Xodimga vakolat berish: nimani, qaysi hujjat bilan va nazoratni qanday saqlash
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 18-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada ishonchnoma yozmaydi, ERI kaliti bermaydi, bank yoki notarius emas va yuridik xizmat koʻrsatmaydi. Biz biznes uchun CRM, sayt va Telegram-botlar yaratamiz va yuritamiz; ularda kim nimani koʻrishi va oʻzgartirishi mumkinligini sozlaymiz. Bu yerda hech qanday summa yozmaymiz. Maqola kichik biznes egasi yoki direktori uchun — YaTT ham, MChJ ham.
Qisqasi
- «Vakolat berish» (ruschada «делегирование») haqida alohida qonun topmadik. U hujjatlar orqali ishlaydi: lavozim yoʻriqnomasi, buyruq, ishonchnoma, imzo roʻyxatlari, ERI kaliti va dasturdagi kirish huquqi. Har biri boshqa narsani beradi.
- MChJ direktori firma nomidan ishonchnomasiz ish yuritadi va ishonchnomalar beradi. Boshqa har kim — oʻrinbosar, filial rahbari, buxgalter, administrator — firma nomidan uchinchi shaxslar oldida ishonchnoma bilan ish qiladi (soliq vakili shartnoma bilan ham).
- Ishonchnoma koʻpi bilan uch yilga beriladi; muddati yozilmasa — bir yil; sanasi yoʻq ishonchnoma haqiqiy emas. 2026-yildan Vakolat.uz platformasida elektron ishonchnoma bepul; firma ishonchnomalarini u yerda roʻyxatdan oʻtkazish ixtiyoriy, lekin vakil orqali elektron davlat xizmatlari uchun aynan platforma ishonchnomasi kerak. Nizom uni notarial ishonchnoma bilan teng deydi.
- Ishni topshirish javobgarlikni olib ketmaydi. Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonun buni ochiq yozadi; firma ERI kalitidan foydalanish uchun rahbar javob beradi; buxgalteriya hisobini tashkil etish ham rahbarda qoladi.
- Nazorat — har qadamda tepasida turish emas. Chegara (qaysi qarorni xodim oʻzi qiladi), kunlik hisobot va oy oxiridagi bitta sahifa yetadi.
Mundarija
- Qisqa javob: qaysi vakolat qaysi hujjat bilan
- Avval: nima sizda qoladi
- Beshta erkinlik darajasi
- Vakolatlar jadvali: bitta varaqda
- Ishonchnoma: nima yoziladi va qancha amal qiladi
- Vakolat.uz: elektron ishonchnoma
- Imzo, bank va ERI
- Kassa va pul chiqimi
- Oʻrinbosar va buyruq
- Nazorat: kun, hafta, oy
- Vakolatni qaytarib olish
- Tekshiruv roʻyxati
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Qisqa javob: qaysi vakolat qaysi hujjat bilan
| Hujjat | Nimani beradi | Kim imzolaydi | Qanday bekor qilinadi |
|---|---|---|---|
| Lavozim yoʻriqnomasi | Xodimning doimiy ishi: nima qiladi | Rahbar; xodim tanishib imzolaydi | Yangi tahrir va tanishtirish |
| Reglament | Ish qanday bajariladi — har kuni | Rahbar | Yangi tahrir |
| Buyruq | Bir martalik topshiriq yoki tayinlash: oʻrinbosar, masʼul shaxs | Rahbar; xodim tanishadi | Yangi buyruq |
| Ishonchnoma | Firma nomidan uchinchi shaxslar oldida ish: bank, soliq, tovar, shartnoma | Rahbar, muhr boʻlsa — muhr | Istalgan vaqtda; vakilga va maʼlum uchinchi shaxslarga xabar |
| Imzo roʻyxatlari va bank kartochkasi | Pul, tovar hujjatlari va hisobotlarni imzolash | Rahbar tasdiqlaydi; bankda imzo shaxsan qoʻyiladi | Yangi roʻyxat, yangi kartochka |
| ERI kaliti | Elektron hujjatni firma nomidan imzolash | Ishonchnoma bilan, xodimning oʻz nomiga | Kalitni bekor qilish |
| Dasturdagi kirish huquqi | Kim nimani koʻradi va oʻzgartiradi | Siz yoki dasturni yurituvchi | Loginni oʻchirish |
Bitta xodimga odatda bir nechtasi kerak boʻladi. Masalan, filial boshqaruvchisiga: lavozim yoʻriqnomasi (nima qiladi), ishonchnoma (bank va yetkazib beruvchi oldida), oʻz ERI kaliti (hisob-faktura) va dasturda faqat oʻz filialini koʻrish huquqi. Lavozim yoʻriqnomasi «nima», reglament «qanday» deydi, buyruq esa bir marta ishlaydi.
Avval: nima sizda qoladi
Vakolat berishdan oldin — qaysi qarorlar umuman berilmasligini bilib oling.
- Ishtirokchilar umumiy yigʻilishining qarorlari. MChJ toʻgʻrisidagi 2026-yilgi yangi qonunga koʻra (2026-yil 22-iyuldan kuchda; eski qonun oʻz kuchini yoʻqotgan) yigʻilishning mutlaq vakolatlari jumlasiga kiritilgan masalalar «jamiyatning kuzatuv kengashiga yoki jamiyatning ijro etuvchi organiga hal etish uchun topshirilishi mumkin emas, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno» (31-modda). Ular qatorida: direktorni tayinlash va vakolatini muddatidan ilgari tugatish, moliyaviy hisobotni tasdiqlash, foydani taqsimlash, filial ochish.
- Yirik va manfaatdorlik bilan bogʻliq bitimlar. Qiymati sof aktivlarning chorak qismidan oshadigan mol-mulk bitimi (ustav bundan yuqori chegarani belgilamagan boʻlsa, oddiy xoʻjalik faoliyati bundan mustasno) — yigʻilish qaroriga koʻra (50-modda); kuzatuv kengashi boʻlsa, ustav bunday qarorlarning bir qismini unga berishi mumkin. Direktor, kuzatuv kengashi aʼzosi yoki affillangan shaxslari bilan birga ovozlarning kamida beshdan bir qismiga ega ishtirokchi manfaatdor boʻlgan bitim — yigʻilish roziligisiz tuzilmaydi; kuzatuv kengashi boʻlsa, ustav kichikroq bitimlarni unga berishi mumkin (49-modda).
- Yollangan direktor. Direktor firma nomidan ishonchnomasiz ish yuritadi, ishonchnomalar beradi, xodimlarni oladi va boʻshatadi (42-modda) — batafsil MChJ ustavida. U aybi bilan yetkazgan zarar uchun firmaga javob beradi (46-modda); rahbar, oʻrinbosarlar, bosh buxgalter va alohida boʻlinma rahbari bevosita yetkazgan haqiqiy zarar uchun toʻliq moddiy javobgar (Mehnat kodeksi, 488-modda). Yigʻilish qarori bilan ijro etuvchi organ vakolatlarini shartnoma asosida tijorat tashkilotiga (ishonchli boshqaruvchiga) berish ham mumkin (42-modda).
- Topshirilsa ham rahbarda qoladigan javobgarlik. Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonun: vazifalarning vakolatli shaxslar zimmasiga yuklatilishi «rahbarlarning zimmasidan masʼuliyatni soqit qilmaydi» (12-modda). Buxgalteriya hisobini tashkil etish rahbarda — hisobni shartnoma boʻyicha buxgalter yoki firma yuritsa ham (Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun, 11-modda). Firma ERI kalitidan foydalanish uchun rahbar javob beradi (ERI toʻgʻrisidagi qonun, 27-modda). Soliqni toʻlash — soliq toʻlovchining majburiyati (Soliq kodeksi, 22-modda); qonuniy vakilining (qonun yoki ustav asosida ish yurituvchi, odatda direktor) soliq munosabatlaridagi harakati firmaning harakati hisoblanadi (24-modda).
Bizning maslahatimiz — egasi oʻzida qoldiradigan beshta narsa: oʻz ERI kaliti (direktor oʻzingiz boʻlsangiz — direktor kaliti), bank va kabinetlarning bosh paroli, narx siyosati, boshqaruvchini ishga olish va qoidadan tashqari soʻrovlarni tasdiqlash (hech kim oʻz soʻrovini oʻzi tasdiqlamaydi). Administratorga nima berilmasligi — alohida roʻyxatda.
YaTT boʻlsangiz: siz firma emas, fuqaro sifatida ishonchnoma berasiz (Fuqarolik kodeksi, 129–135-moddalar); muhr va rahbar imzosi haqidagi 138-modda sizga tegishli emas. Kodeks «yuridik shaxslarga nisbatan harakatlarni amalga oshirish uchun berilgan» ishonchnomani notarial tasdiqlashni talab qiladi va bundan firma ishonchnomasi kabi istisnolarni chiqaradi (135-modda, 2-qism). Bizning talqinimizcha, YaTT xodimini bank yoki yetkazib beruvchi firma oldiga yuborsa, ishonchnoma notarial tasdiqlanadi: Vakolat.uz Nizomi fuqaroning elektron ishonchnomasini davlat xizmatlari uchun deb yozadi (1-band). Soliq organida vakilingiz notarial tasdiqlangan ishonchnoma bilan ish qiladi (Soliq kodeksi, 24-modda); u yerda Vakolat.uz ishonchnomasi yetadimi — «Ochiq savollar»da.
Beshta erkinlik darajasi
Vakolat berish — ishni, huquqni va tekshiruvni birga berish. Faqat ishni bersangiz, xodim har qadamda sizdan soʻraydi; faqat huquqni bersangiz, natijani bilmaysiz. Ishni berishda darajani ochiq ayting (bizning maslahatimiz):
| Daraja | Xodimga aytasiz | Oʻquv markazi | Doʻkon yoki kafe |
|---|---|---|---|
| 1 | «Aytganimdek qil» | Yangi guruh eʼlonini shu matn bilan joylash | Shu yetkazib beruvchidan shu tovarni olish |
| 2 | «Oʻrganib, menga ayt» | Boʻsh xonalar va soatlarni yigʻish | Uch yetkazib beruvchining shartlarini yigʻish |
| 3 | «Taklif qil, men hal qilaman» | Yangi guruh jadvalini taklif qilish | Qaysi tovarni buyurtma qilishni taklif qilish |
| 4 | «Hal qil, keyin xabar ber» | Oʻqituvchini bir kunga almashtirish | Chegaragacha xarid |
| 5 | «Oʻzing hal qil, oy oxirida hisob ber» | Guruhlar jadvali | Kundalik buyurtma va smena |
Yangi xodim 1–2-darajadan boshlaydi; daraja natija koʻringanidan keyin oshadi. Uni qanday oʻrgatish — xodimlarni oʻqitish. Klinikada tibbiy qaror shifokorniki — administratorga faqat qabul, navbat va toʻlov beriladi.
Vakolatlar jadvali: bitta varaqda
Kundalik ishdagi «kim nima qiladi» — administrator maqolasidagi jadvalda. Bu yerda egasi darajasidagi qarorlar; jadval — namuna, qonun talabi emas (bizning maslahatimiz):
| Qaror | Kim | Chegara | Hujjat | Kim tekshiradi |
|---|---|---|---|---|
| Yetkazib beruvchiga toʻlov | Buxgalter tayyorlaydi, boshqa kishi tasdiqlaydi | Siz yozgan chegaragacha — boshqaruvchi, undan yuqori — siz | Imzo roʻyxati, bank kartochkasi | Siz, haftada |
| Chegirma va pulni qaytarish | Administrator | Qoida boʻyicha; qoidadan tashqari — siz | Reglament | Siz, kunlik hisobotda |
| Xarid | Boshqaruvchi | Chegaragacha | Lavozim yoʻriqnomasi | Oy oxirida |
| Shartnoma imzolash | Direktor; boshqa xodim | Ishonchnomada yozilgan turdagi | Direktorga — kerak emas; xodimga — ishonchnoma | Siz |
| Hisob-faktura va hisobot | Buxgalter | — | Ishonchnoma va oʻz ERI kaliti | Rahbar |
| Ishga olish | Direktor; filial rahbari | Filial shtati | Direktorga — kerak emas; filial rahbariga — ishonchnoma | Siz |
| Narx oʻzgarishi | Siz | — | — | — |
| Mijozlar bazasini yuklab olish | Siz | — | Dasturdagi huquq | — |
Chegaraga raqamni oʻzingiz yozasiz. Har bir qatorga yana bitta ustun qoʻshing: «xodim ketsa nima bekor qilinadi». Ikkinchi filial boʻlsa, uning kassasini kim ochishi va qaytarishni kim tasdiqlashi — ikki joyni bitta hisobda yuritish savollari.
Ishonchnoma: nima yoziladi va qancha amal qiladi
Ishonchnoma — bir shaxs boshqasiga «uchinchi shaxslar oldida vakillik qilish uchun» beradigan yozma vakolat (Fuqarolik kodeksi, 134-modda). Firma ishonchnomasini rahbar imzolaydi, muhr boʻlsa — muhr bosiladi (138-modda). Kodeks firma ishonchnomasini notarial tasdiqlash talabidan istisno qiladi (135-modda, 2-qism); bizning talqinimizcha, notarial shakl talab qiladigan bitim uchun (masalan, uy-joy) notariusdan soʻrang.
ISHONCHNOMA № ___
Sana: __.__.20__
Joy: ____________
Firma: __________
STIR: ___________
Rahbar: _________
Vakil: __________
Lavozimi: _______
Pasport: ________
Vakolatlar:
1. ______________
2. ______________
Chegara: ________
Boshqaga berish:
ruxsat yoʻq
Amal qiladi:
__.__.20__ gacha
Vakil imzosi: ___
Rahbar: _________
Muhr (boʻlsa)
- Sana — majburiy. «Berilgan kuni koʻrsatilmagan ishonchnoma haqiqiy emas» (139-modda).
- Muddat — koʻpi bilan uch yil; yozilmasa — berilgan kundan bir yil (139-modda). Bizning maslahatimiz: xodimga — bir yil; ishga yangi kirganga — sinov muddatigacha.
- Vakolatlar aniq yoziladi. «Firma manfaatlarini ifodalash» kabi umumiy soʻz, bizning talqinimizcha, bahsda kam yordam beradi. Sud uchun ishonchnomada ariza imzolash alohida yoziladi — sud boʻlimida; boshqa tomon vakilidan ishonchnomani qanday tekshirish — ijara shartnomasida.
- Boshqaga berish. Vakil ishni oʻzi qiladi; boshqaga faqat ishonchnomada ruxsat boʻlsa yoki sizni himoya qilish uchun majbur boʻlsa beradi. Bunday ishonchnoma notarial tasdiqlanadi (Kodeksdagi istisnolardan tashqari) va asosiysidan uzoq amal qilmaydi (140-modda).
- Vakolatdan tashqari bitim sizni faqat keyin maʼqullasangiz bogʻlaydi; bitimning ijroga qabul qilinganini koʻrsatadigan harakat ham maʼqullash hisoblanadi — bizning talqinimizcha, masalan, tovarni qabul qilish; maʼqullangan bitim tuzilgan paytidan haqiqiy boʻladi (132-modda). Bizning maslahatimiz: chegaradan oshgan shartnoma kelsa, toʻlashdan oldin yozma qaror qiling — qabul qilasizmi yoki yoʻq.
- Roʻyxat (bizning maslahatimiz). Har bir ishonchnomani raqam, sana, kimga, nimaga va qachongacha bilan bitta jurnalga yozing — bekor qilish kuni kelganda qidirib yurmaysiz.
Vakolat.uz: elektron ishonchnoma
Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 25-dekabrdagi 825-son qarori bilan 2026-yil 1-yanvardan «Vakolat.uz» platformasi ishlaydi.
- Kim: fuqarolar va yuridik shaxslar. Firma bergan ishonchnomalarni platformada roʻyxatdan oʻtkazish — ixtiyoriy (qarorning 1-bandi). Lekin vakil orqali elektron davlat xizmatlaridan foydalanish uchun platforma ishonchnomasi majburiy (3-band). Qogʻoz ishonchnoma Fuqarolik kodeksi boʻyicha kuchda qoladi (135, 138-moddalar).
- Qanday: OneID orqali kirib, soʻrovnoma toʻldiriladi va ERI yoki Face ID bilan tasdiqlanadi (Nizom, 9, 10-bandlar).
- Bepul: rasmiylashtirish, oʻzgartirish va bekor qilish (8-band).
- Kuchi: Nizomga koʻra Oʻzbekiston hududida notarial tasdiqlangan ishonchnoma bilan teng (4-band); platforma orqali rasmiylashtirilgan va unda qayd etilgan ishonchnomani davlat organlari va barcha tashkilotlar majburiy tan oladi (qarorning 3-bandi).
- Muddat: siz tanlaysiz, lekin uch yildan oshmaydi (7-band). Boshqaga berish huquqini soʻrovnomada koʻrsatish mumkin (12-band).
- Oʻzgartirish va bekor qilish: vakolatlar kengaysa yoki qisqarsa — yangi ishonchnoma (15-band); muddat tugasa yoki firma tugatilsa, platforma avtomatik bekor qiladi (16-band); siz istalgan vaqtda bekor qilasiz (17-band). Har qanday ishonchnomaning haqiqiyligi onlayn tekshiriladi (qarorning 1-bandi).
Nizom fuqarolar uchun platformani davlat xizmatlari bilan bogʻlaydi, yuridik shaxslar uchun esa «oʻz ixtiyoriga koʻra» deydi (1-band); lekin 3-bandda Nizom davlat xizmatlariga tatbiq etiladi deb yozadi. Bizning talqinimizcha, firma xodimiga, masalan, yetkazib beruvchidan tovar olish uchun ishonchnomani platformada berish mumkinmi — platformadagi vakolatlar roʻyxatiga bogʻliq; soʻrovnomani ochib koʻring.
Imzo, bank va ERI
- Imzo roʻyxatlari. MChJda pul va tovar hujjatlari hamda hisobotlarni rahbar yoki u belgilagan shaxslar imzolaydi; rahbar imzo huquqiga ega shaxslarning ikki roʻyxatini tasdiqlaydi, roʻyxatdagi imzo boʻlmagan hujjat haqiqiy emas — shtatdagi buxgalter boʻlimida (Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun, 13-modda).
- Bank kartochkasi. Bankdagi imzo namunalari kartochkasida imzo qoʻyish vakolati berilgan shaxslar va ularning shaxsan qoʻygan imzolari boʻladi (Markaziy bank yoʻriqnomasi, 28-band); imzo bank xodimi ishtirokida qoʻyiladi, hisob masofadan ochilgan hollar bundan mustasno (30-band). Vakolatli shaxs vaqtincha almashsa — vaqtinchalik shaxsning imzo namunasi va amal qilish muddati yozilgan qoʻshimcha varaqcha, rahbar imzosi bilan; tadbirkorlik subyektidan muhr talab qilinmaydi (31-band). Yoʻriqnoma «birinchi va ikkinchi imzo huquqi berilgan shaxslar»ni tilga oladi (32-band), lekin ularni kimga berishni oʻzi belgilamaydi; ikki imzo roʻyxati — Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonundan (13-modda).
- Bank ilovasidagi kalit va limitlar, bizning talqinimizcha, bank bilan shartnomada belgilanadi — oʻzingiznikini koʻring. Bizning maslahatimiz: toʻlovni bir kishi tayyorlasa, boshqasi tasdiqlasin; ikkalasi bitta login bilan kirmasin.
- ERI. Firma ERI kaliti sertifikatini oluvchi xodim ishonchnomada koʻrsatiladi (ERI toʻgʻrisidagi qonun, 22-modda). Bizning maslahatimiz: har bir xodimga — oʻz kaliti; direktor kaliti va parolini esa hech kimga bermang — korxona ERIsi. Hisob-fakturani firma nomidan vakolat berilgan xodim oʻz ERIsi bilan imzolaydi — ESF. Qonundagi shartlar bajarilsa, firma ERIsi bilan tasdiqlangan elektron hujjat firma muhri bosilgan qogʻoz hujjatga teng (ERI toʻgʻrisidagi qonun, 4-modda) — shuning uchun kalit kimda ekani roʻyxatda boʻlsin.
- Soliq vakili — yuridik shaxs uchun shartnoma yoki ishonchnoma, YaTT uchun notarial ishonchnoma (buxgalter kirish huquqi). my.mehnat tizimidagi masʼul shaxs — yozma qaror bilan.
Kassa va pul chiqimi
- Kassir kim boʻlishi mumkinligini belgilaydigan amaldagi hujjatni topmadik: yuridik shaxslar kassa operatsiyalari qoidalari 2019-yilda bekor qilingan. Kassadagi naqd pul limitini bank belgilaydi, kassir-operator kitobini kim imzolashi esa boshqa hujjatda yozilgan; ikkalasi — kunlik hisobot maqolasining «Qonun nima deydi» boʻlimida.
- Bitta kassa — bitta kalit egasi, smena almashganda sanaladi (bizning maslahatimiz); toʻliq moddiy javobgarlik shartnomasi faqat pul yoki tovar bilan bevosita ishlaydigan, oʻn sakkiz yoshga toʻlgan xodim bilan tuziladi (Mehnat kodeksi, 343-modda) — shartnoma kim bilan tuziladi.
- Pul chiqimi — «toʻrt koʻz» (bizning maslahatimiz): kassadan pul olish, yetkazib beruvchiga toʻlov va qaytarishni bir kishi yozadi, boshqasi tasdiqlaydi. Egasi oʻzi kassadan olgan pul ham hujjat bilan — boshqaruv hisobi shuni koʻrsatadi.
Oʻrinbosar va buyruq
- Vaqtincha yoʻq xodim oʻrniga ishlash yoki qoʻshimcha vazifa — xodimning roziligi va qoʻshimcha haq bilan; mehnat shartnomasi oʻzgarmaydi, ish beruvchining buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi va xodim uni imzolaydi (Mehnat kodeksi, 116-modda). Shtatdagi oʻrinbosarning lavozim yoʻriqnomasida oʻrnini bosish yozilgan boʻlsa — faqat buyruq, alohida rozilik va qoʻshimcha haqsiz (116-modda; 259-modda, 2-qism) — qoʻshimcha ish.
- Buyruq bir marta ishlaydi: tayinlash, masʼul shaxs, oʻrinbosar. Doimiy tartib — reglamentda.
BUYRUQ № ___
Sana: __.__.20__
Vakolatlarni
taqsimlash haqida
1. ___ ga beriladi:
_______________
2. Chegara: ______
3. Hisobot: _____
4. Yoʻqligida: ___
5. Muddat: ______
Rahbar: _________
Tanishdim: ______
Buyruq «kim» va «qachongacha»ni yozadi; ishonchnoma — uchinchi shaxslar oldida nima qila olishini. Biri ikkinchisining oʻrnini bosmaydi. Bizning maslahatimiz: oʻrinbosar ham har bir qarorni yozma qayd etsin — siz qaytganda bir sahifada koʻrasiz.
Nazorat: kun, hafta, oy
Topshirgandan keyin har qadamda tepasida turmaysiz — uchta ritm yetadi (bizning maslahatimiz):
- Har kuni — kassa, mijozlar va ertangi ish haqida uchta xabar va telefonda 5 daqiqa.
- Har hafta — reglamentdagi «isbot»ni tekshirish (xodim amal qilmasa) va chegaradan oshgan qarorlar roʻyxati: kim, nima, nega.
- Har oy — egasining bir sahifasi va ishonchnomalar jurnali: qaysisining muddati tugaydi.
Dasturda kim nimani oʻzgartirgani yozilib borsa, oyda bir marta shu tarixni koʻrib chiqing. Natijani qanday oʻlchash — ikki rol, ikki roʻyxat; xodim topshiriqni bajarmasa — intizomiy jazo tartibi.
Bir hafta yoʻq boʻlsangiz: kim qaysi qarorni qiladi, kimga qanday chegara va qaysi qarorlar sizni kutadi — buyruq bilan, ketishdan oldin (bizning maslahatimiz).
Vakolatni qaytarib olish
Xodim ketganda yoki lavozimi oʻzgarganda — oʻsha kuni (bizning maslahatimiz):
- Ishonchnoma bekor qilinadi; bu haqda vakilga va siz bilgan uchinchi shaxslarga (bank, yetkazib beruvchi) xabar beriladi (Fuqarolik kodeksi, 141, 142-moddalar). Vakil bekor qilinganini bilguncha yoki bilishi lozim boʻlgunicha qilgan ishi uchinchi shaxslar oldida sizni bogʻlaydi; uchinchi shaxs bekor qilinganini bilgan yoki bilishi lozim boʻlgan boʻlsa — bogʻlamaydi (143-modda). Shuning uchun xabarni yozma yuboring. Ishonchnoma darhol qaytariladi (144-modda). Vakolat.uz ishonchnomasi platformada bekor qilinadi.
- ERI kaliti, soliq kabineti va dasturdagi login — xodim yoki direktor ketganda.
- Imzo roʻyxati va bank kartochkasi — yangilanadi.
- Kassa kaliti va hujjatlar — oxirgi kun va buxgalter uchun topshirish roʻyxati.
- Vakolatlar jadvalidagi qator — yangi egasi bilan yoziladi.
Ishonchnomani bekor qilish huquqidan voz kechish haqidagi kelishuv haqiqiy emas (141-modda): «bir yil bekor qilmayman» degan band sizni bogʻlamaydi.
Tekshiruv roʻyxati
Bugun (bizning maslahatimiz):
- Siz va ishtirokchilarda qoladigan qarorlar yozilgan.
- Har bir xodim uchun: lavozim yoʻriqnomasi, kerak boʻlsa — ishonchnoma, oʻz ERI kaliti, oʻz logini.
- Vakolatlar jadvali: qaror, kim, chegara, hujjat, kim tekshiradi.
- Ishonchnomalar jurnali: raqam, sana, kimga, nimaga, qachongacha.
- Pul chiqimi — bir kishi yozadi, boshqasi tasdiqlaydi.
Har oy:
- Chegaradan oshgan qarorlar roʻyxati koʻrilgan.
- Muddati tugayotgan ishonchnomalar yangilangan yoki bekor qilingan.
- Ketgan xodimlarning ishonchnomasi, kaliti va logini bekor qilingan.
- Imzo roʻyxati va bank kartochkasi hozirgi xodimlarga mos.
Qonun nima deydi
- Fuqarolik kodeksi: 129, 132, 134, 135, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144-moddalar (vakillik va ishonchnoma).
- Masʼuliyati cheklangan jamiyatlar toʻgʻrisidagi qonun (2026-yil 21-apreldagi OʻRQ-1137, 2026-yil 22-iyuldan kuchda): 31, 42, 46, 49, 50, 71-moddalar.
- Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun: 11, 13, 29-moddalar. Markaziy bankning bank hisobvaraqlarini ochish, yuritish va yopish toʻgʻrisidagi yoʻriqnomasi (roʻyxat raqami 3420): 28, 30, 31, 32-bandlar.
- Elektron raqamli imzo toʻgʻrisidagi qonun: 4, 22, 27-moddalar. Soliq kodeksi: 22, 24-moddalar.
- Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 25-dekabrdagi 825-son qarori («Vakolat.uz»): 1, 3-bandlar; Nizom, 1, 3, 4, 7, 8, 9, 10, 12, 15, 16, 17-bandlar.
- Mehnat kodeksi: 116, 259, 343, 488-moddalar. Yongʻin xavfsizligi toʻgʻrisidagi qonun: 12-modda.
Ochiq savollar
- Vakolat.uz ishonchnomasi xususiy munosabatlarda (yetkazib beruvchi, bank) notarial ishonchnoma oʻrnini bosadimi. Qaror platformadagi ishonchnomani barcha tashkilotlar tan oladi deydi (3-band), Nizom uni notarial ishonchnoma bilan teng deydi (4-band), lekin Nizomning oʻzi davlat xizmatlariga tatbiq etiladi (3-band). Fuqaro, shu jumladan YaTT, uchun Nizom platformani davlat xizmatlari bilan bogʻlaydi (1-band).
- YaTTning soliq vakili uchun Vakolat.uz ishonchnomasi yetadimi — soliq organidan soʻrang.
- Kassir kim boʻlishi mumkinligi haqida 2019-yildan keyingi amaldagi hujjatni topmadik.
- Buyruq va ishonchnomalarni qancha saqlash — saqlash muddatlari roʻyxatini topmadik. Buxgalteriya hujjatlari hisobot yilidan keyin kamida besh yil saqlanadi (Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun, 29-modda).
- Hisob-faktura operatorlari va soliq kabinetidagi «ishonchnoma» funksiyasi qaysi hujjatga tayanadi — biz oʻqigan hujjatlarda yozilmagan.
- Litsenziyada masʼul shaxs (klinika, dorixona, taʼlim) talab qilinsa — u alohida, bu maqolada oʻqilmadi.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.