Oʻquvchilar davomati: oʻquv markazi, xususiy maktab va bogʻchada jurnal, Face ID, ota-onaga xabar va pul
Avada · Tekshirilgan sana: 2026-yil 18-noyabr · Manbalar — maqola oxirida
Ochiq aytamiz: Avada maktab, bogʻcha yoki oʻquv markazi yuritmaydi, Face ID terminali yoki SMS xizmatini sotmaydi, yuridik xizmat koʻrsatmaydi. Biz biznes uchun CRM, sayt va Telegram-botlar yaratamiz va yuritamiz; oʻquv markazi uchun CRM demomizda darsda «keldi / kelmadi» belgisi hozircha yoʻq. Bu yerda hech qanday summa yozmaymiz. Maqola xususiy oʻquv markazi, xususiy maktab va bogʻchaning egasi yoki direktori uchun.
Qisqasi
- Oʻquv markazidan davomat jurnalini talab qiladigan hujjat topmadik. Talab boshqa: har bir oʻquvchi bilan shartnoma, vazirlik tizimiga «taʼlim jarayoni toʻgʻrisida» maʼlumot va darsning ovozli videoyozuvi (kamida bir oy saqlanadi). Davomat — sizning dalilingiz.
- Davlat pul toʻlasa, davomat — shart. Subsidiya oladigan bogʻcha har ish kuni bolalarni telefon yoki planshetda biometrik belgilaydi; yoshlar kurslari uchun davlat toʻlovi davomatga qarab hisoblanadi, «Yoshlar daftari» boʻyicha oʻqitadigan markazda esa Face ID tizimi shart.
- Xususiy maktab oʻquvchilar maʼlumotini eMaktab va boshqa vazirlik platformalariga kiritadi. Uzrli sabablarsiz dars qoldirayotgan voyaga yetmaganlarni aniqlash talabi qonunda umumiy oʻrta taʼlim va boshqa taʼlim muassasalariga yozilgan — bizning talqinimizcha, xususiy maktabga ham. Ichki ishlar vazirligi tayyorlagan «ketma-ket uch kun» loyihasi qonun emas: 2026-yil 18-noyabrda u «Rad etildi» holatida.
- Bolaning yuzi yoki barmoq izi — biometrik maʼlumot. Ota-onaning yozma roziligi kerak, baza faqat Oʻzbekistonda saqlanishi shart.
- Markaz oʻtkazmagan dars uchun haq olinmaydi. Bola kelmagan, lekin oʻtkazilgan dars qanday hisoblanadi — ofertangizdagi qoida hal qiladi.
Mundarija
- Qisqa javob: qonun kimdan nima talab qiladi
- Holatlar: oltita belgi yetadi
- Kim, qachon belgilaydi va qanday tuzatiladi
- Daftar, Excel, bot, CRM yoki Face ID: yonma-yon
- Bolaning yuzi va barmoq izi: biometrik maʼlumot
- Ota-onaga xabar: qachon, qayerga, kimga
- Kelmagan dars va pul
- Davomatdan oʻqituvchi haqiga
- Bogʻcha va davlat toʻlaydigan kurslar
- Xususiy maktab: platformalar va rad etilgan loyiha
- Oy oxiri: bitta varaqda tekshiruv
- Tekshiruv roʻyxati
- Qonun nima deydi
- Ochiq savollar
Qisqa javob: qonun kimdan nima talab qiladi
| Oʻquv markazi | Xususiy maktab | Subsidiya oladigan bogʻcha | Davlat toʻlaydigan kurs | |
|---|---|---|---|---|
| Davomat yuritish shartmi | Alohida talab topmadik | Davomat monitoringi; uzrli sabablarsiz dars qoldirganlarni aniqlash (bizning talqinimizcha) | Ha, har ish kuni, biometrik | Ha, kunlik elektron davomat; «Yoshlar daftari»da — Face ID |
| Maʼlumot qayerga | Vazirlik tizimiga: oʻquvchilar va taʼlim jarayoni | erp.maktab.uz, my.maktab.uz, e-shahodatnoma.uz, emaktab.uz | Nodavlat bogʻchalar axborot tizimi (NMTTBAT) | Yoshlar platformasi |
| Nima tekshiriladi | Shartnoma, darsning videoyozuvi | Litsenziya talablari | Subsidiya davomatga qarab hisoblanadi | Toʻlov davomatga mutanosib |
| Batafsil | Xabarnoma talablari | Litsenziyadan keyingi bir oy | Elektron davomat | Shart buzilsa |
Alohida talab topilmagan joyda ham davomat jurnali kerak — nazorat uchun emas, dalil sifatida. U toʻrt holatda soʻraladi: ota-ona pul qaytarishni soʻraganda; oʻqituvchi haqi oʻtilgan dars yoki kelgan oʻquvchi boʻyicha hisoblanganda; davlat pulida; va tekshiruvda yoki ota-ona bilan bahsda — bola kelmagani haqida oʻz vaqtida aytilgani ham yozuvda qoladi.
Holatlar: oltita belgi yetadi
«Keldi / kelmadi» yetmaydi: oy oxirida pul, oʻqituvchi haqi va ota-ona bilan gap aynan «nega kelmadi» va «dars boʻldimi» savoliga borib taqaladi. Oltita belgi yetadi:
+ keldi
K kechikib keldi
O ogohlantirib kelmadi
− ogohlantirmay kelmadi
M muzlatilgan davr
B dars boʻlmadi (markaz)
- «O» va «−» — texnik topshiriqdagi ikki holat. Qaysi biri pulga taʼsir qiladi — ofertangiz aytadi: masalan, bola kasalligi sababli kelmasligi oldindan aytilgan dars keyinga koʻchiriladi, aytilmagani esa oʻtkazilgan hisoblanadi.
- «M» — muzlatish faqat ofertada yozilgan qoida boʻyicha: kasallik yoki oldindan aytilgan safar (qaytarish qoidasi).
- «B» — markaz bekor qilgan yoki oʻtkazmagan dars. U oʻquvchining emas, butun guruhning belgisi: bunday dars hech qachon oʻtkazilgan hisoblanmaydi.
- «K» kerakmi — oʻzingiz hal qilasiz. Oʻquv markazida u ota-onaga xabar uchun, maktabda — tartib uchun.
- Maktabda «O» va «−» oʻrniga qonundagi tushuncha bilan yozing: «uzrli sabab bilan» va «uzrli sababsiz» — qonun mashgʻulotlarga «uzrli sabablarsiz» kelmayotganlarni aniqlashni soʻraydi. Ota-ona oldindan aytgani hali uzrli sabab emas.
Bizning maslahatimiz: sabab katagiga kasallik nomini ham, «kasal» soʻzini ham yozmang — «sababli» va «hujjat bor» yetadi; maʼlumotnomaning oʻzini davomat bilan birga saqlamang. Sogʻliq haqidagi maʼlumot alohida himoyalanadi (Excel yoki CRM).
Kim, qachon belgilaydi va qanday tuzatiladi
- Darsni oʻtgan oʻqituvchi belgilaydi — darsda. Dars boshida yoki birinchi oʻn daqiqada; tizim boʻlmasa — dars oxirida administratorga yoki daftarga. Kechqurun xotiradan toʻldirilgan davomat jurnali — kuchsiz dalil: bahsda unga ishonmasliklari mumkin.
- Administrator oʻsha kuni tekshiradi. Belgilanmagan guruhlar roʻyxati — har kuni belgilangan soatda, masalan oxirgi darsdan keyin. Bu ish kimga berilgani — administrator yoʻriqnomasida.
- Tuzatish izsiz boʻlmaydi. Belgi oʻzgarsa, kim, qachon va nima uchun oʻzgartirgani qoladi. Daftarda — ustidan chizib, yoniga imzo; jadvalda — alohida «tuzatishlar» varagʻi; CRMda — oʻzgarishlar tarixi.
- Oy yopilgandan keyin belgini faqat rahbar oʻzgartiradi, sabab bilan.
- Avval belgi, keyin xabar. Ota-onaga xabar belgidan chiqsa, ikkalasi bir-biriga zid boʻlmaydi.
Oʻqituvchi kasal boʻlib, darsni boshqasi oʻtsa, belgini darsni oʻtgan kishi qoʻyadi va bu ham yoziladi: oy oxirida haq shu yozuvdan hisoblanadi. Dars boshqa kunga koʻchsa, belgi yangi kunga qoʻyiladi; eski kunga «B» qoʻyilmaydi — dars bekor qilinmadi, koʻchdi, jadvalda ham shunday yoziladi (jadval kurs oʻrtasida oʻzgarsa). «B» — oʻrni toʻldirilmagan dars.
Davomat jurnali va belgilar qancha saqlanadi — qonunga koʻra, shaxsga doir maʼlumotlarni saqlash muddati «ularni yigʻish va ularga ishlov berish maqsadiga erishish sanasi bilan belgilanadi» (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun, 10-modda) — qancha saqlash mumkin.
Daftar, Excel, bot, CRM yoki Face ID: yonma-yon
| Daftar | Excel yoki onlayn jadval | Telegram-bot | CRM | Face ID | |
|---|---|---|---|---|---|
| Boshlash | Bugun | Bir kun | Bir necha kun | Bir-ikki hafta | Qurilma, oʻrnatish, rozilik |
| Kim belgilaydi | Oʻqituvchi | Oʻqituvchi yoki administrator | Oʻqituvchi telefondan | Oʻqituvchi telefondan | Qurilma, eshikda |
| Tuzatish izi | Imzo bilan | Qoʻlda, alohida varaq | Bot yozib borsa | Odatda bor | Bor |
| Ota-onaga xabar | Qoʻlda | Qoʻlda | Avtomatik | Avtomatik yoki bot orqali | Tizimga ulansa |
| Oy oxiri hisobi | Qoʻlda sanaladi | Formula | Jadvalga chiqariladi | Hisobot | Eshikka bogʻliq, darsga emas |
| Maʼlumot qonuni | Shaxsga doir maʼlumot | Shaxsga doir maʼlumot | Shaxsga doir maʼlumot | Shaxsga doir maʼlumot | Biometrik maʼlumot |
- Kichik markazga daftar yoki jadval yetadi, agar belgi darsda qoʻyilsa va oy oxirida tekshirilsa. Jadval yetmay qolganini qanday bilish — hali Excel yetadimi.
- CRM tanlasangiz, demoda oʻqituvchiga telefon berib, bitta guruh davomatini belgilatib koʻring va shu oʻqituvchining oylik hisobi davomat bilan bir xilmi — tekshiring (davomat va oʻqituvchi; 30 daqiqalik test).
- Face ID eshikdan kim kirganini koʻrsatadi, kim darsda oʻtirganini emas. Bir binoda bir necha guruh boʻlsa, darsdagi belgi baribir oʻqituvchida qoladi.
Bolaning yuzi va barmoq izi: biometrik maʼlumot
- Bu biometrik maʼlumot. Qonunda biometrik maʼlumot — shaxsning «anatomik va fiziologik oʻziga xos xususiyatlarini tavsiflovchi» maʼlumot (Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun, 26-modda). Shaxsni aniqlash uchun unga subyektning roziligi bilan ishlov beriladi; qonunchilikda nazarda tutilgan istisnolar bundan mustasno (26-modda, 3-qism) — bizning talqinimizcha, xususiy markaz yoki bogʻchaning oʻz Face ID tizimi istisnoga kirmaydi.
- Bolaning roziligini ota-ona beradi — yozma shaklda, shu jumladan elektron hujjat tarzida (21-modda). Maʼlumot bazaga kiritilganda maqsad va huquqlar yozma aytiladi (23-modda).
- Faqat Oʻzbekistonda. Jismoniy shaxslarning biometrik maʼlumotlari Oʻzbekiston hududida saqlanishi shart (27¹-modda, 2026-yil 26-martdagi Qonun tahririda), bunday baza davlat reyestriga kiritiladi (20-modda) — reyestr kimga kerak, qaysi tizim qayerda turadi.
- Biometrik maʼlumot 25-moddadagi «maxsus» roʻyxatda yoʻq, uning oʻz moddasi bor. Davomat yonidagi kasallik izohi esa sogʻliq haqidagi maʼlumot — u maxsus.
- Taʼlim tashkilotlari xavfsizligi Nizomi (Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 31-iyuldagi 425-son qarori) kirishni biometrik belgilar bilan nazorat qilish va videokuzatuvni yozadi; nodavlat taʼlim tashkilotlari undan ixtiyoriy foydalanishi mumkin, maktabgacha taʼlimga u tatbiq etilmaydi.
- Yuzni taniydigan kamera ham biometrik tizim — bulutli kamera va yuzni aniqlash. Xodimlarning Face ID davomati — boshqa mavzu: ish vaqti tabeli.
Bizning maslahatimiz: davlat dasturi talab qilmasa, oʻquvchilar davomati uchun oʻqituvchining telefondagi belgisi yetadi. «Yoshlar daftari» boʻyicha oʻqitadigan markazda esa platformaga ulangan Face ID tizimi boʻlishi shart. Face ID qoʻysangiz, rozilikni alohida oling va dastur talab qilmagan oʻquvchilar uchun oddiy belgi yoʻlini qoldiring.
Ota-onaga xabar: qachon, qayerga, kimga
Xabar matnlari — kelmagan oʻquvchi haqidagi maqolada; bu yerda — tizim qoidasi:
- Nima xabar chiqaradi. «−» belgisi — oʻsha kuni. «O» va «+» — xabarsiz. «K» — oʻz qoidangizga koʻra. Ketma-ket ikkinchi «−» — qoʻngʻiroq, xabar emas.
- Qachon. Kunduzi; kechki guruhda — ertasi kuni ertalab. Taklifsiz «bugun kelmadi» xabari bizning talqinimizcha reklama emas, lekin qonunda «xizmat xabari» degan taʼrif yoʻq, shuning uchun kechki soatlardan qoching (qaysi xabar reklama). Xabar ichida chegirma yoki yangi kurs taklif qilinmaydi.
- Kimga. Faqat oʻsha oʻquvchining ota-onasiga, shaxsiy xabarda. Bir bolaning davomati guruh chatida, yigʻilishda yoki ochiq javobda aytilmaydi (guruh chati qoidasi).
- Qayerga. SMS, Telegram-bot yoki maktab boʻlsa — eMaktab. Bot ota-onaga birinchi boʻlib yoza olmaydi: ota-ona botni oʻzi ochib, «Start» tugmasini bosishi kerak. Bizning maslahatimiz: buni qabul kuni, shartnoma imzolanganda qiling (bot nima qilishi kerak).
- Rozilik. Voyaga yetmaganning maʼlumotiga ishlov berish uchun ota-onasi yozma rozilik beradi; uni qabul paytida oling (rozilik namunalari).
- Oy yakuni. Oylik davomat — ota-onaga oylik hisobotning bir qatori (besh qatorli hisobot).
- Oʻquvchi voyaga yetgan boʻlsa, xabar oʻziga; ota-onaga — faqat uning roziligi bilan (bizning maslahatimiz).
Kelmagan dars va pul
- Markaz oʻtkazmagan dars («B»). Ijrochi «koʻrsatilmagan xizmatlar uchun haq olishga haqli emas»; shartnomaning «isteʼmolchi huquqlarini cheklab qoʻyadigan va qonunchilikka zid boʻlgan» talablari haqiqiy emas (Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun, 21-modda). Bunday dars boshqa kuni oʻtiladi yoki uning puli koʻchiriladi, yoxud qaytariladi.
- Dars boʻldi, bola kelmadi («O» yoki «−»). Haq evaziga xizmat koʻrsatish qoidalari taʼlimga ham tatbiq etiladi (Fuqarolik kodeksi, 703-modda). Kodeksga koʻra, «buyurtmachining aybi bilan» xizmatni bajarib boʻlmasa, «agar qonunchilikda yoki shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa», xizmat bahosi toʻliq toʻlanadi (705-modda, 2-qism). Kasallik «ayb»mi va oʻtkazilgan, lekin bola kelmagan dars «koʻrsatilgan xizmat»mi — qonunda aytilmagan. Bizning talqinimizcha, isteʼmolchilar qonuni (21-modda) tufayli yozilmagan qoida bahsda ota-ona foydasiga hal boʻlishi mumkin. Shuning uchun qoidani shartnoma bersin: kasallik uchun muzlatish, oldindan aytilgan dars koʻchiriladi — ofertangizda raqam bilan yozing (ofertadagi band).
- Ota-ona ketmoqchi boʻlsa — qolgan darslar hisobi: ariza keldi: besh qadam va ishlangan misollar.
- Dalil — uchta yozuv: jadval, davomat va darsning videoyozuvi. Oʻquv markazi darsni ovozli videoga yozadi va yozuvni kamida bir oy saqlaydi (Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 25-fevraldagi 88-son qarori, 6-ilova, 9-band «i1») — darslarni kameraga yozish. Litsenziyali maktab va bogʻcha esa bino va xonalarni ota-onalar onlayn kuzata oladigan, ovoz yozadigan ichki va tashqi kameralar bilan jihozlaydi; videoyozuv «kamida olti oygacha» saqlanadi, buzilishi — qoʻpol (80-son qarori, 2-ilova, «a1»). Video dars boʻlganini koʻrsatadi, kim kelganini esa davomat koʻrsatadi.
Davomatdan oʻqituvchi haqiga
- Uch usul (texnik topshiriqda): oʻtilgan dars uchun, kelgan oʻquvchi uchun yoki qatʼiy. Mehnat kodeksi vaqtbay, ishbay yoki mehnatga haq toʻlash tizimidagi boshqa mezonlarga koʻra haq toʻlashga ruxsat beradi (249-modda, 4-qism). Qaysi biri — ish haqi nizomida yoziladi (hisoblangan ish haqi). Mehnat shartnomasi bilan ishlaydigan oʻqituvchida esa oylik ish vaqti normasini ishlab bergan xodimning haqi «mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdoridan kam boʻlishi mumkin emas» (245-modda); haq shartini xodim uchun noqulay tomonga oʻzgartirish, umumiy qoidaga koʻra, uning roziligisiz boʻlmaydi (247-modda). Bizning talqinimizcha, «kelgan oʻquvchi uchun» usuli xodim haqini shu chegaradan pastga tushirmasligi kerak.
- Markaz darsni oʻz sababi bilan bekor qilsa («B»), bizning talqinimizcha bu ish beruvchining aybi bilan bekor turish: xodimga oʻrtacha ish haqi toʻlanadi (266-modda, 1-qism). Sabab ish beruvchiga ham, xodimga ham bogʻliq boʻlmasa — tarif stavkasining kamida uchdan ikki qismi (2-qism).
- Oʻquvchilar kelmay, dars boʻlmasa — qonunda bu holat bekor turish hisoblanadimi, aytilmagan. Oʻqituvchi kelib, dars oʻtishga tayyor boʻlsa nima toʻlanishini ish haqi nizomida oldindan yozing (bizning maslahatimiz).
- Ushlab qolish. Bizning talqinimizcha, dars oʻtilgan, lekin belgilanmagan boʻlsa ham, uning haqi toʻlanishi kerak: belgi — hisob vositasi, ish esa bajarilgan. Ish haqidan ushlab qolish — umumiy qoidaga koʻra xodimning yozma roziligi bilan, rozilik boʻlmasa — faqat 269-moddada sanalgan hollarda; miqdori ham cheklangan (270-modda).
- YaTT oʻqituvchi — xizmat shartnomasi boʻyicha: toʻlov koʻrsatilgan xizmat uchun (Fuqarolik kodeksi, 705-modda, 1-qism) — oʻqituvchilarga haq toʻlash.
Har oy davomat va oʻqituvchi haqi bir xil sondan chiqishi kerak: bir guruhda oʻtilgan darslar soni — ham hisobda, ham haqda.
Bogʻcha va davlat toʻlaydigan kurslar
Subsidiya oladigan nodavlat bogʻcha (Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 2-avgustdagi 426-son qarori, 2026-yil 24-avgustdagi 456-son qaror tahririda). Bu davlat-xususiy sheriklik (DXSH) asosidagi bogʻchalar, oilaviy bogʻchalar, shuningdek qamrovi past tumanlardagi va yangi koʻp kvartirali uylarning birinchi qavatidagi xususiy bogʻchalar (1-band):
- Davomat mobil ilovada biometrik identifikatsiya bilan yuritiladi (1-band). Rahbar yoki xodim smartfon yoki planshetda, bogʻcha joylashgan joyda, har ish kuni bir marta belgilaydi; toʻliq kunlik guruhlarda — 07.00 dan 17.00 gacha, qisqa vaqtli guruhlarda — har smena ish vaqti ichida (2-ilova, 31-band).
- Qabul qilingan bolaning surati ota-ona (bobosi, buvisi) yoki vasiy nomidagi telefonga keladigan SMS-kod bilan tasdiqlanadi (30-band). Boshqa manzilda belgilangan davomat hisobga olinmaydi (32-band).
- Oflayn yozuvlar keyingi oyning 5-sanasidan kechiktirmay yuklanadi, aks holda subsidiya toʻlanmaydi (34-band).
- Bogʻcha guruhlaridagi bolalarning oylik oʻrtacha davomati roʻyxatdagi har 100 boladan 40 tadan kam boʻlsa, oʻsha oy xodimlar ish haqiga subsidiya hisoblanmaydi va toʻlanmaydi (29-band). Favqulodda holat, ob-havoning keskin sovib yoki isib ketishi yoki sanitariya-epidemiologik vaziyat sababli davomat kamaygan oy bundan mustasno (1-band).
- Boshqa bolaning surati yoki suratdan davomat: oʻsha bola uchun toʻlangan butun subsidiya undiriladi; birinchi marta — bir oy, ikkinchi marta — ikki oy subsidiya toʻlanmaydi; uchinchi marta bitim bir tomonlama bekor qilinadi va qayta tuzilmaydi (33-band). Maʼlumotlar toʻgʻriligi uchun rahbar javob beradi (39-band).
Subsidiya olmaydigan litsenziyali bogʻchaga biometrik davomatni talab qiladigan hujjat topmadik. Lekin litsenziya talabi bor: litsenziya olingandan keyin bir oy ichida bogʻcha, tarbiyalanuvchilar va xodimlar haqidagi toʻgʻri, toʻliq va ishonchli maʼlumotni vazirlik tizimlariga, jumladan «Bolalar bogʻchasi» (bbit.uz) axborot tizimiga kiritib, yangilab borasiz; buzilishi — qoʻpol (80-son qarori, 2-ilova, «g» talab). Bu tizimga davomat kiradimi — hujjatda aytilmagan. Bizning maslahatimiz: tizimdan tashqari oʻz davomat jurnalingiz ham boʻlsin — bogʻcha ochish.
Davlat toʻlaydigan kurslar. «2+6» dasturida (Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 8-oktabrdagi 632-son qarori) davomat — «darslarga qatnashganini kunlik elektron nazorat qilish tizimi»; subsidiya faqat shu tizimni platformaga ulagan markazga beriladi va toʻlov oʻquvchining davomatiga mutanosib. «Yoshlar daftari» boʻyicha kurs toʻlovi ham davomatga qarab (Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 7-iyundagi 312-son qarori bilan tasdiqlangan Maʼmuriy reglament, 39, 42-bandlar). Bunda markaz Yoshlar yagona elektron platformasida roʻyxatdan oʻtishi uchun «kunlik elektron nazorat qilish imkonini beruvchi biometrik identifikatsiya tizimiga (Face ID) ega boʻlishi» va uni platformaga ulashi kerak (Reglament, 38-band «v»; Ijtimoiy reyestrdagi yoshlar uchun ilm-fan, sport, sanʼat va madaniyat kurslarida ham — 40-band «v»). Eng kam davomat ulushini ikkala hujjat ham belgilamaydi. Markaz qanday qoʻshiladi — «2+6» dasturi, «Yoshlar daftari».
Alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalar uchun korreksion sinf ochgan nodavlat maktablarda ham subsidiya bolaning biometrik identifikatsiya orqali olingan haqiqiy davomatiga qarab toʻlanadi (Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 12-noyabrdagi 619-son qarori, 31-band).
Xususiy maktab: platformalar va rad etilgan loyiha
- Maʼlumot. Litsenziya olingandan keyin bir oy ichida maktab, oʻquvchilar va oʻqituvchilar haqidagi toʻgʻri va toʻliq maʼlumotni erp.maktab.uz, my.maktab.uz, e-shahodatnoma.uz va emaktab.uz platformalariga kiritib, yangilab borasiz; buzilishi — qoʻpol (Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 21-fevraldagi 80-son qarori, 2-ilova, «g» talab) — birinchi oy. Litsenziya matnida «davomat» yoki «sinf jurnali» soʻzi yoʻq.
- Umumiy oʻrta taʼlim Nizomi «barcha umumtaʼlim muassasalariga» tatbiq etiladi va oʻquvchilarning darslarga qatnashishi boʻyicha monitoringni soʻraydi (Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-martdagi 140-son qarori, 1, 40-bandlar). Jurnal shakli, chegara va jazo yozilmagan.
- Profilaktika qonuni. Taʼlim muassasalari mashgʻulotlarga «uzrli sabablarsiz» kelmayotgan yoki muntazam qatnashmayotgan voyaga yetmaganlarni aniqlaydi va choralar koʻradi (Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisidagi qonun, 13-modda); ular yakka tartibdagi profilaktika toifasiga kiradi (20-modda). Qonun davlat va nodavlat maktabni ajratmaydi va kunlar sonini bermaydi.
- Oʻquvchi va ota-ona. Oʻquvchi mashgʻulotlarga qatnashishi shart (Taʼlim toʻgʻrisidagi qonun, 48-modda); ota-ona farzandining «oʻquv mashgʻulotlariga qatnashishini taʼminlash»i shart (51-modda). Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 47-moddasi dars qoldirishni alohida nomlamaydi: u tarbiya majburiyatlarini bajarmaslik va majburiy taʼlim olishga toʻsqinlik qilish uchun javobgarlik belgilaydi.
- Boshqa maktabdan oʻtkazilgan oʻquvchi oʻn kun ichida sababsiz yoki maktabni ogohlantirmay darsga kelmasa, maktab direktori ota-onani, tuman (shahar) bolalar masalalari boʻyicha komissiyasini va oʻquvchining oldingi maktabi direktorini yozma ogohlantiradi va sababini aniqlaydi (Oʻquvchilarni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom, 21-band). Nodavlat maktabga oʻtkazish shu nizom va maktab ustavi boʻyicha (3-band) — bizning talqinimizcha, 21-band oʻquvchini qabul qilgan xususiy maktabga ham tegishli.
- Loyiha — qonun emas. 2026-yil 19-oktabrdan 3-noyabrgacha regulation.adliya.uz da Ichki ishlar vazirligi tayyorlagan, nodavlat taʼlim tashkilotlarida profilaktika inspektorlari haqidagi Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi muhokamada boʻldi: «muntazam dars qoldirish» — sababsiz oʻquv haftasida ketma-ket 3 kun, shuningdek bir oyda 10 kundan ortiq darsga qatnashmaslik (matnda «shuningdek»; ayrim xabarlarda «yoki»); har kuni sababsiz kelmaganlar roʻyxati inspektorga; davomat kuzatuv kameralari orqali ham aniqlanishi mumkin. Loyiha bu lavozimlarni majburiy qilmasdi: tashkilot ularni oʻz mablagʻi hisobidan ochishi mumkin edi. 18-noyabrda regulation.adliya.uz da loyiha holati — «Rad etildi», lex.uz da qabul qilingan hujjat yoʻq. Oʻquv markazlari loyihada tilga olinmagan.
Bizning maslahatimiz: «uzrli sababsiz» belgilar har kuni sanalsin va bir xil oʻquvchida takrorlansa, rahbar biladigan roʻyxat boʻlsin — loyiha qaytsa ham, qaytmasa ham, bu dushanba roʻyxatining oʻzi. Chorak boʻyicha hisobot — xususiy maktab boʻlsa.
Oy oxiri: bitta varaqda tekshiruv
Har oy, toʻlov kunidan oldin, har bir guruh uchun bitta varaq:
Guruh: ______ Oy: ______
Jadval boʻyicha darslar: __
Oʻtkazilgan darslar: __
«B» (markaz bekor qildi): __
Belgisiz darslar: 0
Oʻqituvchiga hisob: __
Koʻchiriladigan darslar: __
- «Oʻtkazilgan» + «B» = «jadval boʻyicha». Mos kelmasa — qaysi kun yozilmagan, oʻsha kunni toping.
- «Belgisiz darslar» nol boʻlmasa, oy yopilmaydi.
- Oʻqituvchi haqi «oʻtkazilgan darslar» qatoridan hisoblanadi; ota-onaga koʻchiriladigan yoki qaytariladigan darslar — «B» va ofertadagi muzlatishdan.
- Har bir oʻquvchining oy yakuni — ota-onaga oylik hisobotga.
Tekshiruv roʻyxati
Bugun (bizning maslahatimiz):
- Oltita belgi va har birining pulga taʼsiri ofertada yozilgan.
- Belgini darsda, darsni oʻtgan oʻqituvchi qoʻyadi; administrator har kuni belgilangan soatda tekshiradi.
- Tuzatish izi bor: kim, qachon, nima uchun.
- Qabulda: ota-onaning yozma roziligi, telefon raqami, botda «Start».
- Xabar faqat oʻsha ota-onaga, kunduzi, taklifsiz.
Har oy:
- Bitta varaqdagi tekshiruv har bir guruh uchun.
- Oʻqituvchi haqi va koʻchiriladigan darslar shu varaqdan.
- Davlat toʻlaydigan kursda — platformadagi davomat oʻzingiznikiga mos; «Yoshlar daftari»da Face ID ishlayapti.
- Bogʻchada — oflayn yozuvlar 5-sanadan kechiktirmay yuklangan.
- Maktabda — uzrli sababsiz dars qoldirganlar roʻyxati rahbarda.
Qonun nima deydi
- Taʼlim toʻgʻrisidagi qonun: 14-modda (qoʻshimcha taʼlim), 31-modda (litsenziya, qoʻshimcha taʼlimdan tashqari; shartnoma), 48-modda (oʻquvchi qatnashadi), 51-modda (ota-ona qatnashishni taʼminlaydi), 57¹-modda (qoʻshimcha taʼlim — xabardor qilish).
- Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 25-fevraldagi 88-son qarori: 6-ilova, 9-band «g», «d», «i1» (2026-yil 16-apreldagi 176-son qaror tahririda, 1-iyuldan). 2022-yil 21-fevraldagi 80-son qarori: 2-ilova, taʼlim litsenziyasi, «a1» va «g» talablar.
- Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 2-avgustdagi 426-son qarori (2026-yil 24-avgustdagi 456-son qaror tahririda): 1-band; 2-ilova, 29–34, 39-bandlar. 2025-yil 8-oktabrdagi 632-son qarori. 2022-yil 7-iyundagi 312-son qarori bilan tasdiqlangan Maʼmuriy reglament: 38 «v», 39, 40 «v», 42-bandlar. 2026-yil 12-noyabrdagi 619-son qarori: 31-band.
- Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-martdagi 140-son qarori (Umumiy oʻrta taʼlim toʻgʻrisidagi nizom): 1, 40-bandlar. Oʻquvchilarni oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 2684): 3, 21-bandlar. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 1-iyundagi 295-son qarori bilan tasdiqlangan Reglament (nodavlat tashkilotlarga tatbiq etilmaydi).
- Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisidagi qonun: 13, 20-moddalar. Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks: 47-modda.
- Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonun: 10, 20, 21, 23, 25, 26, 27¹-moddalar. Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 31-iyuldagi 425-son qarori (taʼlim tashkilotlari xavfsizligi): 2, 56, 64-bandlar.
- Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun: 21-modda. Fuqarolik kodeksi: 703, 705, 707, 657, 708-moddalar.
- Mehnat kodeksi: 245, 247, 249, 266, 269, 270-moddalar.
- Loyiha, qonun emas: Ichki ishlar vazirligi tayyorlagan nodavlat taʼlim tashkilotlarida profilaktika inspektorlari haqidagi qaror loyihasi (regulation.adliya.uz, muhokama 2026-yil 19-oktabr — 3-noyabr; 18-noyabrda holati «Rad etildi»).
Ochiq savollar
- Bola kelmagan dars «koʻrsatilgan xizmat»mi. Isteʼmolchilar qonuni koʻrsatilmagan xizmat uchun haq olishni taqiqlaydi; Kodeksning 705-moddasi buyurtmachi aybida, shartnomada boshqacha yozilmagan boʻlsa, toʻliq haqni talab qiladi. Bu ikkisini sud qanday birlashtiradi — sud amaliyotini oʻqimadik.
- Ota-ona shartnomadan chiqsa. Kodeksning 707-moddasi buyurtmachi chiqsa xizmat bahosini toʻliq toʻlashni yozadi; 657-modda (708-modda orqali) va isteʼmolchilar qonuni boshqa tomonga qaraydi. Bizning talqinimizcha, qaytarish maqolasidagi hisob — qolgan darslar puli qaytariladi — ehtiyotkor yoʻl.
- Vazirlik tizimiga «taʼlim jarayoni toʻgʻrisida» maʼlumotga davomat kiradimi — hujjatda aytilmagan, vazirlikdan soʻrang.
- Profilaktika qonunidagi «boshqa taʼlim muassasalari»ga oʻquv markazi kiradimi — matnda aytilmagan.
- Profilaktika qonuni va 140-son qaror amalda xususiy maktabga qoʻllanadimi. Matnlar ularni chiqarib tashlamaydi; 295-son qaror bilan tasdiqlangan Reglament (uning 50-bandi — xuddi shu oʻn kun qoidasi) esa nodavlat tashkilotlarga tatbiq etilmasligini aniq yozadi.
- Rad etilgan loyiha yangi tahrirda qaytadimi — regulation.adliya.uz ni kuzating.
- Bogʻcha bolalarining suratlari qayerda va qancha saqlanadi — 426-son qarorda yozilmagan.
Bu maqola umumiy maʼlumot, yuridik maslahat emas.