat shartnomasida ish aniq yozilishi shart (Mehnat kodeksi, 104-modda). Alohida lavozim yoʻriqnomasini kodeks talab qilmaydi, lekin vazifalarni bir varaqqa yozish — eng oddiy yoʻl.
  • Shartnomada yoʻq ishni talab qilib boʻlmaydi (115-modda). Qoʻshimcha vazifa — xodimning roziligi va qoʻshimcha haq bilan (116-modda; istisnolar — pastda).
  • Imzo — sizning dalilingiz. Xodim shartnomani imzolashdan oldin ish mazmuni va ichki qoidalar bilan tanishtiriladi (123-modda); «Tanishdim» degan imzoli nusxani saqlang.
  • Har bir sotuvga chek. Chek uchun biznes javob beradi (VMQ-943 bilan tasdiqlangan Nizom, 30-band), savdo qoidalari esa chekni xarid bilan birga berishni toʻgʻridan-toʻgʻri sotuvchi-xodimga yuklaydi (23-band). Shuning uchun bu uning vazifalari roʻyxatida boʻlsin.
  • Smena oxirida faqat kassa emas, ochiq murojaatlar ham topshiriladi: kim qoʻngʻiroq kutyapti, kim toʻlamadi, ertaga kim keladi.

IT-boʻlim haqida

Mundarija

Lavozim yoʻriqnomasi shartmi

Mehnat kodeksining 104-moddasi mehnat shartnomasining majburiy shartlarini sanaydi: ish joyi, mehnat vazifasi (qaysi kasb, lavozim yoki aniq qanday ish), ish boshlanadigan sana, haq toʻlash shartlari va boshqalar. Biror shart yozilmagan boʻlsa, bu shartnomani tuzilmagan deb hisoblash yoki uni bekor qilish uchun asos emas — u yozma qoʻshimcha kelishuv bilan toʻldiriladi.

Alohida lavozim yoʻriqnomasi (kodeksning oʻzbekcha matnida «mansab yoʻriqnomasi») kodeksda majburiy deb yozilmagan: u faqat bir marta, 116-moddada, yoʻl-yoʻlakay tilga olinadi — yoʻq xodimning oʻrnini kim bosishi haqidagi qoidada. Bizning talqinimizcha: yoʻriqnoma — ixtiyoriy, lekin foydali hujjat. Uni ikki xil qilish mumkin:

Yoʻl Qachon mos
Vazifalar mehnat shartnomasining oʻzida yoki ilovasida 1–3 xodim, har biri bitta lavozimda
Alohida yoʻriqnoma, shartnomada «lavozim yoʻriqnomasiga muvofiq, tanishtirildi» bir xil lavozimda bir necha kishi, vazifalar tez-tez yangilanadi

Shartnoma namunasidagi «Mehnat vazifalari» qatori — 36-postda. Shartnomani keyin oʻzgartirish uchun xodimning roziligi kerak (qachon rozilik kerak).

Kichik biznes uchun yengillik. Mikrofirma ichki mehnat tartibi qoidalari, mehnatga haq toʻlash nizomi, smenalar jadvali va boshqa ichki hujjatlardan toʻliq yoki qisman voz kechishi mumkin — unda bu shartlar Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan namunaviy shakl asosida mehnat shartnomasiga yoziladi (505-modda). YaTT xodim bilan yozma shartnoma tuzadi, uch nusxada (biri soliq organiga); buyruq chiqarilmaydi va mehnat daftarchasi yuritilmaydi (507–511-moddalar). Har ikki holatda ham vazifalar roʻyxati shartnomaning oʻzida boʻlgani yaxshi. Vazifa qanday bajarilishi — qadamlari, vaqti va tekshiruvi bilan — boshqa hujjatda: ish reglamenti.

Kim nima qiladi: egasi, administrator, sotuvchi, kassir

Kichik biznesda bitta odam koʻpincha ikki-uch rolni bajaradi. Muammo shundan boshlanadi: «buni kim qilishi kerak edi?» degan savolga hech kim javob bermaydi. Bir jadval yozing va uni xodimlar koʻradigan joyga ilib qoʻying.

Ish Egasi Administrator Sotuvchi / kassir
Qoʻngʻiroq va chatga javob — javob beradi doʻkonda: savolga javob
Yozuv, eslatma, bekor qilish — qiladi —
Toʻlov va chek koʻradi kassa unda boʻlsa qiladi
Chegirma va qaytarish qoidani belgilaydi, istisnoni tasdiqlaydi qoida boʻyicha qoida boʻyicha
Shikoyat javob muddatini belgilaydi yozib oladi yozib oladi
Narx va vitrina narxni belgilaydi narxlar roʻyxati joyida narx yorligʻi joyida
Kunlik hisobot oʻqiydi yuboradi kassa xabari
Xodim ishga chiqmasa qaror qiladi grafikni yangilaydi —

Menejer va administrator farqi, «murojaat kimniki» qoidasi — 25-postda.

Administratorning kuni

Salon, klinika va oʻquv markazi uchun. Kun uch qismga boʻlinadi.

Ochilishda (birinchi mijozdan 15 daqiqa oldin; bu vaqt grafikdagi smenaga kiradi):

  • Kassa apparati yoki virtual kassani tekshirish: ishlayaptimi, sana va vaqt toʻgʻrimi — VMQ-943 bilan tasdiqlangan Nizomga (29-band) koʻra buni har kuni ish boshlanishidan oldin masʼul shaxs qiladi.
  • Bugungi yozuvlar roʻyxati: kim, soat nechada, qaysi xona yoki usta.
  • Kechagi topshiriq varagʻini oʻqish (pastda — smenani topshirish).
  • Kechasi kelgan xabar va qoʻngʻiroqlarga javob.

Smena davomida:

  • Kelgan mijozni kutib olish, yozuvni belgilash, toʻlov va chek.
  • Qoʻngʻiroq va chatga javob — har murojaat manbasi bilan yoziladi (manba roʻyxati).
  • Ertangi yozuvlarni tasdiqlash (qoʻngʻiroq yoki xabar).
  • Shikoyatni soʻzma-soʻz yozib olish va egasiga yetkazish (bitta roʻyxat).

Yopilishda:

  • Ochiq murojaatlar: kimga qoʻngʻiroq qilish kerak, kim javob kutyapti.
  • Ertangi roʻyxat.
  • Kassa va kechki xabar (45-postdagi namuna).

Javobning birinchi soʻzlari va sinov darsiga yozish — 16-postda; administratorni nima bilan oʻlchash — 25-postda.

Sotuvchining kuni: doʻkon va kafe

Ochilishda:

  • Kassa apparati yoki virtual kassa — ishlayaptimi, sana va vaqt toʻgʻrimi.
  • Karta terminali va toʻlov QR-kodi joyidami: chakana savdo qoidalarining 2026-yil 20-iyuldagi tahririga koʻra doʻkon va koʻchma savdo nuqtasida bank kartasi bilan toʻlov qabul qiladigan terminal boʻlishi kerak. QR-kod ham shart: YaTT va oʻzini oʻzi band qilgan shaxsda — toʻlov tashkiloti platformasida yaratilgan maxsus QR-kod, yuridik shaxsda — bankda yaratilgan yagona QR-kod (21-band).
  • Narxnomalar (narx yorliqlari): har tovarda, bir xil va aniq — nomi, navi yoki modeli, ogʻirlik, oʻlchov yoki dona narxi (20-band). Batafsil — narx yorligʻi.
  • Tarozi xaridor tortishni toʻliq koʻradigan joyda (9-band).

Smena davomida:

  • Har sotuvga chek — naqd, karta yoki QR boʻlsa ham (har toʻlovga chek). Internet uzilsa, chek oflayn beriladi; birinchi oflayn chek 48 soat ichida fiskal maʼlumotlar operatoriga yetib borishi kerak (VMQ-943 bilan tasdiqlangan Nizom, 31-band). Markirovkali tovarda chek kod skanerlangandan keyin shakllanadi (chakana savdo qoidalari, 22-band).
  • Narxnoma qoʻyilgan tovar — shartnoma tuzish taklifi: xaridor uni shu narxda sotib olishi mumkin; xaridor vazn va narxni tekshirmoqchi boʻlsa, sotuvchi nazorat-oʻlchov asbobi va narxga doir hujjatni koʻrsatadi (Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 8-modda).
  • Xaridorga maʼlumot davlat tilida beriladi, boshqa tilda takrorlash mumkin (Davlat tili haqidagi qonun, 20-modda).
  • Qaytarish — qoida boʻyicha (kassada qaytarish).

Yopilishda: kassa xabari (namuna); sotuvchi almashsa — tovarni birga sanash (oradagi sanashlar).

Kafe. 2026-yil 22-oktabrdan umumiy ovqatlanish korxonasida soliq organlarining axborot tizimlari bilan integratsiya qilinmagan hisob va buyurtmalar hisobi dasturlaridan foydalanish taqiqlangan (VMQ-943 bilan tasdiqlangan Nizom, 4-band). Shu band har qanday savdo nuqtasida roʻyxatdagi kassa bilan bir vaqtda boshqa turdagi («ikkilamchi») fiskal hisob tizimlarini yuritishni ham taqiqlaydi. Ofitsiant yoki kassir buyurtmani qaysi dasturda yozishini egasi belgilaydi — xodimning shaxsiy ilovasida emas.

Smenani topshirish: kassadan tashqari

Kassani topshirish — 45-postda va 28-postda. Lekin pul bilan birga ishlar ham topshiriladi. Ular yozilmasa, «keyin qoʻngʻiroq qilaman» degan vaʼda smena bilan birga yoʻqoladi.

SMENA TOPSHIRIQ VARAGʻI
Sana: ____  Topshirdi: ____
Qabul qildi: ____

1. Qoʻngʻiroq kutayotganlar:
   ism, telefon, nima haqida
2. Javob berilmagan xabarlar:
   qaysi kanal, kimdan
3. Toʻlamaganlar va qarzlar
4. Ertangi yozuvlar: tasdiqlandi /
   tasdiqlanmadi
5. Shikoyatlar: kim, nima, kimga
   yetkazildi
6. Buzilgan narsa, tugagan tovar
7. Egasiga savol

Imzo: ____ / ____

Bizning maslahatimiz: varaq qogʻozda yoki CRMda boʻlishi mumkin, muhimi — bir joyda va har smenada. Ikki smena orasida hech kim boʻlmasa, varaq ertalabki administratorga qoldiriladi. Varaqda mijozlarning ismi va telefoni bor — uni mijozlar koʻradigan peshtaxtada qoldirmang va suratga olib shaxsiy chatga yubormang.

1-namuna: administrator yoʻriqnomasi

Salon, klinika yoki oʻquv markazi uchun. Kvadrat qavsdagini oʻzingiznikiga almashtiring, keraksizini oʻchiring.

[Tashkilot nomi]
TASDIQLAYMAN: [rahbar], [sana]

ADMINISTRATOR LAVOZIM YOʻRIQNOMASI

1. Umumiy qoidalar
1.1. Administrator [rahbar]ga
     boʻysunadi.
1.2. Ish vaqti — grafik boʻyicha.
1.3. Yoʻqligida vazifalarni
     [lavozim] bajaradi.

2. Vazifalar
2.1. Qoʻngʻiroq va xabarlarga ish
     vaqtida javob berish.
2.2. Mijozlarni yozish, eslatish,
     yozuvni bekor qilish.
2.3. Har murojaatni manbasi bilan
     [daftar / CRM]ga yozish.
2.4. Toʻlov qabul qilish va har
     toʻlovga chek berish.
2.5. Ish boshida kassa apparatini
     tekshirish.
2.6. Shikoyatni yozib olib, shu
     kuni [rahbar]ga yetkazish.
2.7. Smena oxirida kassa va ochiq
     murojaatlarni imzo bilan
     topshirish.
2.8. Kechki hisobotni [vaqt]gacha
     yuborish.
2.9. Narxlar roʻyxati va ish
     tartibi koʻrinadigan joyda,
     davlat tilida boʻlishini
     taʼminlash.

3. Huquqlar
3.1. Ish uchun kerakli maʼlumot va
     jihozni olish.
3.2. Qoidada yoʻq holatda rahbardan
     qaror soʻrash.

4. Mumkin emas
4.1. Mijoz maʼlumotini shaxsiy
     telefonga koʻchirish yoki
     uchinchi shaxsga berish.
4.2. Qoidadan tashqari chegirma
     yoki pul qaytarish.
4.3. Ish yozishmasini shaxsiy
     akkauntdan yuritish.

5. Javobgarlik
5.1. Mehnat kodeksi va mehnat
     shartnomasi doirasida.

Tanishdim: ____ [F.I.Sh.], [sana]
Nusxasini oldim: ____

Klinikada 4-bandga qoʻshing: «4.4. Tashxis va davolash haqida maslahat berish.» (klinika misoli). Oʻquv markazida 2-bandga: ota-onalar bilan aloqa va davomat belgisi, agar bu ish administratorga berilsa. Belgini kim va qachongacha qoʻyadi — oʻquvchilar davomati.

Bizning talqinimizcha: shtatda shu lavozimning oʻrinbosari boʻlsa, uning yoʻriqnomasiga ham yozing: «[lavozim] yoʻqligida uning vazifalarini bajaradi». Unda oʻrnini bosish buyruq bilan, alohida roziliksiz va qoʻshimcha haqsiz rasmiylashtiriladi (116-modda, oltinchi qism; 259-modda). Shtat boʻyicha oʻrinbosar boʻlmagan hamkasb (masalan, administrator oʻrniga sotuvchi) oʻrnini bossa, bu qoʻshimcha ish: uning roziligi va qoʻshimcha haq bilan (116-modda).

2-namuna: sotuvchi-kassir yoʻriqnomasi

Doʻkon yoki kafe peshtaxtasi uchun.

[Tashkilot nomi]
TASDIQLAYMAN: [rahbar], [sana]

SOTUVCHI-KASSIR LAVOZIM YOʻRIQNOMASI

1. Umumiy qoidalar
1.1. [Rahbar]ga boʻysunadi.
1.2. Ish vaqti — grafik boʻyicha.

2. Vazifalar
2.1. Ish boshida kassa apparati,
     terminal va QR-kodni
     tekshirish.
2.2. Narxnomalarni joyida va
     toʻgʻri saqlash.
2.3. Har sotuvga chek berish.
2.4. Markirovkali tovar kodini
     skanerlab, keyin chek berish.
2.5. Tortishni xaridor koʻradigan
     qilib bajarish.
2.6. Xaridor soʻrasa, nazorat
     tarozisi va narx hujjatini
     koʻrsatish.
2.7. Xaridorga maʼlumotni davlat
     tilida berish.
2.8. Qaytarishni [qoida] boʻyicha
     rasmiylashtirish.
2.9. Smena oxirida kassa va
     tovarni imzo bilan topshirish.

3. Huquqlar
3.1. Kerakli jihoz va maʼlumotni
     olish.

4. Mumkin emas
4.1. Chek bermasdan sotish.
4.2. Qoidadan tashqari chegirma
     berish.
4.3. Kassadan shaxsiy ehtiyojga
     pul olish.

5. Javobgarlik
5.1. Mehnat kodeksi va mehnat
     shartnomasi doirasida; toʻliq
     moddiy javobgarlik — alohida
     yozma shartnoma boʻyicha.

Tanishdim: ____ [F.I.Sh.], [sana]
Nusxasini oldim: ____

Toʻliq moddiy javobgarlik shartnomasi faqat 18 yoshga toʻlgan, pul yoki tovar qimmatliklari bilan bevosita muomala qiladigan va lavozimi ish beruvchi belgilagan roʻyxatda boʻlgan xodim bilan tuziladi (Mehnat kodeksi, 343-modda) — batafsil 28-postda.

Administratorga nima berilmaydi

Bu roʻyxat xodimga ishonchsizlik emas — xodim ketganda ham biznes ishlashi uchun. Nimani qaysi hujjat bilan topshirish va nimani oʻzingizda qoldirish — vakolat berish.

  • Mijozlar bazasini eksport qilish. Har kim faqat oʻz ishiga kerakli qismini koʻrsin. Mijoz maʼlumotiga kirgan har bir xodim uni mijozning roziligisiz uchinchi shaxslarga oshkor qilmasligi shart (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun, 28-modda).
  • Mijoz bilan shaxsiy messenjer yoki telefon orqali yozishish. Ishdagi akkaunt yoki raqam boʻlsin — xodim ketsa, yozishma qoladi.
  • Egasining bank kartasi, kabinet parollari, kassaning bosh paroli. Har kimga oʻz logini.
  • Qoidadan tashqari chegirma va qaytarish. Qoidani egasi yozadi; istisnoni — faqat egasi.
  • Toʻlovni oʻchirish yoki tahrirlash. Xato boʻlsa — qaytarish cheki va izoh, oʻchirish emas.
  • Reklama xabarnomasini roziliksiz yuborish. Ism va telefon xizmat koʻrsatish uchun yoziladi; reklama — boshqa maqsad, unga alohida rozilik kerak (18, 19-moddalar; rozilik namunasi).

Shaxsga doir maʼlumotlarga ishlov berish va ularni himoya qilish uchun masʼul shaxsni (yoki boʻlinmani) belgilang (31-modda); bizning maslahatimiz — buyruq bilan.

Qoʻshimcha ish: rozilik va haq

«Polni ham yuvib qoʻy», «hisob-kitobni ham qilib ber» — bunday soʻrovlar uchta qoidaga bogʻliq.

  1. Shartnomada yoʻq ishni talab qilib boʻlmaydi (115-modda).
  2. Ish kuni ichida qoʻshimcha ish — xodimning roziligi va qoʻshimcha haq bilan (116, 259-moddalar). Bu bir necha kasbda (lavozimda) ishlash, xizmat koʻrsatish doirasini kengaytirish, ish hajmini koʻpaytirish yoki vaqtincha yoʻq hamkasbning majburiyatlarini bajarish boʻlishi mumkin. Muddati, mazmuni va hajmi kelishiladi. Muayyan muddatga — xodim tanishib imzo qoʻyadigan buyruq bilan; doimiy — ishga qabul qilishda mehnat shartnomasining qoʻshimcha sharti sifatida, keyinroq esa qoʻshimcha kelishuv bilan. Xodim qoʻshimcha ishdan, ish beruvchi esa topshiriqdan muddatidan oldin voz kechishi mumkin — ikkinchi tomonni uch ish kunidan kechiktirmay yozma ogohlantirib. Istisno: yoʻq xodimning oʻrnini bosish shtatdagi oʻrinbosarning mehnat shartnomasi yoki mansab yoʻriqnomasida yozilgan boʻlsa, bu buyruq bilan rasmiylashtiriladi, qoʻshimcha rozilik olinmaydi va qoʻshimcha haq toʻlanmaydi (116-modda, oltinchi qism).
  3. Roziliksiz boshqa ishga vaqtincha oʻtkazish — faqat ishlab chiqarish zarurati (shoshilinch, kutilmagan ish, jumladan yoʻq xodimning oʻrnini bosish) yoki bekor turib qolishda, oldingi oʻrtacha ish haqidan kam boʻlmagan haq bilan va yiliga jami 60 kalendar kunidan oshmasdan (145-modda).

Atama. Sotuvchi kassirlik ham qilsa, bu kodeksda «bir necha kasbda (lavozimda) ishlash». «Oʻrindoshlik» — bu boshqa narsa: asosiy ishdan tashqari ikkinchi ish. Agar xodim boshidanoq «sotuvchi-kassir» lavozimiga qabul qilingan boʻlsa, kassa — uning asosiy ishi, qoʻshimcha emas. Ikkalasini qanday rasmiylashtirish va haqini qanday yozish — oʻrindoshlik va kasblarni qoʻshib olib borish.

Bizning maslahatimiz: xodim doim bajaradigan ishlarni birinchi kundan shartnoma yoki yoʻriqnomaga yozing va haqni shunga qarab kelishing — keyin «bu mening ishim emas» degan bahs boʻlmaydi. Boshqa lavozim ishi doimiy qoʻshilsa (masalan, sotuvchi pol ham yuvsa), bu ishga qabul qilishda mehnat shartnomasida qoʻshimcha shart sifatida, keyinroq esa qoʻshimcha kelishuv bilan yoziladi va qoʻshimcha haq bilan boʻladi (116-modda, birinchi va toʻrtinchi qismlar).

Tanishtirish, imzo va sinov muddati

  • Imzolashdan oldin. Ish beruvchi shartnoma imzolanishidan oldin xodimni ish mazmuni, ish sharoitlari, ichki mehnat tartibi qoidalari va uning ishiga bevosita bogʻliq boshqa ichki hujjatlar bilan tanishtirishi shart (123-modda). Yoʻriqnoma, xizmat standarti va kameralar haqidagi buyruq (53-post) — shu qatorda. Qoidalarning oʻzi — ichki mehnat tartibi qoidalari.
  • Imzo. Har hujjat ostida «Tanishdim», sana va imzo; bir nusxa xodimga, bir nusxa sizda.
  • Sinov muddati. Faqat shartnomada yozilgan boʻlsa amal qiladi; sotuvchi va administrator uchun koʻpi bilan uch oy (130-modda). 18 yoshga toʻlmaganlar, olti oygacha muddatli shartnoma boʻyicha ishlaydiganlar va boshqa ayrim toifalarga sinov belgilanmaydi (129-modda). Sinov davrida har tomon uch kun oldin yozma ogohlantirib shartnomani bekor qilishi mumkin; natija qoniqarsiz boʻlsa, ish beruvchi sababini koʻrsatadi (132-modda) — shuning uchun sinovda «qaysi vazifa, qachongacha, qanday natija» oldindan yozilgan boʻlsin (dastlabki sinov).
  • Ish vaqti. Haftasiga 40 soatdan oshmaydi (182-modda); dam olish va ovqatlanish tanaffusi 30 daqiqadan 2 soatgacha, ish vaqtiga kirmaydi va xodim bu vaqtda ish joyidan chiqishi mumkin (204-modda). Grafiklar — 38-postda.
  • Intizom. Intizomiy jazo — faqat qonunda nazarda tutilgani: hayfsan, jarima (chegarasi 312-moddada) va mehnat shartnomasini bekor qilish (161-moddaning ikkinchi qismi 4 va 5-bandlari); boshqa jazo (masalan, «dam olish kunidan mahrum qilish») qoʻllanmaydi (312-modda). Avval xodimdan yozma tushuntirish soʻraladi; buyruq uch ish kuni ichida imzo qoʻydirib eʼlon qilinadi, buyruq bilan tanishtirilmagan xodim jazosi yoʻq deb hisoblanadi (313-modda). Misol — smenaga chiqmagan administrator.

Birinchi hafta

1-kun: shartnoma, yoʻriqnoma,
       standart — oʻqish va imzo;
       kassada ishlash qoidalari;
       loginlar
2–3-kun: tajribali xodim yonida;
       qoʻngʻiroq va kassani
       kuzatish
4-kun: oʻzi ishlaydi, tajribali
       xodim yonida
5-kun: birinchi mustaqil smena
Hafta oxiri: egasi bilan
       15 daqiqa — nima tushunarsiz

Doʻkonda sotuvchini kassa apparati yoki virtual kassada ishlash qoidalari bilan tanishtirish — rahbarning majburiyati (chakana savdo qoidalari, 21-band).

Birinchi haftada administratorning qoʻngʻiroqlarini 25-postdagi olti savol bilan tinglab koʻring — jazolash uchun emas, oʻrgatish uchun. Boshqa lavozimlarda birinchi oy va keyingi oʻqitish — xodimlarni oʻqitish.

Biznes turiga qarab nima farq qiladi

Biznes Yoʻriqnomaga qoʻshing
Doʻkon narx yorligʻi, tarozi, karta va QR, tovar qabul qilish, sotuvchi almashganda sanash
Kafe buyurtma faqat soliq organlarining axborot tizimlari bilan integratsiya qilingan dasturda; har stolga chek
Salon ustalar jadvali, yozuvni tasdiqlash, bekor qilish qoidasi
Klinika tashxis haqida gapirmaslik, ishdagi akkauntdan yozish, ertangi yozuvni tasdiqlash
Oʻquv markazi sinov darsiga yozish, davomat, toʻlov muddatini eslatish, ota-onalar bilan aloqa

2026-yil 15-oktabrdan Mehnat kodeksining 161-moddasida mehnat shartnomasini bekor qilishning yangi asosi bor: bolani tarbiyalash va unga taʼlim berish majburiyati yuklatilgan taʼlim tashkiloti xodimi bolaga nisbatan zoʻravonlik uchun javobgarlikka tortilgan boʻlsa (ikkinchi qismning 5¹-bandi, 2026-yil 14-oktabrdagi OʻRQ-1180). Bizning talqinimizcha, bu oʻquv markazining oʻqituvchi va tarbiyachilariga tegishli; administratorga — faqat unga bolalarni tarbiyalash va oʻqitish topshirilgan boʻlsa.

Faqat qoʻshimcha taʼlim beradigan nodavlat oʻquv markazi (til, IT, imtihonga tayyorlov) litsenziya olmaydi: «Taʼlim toʻgʻrisida»gi Qonunning 31-moddasi (2025-yil 23-oktabrdagi OʻRQ-1091 tahririda) qoʻshimcha taʼlim tashkilotlarini litsenziyadan chiqargan; ish boshlashdan oldingi xabarnoma tartibi — alohida postda.

Tekshiruv roʻyxati

[ ] Shartnomada mehnat vazifasi
    yozilgan
[ ] Yoʻriqnoma yoki ilova:
    vazifa, huquq, mumkin emas
[ ] «Tanishdim» imzosi, nusxa
    xodimda
[ ] Kim nima qiladi jadvali
    ilingan
[ ] Ertalab kassa tekshiriladi
[ ] Har sotuvga chek
[ ] Narx yorliqlari, terminal, QR
[ ] Smena varagʻi: ochiq ishlar
[ ] Mijoz bazasi — rol boʻyicha
[ ] Maʼlumot uchun masʼul shaxs
[ ] Qoʻshimcha ish — rozilik, haq;
    buyruq yoki qoʻshimcha kelishuv
[ ] Sinov — shartnomada yozilgan

Ochiq savollar

  • Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 14-noyabrdagi 758-son qarori (u bilan, xususan, mikrofirma uchun mehnat shartnomasining namunaviy shakli va xodim bilan YaTT oʻrtasidagi shartnomaning taxminiy shakli tasdiqlangan) matnini bu maqola uchun oʻqimadik; bu shakllarda vazifalar qanday yozilishini oʻsha qarordan tekshiring. Toʻliq moddiy javobgarlik shartnomasi tuzilishi mumkin boʻlgan xodimlar roʻyxati jamoa shartnomasida, u boʻlmasa — ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishib belgilanadi; lavozim va ishlarning namunaviy roʻyxatini Bandlik va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi tasdiqlaydi (Mehnat kodeksi, 343-modda). Namunaviy roʻyxatni oʻqimadik.
  • Shikoyatlar kitobi: amaldagi hujjatlardan uni har doʻkonda yuritishni talab qiladiganini topmadik.
  • Bolalar bilan ishlaydigan oʻquv markazida administratorga qaysi qoʻshimcha talablar tegishli ekanini bu maqola uchun oʻqimadik. Litsenziya masalasi — alohida postda.
  • Shaxsga doir maʼlumotlar bazasini davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazish endi faqat Oʻzbekiston hududida saqlanishi shart boʻlgan bazalarga tegishli: biometrik va genetik maʼlumotlar hamda telekommunikatsiya operatorlari foydalanuvchilarining maʼlumotlari (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun, 20 va 27¹-moddalar, 2026-yil 26-martdagi OʻRQ-1125 tahririda). Mijozlarning ismi va telefoni bu roʻyxatga kirmaydi; barmoq izi yoki yuz orqali kirish esa biometrik maʼlumot. Oʻzgarish 2026-yil 27-martdan kuchga kirgan. Mehnat qonunchiligiga koʻra ishlov beriladigan bazalar roʻyxatdan oʻtkazilmaydi (20-modda); xodimlar uchun barmoq izi bilan ishlaydigan davomat qurilmasi shu istisnoga kiradimi — rasmiy tushuntirish topmadik.

Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.

Manbalar (tekshirilgan sana 2026-yil 17-noyabr): Mehnat kodeksi (OʻRQ-798), 104, 115, 116, 123, 129–132, 145, 161, 182, 204, 259, 312, 313, 343, 505, 507–511-moddalar; Vazirlar Mahkamasining 943-son qarori, 1-ilova: onlayn NKM va virtual kassa qoʻllash Nizomi, 4, 29, 30, 31-bandlar; Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi Qonun, 8-modda; Vazirlar Mahkamasining 75-son qarori: chakana savdo qoidalari, 9, 20, 21, 22, 23-bandlar; Davlat tili haqidagi Qonun, 20-modda; Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi Qonun (OʻRQ-547), 18, 19, 20, 27¹, 28, 31-moddalar; «Taʼlim toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-637), 31-modda.

Boshlash

Tizimingizni maʼlumotlaringizda 3 kunda koʻrsatamiz — bepul.

Tashkilotingiz nima qilishini va nimani tartibga keltirmoqchi ekaningizni yozing.