Xodimga jarima va hayfsan: intizomiy jazo qoʻllash tartibi, muddatlar va namunalar
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 17-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada yuridik xizmat koʻrsatmaydi va hech kimga jarima solmaydi. Biz biznes uchun CRM, sayt va Telegram-botlar, oliygohlar uchun kadrlar va ishga qabul modulini qilamiz va yuritamiz. Bu yerda hech qanday summa yozmaymiz. Maqola xodimi kechikkan, ishga chiqmagan yoki qoidani buzgan, kadrlar boʻlimi yoʻq biznes egasi uchun — doʻkon, kafe, salon, klinika, oʻquv markazi.
Qisqasi
- Oʻzbekistonda xodimga jarima solish mumkin — lekin faqat intizomiy jazo sifatida, qogʻoz bilan va chegara ichida (Mehnat kodeksi, 312-modda). «Jarima taqiqlangan» degan sahifalar boshqa davlat qonuni haqida.
- Jazo faqat uchta: hayfsan, jarima va mehnat shartnomasini bekor qilish. Boshqasini oʻylab topib boʻlmaydi (312-modda, 2-qism).
- Har safar avval yozma tushuntirish soʻraysiz, keyin buyruq chiqarasiz va uni buyruq kunidan uch ish kuni ichida (xodim ishda boʻlmagan kunlar kirmaydi) imzo qoʻydirib eʼlon qilasiz (313-modda). Buyruq bilan tanishtirilmagan xodim jazosi yoʻq deb hisoblanadi.
- Muddat: bilgan kundan bir oy, holat boʻlgan kundan olti oy ichida (314-modda). Bir holat uchun — bitta jazo.
- Jarima — oʻrtacha oylik ish haqining 30 foizigacha; ichki mehnat tartibi qoidalarida yozilgan hollarda 50 foizigacha. Oldindan osib qoʻyilgan «narxnoma» boʻyicha avtomatik ushlab qolish qonunga zid.
Mundarija
- Qisqa javob: jarima solish mumkinmi
- Uchta jazo va boshqasi yoʻq
- Nima boʻldi — nima qilsa boʻladi
- Tartib: sakkiz qadam va muddatlar
- 1-namuna: yozma tushuntirish talabi
- 2-namuna: dalolatnoma
- 3-namuna: hayfsan yoki jarima haqida buyruq
- 4-namuna: jazoni muddatidan oldin olib tashlash
- Jarima hisobi: ikki chegara
- Kechikish: suhbatdan jazogacha
- Jarima oʻrniga: oldindan yozilgan mukofot sharti
- Ichki mehnat tartibi qoidalari: intizom boʻlimi
- Jazo daftari: bitta jadval
- Nima qilinmaydi
- Xodim rozi boʻlmasa
- Tekshiruv roʻyxati
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Qisqa javob: jarima solish mumkinmi
Ha. 2023-yildan amal qilayotgan Mehnat kodeksida jarima — uchta intizomiy jazodan biri (312-modda, 1-qism, 2-band). Lekin jarima toʻrtta shart bilan qonuniy:
- Aybli holat boʻlgan: xodim oʻz vazifasini oʻz aybi bilan bajarmagan yoki yomon bajargan. Sabab xodimga bogʻliq boʻlmasa (siz sharoit yaratmagansiz, tovar kelmagan, terminal ishlamagan), jazo qoʻllanmaydi (301-modda, 3-qism).
- Tartib saqlangan: yozma tushuntirish, buyruq, imzo — muddatlar ichida (313, 314-moddalar).
- Chegara ichida: oʻrtacha oylik ish haqining 30 foizigacha, ichki mehnat tartibi qoidalarida yozilgan hollarda 50 foizigacha (312-modda).
- Ish haqidan toʻgʻri ushlab qolingan: barcha ushlab qolishlar birga har toʻlovda hisoblangan ish haqining yarmidan oshmaydi (269, 270-moddalar).
Rossiya va Qozogʻiston sahifalarida «jarima taqiqlangan» deb yoziladi — bu ularning qonuni. Bizda jarima bor, lekin qogʻozsiz va «narxnoma» boʻyicha emas. Jarima, zararni undirish, ish haqidan ushlab qolish va bonus — toʻrt xil narsa; farqi moddiy javobgarlik maqolasida.
Uchta jazo va boshqasi yoʻq
| Jazo | Nima beradi | Qachon mos |
|---|---|---|
| Hayfsan | Yozma, buyruq bilan; bir yil amal qiladi | Birinchi yoki yengil buzish |
| Jarima | Ish haqidan ushlab qolinadi; bir yil amal qiladi | Takroriy yoki jiddiyroq buzish |
| Shartnomani bekor qilish | Muntazam yoki bir marta qoʻpol buzish uchun | Batafsil — ishdan boʻshatish maqolasida |
«Qachon mos» ustuni — bizning maslahatimiz; qonun ketma-ketlik belgilamaydi, jazoni ish beruvchi tanlaydi va holatning ogʻir-yengilligini, sharoitni, xodimning avvalgi ishi va xulqini hisobga oladi (313-modda, 3-qism). Hayfsandan boshlash shart emas.
Boshqa jazo yoʻq (312-modda, 2-qism): «dam olish kunidan mahrum qilish», jazo sifatida qoʻshimcha smena, maoshni kamaytirish, ish haqidan «garov» ushlab qolish, xodimni hamma oldida yoki guruh chatida sharmanda qilish — hech biri qonuniy jazo emas. Ichki mehnat tartibi qoidalari yangi jazo qoʻsha olmaydi; ular faqat 50 foizgacha jarima hollarini va bir marta qoʻpol buzishlar roʻyxatini belgilaydi. Ogʻzaki ogohlantirish va suhbat jazo emas (312-modda roʻyxatida yoʻq). Keyin «muntazam buzish» deb boʻshatmoqchi boʻlsangiz, ularga tayanmang: ishonchli asos — buyruq bilan qoʻllangan avvalgi jazo.
Nima boʻldi — nima qilsa boʻladi
| Nima boʻldi | Nima qilsa boʻladi (maslahat) | Nima qilinmaydi |
|---|---|---|
| Bir marta kechikdi | Tabelga yozing, alohida gaplashing; takrorlansa — tushuntirish va hayfsan | «Har daqiqa uchun» narxnoma boʻyicha ushlab qolish |
| Yana kechikdi | Tushuntirish → hayfsan yoki jarima | Bir kechikish uchun hayfsan ham, jarima ham |
| Smenaga chiqmadi (sababsiz) | Tushuntirish → hayfsan yoki jarima; ichki qoidalarda (mikrofirma va YaTTda — shartnomada) progul qoʻpol buzish boʻlsa — boʻshatish ham | Sababini soʻramasdan jazo |
| Mijozga qoʻpollik | Shikoyatni yozma oling, tushuntirish → jazo | Bitta ogʻzaki gap bilan jazo |
| Kassada kamomad | Sanoq, dalolatnoma, moddiy javobgarlik yoʻli | Kamomadni «jarima» qilib ushlab qolish |
| Jihozni sindirdi | Zarar — moddiy javobgarlik yoʻli (alohida) | Zararni jarima bilan qoplash |
| Ishga mast holda keldi | Ishdan chetlashtirish, dalolatnoma, tushuntirish → jazo | Dalolatnomasiz «koʻz bilan koʻrdim» |
| Savdo rejasi bajarilmadi | Oldindan yozilgan mukofot sharti boʻyicha bonus toʻlanmaydi (KPI maqolasi) | Faqat raqam uchun, aybni koʻrsatmasdan jarima |
| Sirli mijoz past baho berdi | Oʻrgating; bitta tekshiruv — jarima asosi emas | Bitta natija bilan jazo |
| Shartnomasiz ishlayotgan odam | Avval rasmiylashtiring | «Norasmiy» jarima |
Ikkinchi ustun — bizning maslahatimiz; qonun bir marta aybli kechikish uchun ham jazoga yoʻl qoʻyadi. Kamera yozuvi dalil boʻla oladi, lekin tartib oʻzgarmaydi — videokuzatuv maqolasida.
Tartib: sakkiz qadam va muddatlar
| № | Qadam | Qachon | Modda |
|---|---|---|---|
| 1 | Holatni yozing: tabel, terminal jurnali, shikoyat, guvoh | Shu kuni | 301 |
| 2 | Yozma tushuntirish talab qiling (1-namuna) | Jazodan oldin, har safar | 313, 2-qism |
| 3 | Javob kelmasa — dalolatnoma, guvohlar bilan (2-namuna) | Talabdagi muddat oʻtgach | 313, 2-qism |
| 4 | Bitta jazoni tanlang | — | 313, 3-qism |
| 5 | Buyruq chiqaring (3-namuna) | Bilgan kundan 1 oy, holatdan 6 oy ichida | 313, 4-qism; 314 |
| 6 | Imzo qoʻydirib tanishtiring; bosh tortsa — dalolatnoma | Buyruqdan 3 ish kuni ichida (xodim ishda boʻlmagan kunlar kirmaydi) | 313, 5–7-qismlar |
| 7 | Jarima boʻlsa — ish haqidan ushlab qoling | Navbatdagi toʻlovda, chegara ichida | 269, 270 |
| 8 | Bir yil ichida yangi jazo boʻlmasa, jazo oʻz-oʻzidan oʻchadi; oldin olib tashlash — buyruq bilan (4-namuna) | 1 yil | 315 |
Muddatlar haqida:
- Bir oy holatni bilgan kundan sanaladi; xodim kasal yoki taʼtilda boʻlgan kunlar kirmaydi. Xizmat tekshiruvi oʻtkazilsa — komissiya dalolatnomani imzolagan kundan (314-modda, 1-qism). Bilgan kun — xodim boʻysunadigan har qanday rahbar (masalan, katta administrator) bilgan kun; bu Kodeks matnida emas, sud amaliyotida — ishdan boʻshatish maqolasida.
- Olti oy holat boʻlgan kundan; taftish, moliya-xoʻjalik tekshiruvi yoki audit topsa — ikki yil. Jinoyat ishi yuritilgan vaqt bu muddatlarga kirmaydi (314-modda, 2-qism).
- Tushuntirish uchun kun soni Kodeksda yoʻq. Talabnomada aniq muddat yozing (bizning maslahatimiz: ikki ish kuni). Xodim bermasa, bu jazoga toʻsiq emas — dalolatnoma tuziladi.
- Kim qoʻllaydi: ishga qabul qilish huquqi bor shaxs — MChJda direktor, YaTTda tadbirkorning oʻzi (313-modda, 1-qism). Kasaba uyushmasi roziligi hayfsan va jarima uchun odatda talab qilinmaydi; faqat xodim kasaba uyushmasi qoʻmitasi yoki boshqa vakillik organiga saylangan boʻlsa, shu organning oldindan roziligi kerak (44-modda).
1-namuna: yozma tushuntirish talabi
[Tashkilot yoki YaTT nomi]
Kimga: [lavozim, F.I.Sh.]
YOZMA TUSHUNTIRISH TALABI
[sana]
[sana] kuni [nima boʻldi, masalan:
smena 9:00 da boshlanadi, siz 9:40
da keldingiz — terminal jurnali,
tabel].
Mehnat kodeksi 313-moddasining
2-qismiga asosan shu holat boʻyicha
yozma tushuntirish berishingizni
soʻrayman.
Muddat: [sana, soat]gacha.
Tushuntirish bermaslik jazo
qoʻllashga toʻsiq boʻlmaydi va
dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.
Rahbar: ________ [F.I.Sh.]
Oldim: ________ [sana, imzo]
Xodim talabnomani olishdan bosh tortsa, uni guvohlar oldida oʻqib bering va buni dalolatnomada belgilang (2-namuna). Tushuntirishni xodim erkin shaklda yozadi; uni buyruqqa asos qilib qoʻshing.
2-namuna: dalolatnoma
DALOLATNOMA
[sana, soat, joy]
Biz, quyida imzo qoʻyuvchilar:
[rahbar], [guvoh 1], [guvoh 2],
quyidagini tasdiqlaymiz.
[Xodim F.I.Sh., lavozim]:
[ ] [sana]dagi talabnomani olishdan
bosh tortdi; u ovoz chiqarib
oʻqib berildi
[ ] [sana]dagi talabga muddatida
yozma tushuntirish bermadi
[ ] [sana]dagi [N]-son buyruq
bilan tanishishdan va imzo
qoʻyishdan bosh tortdi; buyruq
unga ovoz chiqarib oʻqib berildi
Xodimning ogʻzaki sababi (boʻlsa):
[...]
Imzolar: ________ ________ ________
Kodeks guvohlar sonini aytmaydi; bizning maslahatimiz — kamida ikki kishi, ulardan biri rahbar boʻlmagani yaxshi. Xodim buyruq bilan tanishishdan bosh tortsa va dalolatnoma tuzilsa, u buyruq bilan tanishtirilgan hisoblanadi (313-modda, 7-qism).
3-namuna: hayfsan yoki jarima haqida buyruq
BUYRUQ № [N]
[sana]
Intizomiy jazo qoʻllash toʻgʻrisida
[sana] kuni [xodim F.I.Sh., lavozim]
[nima qildi], bu bilan [ichki mehnat
tartibi qoidalarining [N]-bandi /
mehnat shartnomasining [N]-bandi]
buzildi.
Asos: [sana]dagi yozma tushuntirish
(yoki [sana]dagi dalolatnoma),
[tabel, terminal jurnali, shikoyat].
Mehnat kodeksining 312, 313-
moddalariga asosan BUYURAMAN:
1. [Xodim]ga hayfsan berilsin.
YOKI
1. [Xodim]ga oʻrtacha oylik ish
haqining [N] foizi miqdorida
jarima solinsin va [oy] ish
haqidan ushlab qolinsin.
2. Buyruq xodimga uch ish kuni
ichida imzo qoʻydirib eʼlon
qilinsin.
Rahbar: ________ [F.I.Sh.]
Tanishdim: ________ [sana, imzo]
Buyruqda jazo sababini aniq yozing: qaysi kun, nima boʻldi, qaysi qoida buzildi. Jarima foizi 30 dan oshmaydi; 50 gacha — faqat ichki mehnat tartibi qoidalarida shu holat yozilgan boʻlsa. YaTT xodimni buyruqsiz ishga oladi (508-modda), lekin 313-modda jazo uchun buyruq talab qiladi va YaTT uchun istisno yozmaydi — bizning talqinimizcha, YaTT ham buyruq chiqaradi.
4-namuna: jazoni muddatidan oldin olib tashlash
BUYRUQ № [N]
[sana]
Intizomiy jazoni muddatidan oldin
olib tashlash toʻgʻrisida
[sana]dagi [N]-son buyruq bilan
[xodim]ga qoʻllangan [hayfsan /
jarima] [xodimning arizasi /
bevosita rahbarning iltimosnomasi /
kasaba uyushmasi qoʻmitasining
iltimosnomasi /
ish beruvchining tashabbusi] bilan
Mehnat kodeksi 315-moddasining
3-qismiga asosan muddatidan oldin
olib tashlansin.
Rahbar: ________ [F.I.Sh.]
Tanishdim: ________ [sana, imzo]
Bir yil ichida yangi jazo boʻlmasa, jazo buyruqsiz, oʻz-oʻzidan oʻchadi (315-modda, 2-qism). Muddatidan oldin olib tashlangan jazo keyin «muntazam buzish» uchun asos boʻlmaydi — ishdan boʻshatish maqolasida.
Jarima hisobi: ikki chegara
Ikki xil chegara bor, ularni aralashtirmang:
- Jarima miqdori — oʻrtacha oylik ish haqidan: 30 foizgacha, ichki qoidalarda yozilgan hollarda 50 foizgacha (312-modda). Oʻrtacha ish haqiga toʻlangan mukofotlar ham kiradi — taʼtil puli maqolasida.
- Ushlab qolish chegarasi — har bir toʻlovda: barcha ushlab qolishlar birga hisoblangan ish haqining 50 foizidan oshmaydi (270-modda). Jarima xodimning roziligisiz ushlab qolinadi (269-modda, 2-qism, 5-band). Soliq solinmaydigan toʻlovlardan ushlab qolinmaydi (269-modda, 5-qism).
Shartli misol (birliklarda, summa emas):
Oʻrtacha oylik ish haqi: 100 birlik
Jarima chegarasi (30%): 30 birlik
Buyruqdagi jarima: 20 birlik
Shu oy hisoblangan maosh: 100 birlik
Ushlab qolish chegarasi: 50 birlik
Kamomad uchun qoladi: 50 − 20 = 30
Bir oyda jarima ham, kamomad ham ushlab qolinsa, ikkalasi birga 50 foizdan oshmasligi kerak; qolgani keyingi oyga yoki sud yoʻliga qoladi. Daromad soligʻi ham ish haqidan ushlab qolinadi; bizning talqinimizcha, u ham shu 50 foizga kiradi (269-modda, 2-qism, 1-band; 270-modda), shuning uchun kamomadga amalda kamroq qoladi — toʻliq misol moddiy javobgarlik maqolasida. Soliqdan keyin qancha qolishi — ish haqi hisoblash.
Kechikish: suhbatdan jazogacha
Bu qonun emas, bizning maslahatimiz: bir xil holat uchun hammaga bir xil yoʻl.
1-kechikish
tabelga yozing, alohida gaplashing
(sababi nima? jazo emas)
2-kechikish (bir oy ichida)
yozma tushuntirish → hayfsan
3-kechikish
yozma tushuntirish → jarima
Jazo amal qilayotgan yil ichida
yana buzish — muntazam buzish:
boʻshatish mumkin (MK 161-modda,
2-qism, 4-band)
Kechikishni nimadan sanashni ichki mehnat tartibi qoidalarida yozing va hammaga bir xil qoʻllang. Dalil — tabel va terminal jurnali: ish vaqti tabeli maqolasida. Avval sababini soʻrang: bolani bogʻchaga olib borish, transport yoki grafik muammosi boʻlsa, ehtimol smena grafigini oʻzgartirish jazodan foydaliroq.
Jarima oʻrniga: oldindan yozilgan mukofot sharti
Koʻp biznes egalari jarima oʻrniga bonusdan foydalanadi. Bu qonuniy, agar shart oldindan mukofotlash nizomida yozilgan boʻlsa (252-modda): shart bajarilmadi — mukofot toʻlanmaydi; bu jazo emas va tushuntirish-buyruq talab qilmaydi (bizning talqinimiz, KPI maqolasida).
MUKOFOT SHARTI (namuna)
Oylik mukofot [N] birlik, agar oy
davomida:
– tabelda sababsiz kechikish yoʻq;
– tasdiqlangan mijoz shikoyati yoʻq;
– kassa farqi [chegara] ichida.
Bitta shart bajarilmasa,
mukofotning [N] qismi toʻlanmaydi.
Dalil: tabel, terminal jurnali,
kassa hisoboti.
Tanishdim: ________ [xodim imzosi]
Qoidalar:
- Jazo sifatida asosiy maoshni (okladni) kamaytirib boʻlmaydi; uni oʻzgartirish — faqat xodim roziligi yoki qonundagi tartib bilan (KPI maqolasi). Mukofot — okladning ustiga.
- Toʻlangan mukofotni xodimning yozma roziligisiz ish haqidan ushlab qolib boʻlmaydi: 269-modda 2-qismida bunday asos yoʻq (bizning talqinimiz).
- Jazo amal qilayotgan xodimga ish haqi tizimidagi mukofot toʻlanadimi — buni mukofotlash nizomi hal qiladi (299-modda, 4-qism). Bayram va yubiley mukofotlari kabi ragʻbatlantirishlar esa jazo amal qilgan davrda berilmaydi (299-modda, 5-qism).
- Mikrofirma mukofotlash nizomini qabul qilmasligi mumkin — unda shart har bir mehnat shartnomasiga yoziladi (505-modda).
Ichki mehnat tartibi qoidalari: intizom boʻlimi
50 foizgacha jarima hollari faqat shu hujjatda ishlaydi (312-modda). Bir marta qoʻpol buzishlar roʻyxati ham shu yerda yoziladi; mikrofirma va YaTT uni mehnat shartnomasiga ham yozishi mumkin (162, 506, 511-moddalar). Namuna boʻlim:
6-BOʻLIM. INTIZOM
6.1. Kechikish — ish vaqti
boshlanganidan keyin kelish
(terminal jurnali boʻyicha).
6.2. Progul (sababsiz kelmaslik):
[butun smena yoki ketma-ket
[N] soatdan ortiq].
6.3. Jazolar (faqat MK 312-modda):
hayfsan, jarima, mehnat
shartnomasini bekor qilish.
6.4. Oʻrtacha oylik ish haqining
50 foizigacha jarima hollari:
a) [...]; b) [...].
6.5. Bir marta qoʻpol buzishlar
(MK 162-modda): a) [...].
6.6. Jazoni [lavozim] qoʻllaydi.
6.7. Tushuntirish muddati
talabnomada yoziladi.
6.8. Ragʻbatlantirish: [turlari].
Qanday kuchga kiradi:
- Ish beruvchi kasaba uyushmasi qoʻmitasi bilan kelishib tasdiqlaydi (296-modda). Qoʻmita boʻlmasa — xodimlarni yozma xabardor qilasiz; ikki hafta ichida yigʻilish oʻtkazilmasa, oʻzingiz tasdiqlaysiz (15-modda, 5-qism).
- Yangi xodim shartnoma imzolanishidan oldin qoidalar bilan imzo qoʻyib tanishadi (123-modda); hozirgi xodimlar — qoidalar tasdiqlangach, imzo bilan — administrator vazifalari maqolasida.
- Qonundan yomonroq qoida haqiqiy emas (298-modda).
- Mikrofirma qoidalarni qabul qilmasligi mumkin, unda shartlar har bir shartnomaga yoziladi (505-modda), qoʻpol buzishlar roʻyxati ham (506-modda, 3-qism); YaTT ichki hujjat qabul qila oladi (24-modda), qoʻpol buzishlar roʻyxatini shartnomaga yozishi mumkin (511-modda, 4-qism). Shartnoma namunasi — mehnat shartnomasi maqolasida.
- Ragʻbatlantirish turlarini Kodeks sanab bermaydi — ularni shu qoidalar, jamoa shartnomasi yoki mehnat shartnomasi belgilaydi (299-modda, 1-qism). Qoidalarning toʻliq namunasi — ichki mehnat tartibi qoidalari. Jazodan koʻra koʻproq ishlaydigan ragʻbatlar — xodimlarni ragʻbatlantirish.
Jazo daftari: bitta jadval
Har bir jazo uchun bitta qator — shunda muddatlar oʻtib ketmaydi va bir yildan keyin nima oʻchganini koʻrasiz.
JAZO DAFTARI: [xodim F.I.Sh.]
Holat sanasi ............ [ ]
Bilgan sana ............. [ ]
Talab berildi ........... [ ]
Tushuntirish / dalolatnoma [ ]
Buyruq № va sana ........ [ ]
Tanishdi (3 ish kuni) ... [ ]
Jazo turi ............... [ ]
Ushlab qolingan oy ...... [ ]
Oʻchadi (+1 yil, yangisiz) [ ]
Oldin olib tashlandi .... [ ]
Daftar xodimning shaxsiy maʼlumoti: uni faqat jazo qoʻllaydigan odam va buxgalter koʻrsin.
Nima qilinmaydi
- Devorga «narxnoma» osib, ish haqidan avtomatik ushlab qolish — har bir jarima alohida tushuntirish va buyruq bilan (313-modda).
- Bir holat uchun ikki jazo — masalan, hayfsan va jarima birga (313-modda, 3-qism).
- Xodimga bogʻliq boʻlmagan sabab uchun jazo (301-modda, 3-qism) — masalan, savdo rejasi mijozga bogʻliq boʻlsa.
- Kamomad yoki zararni «jarima» qilib undirish — buning oʻz yoʻli bor (kassa yoki omborda kamomad).
- Muddat oʻtgach jazo — bir oy va olti oy (314-modda).
- Xodimning yozma roziligisiz 269-modda 2-qismida yoʻq asos bilan ish haqidan ushlab qolish («garov», «forma puli» va hokazo). Rozilik boʻlsa ham, barcha ushlab qolishlar birga 50 foizdan oshmaydi (269-modda, 1-qism; 270-modda).
- Oxirgi ish haqini «jarima»ga ushlab turish.
- Fuqarolik-huquqiy shartnoma bilan ishlaydigan odamga intizomiy jazo — unga Mehnat kodeksi tatbiq etilmaydi.
- Kamera yozuviga rozi boʻlmagani uchun jazolash.
Xodim rozi boʻlmasa
- Xodim mehnat nizolari boʻyicha komissiyaga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri sudga murojaat qiladi (545-modda). Ish joyida komissiya boʻlmasa — sudga (558-modda). YaTT bilan nizo — sudda (513-modda).
- Muddat — xodim huquqi buzilganini bilgan yoki bilishi kerak boʻlgan kundan olti oy (554, 560-moddalar). Ishga tiklash nizosi — uch oy: xodim sudga borsa.
- Mehnat qonunchiligiga rioya etilishini Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi nazorat qiladi; Davlat mehnat inspeksiyasining mansabdor shaxslari sudga murojaat qilishi mumkin (534, 559-moddalar).
- Mehnat qonunchiligini buzgan mansabdor shaxs maʼmuriy javobgar boʻladi (MJtK, 49-modda).
- Sud yoki komissiya jazoni bekor qilsa, ushlab qolingan jarima — toʻlanmagan ish haqi (bizning talqinimiz); qaytarish tartibi — allaqachon ushlab qolgan boʻlsangiz.
Shuning uchun har bir qogʻozni saqlang: talab, tushuntirish yoki dalolatnoma, buyruq va tanishish imzosi.
Tekshiruv roʻyxati
INTIZOMIY JAZO: TEKSHIRUV
[ ] Ichki qoidalar bor, imzolangan
[ ] Holat yozildi (tabel, dalil)
[ ] Sabab xodimga bogʻliq
[ ] Yozma tushuntirish soʻraldi
[ ] Javob yoki dalolatnoma bor
[ ] Bitta jazo tanlandi
[ ] Bir oy / olti oy oʻtmagan
[ ] Buyruqda sabab va qoida bor
[ ] 3 ish kunida imzo / dalolatnoma
[ ] Jarima: 30 (50) foizdan oshmaydi
[ ] Ushlab qolish: 50 foiz ichida
[ ] Daftarga yozildi, +1 yil sana
Qonun nima deydi
- Mehnat kodeksi: 15-modda (kasaba uyushmasi yoʻq boʻlsa), 24-modda (ish beruvchining huquqlari), 44, 64-moddalar (vakillik organiga saylanganlar), 123-modda (qoidalar bilan tanishtirish), 161, 162-moddalar (muntazam va qoʻpol buzish), 252-modda (mukofot), 257-modda (oʻrtacha ish haqi), 269, 270-moddalar (ushlab qolish va chegarasi), 296, 298-moddalar (ichki mehnat tartibi qoidalari), 299-modda (ragʻbatlantirish), 301-modda (intizomiy nojoʻya harakat), 312–315-moddalar (jazolar, tartib, muddatlar, oʻchishi), 505, 506, 508, 511, 513-moddalar (mikrofirma va YaTT), 534, 545, 554, 558–560-moddalar (inspeksiya va nizolar).
- Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks: 49-modda (mehnat qonunchiligini buzish).
Ochiq savollar
- Mikrofirma ichki qoidalar qabul qilmasa, 50 foizgacha jarima hollarini mehnat shartnomasiga yozishi mumkinmi — 505-modda shartlarni shartnomaga yozishni aytadi, lekin 312-modda «ichki mehnat tartibi qoidalari»ni nomlaydi; aniqlanmagan.
- Jarima muddatidan oldin olib tashlansa, ushlab qolingan pul qaytariladimi — Kodeks aytmaydi.
- MJtK 49-moddadagi «mansabdor shaxs» YaTT ish beruvchini ham oʻz ichiga oladimi — matnda aytilmagan.
- Davlat mehnat inspeksiyasiga shikoyat muddati — Kodeksda yoʻq; inspeksiya tartibi bu maqolada koʻrib chiqilmagan.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.