Litsenziya, ruxsatnoma yoki xabarnoma: biznesingizga qaysi biri kerak va qanday olinadi (2026)
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 17-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada litsenziya olib bermaydi, xabarnomani siz uchun topshirmaydi va yuridik xizmat koʻrsatmaydi. Biz biznes uchun CRM, sayt va Telegram-botlar qilamiz va yuritamiz. Bu yerda hech qanday summa yozmaymiz: yigʻim, boj va jarima miqdorlarini lex.uz da tekshiring. Bu yerda «litsenziya» — davlat beradigan hujjat, dastur litsenziyasi emas. Maqola doʻkon, kafe, oʻquv markazi, klinika, dorixona, xususiy maktab yoki nodavlat oliygoh egasi uchun: faoliyatingizga qaysi hujjat kerak, uni qanday olasiz va usiz ishlasangiz nima boʻladi.
Qisqasi
- Uchta tartib bor. Litsenziya va ruxsatnomani vakolatli organ beradi; xabarnomani siz yuborasiz va tizim uni avtomatik qabul qiladi. Qaysi biri kerakligini OʻRQ-701 ning uchta ilovasi belgilaydi: 1-ilova — litsenziyalar, 2-ilova — ruxsatnomalar, 3-ilova — xabarnomalar.
- Oʻquv markazi va til kurslariga litsenziya emas, xabarnoma kerak (3-ilova, 11-qator). Litsenziya — xususiy bogʻcha (oilaviy bogʻchadan tashqari), maktab, kollej, oliygoh, klinika va dorixona uchun. Oddiy doʻkon va kunduzgi kafe faoliyati uchun litsenziya ham, xabarnoma ham kerak emas — naqd pul qabul qilsangiz, faqat kassa apparatini roʻyxatdan oʻtkazish kartochkasi (ruxsatnoma, 2-ilova, 16-qator); alkogol, pivo va tamaki chakana savdosi hamda kafe yoki koʻngilochar joyning 23:00–06:00 da ishlashi esa — xabarnoma.
- Organ muddatida javob bermasa, belgilangan boj yoki yigʻimni toʻlaysiz, hujjat tizim orqali beriladi va ishlashingiz mumkin (28-modda, 5–6-qismlar, 2026-yil 1-martdan). Muddat — 28-moddaning 2-qismidagi muddat; u odatda 20 ish kuni, baʼzi faoliyatlarda uzoqroq. Toʻlovsiz «jimlik» ruxsat emas.
- Litsenziya odatda muddatsiz, lekin tibbiyot va farmatsevtika litsenziyasi — besh yilga.
- Usiz ishlash — korxonaga OʻRQ-701 boʻyicha jarima, fuqaro va mansabdor shaxsga — Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 165-moddasi. Litsenziya qoʻpol yoki muntazam buzish yoxud soxta hujjat uchun sud tomonidan bekor qilinsa, qonunchilikda belgilangan faoliyat turlarida bir yil yangi litsenziya berilmaydi — taʼsischining yangi firmasiga ham.
Mundarija
- Qisqa javob: uchta tartib
- Faoliyatingizni qanday topasiz: uchta savol
- Biznes turi boʻyicha: nima kerak va qaysi organ
- Qanday olinadi: ariza, muddat va natija
- Organ javob bermasa
- Biznesga litsenziyasiz kirish: uch oy
- Litsenziya qancha amal qiladi
- Xabarnoma — ruxsat emas
- Litsenziyani qanday tekshirish
- Toʻxtatib turish, bekor qilish va bir yillik taqiq
- Usiz ishlasangiz: javobgarlik
- Yangi qoidalar: 2026 va 2027
- Tekshiruv roʻyxati
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Qisqa javob: uchta tartib
«Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-701) faoliyatga kirishni uch tartibga ajratadi. Farqi bitta savolda: ishni boshlash uchun organning qarori kerakmi yoki sizning xabaringiz yetadimi.
| Tartib | Kim harakat qiladi | Qachon ishlay boshlaysiz | Roʻyxat |
|---|---|---|---|
| Litsenziya | Vakolatli organ beradi | Litsenziya berilgandan keyin | 1-ilova, taxminan 60 faoliyat |
| Ruxsat etuvchi hujjat (ruxsatnoma) | Organ beradi: ruxsat, kelishuv, xulosa va boshqa shakllarda | Hujjat berilgandan keyin | 2-ilova, taxminan 120 hujjat |
| Xabarnoma | Siz yuborasiz, tizim avtomatik qabul qiladi | Xabarnoma qabul qilingandan keyin | 3-ilova, taxminan 40 faoliyat |
| Hech biri | — | Roʻyxatdan oʻtgandan keyin | Bu qonunda yoʻq; sanitariya, yongʻin va soliq qoidalari baribir amal qiladi |
- Litsenziya har bir faoliyat turiga alohida beriladi va uni boshqa shaxsga berib boʻlmaydi: «Litsenziyalarni yoki ularga doir huquqlarni boshqa shaxslarga berish taqiqlanadi» (13-modda). Shartlarda boshqacha yozilmagan boʻlsa, butun mamlakatda amal qiladi. Franshiza bu litsenziyani bermaydi: franshiza bilan ochilgan nuqta litsenziya yoki xabarnomani oʻz nomiga oladi — franshiza olish va berish.
- Ruxsatnoma — ruxsat, kelishuv, xulosa yoki boshqa shakldagi hujjat (3-modda); u ham organ qarori bilan beriladi va qoida tariqasida muddati cheklanmaydi (19, 21-moddalar). Masalan, naqd pul qabul qilganda kerak boʻladigan kassa apparatini (NKM) roʻyxatdan oʻtkazish kartochkasi — ruxsatnoma (2-ilova, 16-qator).
- Xabarnoma uchun organ qarori kerak emas: siz xabar berasiz va talablarga rioya qilish majburiyatini olasiz (36-modda, 1-qism). Lekin 3-ilovadagi faoliyat bilan «vakolatli organni xabardor qilmasdan shugʻullanish taqiqlanadi» (36-modda, 3-qism). Yangi xabarnoma turlarini faqat qonun qoʻsha oladi.
- Roʻyxatlar yiliga bir necha marta oʻzgaradi: 2026-yilda ilovalarni beshta qonun oʻzgartirdi (oxirgisi 30-dekabrda kuchga kiradi). Qatoringizni har safar lex.uz dagi amaldagi matndan tekshiring.
Faoliyatingizni qanday topasiz: uchta savol
Qidiruvni qonun nomidan emas, faoliyatingizdan boshlang. Faoliyatingizni bir jumla bilan yozing («kattalar uchun ingliz tili kursi», «dorixona», «tunda ishlaydigan kafe») va uchta ilovadan qidiring:
1. 1-ilovada bormi? Litsenziya
2. 2-ilovada bormi? Ruxsatnoma
3. 3-ilovada bormi? Xabarnoma
Hech birida yoʻq: bu qonun
boʻyicha hujjat kerak emas
Bir nechtasida: hammasi kerak
- Rasmiy matn — oʻzbekcha. Ilovalarning ruscha matni lex.uz da «norasmiy tarjima» deb belgilangan. Unda xato ham bor: 1-ilovaning ruscha matnida maktabgacha va umumiy oʻrta taʼlim qatori Ichki ishlar vazirligiga tegishli boʻlib qolgan, oʻzbekcha matnda esa — «Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi» (1-ilova, 1-qator).
- Bir biznes — bir nechta qator. Kafe oʻzi (naqd pul qabul qilsa) faqat kassa apparatini roʻyxatdan oʻtkazish kartochkasini talab qiladi, lekin alkogol sotsa va tunda ishlasa — yana ikkita xabarnoma; klinika — litsenziya, rentgen kabineti boʻlsa — yana ruxsatnoma.
- Filial uchun alohida litsenziya yoki ruxsatnoma kerak emas: siz ariza berasiz va organ filial manzilini litsenziyaga kiritadi (10, 31-moddalar). Xabarnoma bilan ishlaydigan yuridik shaxs haqida qonunda ikki qoida bor: 10-modda filial ishga tushishidan oldin xabar berishni talab qiladi, 37-modda va VMQ-88 Nizomining 6-bandi esa filial ochilgandan soʻng 10 ish kuni ichida xabar berishni nazarda tutadi. Bizning maslahatimiz: ishga tushishidan oldin xabar bering — shunda ikkala qoida ham bajariladi. Har bir manzil uchun soha hujjatlari — ikkinchi filial: soha ruxsatlari.
- Avval roʻyxatdan oʻtish. Litsenziya yoki xabarnoma MChJ yoki YaTT nomiga beriladi; arizani roʻyxatdan oʻtish bilan birga ham buyurtma qilsa boʻladi, lekin hujjat roʻyxatdan oʻtgandan keyin beriladi. Biznes turi boʻyicha shakl va hujjatlar — YaTT yoki MChJ: biznes turi boʻyicha.
Biznes turi boʻyicha: nima kerak va qaysi organ
Jadval — OʻRQ-701 ilovalarining amaldagi oʻzbekcha matni (2026-yil 17-noyabr) va faoliyat pasportlari boʻyicha. Organ nomlari aktdan olingan, baʼzilari qisqartirilgan.
| Biznes | Nima kerak | Qaysi organ | Akt |
|---|---|---|---|
| Oʻquv markazi, til kurslari (bolalar) | Xabarnoma; YaTT ham yubora oladi | Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi | 3-ilova, 11-qator; VMQ-88, 6-ilova |
| Xuddi shu (kattalar) | Xabarnoma | Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi | 3-ilova, 11-qator |
| Malaka oshirish va qayta tayyorlash | Xabarnoma | Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi | 3-ilova, 12-qator |
| Oilaviy bogʻcha | Xabarnoma | Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining tuman (shahar) boʻlimi | 3-ilova, 30-qator |
| Xususiy bogʻcha, maktab | Litsenziya; faqat yuridik shaxs | Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi | 1-ilova, 1-qator; VMQ-80, 2-ilova |
| Kollej, texnikum, nodavlat oliygoh | Litsenziya, keyin maxsus davlat akkreditatsiyasi | Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi | 1-ilova, 1-qator; VMQ-80, 2-ilova, 12-band |
| Haydovchilar tayyorlash | Litsenziya | Ichki ishlar vazirligi | 1-ilova, 1-qator |
| Xususiy klinika | Litsenziya (tibbiy ixtisoslik boʻyicha), 5 yil | Sogʻliqni saqlash vazirligi | 1-ilova, 25-qator; VMQ-80, 27-ilova |
| Dorixona | Litsenziya, 5 yil | Qonunda — Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligi; pasportda — Sogʻliqni saqlash vazirligi | 1-ilova, 26-qator; VMQ-80, 29-ilova |
| Optika (oftalmologiya tibbiy buyumlari chakana savdosi) | Ochiq savol: amaldagi 3-ilovada qator topmadik, VMQ-88 dagi optika pasporti esa hali turibdi | — | 1-ilova, 26-qator; 3-ilova; VMQ-88, 18-ilova |
| Oddiy doʻkon | Faoliyatga litsenziya ham, xabarnoma ham yoʻq; naqd pul qabul qilsa, kassa apparatini (NKM) roʻyxatdan oʻtkazish kartochkasi — ruxsatnoma | Soliq qoʻmitasi | 2-ilova, 16-qator |
| Alkogol chakana savdosi | Xabarnoma; faqat yuridik shaxs | Tuman soliq inspeksiyasi | 3-ilova, 24-qator; VMQ-88, 19-ilova |
| Pivo chakana savdosi | Xabarnoma; faqat yuridik shaxs | Tuman (shahar) soliq inspeksiyasi | 3-ilova, 24¹-qator; VMQ-88, 33-ilova |
| Tamaki chakana savdosi | Xabarnoma | Tuman soliq inspeksiyasi | 3-ilova, 23²-qator |
| Alkogol ulgurji savdosi (tabiiy va koʻpiklanadigan vino, pivo va pivo ichimliklaridan tashqari) | Litsenziya | Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish inspeksiyasi | 1-ilova, 10-qator |
| Kafe, restoran (kunduzi) | Faoliyatga litsenziya ham, xabarnoma ham yoʻq; naqd pul qabul qilsa, kassa apparatini (NKM) roʻyxatdan oʻtkazish kartochkasi — ruxsatnoma | Soliq qoʻmitasi | 2-ilova, 16-qator |
| Kafeda alkogol | Xabarnoma; faqat yuridik shaxs | Tuman (shahar) soliq inspeksiyasi | 3-ilova, 25-qator; VMQ-88, 11-ilova |
| Kafe yoki koʻngilochar joy 23:00–06:00 | Xabarnoma; yuridik shaxs yoki YaTT | Tuman ichki ishlar organi | 3-ilova, 17-qator; VMQ-88, 25-ilova |
| Qurilish-montaj ishlarini boshlash | Bugun xabarnoma; 2026-yil 30-dekabrdan ruxsatnoma | Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish hududiy inspeksiyasi | 3-ilova, 19-qator; OʻRQ-1179 |
| Qoʻriqlash texnik vositalari va tizimlarini oʻrnatish va ularga xizmat koʻrsatish | Xabarnoma; alohida muhim va toifalangan obyektlarda ruxsatnoma | Ichki ishlar vazirligi | 3-ilova, 15-qator; 2-ilova, 120-qator |
| Yongʻin signalizatsiyasi va yongʻinni avtomatik oʻchirish tizimlarini oʻrnatish va ularga xizmat koʻrsatish | Litsenziya | Favqulodda vaziyatlar vazirligi | 1-ilova, 61-qator |
| Turistik faoliyat: ichki, chiqish va kirish turizmi | Litsenziya | Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar turizm boshqarmalari | 1-ilova, 6-qator |
| Turagentlik | Xabarnoma | Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi huzuridagi Turizm qoʻmitasi | 3-ilova, 32-qator |
| Buxgalteriya xizmati, buyurtma asosida dasturlash, sayt yaratish | Litsenziya ham, xabarnoma ham topmadik | — | 1–3-ilovalarda yoʻq |
| Marketpleys (elektron savdo platformasi), buyurtmalar agregatori yoki raqamli striming xizmati operatori | Xabarnoma | Istiqbolli loyihalar milliy agentligi | 3-ilova, 38-qator |
- Taʼlim vazirliklari. Qonun va pasportlarda hali ikki vazirlik nomi turibdi; 2026-yil oktabrdagi tuzilma oʻzgarishi va endi qaysi vazirlik xabarnomani qabul qilishi — qaysi vazirlik.
- Oʻquv markazi butun tartibi bilan — xabarnoma qanday yuboriladi; onlayn kurs, maʼrifiy tadbir va onlayn maktab chegarasi — avval yoʻlni tanlang.
- Bogʻcha: MChJ va litsenziya yoki YaTT va oilaviy bogʻcha xabarnomasi — avval yoʻlni tanlang. Maktab litsenziyasi qadamma-qadam — litsenziya: 15 ish kuni.
- Oliygoh va kollej: litsenziya «faqatgina taʼlim tashkiloti tashkil etilganligini tasdiqlaydi va taʼlim jarayonlarini boshlash huquqini bermaydi»; oʻqitish maxsus davlat akkreditatsiyasi va uning guvohnomasidan keyin boshlanadi (VMQ-80, 2-ilova, 12-band) — kompleks va maxsus akkreditatsiya.
- Kafedagi jonli ijro. Restoran yoki toʻyda xonanda, DJ yoki boshlovchi chiqsa, bu konsert-tomosha faoliyati litsenziyasi (1-ilova, 3-qator); bizning talqinimiz: bu litsenziya ijrochida boʻladi, kafeda emas.
- Salon (sartaroshxona, goʻzallik saloni) uchun ham 1–3-ilovalarda qator topmadik (bizning talqinimiz; sanitariya qoidalarini oʻqimadik). Buxgalteriya xizmati haqida — autsorsing yoki yakka buxgalter.
- Repetitorlik. Bizning talqinimiz: oʻquv markazidagi yakka darslar ham qoʻshimcha taʼlim (VMQ-88, 6-ilova, 9-band «e»); YaTT boʻlmagan xususiy repetitorni biz tekshirmadik.
- Optika. 2021-yilgi tahrirda optika xabarnoma edi (3-ilova, 31-qator). Amaldagi 3-ilovada bu qator yoʻq, qonun esa ilovadan tashqari xabarnoma kiritishni taqiqlaydi (36-modda, 2-qism); VMQ-88 ning 18-ilovasi (optika pasporti) hali turibdi. Farmatsevtika litsenziyasi uni qamramaydi: 1-ilovaning 26-qatori oftalmologiya tibbiy buyumlarini chakana realizatsiya qilishni aniq istisno qiladi. Ish boshlashdan oldin organdan soʻrang.
Qanday olinadi: ariza, muddat va natija
Uchala tartib ham bitta elektron tizim orqali ishlaydi. Qadamlar:
1. Roʻyxatdan oʻting (MChJ, YaTT)
2. 1–3-ilovadan qatoringiz
3. Pasport: shartlar va hujjat
4. Ariza: «Litsenziya» tizimi
yoki Yagona portal
5. Koʻrib chiqish muddati
6. QR-kodli hujjat yoki
tasdiqnoma
7. Nom, pochta manzili oʻzgarsa:
litsenziya — 5 ish kuni,
xabarnoma — 10 ish kuni
8. Yangi bino, filial:
litsenziyaga oʻzgartirish
- Qayerga. Maxsus elektron tizim — «Litsenziya» axborot tizimi, uni Adliya vazirligi yuritadi (8-modda). Ariza shu tizim yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali beriladi (25-modda); 2026-yil 1-martdan Davlat xizmatlari markazlari ham arizani shu tizim orqali rasmiylashtira oladi (8-modda, OʻRQ-1099 tahririda). Bizning talqinimiz: bular license.gov.uz (licenses.uz) va my.gov.uz; aktlarda domen nomi yozilmagan.
- Organ arizani qabul qilishdan bosh torta olmaydi (25-modda) va pasportdagi roʻyxatdan tashqari hujjat soʻray olmaydi (26-modda). Topshirilgan hujjatlar, aksi isbotlanmaguncha, toʻgʻri deb hisoblanadi.
- Muddat. Toʻliq hujjatlar qabul qilingandan boshlab koʻrib chiqish, berish yoki rad etish «yigirma ish kunidan oshmasligi kerak»; Vazirlar Mahkamasi baʼzi faoliyatlar uchun uzoqroq muddat belgilashi mumkin (28-modda, 2-qism). Qaror tizimda bir ish kuni ichida eʼlon qilinadi.
- Pasportlardagi muddatlar: nodavlat taʼlim — 15 ish kuni, oliy taʼlim — 30 ish kuni (VMQ-80, 2-ilova, 8-band); tibbiyot — 30 kun (27-ilova, 8-band); dorixona — 7 ish kuni (29-ilova, 8-band).
- Xulosalarni organ oʻzi yigʻadi. Masalan, taʼlim litsenziyasida yongʻin, sanitariya va imkoniyati cheklanganlar uchun qulaylik boʻyicha xulosalarni litsenziyalovchi organ soʻraydi, har biri 5 ish kuni (VMQ-80, 2-ilova, 10-band).
- Rad etish asoslari yopiq roʻyxat: hujjatlar toʻliq emas, talablarga mos emas, taqiq bor, maʼlumot notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan, majburiy ekspertizaning salbiy xulosasi (29-modda). «Maqsadga muvofiq emas» degan vaj bilan rad etish taqiqlangan. Hujjatlar toʻliq emasligi, xodimlar malakasi, dasturlar yoki binoning sanitariya va yongʻin talablariga mos emasligi uchun darhol rad etilmaydi: kamchilik tuzatiladigan boʻlsa, organ bir ish kuni ichida uni yozib, tuzatishga 30 ish kunigacha muddat beradi, bu vaqtda koʻrib chiqish muddati toʻxtaydi (29-modda, 2, 3, 4 va 6-qismlar). Tuzatmasangiz yoki muddat oʻtsa, organ rad etishi mumkin, lekin xabarnomada yozilmagan yangi sabab bilan emas (29-modda, 7-qism).
- Rad etilsa: sabab va aniq huquqiy norma yoziladi, qayta topshirish uchun kamida 10 ish kuni beriladi, qayta koʻrib chiqish 5 ish kunidan oshmaydi va yigʻimsiz (29-modda). Shikoyat — yuqori organga, apellyatsiya kengashiga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri sudga, xabardan keyin 30 kun ichida (58-modda); qaror 15 ish kunida (60-modda).
- Natija: litsenziya elektron, QR-kodli; qogʻoz nusxasini talab qilish taqiqlangan (27-modda). Xabarnoma talablarga mos boʻlsa, avtomatik qabul qilinadi va tasdiqnoma yuboriladi (40-modda).
- Litsenziyadagi oʻzgarishlar. Yuridik shaxsning nomi yoki joylashgan yeri (pochta manzili) oʻzgarsa, qayta roʻyxatdan oʻtgandan keyin 5 ish kuni ichida litsenziyani qayta rasmiylashtirish haqida ariza beriladi; qayta rasmiylashtirilguncha shu ariza asosida ishlaysiz (30-modda). Faoliyat joyi oʻzgarsa va litsenziya talablari binoga bogʻliq boʻlsa (masalan, klinika, maktab, dorixona), filial ochilsa yoki yangi kichik tur qoʻshilsa — litsenziyaga oʻzgartirish kiritish haqida ariza beriladi va u litsenziya berish tartibida koʻriladi (31-modda). Xabarnoma bilan ishlasangiz, nom yoki manzil oʻzgarishi haqida 10 ish kuni ichida xabar berasiz (37-modda).
Organ javob bermasa
Koʻp tadbirkor «jim turish orqali rozilik» degan iborani eshitgan. Qonunda bunday ibora yoʻq, lekin qoida bor — va 2026-yil 1-martdan u bitta shart bilan ishlaydi.
- Qoida. Organ muddatida hujjatni ham bermasa, rad ham etmasa, talabgor faoliyatni «ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan harakatlarni amalga oshirganidan keyin» boshlashi mumkin (28-modda, 5-qism, OʻRQ-1099 tahririda). Muddat 28-moddaning 2-qismidan hisoblanadi: odatda 20 ish kuni, lekin Vazirlar Mahkamasi belgilagan faoliyatlarda uzoqroq (masalan, tibbiyot — 30 kun).
- Avval qanday edi. 2026-yil 1-martgacha talabgor organni tizim orqali xabardor qilib ishlay boshlashi mumkin edi (28-modda, 5-qism, 2021-yilgi tahrir); endi — faqat boj yoki yigʻimni toʻlaganidan keyin.
- Oltinchi qism: belgilangan davlat boji yoki yigʻim toʻlangach, litsenziya yoki ruxsatnoma maxsus elektron tizim orqali beriladi. «Bunda talabgor litsenziyasiz … faoliyat bilan shugʻullanganlik uchun javobgarlikka tortilishi mumkin emas hamda vakolatli organlar ehtimol tutilgan barcha oqibatlar uchun javobgar boʻladi» (28-modda, 6-qism).
- Bizning talqinimiz: jimlik — rozilik, lekin faqat boj yoki yigʻimni toʻlaganingizdan keyin. Toʻlamasdan ishni boshlash — litsenziyasiz ishlash.
- Bizning maslahatimiz: muddat tugagan kunni, toʻlov kvitansiyasini va tizimdagi ariza holatining skrinshotini saqlang — tekshiruvchi kelsa, shular dalil.
Biznesga litsenziyasiz kirish: uch oy
2026-yil avgustda qonunga yangi 28¹-modda qoʻshildi — «Biznesga litsenziyasiz kirish» (OʻRQ-1164, 13-avgust). Yangiliklarda u «litsenziyasiz uch oy ishlash» deb yozildi. Matn torroq:
- Talabgor litsenziya yoki ruxsatnoma talab qilinadigan faoliyatni hujjatsiz boshlashi mumkin, «vakolatli organga bepul tarzda xabar bergan holda» (28¹-modda).
- Bu tartib uch oy amal qiladi; shu vaqt ichida hujjatsiz ishlash uchun javobgarlik yoʻq. Shu uch oy ichida faoliyat talablarga moslashtiriladi va litsenziya olinadi yoki ish toʻxtatiladi.
- Faqat Vazirlar Mahkamasi nomlagan faoliyatlar uchun: ular tegishli nizom va pasportlarda koʻrsatiladi. 2026-yil 17-noyabrda biz oʻqigan pasportlarning (taʼlim, tibbiyot, dorixona, xabarnomalar) birortasida bu tartib nomlanmagan.
- Bizning talqinimiz: hozircha bu tartib hech bir aniq faoliyatga qoʻllanmaydi. «Istalgan litsenziyani keyin olsa boʻladi» deb ish boshlamang.
Litsenziya qancha amal qiladi
- Odatda muddatsiz. Litsenziyalar muddatsiz beriladi; istisno — 16-moddadagi roʻyxat, unda tibbiyot va farmatsevtika faoliyati ham bor (shuningdek lotereya, bukmekerlik, internetda tavakkalchilikka asoslangan oʻyinlar, neft-gaz, uyali aloqa, fumigatsiya va boshqalar). Ular uchun muddat nizomda belgilanadi, lekin besh yildan kam boʻlmaydi (16-modda).
- Pasportlarda: taʼlim litsenziyasi — «Cheklanmagan» (VMQ-80, 2-ilova, 11-band); tibbiyot — besh yil (27-ilova, 11-band); dorixona — besh yil (29-ilova).
- Dorixona uchun avtomatik uzaytirish: biznes barqarorligi reytingi «B» va undan yuqori boʻlsa, muddat tugashidan bir oy oldin boj uchun hisob yuboriladi; u 15 kun ichida, lekin muddat tugashidan kamida 5 kun oldin toʻlansa, litsenziya avtomatik uzaytiriladi, toʻlanmagan hisob esa bekor boʻladi (VMQ-80, Nizom, 35¹-band).
- Ruxsatnoma ham qoida tariqasida muddatsiz (21-modda), lekin muayyan hujjat turida boshqacha boʻlishi mumkin — pasportga qarang.
- Qarorsiz tugash: muddat tugasa, litsenziyalash tartibi bekor qilinsa yoki oʻz arizangiz bilan toʻxtatilgandan keyin olti oy ichida qayta tiklashni soʻramasangiz, litsenziya oʻz-oʻzidan tugaydi (32, 34-moddalar).
- Bizning maslahatimiz: muddatli litsenziyaning tugash sanasini kalendarga yozing va uzaytirish arizasini oldindan bering.
Xabarnoma — ruxsat emas
Eng koʻp uchraydigan xato: «xabarnoma yubordim — demak, davlat ruxsat berdi». Bizning soliqlar haqidagi maqolamizda yozilganidek: xabarnoma ruxsat etuvchi hujjat emas — ruxsat etuvchi hujjatni vakolatli organ beradi, xabarnomani esa tadbirkorning oʻzi yuboradi (OʻRQ-701, 3-modda) — oʻquv markazi soliqlari.
- Nima degani. Xabarnoma bilan siz pasportdagi talablarga rioya qilish majburiyatini olasiz (36-modda, 1-qism). Organ qaror chiqarmaydi va binoga oldindan kelmaydi, lekin tizim xabarnomadagi maʼlumotlarni avtomatik tekshiradi (38-modda), oʻquv markazi pasporti esa, masalan, yongʻin va sanitariya xulosalari raqamlarini oldindan soʻraydi. Tekshiruv kelsa, faqat pasportdagi talablarni tekshiradi (49-modda, 3-qism).
- Rad etish faqat olti asos bilan: yolgʻon maʼlumot, yigʻim toʻlanmagan, shartlar tasdiqlanmagan, xuddi shu faoliyat boʻyicha allaqachon reyestrda, faoliyat toʻxtatilgan yoki sud taqiqlagan (39-modda).
- Oʻzgarishlar: nom yoki manzil oʻzgarsa — 10 ish kuni ichida xabar beriladi (37-modda). Xabarnoma bilan ishlaydigan filial haqida 10-modda u ishga tushishidan oldin xabar berishni talab qiladi, 37-modda va VMQ-88 Nizomining 6-bandi esa filial ochilgandan soʻng 10 ish kuni ichida xabar berishni nazarda tutadi; ishonchlisi — ishga tushishidan oldin xabar berish. Litsenziyada nom yoki pochta manzili uchun bu muddat 5 ish kuni (30-modda); faoliyat joyi oʻzgarsa — litsenziyaga oʻzgartirish kiritish arizasi (31-modda).
- Yigʻim: xabarnoma uchun yigʻim bor; alkogol chakana savdosi va umumiy ovqatlanish orqali alkogol sotish xabarnomalari undan ozod (38-modda). Pivo chakana savdosi pasporti ham xabarnoma uchun yigʻim olmaydi (VMQ-88, 33-ilova). Lekin alkogol, kafedagi alkogol va pivo pasportlari savdo huquqi uchun har oylik yigʻimni talab qiladi (VMQ-88, 11, 19 va 33-ilovalar).
- Xabarnomadan keyin nima boʻladi va tasdiqnoma qanday keladi — xabarnomadan keyin; talablar roʻyxati — xabarnomadan oldin tekshiring.
Litsenziyani qanday tekshirish
«Litsenziya tekshirish» — eng koʻp qidiriladigan savollardan biri: ota-ona maktab yoki oliygohni, mijoz klinikani, xaridor yetkazib beruvchini tekshiradi.
- Reyestrlar ochiq. Litsenziyalar, ruxsatnomalar va xabarnomalar reyestri elektron yuritiladi, «faoliyatning har bir turi boʻyicha alohida-alohida», va «Reyestrlardagi axborot ochiqdir» (11-modda). Bizning talqinimiz: yagona umumiy reyestr yoʻq — bitta tizim ichida faoliyat turlari boʻyicha alohida ochiq reyestrlar bor.
- QR-kod. Litsenziyaning haqiqiyligi QR-kodni reyestr bilan solishtirib tekshiriladi (27-modda).
Litsenziyani tekshirish:
QR-kodni skanerlang
reyestr yozuvi bilan solishtiring:
tashkilot nomi va STIR
faoliyat turi
manzil (filial ham)
holati: amalda yoki
toʻxtatilgan
- Oliygoh uchun litsenziya yetmaydi: dastur akkreditatsiyadan oʻtganmi — buni ham tekshiring — qabulni nima cheklaydi.
- Saytda va ofertada. Litsenziya talab qilinadigan faoliyatda raqami, muddati va bergan organ saytdagi ofertada koʻrsatiladi, oʻquv markazi esa xabarnoma raqami va sanasini yozadi — ofertada nima boʻlishi shart.
- Reklama va marketpleys ham litsenziyani soʻrashi mumkin — biznes turi boʻyicha reklama, marketpleysda kim sotishi mumkin.
Toʻxtatib turish, bekor qilish va bir yillik taqiq
2026-yildagi oʻzgarishlar biznesga kirishni osonlashtirdi. Chiqish esa ilgariroq — 2024-yil 17-fevraldan qattiqlashgan (OʻRQ-878): muntazam yoki qoʻpol buzish yoxud soxta hujjat uchun sud bekor qilgandan keyin taqiq amal qiladi va u taʼsischining yangi firmasiga ham tegadi. Bunday buzish uchun bekor qilish asosi 2021-yilgi tahrirda ham bor edi.
| Nima | Litsenziya | Xabarnoma |
|---|---|---|
| Organ toʻxtatib turadi | 10 kungacha (32-modda) | 10 ish kunigacha (42-modda) |
| Uzoqroq toʻxtatish | 10 kundan ortiq, olti oygacha — faqat sud (32-modda) | — |
| Tugatish | Qoidabuzarlik va soxta hujjat uchun bekor qilish — sud (33-modda) | Faoliyatni tugatish — faqat sud (46-modda) |
| Taqiq | Qonunchilikda belgilangan faoliyat turlarida — bir yil, taʼsischi yoki benefitsiar mulkdorning yangi firmalariga ham (33-modda) | Sud uch oygacha taqiqlashi mumkin; yolgʻon maʼlumot, muntazam yoki qoʻpol buzish uchun — qonunchilikda belgilangan faoliyat turlarida olti oygacha, taʼsischining yangi firmalariga ham (46, 47-moddalar) |
- Toʻxtatish asoslari: shartlarni buzish yoki tuzatish haqidagi koʻrsatmani bajarmaslik. Tuzatish muddati — 5 ish kunidan olti oygacha. Tuzatgandan keyin organ 3 ish kuni jim tursa, tizim orqali xabar berib ishni davom ettirish mumkin; asossiz toʻxtatish uchun organ zararni qoplaydi (32-modda).
- Bekor qilish asoslari orasida: bir yilda ikki va undan ortiq marta muntazam buzish; hayot, sogʻliq, huquqlar, xavfsizlik yoki atrof-muhitga zarar yetkazgan bitta qoʻpol buzish; soxta hujjatlar (33-modda). Qaysi talablar «qoʻpol» — pasportda «*» bilan belgilangan.
- Bir yillik taqiq muntazam yoki qoʻpol buzish yoxud soxta hujjat uchun sud bekor qilgandan keyin keladi — lekin faqat qonunchilikda belgilangan faoliyat turlarida; u xuddi shu taʼsischi yoki benefitsiar mulkdor ochgan yangi firmalarga ham tegadi (33-modda, 2-qism).
- Oʻzingiz litsenziyani olti oygacha toʻxtatib turishni soʻrashingiz mumkin (32-modda); oʻz arizangiz bilan bekor qilish avtomatik (33-modda).
- Tekshiruvchi pasportda yoʻq talabni tekshira olmaydi (49-modda, 3-qism); taʼlimda kamera talablari va oqibatlari — tekshiruv va oqibatlar, kimga qaysi qoida. Sanitariya, yongʻin va boshqa tekshiruvlar — soliqdan boshqa tekshiruvlar.
Usiz ishlasangiz: javobgarlik
Javobgarlik uch qavatli. Miqdorlarni bu yerda yozmaymiz — ular lex.uz da, akt ilovalarida.
| Kim | Akt | Nima uchun |
|---|---|---|
| Yuridik shaxs | OʻRQ-701, 52-modda, 2-qism; miqdorlar — 4-ilova | Litsenziyasiz, ruxsatnomasiz, xabarnomasiz yoki hujjat toʻxtatilganda ishlash; soxta hujjat; xabarnomada yolgʻon maʼlumot |
| Fuqaro, mansabdor shaxs | Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 165-modda | Toʻrt qism, oʻsib boradi: xabarnomada yolgʻon maʼlumot; xabarnomasiz; ruxsatnomasiz; litsenziyasiz |
| Jinoiy | Jinoyat kodeksi, 190-modda | Faqat juda koʻp miqdorda daromad olish bilan bogʻliq boʻlsa; uch daraja: xabarnoma, ruxsatnoma, litsenziya |
- Korxona jarimasi faoliyat turining xavf darajasiga qarab, litsenziya, ruxsatnoma va xabarnoma uchun alohida belgilanadi (4-ilova). Tekshiruvda dalolatnoma tuziladi, qaror 5 ish kunida chiqadi; 2026-yil 1-martdan qaror elektron tizimda chiqariladi va avtomatik yuboriladi (53-modda).
- Korxona jarimasi rahbarni ozod qilmaydi: asos boʻlsa, mansabdor shaxslar alohida — maʼmuriy yoki jinoiy javob beradi (52-modda, 5-qism).
- Chegirma. Jarimaning 50 foizi 15 kun ichida yoki 70 foizi 30 kun ichida toʻlansa va litsenziya, ruxsatnoma yoki xabarnoma uchun ariza berilsa, qolgan qismi undirilmaydi (55-modda, 2-qism, 2026-yil 1-martdan). Jarimani toʻliq ham bir oy ichida ixtiyoriy toʻlash mumkin (55-modda, 1-qism); ixtiyoriy toʻlanmasa, organ 5 ish kunida sudga murojaat qiladi (56-modda).
- Jinoyat kodeksining 190-moddasi boʻyicha birinchi marta sodir etgan shaxs, aniqlangandan keyin 30 kun ichida oqibatlarni bartaraf etsa va zararni qoplasa, javobgarlikdan ozod qilinadi.
- Bizning talqinimiz: kichik oʻquv markazi yoki klinika uchun real xavf — korxonaga OʻRQ-701 jarimasi, keyin toʻxtatish yoki bekor qilish; 190-modda juda koʻp miqdordagi daromadni talab qiladi.
- Oʻquv markazi uchun xabarnomasiz ishlash oqibatlari — xabarnomadan keyin.
Yangi qoidalar: 2026 va 2027
| Sana | Akt | Nima oʻzgardi |
|---|---|---|
| 2026-yil 1-mart | OʻRQ-1099 | Davlat xizmatlari markazlari; jimlik — toʻlovdan keyin (28-modda); oʻz arizasi bilan bekor qilish avtomatik; elektron qarorlar; 50/70 foizlik chegirma (55-modda) |
| 2026-yil 29-iyun | OʻRQ-1126 | 1-ilova yangi tahrirda (yongʻin signalizatsiyasi — 61-qator, litsenziya) |
| 2026-yil 1-iyul | VMQ-176 | Qoʻshimcha taʼlim xabarnomasining yangi pasporti (VMQ-88, 6-ilova) |
| 2026-yil 13-avgust | OʻRQ-1164 | 28¹-modda: biznesga litsenziyasiz kirish, uch oy |
| 2026-yil 24-avgust | VMQ-456 | Nodavlat taʼlim va dorixona pasportlari yangilandi |
| 2026-yil 24-sentabr | OʻRQ-1154 | 3 va 4-ilovalar yangi tahrirda |
| 2026-yil 30-dekabr | OʻRQ-1179 | Qurilish-montaj ishlarini boshlash — ruxsatnoma (yoʻl va sunʼiy inshootlardan tashqari) |
| 2027-yil 1-yanvar | VMQ-604 | YaTT uchun qoʻshimcha taʼlimning yengilroq shartlari |
- Oʻquv markazlari uchun 1-iyuldan (VMQ-88, 6-ilova, VMQ-176 tahririda): xabarnomani yuridik shaxs ham, YaTT ham yuboradi (3-band); tinglovchilar bilan munosabatlar shartnoma asosida (9-band «d»); guruhlar 40 kishigacha (9-band «e»); «taʼlim jarayoni ovozli videoyozuvga qayd etilishi (bunda ovozli videoyozuv kamida bir oy davomida saqlanishi lozim)» (9-band «i1»); til oʻqituvchilarida B2 yoki undan yuqori sertifikat — Bilim va malakalarni baholash agentligi yoki xalqaro tizimdan (9-band «m»). «*» bilan belgilanganlari — qoʻpol buzish. Butun roʻyxat — xabarnomadan oldin tekshiring.
- 2027-yil 1-yanvardan (VMQ-604): YaTT uchun alohida, yengilroq shartlar — dastur davlat talablariga mos boʻlishi shart emas; proyektor va yoritilganlik faqat yuridik shaxsdan talab qilinadi; davlat binosida ishlaydigan YaTT xulosalarni shu bino muassasasi orqali oladi. Xabarnoma bilan ishlaydigan markazga davlat yordami — oʻquv markaziga davlat yordami.
- Bilim va malakalarni baholash agentligi taʼlim litsenziyasini bermaydi. 1-ilova va VMQ-80 pasporti ikki vazirlikni nomlaydi (VMQ-80, 2-ilova, 4-band); agentlik faqat til oʻqituvchilarining B2 sertifikati bilan bogʻliq.
- Maktab litsenziyasi. 2026-yil oktabrda xususiy maktab va bogʻcha litsenziyasini bekor qilish taklif qilindi; 17-noyabrda qonun (1-ilova, 1-qator) va pasport hali litsenziyani talab qiladi.
- Qurilish 30-dekabrdan: «Qurilish-montaj ishlarini boshlash uchun ruxsatnoma» — 2-ilovaning yangi 33¹-qatori; xabarnoma faqat avtomobil yoʻllari va sunʼiy inshootlar ishlarida qoladi (OʻRQ-1179). Bugun Inspeksiyani xabardor qilmasdan qurish uchun — Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks, 99-modda, 9-qism.
Tekshiruv roʻyxati
TARTIB
[ ] faoliyat bir jumlada yozilgan
[ ] 1-ilova: litsenziya?
[ ] 2-ilova: ruxsatnoma?
[ ] 3-ilova: xabarnoma?
[ ] har manzil: alohida tekshirilgan
ARIZA
[ ] avval MChJ yoki YaTT
[ ] pasport shartlari bajarilgan
[ ] ariza: «Litsenziya» tizimi
[ ] muddat tugash sanasi yozilgan
[ ] jimlik: avval boj yoki yigʻim
KEYIN
[ ] QR-kodli hujjat saqlangan
[ ] raqam va sana: saytda, ofertada
[ ] nom, pochta manzili oʻzgarsa:
litsenziya — 5 ish kuni,
xabarnoma — 10 ish kuni
[ ] yangi bino: litsenziyaga
oʻzgartirish arizasi
[ ] filial: ish boshlanishidan oldin
[ ] muddatli litsenziya: kalendar
[ ] «*» qoʻpol talablar: nazoratda
Qonun nima deydi
- «Litsenziyalash, ruxsat berish va xabardor qilish tartib-taomillari toʻgʻrisida»gi Qonun (OʻRQ-701): 3-modda (ruxsat etuvchi hujjat), 8-modda (elektron tizim, Davlat xizmatlari markazlari), 10-modda (filial), 11-modda (ochiq reyestrlar), 13-modda (litsenziyalanadigan faoliyat, berish taqiqi), 16-modda (muddat), 19, 21-moddalar (ruxsatnoma), 25, 26-moddalar (ariza, hujjatlar), 27-modda (elektron litsenziya, QR-kod), 28-modda, 2, 5, 6-qismlar (muddat, javobsizlik), 28¹-modda (biznesga litsenziyasiz kirish), 29-modda (rad etish, tuzatish), 30-modda (nom, pochta manzili: qayta rasmiylashtirish), 31-modda (yangi faoliyat joyi, filial, kichik tur: oʻzgartirish kiritish), 32, 33, 34-moddalar (toʻxtatish, bekor qilish, bir yillik taqiq, tugash), 36–40-moddalar (xabarnoma; 37-modda — oʻzgarishlar, filial), 42, 46, 47-moddalar (xabarnoma: toʻxtatish, tugatish, taqiq), 49-modda, 3-qism (pasportdan tashqari talab), 52, 53, 55, 56-moddalar (javobgarlik, tartib, chegirma, sud orqali undirish), 58, 60-moddalar (shikoyat); 1-ilova (litsenziyalar), 2-ilova (ruxsatnomalar), 3-ilova (xabarnomalar), 4-ilova (jarimalar).
- Tuzatuvchi qonunlar: OʻRQ-878 (2024-yil 17-fevraldan: litsenziyada bir yillik, xabarnomada olti oylik taqiq — 33 va 47-moddalar; bekor qilish asoslari 2021-yildan bor), OʻRQ-1099 (2026-yil 1-martdan kuchda), OʻRQ-1124 va OʻRQ-1146 (2-ilova), OʻRQ-1126 (1-ilova), OʻRQ-1154 (3, 4-ilovalar), OʻRQ-1164 (28¹-modda), OʻRQ-1179 (2026-yil 30-dekabrdan).
- VMQ-80 (2022-yil 21-fevral): Nizom, 35¹-band (dorixona litsenziyasini uzaytirish); 2-ilova (nodavlat taʼlim: 3, 4, 8, 10, 11, 12-bandlar), 27-ilova (tibbiyot: 8, 11-bandlar), 29-ilova (dorixona: 8-band) — VMQ-456 va PF-74 tahririda.
- VMQ-88 (2022-yil 25-fevral): Nizom, 6-band (nom, manzil oʻzgarishi va filial — 10 ish kuni), 6-ilova (qoʻshimcha taʼlim: 3, 5, 9-bandlar, VMQ-176 tahririda; 2027-yil 1-yanvardan VMQ-604), 11-ilova (umumiy ovqatlanishda alkogol), 18-ilova (optika), 19-ilova (alkogol chakana savdosi), 25-ilova (tungi ish), 33-ilova (pivo chakana savdosi).
- Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks: 165-modda (toʻrt qism), 99-modda, 9-qism (qurilish). Jinoyat kodeksi: 190-modda.
Ochiq savollar
- 28¹-modda qaysi faoliyatlarga qoʻllanadi — 2026-yil 17-noyabrda biz oʻqigan VMQ-80 va VMQ-88 pasportlarida nomlanmagan.
- Optika: 2021-yilgi tahrirda xabarnoma edi (3-ilova, 31-qator); amaldagi 3-ilovada bu qator yoʻq, VMQ-88 ning 18-ilovasi (optika pasporti) esa hali kuchda koʻrinadi. Ish boshlashdan oldin vakolatli organdan soʻrang.
- Davlat xizmatlari markazlari: qonun ularga 2026-yil 1-martdan ruxsat beradi (8-modda); taʼlim litsenziyasi va xabarnomalar uchun amalda boshlanish sanalarini oldingi maqolalarimiz pasportlardan boshqacha yozgan. Arizadan oldin markazdan soʻrang.
- Dorixona litsenziyasini kim beradi: qonun ilovasida — Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Farmatsevtika tarmogʻini rivojlantirish agentligi, pasportda — Sogʻliqni saqlash vazirligi.
- Taʼlim vazirliklarining yangi nomi qonun va pasportlarga hali kiritilmagan.
- 1-ilovaning ruscha (norasmiy) tarjimasida maktabgacha va umumiy oʻrta taʼlim qatori Ichki ishlar vazirligiga yozilgan; oʻzbekcha rasmiy matnni oling.
- Jismoniy qoʻriqlash xizmati uchun litsenziya 1-ilovada topilmadi; faqat qoʻriqlash texnik vositalari (3-ilova, 15-qator; 2-ilova, 120-qator); yongʻin signalizatsiyasi — litsenziya (1-ilova, 61-qator).
- Salon uchun 1–3-ilovalarda qator yoʻq; oddiy savdo va kunduzgi kafe uchun naqd pul qabul qilinsa, faqat kassa apparatini roʻyxatdan oʻtkazish kartochkasi (2-ilova, 16-qator). Sanitariya va yongʻin qoidalari alohida, biz ularni oʻqimadik. Xodimlar uchun yongʻin xavfsizligi boʻyicha yoʻriqnoma — ish reglamenti.
- Xususiy maktab va bogʻcha litsenziyasini bekor qilish — hozircha faqat taklif.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.