Biznes-reja tuzish: bir varaqlik namuna, 12 oylik pul rejasi va bank nimani tekshiradi (2026)
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 18-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada biznes-reja yozmaydi, kredit, subsidiya yoki IT Park uchun ariza bermaydi va hujjat tayyorlamaydi; bank yoki investor bilan ishlamaydi; buxgalteriya va yuridik xizmat koʻrsatmaydi. Biz biznes uchun CRM, sayt va Telegram-botlar yaratamiz va yuritamiz. Bu yerda hech qanday summa yozmaymiz: misollar shartli birlikda, toʻliq oydagi tushum — 100. Maqola doʻkon, kafe, salon, klinika yoki oʻquv markazi ochayotgan yoki kengaytirayotgan egasi uchun — YaTT yoki MChJ.
Qisqasi
- Hamma uchun majburiy emas. YaTT yoki MChJ ochish, doʻkon yoki kafe ishga tushirish uchun biznes-reja talab qiladigan qonunni topmadik. U davlatdan biror narsa soʻraganingizda kerak boʻladi: oilaviy tadbirkorlik krediti, Yoshlar tadbirkorligi jamgʻarmasining baʼzi qarz va investitsiyalari, qishloqdagi til markaziga subsidiya yoki IT Park maqomi.
- Shaklni qonun bermaydi. Biz oʻqigan hujjatlarning birortasida tayyor biznes-reja shakli ilova qilinmagan: IT Park uchun shakl va talablarni Direksiya tasdiqlaydi; bizning talqinimizcha, platforma, jamgʻarma va bankning oʻz shakli bor. Mazmunini bir hujjat sanaydi — IT Park nizomi (589-son qaror, 9-band).
- Bank 40 sahifa emas, raqam kutadi. Banklarning kichik biznes kreditlari boʻyicha eʼlon qilingan shartlarida biznes-reja yoki loyiha oʻzini oʻzi qoplashini koʻrsatadigan pul oqimi prognozi soʻraladi; yana garov, kafillik yoki sugʻurta, kredit tarixi va biznes haqiqatan ishlayotgani. Bular bank shartlari, qonun emas.
- Asosiysi — 12 oylik pul rejasi. Foyda va pul bir narsa emas: kredit asosiy qarzi xarajat emas, lekin kassadan chiqadi. Pul qaysi oyda yetmay qolishini faqat oyma-oy jadval koʻrsatadi.
- Raqamlar keyin tekshiriladi. Oilaviy tadbirkorlik kreditida biznes-reja koʻrsatkichlari bajarilmayotgan loyihalar kuzatuvga olinadi (373-son qaror, 51²-band). Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi 2023-yil 10-noyabrdagi PF-193-son Farmon boʻyicha beradigan foiz kompensatsiyasi ikkinchi yildan yangi ish oʻrinlari rejasi bajarilsa va tushum kamida 15 foizga oʻssa davom etadi (3-band). Shuning uchun rejaga bajara oladigan raqamni yozing.
Mundarija
- Qisqa javob: kim biznes-reja soʻraydi va qanday shaklda
- Qonun qachon talab qiladi: toʻrt holat
- Bank nimani tekshiradi
- Bir varaqlik biznes-reja: oʻnta savol
- Ochish xarajatlari va zaxira
- Oylik foyda: yetti qator
- Zararsizlik nuqtasi va oʻzini oqlash muddati
- 12 oylik pul rejasi: namuna jadval
- Uch holat: yaxshi, oʻrtacha, yomon
- Besh keng tarqalgan xato
- Rejani har oy haqiqiy raqam bilan solishtirish
- Tekshiruv roʻyxati
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Qisqa javob: kim biznes-reja soʻraydi va qanday shaklda
| Kim soʻraydi | Nima uchun | Shakl va muddat | Batafsil |
|---|---|---|---|
| Bank (oilaviy tadbirkorlik dasturi, Oilakredit.uz) | Kredit | Platforma orqali elektron (373-son qaror, 14-band); shakl qonunda yoʻq | pastda |
| Yoshlar tadbirkorligi jamgʻarmasi kengashi | Qarz yoki investitsiya | Kengash maʼqullaydi (426-son qaror Nizomi, 50, 83, 91, 99, 137-bandlar) | pastda |
| Xorijiy tillar agentligining hududiy vakili | Qishloqdagi til markaziga subsidiya | Kamida ikki yilga (513-son qaror Reglamenti, 8-band) | subsidiya |
| IT Park Direksiyasi | Rezident maqomi | Shakl va talablar — Direksiyaniki (589-son qaror Nizomi, 9-band) | IT Park |
| Oddiy bank krediti | Kredit | Bankning ichki kredit siyosati | pastda |
| Sherik yoki investor | Pul yoki ulush | Kelishuvga qarab | — |
| Oʻzingiz | Ochish yoki kengaytirish qarori | Bir varaq va 12 oylik jadval | pastda |
Oxirgi qator eng muhimi: bankka bormasangiz ham, ochishdan oldin bir varaq va bir jadval pulingizni saqlab qoladi.
Qonun qachon talab qiladi: toʻrt holat
Biznesni roʻyxatdan oʻtkazish uchun biznes-reja talab qiladigan qoidani topmadik (shaklni tanlash — YaTT yoki MChJ). Biz oʻqigan hujjatlarda u davlat yordami soʻralganda kerak boʻladi:
- Oilaviy tadbirkorlik krediti (Oilakredit.uz). YaTT, mikrofirma, kichik korxona, dehqon va fermer xoʻjaligi, oilaviy tadbirkorlik subyekti va hunarmand kredit uchun platforma orqali «biznes-reja va ... garov taʼminoti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni elektron koʻrinishda» taqdim etadi (373-son qaror, 14-band). Ariza bilan har bir qarz oluvchi kreditdan samarali foydalanish boʻyicha «dastlabki hisob-kitoblar»ini beradi (12-band); oʻzini oʻzi band qilgan shaxs 14-bandda sanalmagan, shuning uchun bizning talqinimizcha, undan biznes-reja soʻralmaydi. Mahalladagi hokim yordamchisi joyga borib, besh ish kuni ichida tavsiya yoki rad javobini beradi (19-band); bank uch ish kunidan kechiktirmay qaror qiladi (28-band) va ichki kredit siyosatiga qarab qoʻshimcha hujjat soʻrashi mumkin (25-band). Kredit, jumladan, ilgari olingan kredit va qarzlarni qaytarishga, savdo-vositachilikka, umumiy ovqatlanish tashkilotining aylanma mablagʻini shakllantirishga, maʼmuriy xarajatlarga va bino sotib olish yoki qurishga berilmaydi (5-band; bino uchun istisnolar bor). Bizning talqinimizcha, kafe bu kreditni jihozga olishi mumkin, oziq-ovqat va oylikka emas.
- Yoshlar tadbirkorligi jamgʻarmasi. Katta qarz, «Book cafe», texnikum yoki nodavlat qoʻshimcha taʼlim tashkilotida kasb-hunar ustaxona-laboratoriyasi, koʻchma doʻkon va venchur investitsiya uchun shart bir xil: biznes-reja 20 nafar tadbirkor va ekspertdan iborat Kengash tomonidan «maʼqullanishi» kerak (426-son qaror Nizomi, 2, 50, 83, 91, 99, 137-bandlar). Bank orqali beriladigan kreditda Nizom biznes-rejani nomlamaydi — bank skoring qiladi; bizning talqinimizcha, bank baribir oʻz rejasini soʻraydi. Olis mahalladagi til markaziga foizsiz ssudada ham biznes-reja nomlanmagan — ssuda shartlari.
- Qishloqdagi til markaziga subsidiya. Hujjatlar ichida «kamida ikki yilga moʻljallangan biznes rejasi» bor, uning maqsadga muvofiqligini Agentlikning hududiy vakili tekshiradi (513-son qaror Reglamenti, 8, 17-bandlar). Subsidiya YaTT ga va shahardagi markazga berilmaydi — shartlari. Ikki yil soʻralganda pastdagi 12 oylik jadvalni 24 oyga choʻzing.
- IT Park. Faqat yuridik shaxs; «iqtisodiy asoslangan biznes-reja»da aniq tadbirlar, sotiladigan xizmatlar va hajmi, asoslash, monetizatsiya modeli va rejalashtirilgan moliyaviy natijalar koʻrsatiladi; shakl va talablarni Direksiya tasdiqlaydi (589-son qaror Nizomi, 7, 9-bandlar). Ariza va muddatlar — IT Park rezidenti.
Yana ikki holat. Davlat foiz kompensatsiyasi va kafilligini Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi beradi (Prezidentning 2023-yil 10-noyabrdagi PF-193-son Farmoni, 2-band); u eski Tadbirkorlik faoliyatini qoʻllab-quvvatlash davlat jamgʻarmasining vorisi (6-band «a»). Kompaniyaning umumiy tartibida kompensatsiya birinchi yilga beriladi, keyingi ikki yilga esa yangi ish oʻrinlari rejasi bajarilsa va mahsulot sotishdan tushum kamida 15 foizga oʻssa davom etadi (3-band); loyihalarning biznes-reja va samaradorlik koʻrsatkichlari past boʻlsa, yordam toʻxtatilishi mumkin (6-band «b»). 2026-yil 1-oktabrdan ikkinchi yoʻl ham bor: tijorat banki krediti foizining bir qismi tuman (shahar) shtabi qarori bilan kompensatsiya qilinadi; bunda kredit tarixi, barqarorlik reytingi va boshqa talablar qoʻyilmaydi, Kompaniyaga toʻgʻridan-toʻgʻri murojaat qilish huquqi saqlanadi (Prezidentning 2026-yil 11-sentabrdagi PF-193-son Farmoni — raqami bir xil, hujjat boshqa — 7-band). Oʻsha Farmon bilan oilaviy va yoshlar tadbirkorligi dasturlarining imtiyozli kreditlarini tuman (shahar) shtablari boshqaradi: yoʻnalish, miqdor, muddat va imtiyozli davrni shtab belgilaydi (6-band); loyihalar biznes-reja asosida ishlayotgani har chorakda tahlil qilinadi (8-band). Xususiy maktab va bogʻcha uchun alohida dasturlar va boshqa shartlar bor — xususiy maktab va xususiy bogʻcha maqolalarida. Elektron auksionda yer olsangiz, biznes-reja emas, hokim yordamchisi bilan «kompleks tarmoq jadvali» tuziladi — qurilish, moliyalash va ishga tushirish muddatlari; bajarilishi oyiga ikki marta tekshiriladi (71-son qaror, 2¹-ilova, 7, 9-bandlar).
Bank nimani tekshiradi
Markaziy bankning hozir amaldagi hujjatlarida kichik biznesdan biznes-reja talab qiladigan qoida topmadik; bizning talqinimizcha, buni har bankning ichki kredit siyosati hal qiladi (373-son qaror, 25-band ham shu siyosatga ishora qiladi: bank qoʻshimcha hujjat soʻrashi mumkin). Biz 2026-yil 18-noyabrda bir necha bankning kichik biznes kreditlari boʻyicha eʼlon qilingan mahsulot shartlarini oʻqidik. Bular qonun emas va bankdan bankka farq qiladi, lekin savollar bir xil:
| Bank nimaga qaraydi | Mahsulot shartlarida qanday yozilgan | Rejada nima koʻrsatasiz |
|---|---|---|
| Toʻlay olasizmi | Loyiha oʻzini oʻzi qoplashini koʻrsatadigan pul oqimi prognozi | 12 oylik pul rejasi, kredit toʻlovi alohida qatorda |
| Kredit tarixi | Muddati oʻtgan qarz yoʻq; bir bankda — oxirgi 12 oyda kechikkan kunlar jami 90 dan oshmasin | Hozirgi kreditlar va ularning oylik toʻlovi |
| Biznes ishlayaptimi | Baʼzi mahsulotlarda kamida 6 yoki 12 oy faoliyat, hisobraqamdagi aylanma | Oxirgi oylarning haqiqiy tushumi |
| Taʼminot | Garov, uchinchi shaxs kafilligi yoki sugʻurta polisi; baʼzi mahsulotlarda garov kreditdan katta (har 100 kreditga 125) | Garov nima, kim kafil |
| Oʻz ulushingiz | Baʼzi mahsulotlarda oldindan toʻlov | Boshlash pulining qancha qismi oʻzingizdan |
| Pul nimaga ketadi | Boshqa kreditni yopishga, shaxsiy mashinaga berilmaydi; xarid shartnomasi soʻraladi | Xarajatlar roʻyxati va sotuvchi |
| Ruxsatnomalar | Biz oʻqigan mahsulot shartlarida alohida yozilmagan; bir bank vakili 2020-yilda rad sabablari orasida faoliyat uchun zarur ruxsat hujjatlari (litsenziya, sertifikat) yoʻqligini aytgan | Litsenziya kerakmi, bormi |
Bank uchun asosiy savol bitta: yomon oyda ham kredit toʻlovi toʻlanadimi. Pastdagi uch holat jadvali aynan shunga javob beradi.
Bir varaqlik biznes-reja: oʻnta savol
Kichik biznesga oʻnlab sahifa kerak emas. Avval shu bir varaqni toʻldiring; bank yoki jamgʻarma oʻz shaklini bersa, javoblarni oʻsha shaklga koʻchirasiz.
BIR VARAQLIK BIZNES-REJA
Oʻquv markazi, YaTT, 2026
1. Mijoz kim?
9-11-sinf oʻquvchilari,
markazdan 3 km ichida
2. Nima sotamiz?
ingliz tili, 6 oylik kurs
3. Mijoz qanday topiladi?
maktab, Telegram, tavsiya
4. Necha mijoz, qachon?
1-oy: 20 oʻquvchi
7-oy: 100 oʻquvchi
5. Narx va undan qoladigan
ulush (har 100 dan 70)
6. Oylik doimiy xarajat
ijara, administrator,
kommunal, reklama,
egasining oyligi
7. Zararsizlik tushumi
8. Boshlash puli: nimaga,
qanchasi oʻzimizdan
9. 12 oylik pul rejasi
10. Uch holat va xavflar
Har savolga bitta-ikki satr. Javob topilmagan savol — rejaning emas, biznesning boʻsh joyi:
- 1–3. Mijozni nomlang: «hamma» emas, «markazdan uch kilometr ichidagi 9–11-sinf oʻquvchilari». Raqobatchilarni turli kunda va soatda borib koʻring. Bitta mijozni topish qanchaga tushishi — bitta mijoz narxi.
- 4. Mijozlar soni birinchi oydanoq toʻlmaydi: oyma-oy oʻsishini yozing.
- 5. Narx — narx belgilash; kafe uchun — food cost.
- 6–7. Xarajatlar va zararsizlik — pastda.
- 8. Boshlash puli — pastda; YaTT qarz uchun shaxsiy mol-mulki bilan javob beradi (uch savol).
Ochish xarajatlari va zaxira
Ochish xarajati bir marta toʻlanadi va darhol kassadan chiqadi. Foydaga esa boshqacha kiradi: taʼmir va jihoz — foydalanadigan oylaringizga boʻlib, birinchi tovar — sotilganda, ijara depoziti esa xarajat emas. Roʻyxat (summalarsiz):
- davlat boji va roʻyxatdan oʻtish (xarajatlar);
- ijara depoziti va oldindan toʻlov (ijara haqi va depozit);
- taʼmir, mebel, jihoz;
- kassa apparati yoki virtual kassa (nimalarga pul ketadi);
- birinchi tovar zaxirasi;
- litsenziya yoki xabarnoma, agar faoliyatingizga kerak boʻlsa (litsenziya);
- ochilishdan oldingi reklama;
- zaxira — tushum xarajat va kredit toʻlovini qoplamaydigan oylar uchun: birinchi oylar va mavsumiy pasayish.
Bizning maslahatimiz: zaxirani taxmin bilan emas, pastdagi 12 oylik jadvaldan oling. Jadvalni zaxirasiz — ochilishdan keyingi qoldiq nol deb — hisoblang: qoldiq eng chuqur minusga tushgan oydagi minus — sizga kerak boʻladigan eng kam zaxira; yomon holat uchun esa undan ham koʻproq kerak.
Franshiza bilan ochsangiz, roʻyxatga franshiza uchun bir martalik toʻlov, keyin esa har oylik toʻlovlar qoʻshiladi — franshiza olish va berish.
Oylik foyda: yetti qator
Oylik foyda hisobi bizda alohida maqolada: tushum, tannarx, yalpi foyda, sotuv komissiyalari, doimiy xarajatlar, soliq va sof foyda — oylik hisobot yetti qatorda. Biznes-rejaga shu yetti qatorni har oy uchun oldinga yozasiz. Uchta narsani unutmang:
- Egasining oyligi doimiy xarajatlarga kiradi — siz oʻrningizga yollagan odamga toʻlaydigan miqdorda (bizning maslahatimiz, oʻsha maqoladagidek).
- Xodim oyligi ustiga ish beruvchi ijtimoiy soliq toʻlaydi — ish beruvchiga jami xarajat.
- Soliq qatori soliq rejimingizga qarab — har 100 tushumdan qancha qoladi.
Biznes-reja soliq hisoboti emas: rasmiy hisobot va buxgalter haqida — bu jadval va rasmiy hisobot. U yerda oylik hisobot va zararsizlik nuqtasi uchun bepul Excel shablon ham bor.
Zararsizlik nuqtasi va oʻzini oqlash muddati
Zararsizlik nuqtasi — tannarx, komissiya va aylanma soligʻidan keyin qolgan pul doimiy xarajatlarni aynan qoplaydigan, foyda nolga teng boʻlgan tushum. Formula va uchta misol — zararsizlik nuqtasi. Rejada uni oʻz birligingizda yozing: oyiga nechta oʻquvchi, kuniga nechta chek, haftasiga nechta mijoz.
Kredit boʻlsa, ikkinchi raqam kerak. Kredit asosiy qarzini qaytarish xarajat emas, lekin kassadan chiqadi (sakkizta xato, 5-xato). Shuning uchun pul boʻyicha zararsizlik tushumi = (kredit foizi va taʼmir hamda jihozning oylik ulushisiz doimiy xarajatlar + butun oylik kredit toʻlovi) ÷ (har 100 tushumdan qoladigan ulush ÷ 100). Namunadagi markazda shunday doimiy xarajat 50, kredit foizi taxminan 3, har 100 tushumdan 70 qoladi: foyda boʻyicha zararsizlik — taxminan 76 (kreditsiz taxminan 72; jihozning oylik ulushi qoʻshilsa, yana biroz yuqori), pul boʻyicha, kredit toʻlovi 10 bilan — taxminan 86, yaʼni oyiga taxminan 86 oʻquvchi. Tushum shu ikki raqam orasida boʻlgan oylarda markaz hisobda foydada boʻlishi mumkin, lekin kassada pul kamayib boradi.
Oʻzini oqlash muddati — ochishga sarflangan pul oyma-oy qolgan pul bilan toʻliq qaytgan oy. Uni 12 oylik jadvaldagi jami qoldiqdan koʻrasiz: boshlangʻich pul qaytmaguncha biznes oʻzini oqlamagan.
12 oylik pul rejasi: namuna jadval
Shu jadval bank soʻraydigan pul oqimi prognozi. Namuna — sentabrda ochiladigan oʻquv markazi, shartli birlikda (toʻliq oydagi tushum — 100, bir oʻquvchidan — 1). Ochilishdan oldin: oʻzimizdan 200 va kredit 200, ochish xarajati 280, zaxira 120. Har oy doimiy xarajat 50 (ijara, administrator, kommunal, reklama, egasining oyligi) va har 100 tushumdan 30 — oʻqituvchi ulushi va soliq. Kredit toʻlovi dastlabki uch oyda faqat foiz (3), keyin asosiy qarz bilan (10, shundan foiz taxminan 3).
| Oy | Tushum | Xarajatlar | Kredit toʻlovi | Oy oxiridagi qoldiq |
|---|---|---|---|---|
| Ochilishdan oldin | — (kirim 400: oʻzimizdan 200, kredit 200) | 280 | — | 120 |
| 1. Sentabr | 20 | 56 | 3 | 81 |
| 2. Oktabr | 30 | 59 | 3 | 49 |
| 3. Noyabr | 50 | 65 | 3 | 31 |
| 4. Dekabr | 60 | 68 | 10 | 13 |
| 5. Yanvar | 80 | 74 | 10 | 9 |
| 6. Fevral | 90 | 77 | 10 | 12 |
| 7. Mart | 100 | 80 | 10 | 22 |
| 8. Aprel | 100 | 80 | 10 | 32 |
| 9. May | 100 | 80 | 10 | 42 |
| 10. Iyun | 70 | 71 | 10 | 31 |
| 11. Iyul | 60 | 68 | 10 | 13 |
| 12. Avgust | 70 | 71 | 10 | 2 |
Jadval nimani koʻrsatadi:
- Eng xavfli oylar — yanvar (qoldiq 9): oʻquvchilar hali toʻlmagan, kredit toʻlovi esa oshgan; avgust (2): yozgi pasayish zaxirani deyarli tugatadi. Zaxirasiz hisoblaganda eng chuqur minus — avgustda 118: zaxira undan kam boʻlsa, pul avgust oxirigacha yetmaydi, 111 dan kam boʻlsa — yanvar oxirigacha ham.
- Bir yilda oʻzini oqlamaydi. Boshlashga 400 kirgan, yil oxirida 2 qoldi; kredit hali toʻlanmoqda. Bu yomon reja degani emas — bu bankka ham, oʻzingizga ham aytiladigan haqiqat.
- Tushum toʻlangan kuni yoziladi. Oldindan toʻlangan oylar, nasiya va qarzlar pulni boshqa oyga suradi (kassadagi pul foyda emas).
Ikki yillik reja soʻralsa (513-son qaror), xuddi shu jadvalni 24 oyga davom ettiring.
Uch holat: yaxshi, oʻrtacha, yomon
Bitta jadval — bitta taxmin. Bank ham, siz ham «tushum kutilganidan kam boʻlsa nima boʻladi» deb soʻraysiz. Shu jadvalni uch marta hisoblang:
UCH HOLAT (namuna markaz)
Oʻrtacha: jadvaldagidek
yil oxirida qoldiq 2
Yomon: har oy tushum
rejadagi 100 dan 80
pul 4-oyda tugaydi
Yaxshi: oʻquvchi bir oy
oldin toʻladi
zaxira koʻpayadi
Savol: yomon holatda
kredit toʻlanadimi?
Namunadagi markaz yomon holatda toʻliq oyda ham 4 birlik yoʻqotadi: tushum 80, xarajat 74, kredit 10. Bizning maslahatimiz: bunday reja bilan kredit olmang — avval rejani oʻzgartiring: arzonroq joy, kichikroq kredit yoki imtiyozli davri uzunroq kredit, ochilishdan oldin oldindan yozilgan oʻquvchilar.
Bizning maslahatimiz: yomon holat uchun ikki oʻzgarishni sinab koʻring — tushum har 100 dan 80 va ochilish ikki oy kechikishi. Ikkalasida ham pul tugamasa, reja mustahkam.
Besh keng tarqalgan xato
- Tushumni foyda deb yozish. Tushumdan tannarx, soliq va doimiy xarajat chiqadi (oylik hisobot yetti qatorda).
- Oʻrtacha oy bilan hisoblash. Yillik tushumni 12 ga boʻlish pul qaysi oyda tugashini yashiradi: birinchi oylar va yozgi yoki bayramdan keyingi pasayish alohida yozilsin.
- Egasining oyligini yozmaslik. Siz ham oila boqasiz: oyligingiz yozilmasa, biznes foydada koʻrinadi, uyda esa pul yoʻq.
- Litsenziya va ruxsatnomani unutish. Faoliyatingizga litsenziya kerak boʻlsa, ochish muddatiga uni olish vaqtini qoʻshing (litsenziya); bank ham ruxsat hujjati yoʻq loyihaga kredit bermasligi mumkin.
- Boshqa mamlakat namunasini koʻchirish. Internetdagi tayyor namunalarning koʻpi boshqa mamlakat qonuni, soliqlari va narxlari bilan yozilgan. Bank xodimi buni koʻradi; eng yomoni — raqamlar sizning biznesingizniki emas.
Rejani har oy haqiqiy raqam bilan solishtirish
Biznes-reja ochilgandan keyin tashlab qoʻyiladigan qogʻoz emas. Har oy oxirida uch raqamni solishtiring: biznes-rejadagi tushum va haqiqiy tushum, rejadagi xarajat va haqiqiy xarajat, rejadagi qoldiq va kassadagi pul. Farq bir oy emas, ikki-uch oy bir tomonga ketsa, keyingi oylarning raqamlarini qayta yozing.
- Haqiqiy raqam kundalik hisobotdan olinadi — kassa xabari namunasi.
- Har chorakda raqamlarni buxgalter bilan solishtiring (bu jadval va rasmiy hisobot); raqamni buxgalter yozadi, qarorni egasi qiladi (kim nima qiladi).
- Oilaviy tadbirkorlik krediti olgan boʻlsangiz, hokim yordamchisi bank bilan birga biznes-reja koʻrsatkichlari bajarilmayotgan loyihalarni kuzatib, muammoni hal qilishga yordam beradi (373-son qaror, 51²-band).
- Kompaniya foizingizni 2023-yilgi PF-193-son Farmon boʻyicha kompensatsiya qilsa, ikkinchi va uchinchi yilga u faqat yangi ish oʻrinlari rejasi bajarilsa va tushum kamida 15 foizga oʻssa davom etadi (3-band).
- Bizning maslahatimiz: ikkinchi filialga ham alohida biznes-reja va 12 oylik pul rejasi yozing; boshqaruv savollari — ikkinchi filial.
Tekshiruv roʻyxati
- Kim uchun yozilyapti: oʻzim, bank, jamgʻarma, IT Park yoki subsidiya — va ularning shakli bormi.
- Bir varaqdagi oʻnta savolga javob bor.
- Ochish xarajatlari roʻyxati toʻliq, zaxira jadvaldan olingan.
- Oylik foyda yetti qatorda; egasining oyligi va ijtimoiy soliq yozilgan.
- Zararsizlik nuqtasi oʻz birligimda: oʻquvchi, chek yoki mijoz soni.
- 12 oylik pul rejasi oyma-oy; kredit toʻlovi alohida qatorda; ikki yil soʻralsa — 24 oy.
- Yomon holatda ham pul tugamaydi yoki tugasa nima qilishim yozilgan.
- Litsenziya va ruxsatnomalar kerakmi, ular rejada.
- Garov yoki kafil kim, hozirgi kreditlar qancha.
- Har oy biznes-rejadagi raqam va haqiqiy raqam solishtiriladi.
Qonun nima deydi
- Vazirlar Mahkamasining 373-son qarori (2022-yil 8-iyul), oilaviy tadbirkorlik dasturlari boʻyicha kredit Nizomi: 3-band (qarz oluvchi), 5-band (kredit nimaga berilmaydi), 12-band (dastlabki hisob-kitoblar), 14-band (biznes-reja va garov maʼlumotlari), 19-band (hokim yordamchisi, besh ish kuni), 25-band (bankning ichki kredit siyosati), 28-band (bank qarori), 51²-band (koʻrsatkichlar monitoringi).
- Vazirlar Mahkamasining 426-son qarori (2025-yil 10-iyul), Yoshlar tadbirkorligi jamgʻarmasi Nizomi: 2-band (Kengash), 50, 83, 91, 99, 137-bandlar (biznes-rejani Kengash maʼqullashi), 138-band (investitsiya uchun hujjatlar ichida biznes-reja).
- Vazirlar Mahkamasining 513-son qarori (2022-yil 20-sentabr), Reglament: 8-band (kamida ikki yillik biznes-reja; boshqa hujjat talab qilish taqiqlangan), 17-band (biznes-rejani Agentlikning hududiy vakili tekshiradi).
- Vazirlar Mahkamasining 589-son qarori (2019-yil 15-iyul), IT Park Nizomi: biznes-reja tushunchasi, 7-band (yuridik shaxslar), 9-band «v» kichik bandi (biznes-reja mazmuni; shakli Direksiyaniki), 10, 12-bandlar (ariza va ekspertiza).
- Prezidentning PF-193-son Farmoni (2023-yil 10-noyabr): 2-band (Kompaniya beradigan kafillik va kompensatsiya), 3-band «g» kichik bandi («1+2» kompensatsiya sharti: ish oʻrinlari va tushum kamida 15 foizga oʻsishi), 6-band «a» va «b» kichik bandlari (Kompaniya — Jamgʻarma vorisi; past koʻrsatkichda yordamni toʻxtatish).
- Prezidentning PF-193-son Farmoni (2026-yil 11-sentabr; raqami 2023-yilgi Farmon bilan bir xil): 6-band (oilaviy va yoshlar tadbirkorligi dasturlari imtiyozli kreditlarini tuman (shahar) shtablari boshqaradi), 7-band (2026-yil 1-oktabrdan shtab qarori bilan foiz kompensatsiyasi; Kompaniyaga toʻgʻridan-toʻgʻri murojaat saqlanadi), 8-band (loyihalar biznes-reja asosida ishlayotgani tahlil qilinadi), 9-band (shartlarni Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Markaziy bank tasdiqlaydi), 20-band (bu mexanizmlar dastur nizomlarida boshqacha qoida boʻlsa ham qoʻllanadi).
- Vazirlar Mahkamasining 71-son qarori (2022-yil 14-fevral), 2¹-ilova: kompleks tarmoq jadvali, 7, 9-bandlar.
- Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun: 22-modda (yillik moliyaviy hisobot: balans, moliyaviy natijalar, pul oqimlari, xususiy kapital).
Ochiq savollar
- Markaziy bank. Kichik biznes kreditida biznes-reja yoki texnik-iqtisodiy asoslashni talab qiladigan hozirgi Markaziy bank hujjatini topmadik; bu haqdagi 2000-yilgi nizom 2021-yil 24-dekabrdan kuchini yoʻqotgan. Baʼzi bank mahsulotlari «Markaziy bank mezonlariga muvofiq biznes-reja» deydi — bu mezonlar matnini topmadik.
- Kompaniya qoidalari. Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasining ariza va biznes-reja talablari lex.uz da yoʻq; ularni oʻqimadik. 2023-yilgi PF-193-son Farmondagi foiz kompensatsiyasi 2024–2026-yillar uchun yozilgan. 2026-yil 11-sentabrdagi PF-193-son Farmonga koʻra kredit, subsidiya, ssuda va kompensatsiya shartlarini endi Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Markaziy bank tasdiqlaydi va har chorakda oʻzgartirishi mumkin (9-band); bu shartlarni oʻqimadik. 373 va 426-son qarorlarning lex.uz dagi tahrirlari shu Farmondan oldingi — tuman shtabi yoki bankdan hozirgi tartibni soʻrang.
- Platformalar shakli. Oilakredit.uz, Yoshlar tadbirkorligi jamgʻarmasi va IT Park biznes-reja shakllari lex.uz da emas; ularni oʻqimadik.
- Subsidiya. 513-son qaror Reglamentiga koʻra biznes-rejani Xorijiy tillarni oʻrganishni ommalashtirish agentligining hududiy vakili tekshiradi; bu ishni hozir kim bajarishini tekshirmadik — hokimlikdan soʻrang.
- Oilaviy tadbirkorlik foiz stavkasi. 373-son qaror stavkaga ishora qiladi, lekin stavkaning oʻzi qaysi hujjatda turganini topmadik.
- Davlat binolari. Davlat binosini auksionda ijaraga olish yoki sotib olishda biznes-reja soʻraladimi — oʻqimadik.
Bu maqola umumiy maʼlumot, buxgalteriya yoki yuridik maslahat emas.